Rig Veda Sukta 110
Mandala 9Sukta 11012 Mantras

Sukta 110

Sukta 9.110

Rishi

Pavam01na Soma hymn tradition (RV 9.110; specific r63i not supplied here)

Devata

Soma Pavam01na

Chandas

Not determinable from provided excerpt alone (requires metrical scan; likely Tri636dubh/Jagat2b family common in Book 9)

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର (ଛାଣନୀ) ମାଧ୍ୟମରେ “ପ୍ରବାହିତ” ହେଉଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯଜମାନ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁରତା, ଯଶ, ଓ ବୀରଶକ୍ତି ଜିତିବାକୁ ସେ ଆଗେଇ ଚାଲନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ଜୟୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ବାଧା (ବୃତ୍ର)କୁ ଘେରି ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି, ଉପାସକଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷୀ ଓ ଋଣରୁ ପାର କରାନ୍ତି, ଏବଂ ଶତ୍ରୁବଳ ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରିତୁଆଲିକ ମଧ୍ୟ—ସୋମ ପିଷଣ ଓ ଆହୁତିକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା—ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାମୂଳକ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଜୟ, ପବିତ୍ରତା, ଓ ନିର୍ଭୟ ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

Mantras

Mantra 1

पर्यू षु प्र धन्व वाजसातये परि वृत्राणि सक्षणिः । द्विषस्तरध्या ऋणया न ईयसे ॥

ହେ ପବମାନ, ତୁମେ ସବୁଦିଗରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ଆଗକୁ ଧାଉ—ବାଜସାତି, ସମୃଦ୍ଧିର ବିଜୟ ପାଇଁ; ବାଧାମାନଙ୍କୁ (ବୃତ୍ରାଣି) ଘେରି ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଶ କରିବାର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କର। ଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କ ପାରେ ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଗତି କର, ଋଣ ଓ କ୍ଷୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି।

Mantra 2

अनु हि त्वा सुतं सोम मदामसि महे समर्यराज्ये । वाजाँ अभि पवमान प्र गाहसे ॥

ହେ ସୋମ, ତୁମେ ସୁତ (ନିଷ୍ପିଡ଼ିତ) ହେଲେ ଆମେ ତୁମ ଅନୁସରଣରେ ମଦ—ଆନନ୍ଦାବେଶରେ ପ୍ରବେଶ କରୁ, ମହା ସମର-ରାଜ୍ୟର ମହା ଅଧିପତ୍ୟ ପାଇଁ। ହେ ପବମାନ, ତୁମେ ବଳର ସମୃଦ୍ଧିମାନ (ବାଜାନ୍) ଦିଗକୁ ଆଗକୁ ଝାପଟି ପଡ଼।

Mantra 3

अजीजनो हि पवमान सूर्यं विधारे शक्मना पयः । गोजीरया रंहमाणः पुरंध्या ॥

ହେ ପବମାନ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛ; ବିଶାଳ ଧାରଣ ପାଇଁ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ପୋଷକ ପୟଃ (କ୍ଷୀର) ସ୍ଥାପନ କରିଛ। ଗୋ-ଜୀରୟା (ଗୋର ପ୍ରେରଣାରେ) ବେଗେ ଧାଉଥିବା ତୁମେ ପୁରନ୍ଧ୍ୟା—ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଆସ, ଯାହା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସୁସିଦ୍ଧ କରେ।

Mantra 4

अजीजनो अमृत मर्त्येष्वाँ ऋतस्य धर्मन्नमृतस्य चारुणः । सदासरो वाजमच्छा सनिष्यदत् ॥

ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛ; ଋତର ଧର୍ମରେ ଅମୃତର ଚାରୁ ଗତିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛ। ସଦାସର—ସଦା ପ୍ରବାହମାନ—ତୁମେ ବାଜ (ବଳ/ବିଜୟ-ଧନ) ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅ, ତାହାର ନିଶ୍ଚିତ ସାଧନାକୁ ଖୋଜୁଥାଅ।

Mantra 5

अभ्यभि हि श्रवसा ततर्दिथोत्सं न कं चिज्जनपानमक्षितम् । शर्याभिर्न भरमाणो गभस्त्योः ॥

ପୁନଃ ପୁନଃ ତୁମେ ଶ୍ରବସା (ପ୍ରେରିତ ଶ୍ରବଣ/କୀର୍ତ୍ତି)ର ଶକ୍ତିରେ ଭେଦି ବାହାରିଆସ—ଜନମାନଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ଉତ୍ସ (ଝରଣା) ପରି। ଶର୍ୟା (ବାଣ) ଦ୍ୱାରା ବହିନେଇଯାଉନାହ; ତୁମେ ଗଭସ୍ତ୍ୟୋଃ—କିରଣଧାରୀ ହାତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ବହିତ ହୁଅ।

Mantra 6

आदीं के चित्पश्यमानास आप्यं वसुरुचो दिव्या अभ्यनूषत । वारं न देवः सविता व्यूर्णुते ॥

ତାପରେ କେତେକ, ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସମ୍ପଦ (ଆପ୍ୟଂ ବସୁ)କୁ ଦେଖି, ଦିବ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନଧାରୀ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଯେପରି ଦେବ ସବିତା ଏକ ପରଦା/ଆବରଣ (ୱାରଂ) ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ଦେବ ଆବରଣକୁ ଉଘାଡ଼ି—ଗୁପ୍ତ ଆଲୋକକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।

Mantra 7

त्वे सोम प्रथमा वृक्तबर्हिषो महे वाजाय श्रवसे धियं दधुः । स त्वं नो वीर वीर्याय चोदय ॥

ହେ ସୋମ! ପ୍ରଥମ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନେ—ବିଛାଇଥିବା ବର୍ହିଷ ଧାରୀ—ମହା ବାଜ (ସମୃଦ୍ଧି/ବଳ) ଓ ଶ୍ରବସ (କୀର୍ତ୍ତି/ପ୍ରେରିତ ଶ୍ରବଣ) ପାଇଁ ନିଜ ଧୀ (ଧ୍ୟାନବୁଦ୍ଧି)କୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିଲେ। ତେଣୁ, ହେ ବୀର! ଆମକୁ ବୀର୍ୟ (ବୀରଶକ୍ତି) ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଅ।

Mantra 8

दिवः पीयूषं पूर्व्यं यदुक्थ्यं महो गाहाद्दिव आ निरधुक्षत । इन्द्रमभि जायमानं समस्वरन् ॥

ଦିବରୁ ସେମାନେ ପୁରାତନ ପୀୟୂଷ (ଅମୃତ)କୁ ଦୋହି ବାହାର କଲେ—ଉକ୍ଥ୍ୟ (ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ) ସେହି ରସକୁ—ଦିବର ମହା ଗହନ ଗଭୀରତାରୁ। ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ଭିତରେ ଜନ୍ମ ନେବାବେଳେ, ଶକ୍ତିମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସମସ୍ୱରରେ—ସ୍ୱୀକୃତିଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠନ୍ତି।

Mantra 9

अध यदिमे पवमान रोदसी इमा च विश्वा भुवनाभि मज्मना । यूथे न निष्ठा वृषभो वि तिष्ठसे ॥

ତେବେ, ହେ ପବମାନ, ଯେତେବେଳେ ତୁମ ମହିମାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ଦୁଇ ଲୋକ (ଦ୍ୟାଵା–ପୃଥିବୀ) ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ସର୍ବତ୍ର ଆବୃତ କର, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଯୂଥର ଅଗ୍ରେ ଥିବା ବୃଷଭ ପରି ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହ।

Mantra 10

सोमः पुनानो अव्यये वारे शिशुर्न क्रीळन्पवमानो अक्षाः । सहस्रधारः शतवाज इन्दुः ॥

ସୋମ ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅବ୍ୟୟ ବାରେ (ଛାଣନୀ) ମଧ୍ୟରେ ବହେ; ପବମାନ ଅକ୍ଷରେ ଖେଳୁଥିବା ଶିଶୁ ପରି ନିଜ ପଥମାନେ ଗତି କରେ। ଇନ୍ଦୁ ସହସ୍ରଧାରା, ଶତବାଜ ହୋଇଯାଏ।

Mantra 11

एष पुनानो मधुमाँ ऋतावेन्द्रायेन्दुः पवते स्वादुरूर्मिः । वाजसनिर्वरिवोविद्वयोधाः ॥

ଏହି ଇନ୍ଦୁ, ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମଧୁମୟ ଓ ଋତର ଜ୍ଞାତା ହୋଇ, ମିଠା ଊର୍ମି ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଭାବେ ବହେ। ସେ ବାଜମାନେ ଜିତେ, ସତ୍ତା ପାଇଁ ବିଶାଳ ଅବକାଶ ଖୋଜେ, ଏବଂ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ।

Mantra 12

स पवस्व सहमानः पृतन्यून्त्सेधन्रक्षांस्यप दुर्गहाणि । स्वायुधः सासह्वान्त्सोम शत्रून् ॥

ହେ ସୋମ, ତୁମେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ—ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କୁ ସହି ଜୟ କରୁଥିବା ଭାବେ; ରକ୍ଷାଂସି (ବିକୃତିର ଶକ୍ତି)କୁ ହଟାଇଦିଅ, ଏବଂ ଦୁର୍ଗହାଣି (ଧରିବାକୁ କଠିନ) ବାଧାଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କର। ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ ଆୟୁଧ-ବଳରେ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ହେ ସୋମ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କର।

Frequently Asked Questions

It praises Soma as he is purified (pavamāna) through the filter and asks him to bring strength, abundance, and victory while removing obstacles and hostility.

In Vedic language, obstacles include both outer opposition (rivals, harm) and inner hindrances (fear, weakness, confusion). Soma is asked to overcome both.

It is suited to Soma pressing and filtration: it is recited while Soma flows through the pavitra (filter) and is prepared for offering, strengthening the rite’s protective and invigorating power.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App