मण्डल 8
The Kanva Collection
মণ্ডল ৮ হৈছে প্ৰাচীন-স্তৰৰ এক সংকলন, যি কাণ্ব আৰু অঙ্গিৰস কাব্যিক বংশধাৰাৰ সৈতে দৃঢ়ভাৱে সম্পৃক্ত, আৰু সোম-পেষণ যজ্ঞক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত উচ্ছ্বাসভৰা ইন্দ্ৰ-স্তুতিয়ে বিশেষভাৱে চিহ্নিত। ইয়াৰ সূক্তসমূহে বাৰে বাৰে ইন্দ্ৰক পেষণ-অনুষ্ঠানলৈ আহ্বান কৰে, নিৰ্ভয় সমৃদ্ধি, গোধন আৰু বিজয় প্ৰাৰ্থনা কৰে; লগতে মৰুত আৰু অগ্নি-বিষয়ক গুৰুত্বপূর্ণ অংশ আছে, আৰু কেতিয়াবা বৰুণ–মিত্ৰ তথা আন দেৱতাসকলৰ উল্লেখো দেখা যায়। ছন্দ-ৰূপৰ দিশত ইয়াত প্ৰায়ে প্ৰগাথা-গঠন দেখা যায়, যাৰ ফলত বহু সূক্তত সংলাপধৰ্মী/প্ৰতিউত্তৰধৰ্মী পাঠৰ আভাস পোৱা যায়।
Sukta 8.1
এই সূক্তটো চেপা সোমৰ সহচৰ্যত ইন্দ্ৰক একেলগে—বাৰে বাৰে—স্তৱ কৰিবলৈ সংক্ষিপ্ত নিমন্ত্ৰণ। ইয়াৰ লক্ষ্য গায়কসকলৰ ভিতৰত বল, সাহস আৰু বিজয়ী শক্তি বৃদ্ধি কৰা। পৃথিৱী আৰু বিস্তৃত দীপ্তিমান স্বৰ্গৰ মাজত গতি কৰা ইন্দ্ৰৰ স্পৰ্শযোগ্য মহিমা ইয়াত অংকিত, আৰু তেওঁৰ উপস্থিতিয়ে উপাসকক কেনেকৈ পূৰ্ণতা, পোষণ আৰু আগবঢ়া বলত “ভৰাই” তোলে সেয়াও দেখুৱায়। সেয়ে এই সূক্ত সোম-পেষণৰ সময়ত এক যজ্ঞীয় আহ্বান, আৰু অটল, একত্ৰিত স্তৱ-প্ৰশংসাৰ বাবে মনোবল জগোৱা এক ৰেলি-ডাক—দুয়ো ৰূপে কাৰ্য কৰে।
Sukta 8.2
RV 8.2 এটা সোম-আহুতি-গীত, য’ত ইন্দ্ৰক—‘বসু’ বুলিও সম্বোধন কৰি—বাৰে বাৰে সদ্য নিপীড়িত সোমৰস পান কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে; আৰু বিনিময়ত গায়কসকললৈ নিৰ্ভয় সমৃদ্ধি, শক্তি আৰু বিজয় ঢালি দিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। কাণ্ব ঋষিসকলে ইন্দ্ৰক অতুলনীয় ‘শত-সহায়’ বুলি প্ৰশংসা কৰে, আহুতি আৰু স্তৱক ক্ৰমে তীব্ৰ কৰি গৈ শেষত গীতখন পোষক বৃদ্ধি আৰু পুনৰ-হোৱাঁ/নৱ-ভৱন (জনিত্ব)ৰ উৎসৱলৈ বিস্তাৰিত হয়।
Sukta 8.3
এই সূক্তটো সোম-আহ্বান আৰু ইন্দ্ৰৰ স্তৱ; তাত তেওঁক চেপা সোমৰস পান কৰিবলৈ, সাধমাদ (সামূহিক উল্লাস)ত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ, আৰু নিজৰ প্ৰেৰিত শক্তি (ধী)ৰে গায়কসকলক ৰক্ষা কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছে। ইন্দ্ৰৰ অতুল পৰাক্ৰম (ইন্দ্ৰিয়) উদ্যাপন কৰা হৈছে, যি পোহৰৰ দিশে লৈ যায়; আৰু শেষত অধিক গূঢ় চিন্তনত ৰোহিত/পাকস্থামাক আহ্বান কৰা হৈছে—এটি উদাৰ, বল-দাতা তত্ত্ব, যি ইন্দ্ৰৰ বলৰ সৈতে সংযুক্ত।
Sukta 8.4
ইন্দ্ৰক উদ্দেশ্য কৰি ৰচিত এই সূক্তত দেৱতাক সকলো দিশৰ পৰা আহ্বান কৰা হৈছে, সোম-পেষণলৈ ত্বৰিতে আহিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছে, আৰু বাধা ভাঙি বিজয়ী হোৱা বীৰ ৰূপে স্তুতি কৰা হৈছে। ইয়াত যজ্ঞৰ তৎক্ষণিকতা (অধ্বৰ্যুক সোমধাৰা বোৱাবলৈ উদ্দীপিত কৰা) আৰু ইন্দ্ৰৰ বিশ্বব্যাপী ভূমিকা—বৃত্ৰহন্তা—একেলগে গাঁথা হৈছে। শেষত প্ৰাচুৰ্যৰ চিত্ৰ উঠে, য’ত প্ৰকৃতিৰ স্থিৰ শক্তিসকলেও যেন বৃদ্ধি ‘বিতৰণ’ কৰি দিছে।
Sukta 8.5
কাণ্ব সংকলনৰ এই সূক্ত উষাৰ দীপ্তিময় চিত্ৰৰে আৰম্ভ হয়—দূৰৰ পৰা অহা সত্য প্ৰভাত, যিয়ে সকলো দিশলৈ নিজৰ কিৰণ বিস্তাৰ কৰি জীৱন জগাই তোলে আৰু ঋত-সম্মত গতি প্ৰৱৰ্তায়। আগবাঢ়ি যেতিয়া সূক্ত চলি যায়, তেতিয়া স্তৱ-ফ্ৰেম বিস্তাৰিত হৈ অশ্বিনদ্বয়ক কেন্দ্ৰ কৰি সমৃদ্ধিৰ বাবে আবেদন কৰে—গোধন, সন্তান, বল, আৰু পোষক ‘ইষ্’ (বৃদ্ধি)। অন্তত ই লাভৰ সত্য পথক শূন্য দেখুৱনিৰ পৰা পৃথক কৰি, উদাৰ পৃষ্ঠপোষক চেদয়াসকলক সঠিক অগ্ৰগতিত আদৰ্শ হিচাপে প্ৰশংসা কৰে।
Sukta 8.6
RV 8.6 কণ্বৰ ইন্দ্ৰ-স্তোত্ৰ, য’ত তেওঁৰ ওজস্ (বিজয়ী শক্তি) আৰু বৰষুণ-সদৃশ দানশীলতাক মহিমা কৰা হৈছে; স্তুতিয়ে তেওঁক বৃদ্ধি কৰক আৰু উপাসক কুল/গোষ্ঠীসমূহক ৰক্ষা কৰিবলৈ তেওঁ দ্ৰুত আহক বুলি আহ্বান জনোৱা হৈছে। স্তোত্ৰখনত বিশ্বজনীন চিত্ৰ (পথ প্ৰশস্ত কৰা আৰু প্ৰাচুৰ্য মুক্ত কৰা শক্তি ৰূপে ইন্দ্ৰ) আৰু যজ্ঞীয় নিকটতা (সোম-অৰ্ঘ্য/আহুতি আৰু সামূহিক আহ্বান)ৰ মাজত গতি কৰি, শেষত দানস্তুতি-ধাঁচৰ এক দৃষ্টান্তত দান আৰু যশৰ দ্বাৰা উত্থানক উদযাপন কৰে।
Sukta 8.7
এই সূক্তত মুখ্যতঃ মৰুতসকলক আহ্বান কৰা হৈছে—পৰ্বত-ভ্ৰমণকাৰী, মহাশক্তিশালী এক গোষ্ঠী ৰূপে; কবিৰ ত্ৰিষ্টুভ্ স্তোত্ৰে তেওঁলোক জাগ্ৰত আৰু বলৱান হয়, আৰু তেওঁলোকে উদ্যম, ৰক্ষা আৰু বিজয়ময় গতি আনে। কণ্ব-প্ৰেৰিত গঠনসমূহক ঘৃত-সদৃশ পোষক “ধাৰা” (ইষঃ) বুলি উপস্থাপন কৰা হৈছে—মৰুতসকলৰ শক্তি ফুলাবলৈ, আৰু তেওঁলোকৰ জৰিয়তে যজমানৰ সমৃদ্ধি বৃদ্ধি কৰিবলৈ। শেষ অংশত দৃষ্টি অগ্নিৰ ফালে ঘূৰে—প্ৰাচীন, দীপ্তিমান জ্ঞানী; যাৰ অগ্নি-সূৰ্য সদৃশ শিখাই শক্তিসমূহক নিজ নিজ স্থানত স্থাপন কৰি, দীপ্তিময় শৃঙ্খলাৰে যজ্ঞক সীল-মোহৰ দিয়ে।
Sukta 8.8
এই সূক্তটো প্ৰভাতৰ তৎকালীন আহ্বান—অশ্বিন দ্বয়ক তাড়াতাড়ি মাতি, সূৰ্য-বস্ত্ৰে আৱৃত ৰথে শীঘ্ৰ আহিবলৈ আৰু সম্পূৰ্ণ বৰ—স্বাস্থ্য, ৰক্ষা, আৰু যজ্ঞক্ৰিয়াৰ সফলতা—দান কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। ইয়াত তেওঁলোকক গভীৰদৰ্শী যমজ ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিসকলে ঋত (বিশ্ব-নিয়ম)ৰ পথেদি গতি কৰে, জীৱসকলৰ ওচৰত থাকে; আৰু উপাসকসকল ঋতুভিত্তিক, যথাক্ৰমে বিধিবদ্ধ কৰ্মত নিন্দা বা ব্যৰ্থতালৈ নপৰক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Sukta 8.9
এই সূক্তত ঋষি বৎস আৰু তেওঁৰ লোকসকলক সহায় কৰিবলৈ অশ্বিনদ্বয়ক তৎক্ষণাৎ আহ্বান জনোৱা হৈছে; অজেয়, বিস্তৃত সুৰক্ষা দান কৰিবলৈ আৰু বৈৰী শক্তিসমূহক দূৰলৈ খেদাই পঠিয়াবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। ইয়াত অশ্বিনসকলৰ ৰক্ষাক তৎকালীন আশ্ৰয়ৰ পৰা বিশ্বব্যাপী সুৰক্ষালৈ বিস্তাৰ কৰা হৈছে—চলমান জগত, দেহ, আৰু সন্তানসকলৰ ভৱিষ্যৎ পৰ্যন্ত ৰক্ষা কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে—আৰু শেষত অধিক অন্তৰ্মুখী, ধ্যানময় সুৰত যমজ দেবতাদ্বয় প্ৰেৰিত চিন্তা আৰু আশীৰ্বাদৰ দ্বাৰা ‘আসন গ্ৰহণ কৰে’ বুলি ক’ই সমাপ্ত হয়।
Sukta 8.10
এই চুটি কাণ্ব স্তোত্ৰত অশ্বিনৌক সকলো বিশ্ব-স্থানৰ পৰা আহ্বান কৰা হৈছে—স্বৰ্গৰ দীপ্তিৰ পৰা, সাগৰ-নিবাসৰ পৰা, আৰু মধ্যাকাশৰ পৰা—আৰু গায়কৰ যজ্ঞলৈ সিহঁতক শীঘ্ৰ আহিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছে। সিহঁতক বিস্তৃত-জ্ঞানী উপকাৰী বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিসকলে নিজৰ স্বধা-দ্বাৰা গতি কৰে আৰু সোম-মধু পান কৰে; তেনে কৰি যজ্ঞ আৰু ঋষিসকলক বলৱান কৰে।
Sukta 8.11
এই সূক্তত অগ্নিক ব্ৰতপা—ঋত/ধৰ্মৰ ৰক্ষক—ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে; তেওঁ স্বেচ্ছাৰে মৰ্ত্যলোকৰ মাজলৈ আহি যজ্ঞত সৰ্বাধিক আহ্বানযোগ্য হন। পুনঃপুনঃ তেওঁক প্ৰাচীন অথচ সদা-নৱ হোতৃ বুলি মাতি, যজ্ঞ-মধ্যস্থতাৰ দ্বাৰা ৰক্ষা, পোষণ আৰু সৌভাগ্য (শুভ ভাগ্য) দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Sukta 8.12
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰক সোমপানৰ বাবে তৎক্ষণাৎ আহ্বান; তেওঁৰ শক্তি জাগ্ৰত কৰা মত্তকাৰী “মদ”ক প্ৰশংসা কৰি, পোহৰ-গ্ৰাসী বৈৰীক ধ্বংস কৰিবলৈ তেওঁক উদ্দীপিত কৰে। কবিসকলে ইন্দ্ৰ “দূৰত” থাকিলেও নিজৰ চেপা সোমলৈ বাৰে বাৰে মাতি আনে; শেষত যথাবিধি হৱি আৰু প্ৰাচীন পুৰোহিতীয় অন্তৰ্দৃষ্টিৰ জৰিয়তে সুৰক্ষিত মঙ্গল—বীৰ্য, অশ্ব আৰু গোধন—বিচাৰি প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Sukta 8.13
এই সূক্তখন ইন্দ্ৰলৈ এক দীঘল সোম-আহ্বান; তাত তেওঁক শক্তিশালী বজ্ৰধাৰী (বজ্ৰিন) বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি পিষা সোমৰ ওচৰলৈ আহে আৰু উপাসকৰ ‘ক্ৰতু’ (ইচ্ছা, সংকল্প, প্ৰেৰিত বুদ্ধি) ক স্পষ্ট আৰু কাৰ্যকৰী কৰি তোলে, যাতে স্তোত্ৰ সফল হয়। সূক্তখনত বাৰে বাৰে ইন্দ্ৰৰ ‘বহুৰঙীয়া সহায়’ (চিত্ৰা ঊতয়ঃ) ক বৃদ্ধি-সঙ্গত কৰি দেখুওৱা হৈছে—ভিতৰৰ পৃথিৱী-সদৃশ শক্তিসমূহ দৃঢ় কৰা, সামৰ্থ্য বিস্তাৰ কৰা, আৰু প্ৰশংসাকেইও প্ৰত্যুত্তৰত বৃদ্ধি পোৱা।
Sukta 8.14
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক ধন আৰু বিজয়ৰ সাৰ্বভৌম অধিপতি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিয়ে বাধা-অৱৰোধ ভাঙে, গোপন পোহৰ ("গাই" বুলি ৰূপক) মুক্ত কৰে, আৰু যজ্ঞকাৰীক সঠিক গতি/পথত পুনৰ স্থাপন কৰে। ইয়াত ব্যক্তিগত আকাংক্ষা—“যদি মই তোমাৰ দৰে ধনক আদেশ কৰিব পাৰোঁ”—ৰ সৈতে অঙ্গিৰসসকলৰ বাবে ইন্দ্ৰৰ কীৰ্তি, বালাৰ পতন আৰু যজ্ঞ নকৰা/যজ্ঞবিৰোধী শত্রুশক্তিৰ ওপৰত তেওঁৰ বিজয়ৰ পৌৰাণিক স্মৃতি মিলি গৈছে। উদ্দেশ্য হৈছে ইন্দ্ৰৰ সোম-বল আহ্বান কৰি সমৃদ্ধি, প্ৰেৰণা আৰু ভিতৰ-বাহিৰ প্ৰতিবন্ধকতাৰ ওপৰত জয় দান কৰোৱা।
Sukta 8.15
এই সূক্তটি ইন্দ্ৰলৈ এক উদ্দীপক আহ্বান—“বহু-বাৰ আহ্বানিত” আৰু “বহু-বাৰ প্ৰশংসিত”—যেন প্ৰেৰিত গীতৰ দ্বাৰা তেওঁ নিকটলৈ আহে আৰু বিজয়ী শক্তিৰূপে উপাসকৰ সৈতে বাস কৰে। ইয়াত ইন্দ্ৰৰ বিশাল ইন্দ্ৰিয় (সাৰ্বভৌম সামৰ্থ্য), তেওঁৰ শুষ্ম (আৱেগময় বল) আৰু ক্ৰতু (সঠিক দিশলৈ নিৰ্দেশিত ইচ্ছা) উদযাপন কৰা হৈছে; আৰু শেষত প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে যে সকলো ধৰণৰ শক্তি সমাজত প্ৰৱেশ কৰক—বৃদ্ধি, স্থিৰ নিবাস আৰু বিজয়ৰ বাবে।
Sukta 8.16
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক সকলো জনগোষ্ঠীৰ সাৰ্বভৌম অধিপতি হিচাপে উল্লাসভৰা প্ৰশংসা কৰা হৈছে। নতুন, প্ৰেৰিত বাক্যৰে তেওঁক আহ্বান কৰা হয় যাতে তেওঁ শক্তি, বিজয় আৰু প্ৰাচুৰ্য দান কৰে। শেষত সোজা প্ৰাৰ্থনা আছে—ইন্দ্ৰে উপাসকসকলক সঠিক পথত আগবঢ়াওক আৰু অন্তৰৰ আনন্দ (সুম্ন)ৰ সৈতে ভৌতিক সমৃদ্ধিও প্ৰদান কৰক।
Sukta 8.17
কাণ্ব ধাৰাৰ এই সূক্ত ইন্দ্ৰক সোমপানৰ নিমন্ত্ৰণ—সাজু কৰা বৰ্হিস-আসনত আহি ভালদৰে পীড়া কৰা নিবেদন পান কৰি তেওঁৰ বিজয়ী শক্তি জাগ্ৰত কৰিবলৈ আহ্বান জনায়। ইয়াত ইন্দ্ৰৰ মহাশক্তিশালী ৰূপ আৰু বৃত্ৰ-বধকাৰী বলৰ প্ৰশংসা আছে—বাধা আঁতৰাই উপাসকৰ বাবে পোহৰ, শক্তি আৰু বৃদ্ধি মুক্তভাৱে প্ৰবাহিত হ’বলৈ মুকলি কৰে।
Sukta 8.18
এই সূক্তটো আদিত্যসকলৰ ওচৰত তেওঁলোকৰ ‘সুম্ন’ (কৃপাময় অনুগ্ৰহ), ‘শৰ্মন’ (ৰক্ষা/আশ্ৰয়) আৰু ‘এনস’ (দোষ/পাপ)ৰ পৰা নৈতিক মুক্তিৰ বাবে এক দীঘলীয়া মিনতি। ইয়াত আদিত্যসকলক ঋতৰ ৰক্ষক হিচাপে জোৰ দি কোৱা হৈছে—তেওঁলোকে মানুহৰ দোষবোধ/অপৰাধ ঢিলা কৰিব পাৰে, বিপদৰ মাজেৰে নিৰাপদে পাৰ হ’বলৈ সহায় কৰিব পাৰে, আৰু মৃত্যুবন্ধনত বাঁধ খোৱা মৰ্ত্যসকলক দীৰ্ঘায়ু দান কৰিব পাৰে।
Sukta 8.19
এই সূক্তত অগ্নিক কেন্দ্ৰ কৰি গোৱা হৈছে—সঠিকভাৱে গতি কৰা নেতা আৰু আহুতি-বাহক ৰূপে—যাক দেৱতাসকলে নিজেই “চলিত” কৰে, যাতে অৰ্পণ দিৱ্য ক্ষেত্ৰলৈ উৰ্ধ্বগামী হয়। ইয়াত পুনঃপুনঃ যজ্ঞক ‘ভদ্ৰ’—অগ্নিত, দানত, বিধিত আৰু স্তুতিত মঙ্গলময়—বুলি আশীৰ্বাদ দিয়া হৈছে, আৰু শুদ্ধ আচারগত গতিৰ সৈতে কল্যাণ-সুখ-সমৃদ্ধিক সংযোগ কৰা হৈছে। শেষফালে ই দানস্তুতি-সদৃশ ভংগীত সৰি গৈ, সফল যজ্ঞ আৰু উদাৰতাৰ লগত আহি পৰা পৃষ্ঠপোষকসকলৰ স্মৰণ আৰু সামাজিক পুৰস্কাৰসমূহৰ কথাও উল্লেখ কৰে।
Sukta 8.20
ঋগ্বেদ ৮.২০ এটা মৰুত-সূক্ত; ইয়াত ধুমুহা-দলক একতাৰে আগবাঢ়ি আহিবলৈ আহ্বান কৰা হৈছে—ক্ষতি কৰিবলৈ নহয়, বৰং যজ্ঞকাৰী আৰু সমাজক শক্তিশালী কৰিবলৈ। তেওঁলোকৰ অপ্রতিৰোধ্য বল আৰু সীমাহীন দানশীলতাৰ প্ৰশংসাৰ পিছত, সেই একে শক্তিক আৰোগ্যৰ প্ৰাৰ্থনালৈ ঘূৰাই দিয়া হয়—মৰুতসকলক অনুৰোধ কৰা হয় যাতে অশান্তি শান্ত কৰে, যি পথভ্ৰষ্ট হৈছে তাক সঠিক কৰে, আৰু পূৰ্ণতা পুনৰ স্থাপন কৰে।
Sukta 8.21
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক সদায়-নতুন ৰক্ষক আৰু বাজ (বিজয়ী শক্তি, সমৃদ্ধি) দাতা হিচাপে উদ্দীপিত আহ্বান জনোৱা হৈছে; গায়কসকলৰ ওচৰলৈ আহি গৰু, ঘোঁৰা আৰু প্ৰচুৰ ধন দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। ইন্দ্ৰক সত্য প্ৰভু বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি সোম-পেষণ আৰু সুগঠিত স্তোত্ৰত আনন্দ পায়, আৰু যাৰ দানশীলতা পৰ্জন্যৰ বৰষুণ ঢালি দিয়াৰ দৰে “হাজাৰ” আৰু “দশ-হাজাৰ” পৰ্যন্ত বিস্তাৰিত হ’ব পাৰে।
Sukta 8.22
এই সূক্তটো প্ৰভাতৰ তীব্ৰ আহ্বান—অশ্বিনদ্বয় (নাসত্যা)ক সোনকালে মাতি, তেওঁলোকৰ আশ্চৰ্য ৰথ যেন শীঘ্ৰ আহি চিকিৎসা, ৰক্ষা আৰু প্ৰাচুৰ্য দান কৰে বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰে। সূৰ্যাৰ বাবে তেওঁলোকৰ সদা-সাজু মনোভাৱ স্মৰণ কৰি, বাৰে বাৰে সোনালী আসনযুক্ত ৰথত আৰোহণ কৰি যজমানলৈ “পূৰ্ণ পোষণ” (ইষঃ) আৰু দীপ্তিময় ধন-সম্পদ আনিবলৈ অনুৰোধ কৰে।
Sukta 8.23
এই সূক্তত জাতবেদস অগ্নিক—সৰ্বজ্ঞ অগ্নিক—দীৰ্ঘভাৱে প্ৰজ্বলিত কৰি স্তৱন কৰা হৈছে; যি আহুতি গ্ৰহণ কৰে, যজ্ঞক ৰক্ষা কৰে আৰু প্ৰাৰ্থনা দেবতাসকলৰ ওচৰলৈ বহন কৰে। পুনঃপুনঃ অগ্নিৰ পৰা বসু (সমৃদ্ধি), বল আৰু সু-সুশৃঙ্খল যজ্ঞ বিচৰা হৈছে; তেওঁক অধৰনীয় শিখা ৰূপে দেখুওৱা হৈছে, যাৰ ধোঁৱা ওপৰলৈ উঠি ফলপ্ৰসূ উপাসনাৰ দৃশ্য চিহ্ন হয়। শেষ অংশত অগ্নিক কৰ্মৰ গৌৰৱ আৰু মিত্ৰ-বৰুণক আহ্বান কৰা আহ্বায়ক ৰূপে জোৰ দিয়া হৈছে, আৰু যজ্ঞক ঋত (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নিয়ম)ৰ সৈতে সঙ্গতি দিয়া হৈছে।
Sukta 8.24
এই সূক্তখন ইন্দ্ৰ বজ্ৰিনৰ বাবে প্ৰেৰিত বাক্ (ব্ৰহ্মন) “চলাবলৈ/কাৰ্যত লগাবলৈ” এক সামূহিক আহ্বান। ইয়াত তেওঁক সাহসী, সৰ্বাধিক পুৰুষোচিত শক্তি বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিয়ে বাধা ভাঙি বিজয় দান কৰে। সূক্তখনে বাৰে বাৰে ইন্দ্ৰৰ পৰাক্ৰমক সোম-পেষণ আৰু আহুতিৰ সৈতে সংযোগ কৰে, আৰু অধ্বৰ্যুক অধিক উল্লাসদায়ক পানীয় ঢালিবলৈ উদ্দীপিত কৰে, যাতে সদায় বৃদ্ধি পোৱা বীৰজন অধিক বলৱান হয়। পটভূমিত বালা-মোটিফ আছে—গোপন আবৰণ আৰু গূঢ় কৰ্ম, যাক ইন্দ্ৰ ভেদ কৰি দীপ্তিমান “গাই” (ধন, পোহৰ, অন্তৰ্দৃষ্টি) মুক্ত কৰে।
Sukta 8.25
ঋগ্বেদ ৮.২৫ সূক্তটো মূলত মিত্ৰ–বৰুণলৈ কৰা প্ৰাৰ্থনা—তেওঁলোক সৰ্বজগতৰ প্ৰহৰী, ঋত (সত্য-নিয়ম) ধৰি ৰাখে, উপাসকক ৰক্ষা কৰে, আৰু সঠিক জীৱনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ভিতৰ-বাহিৰৰ “বিস্তাৰ/অৱকাশ” (ৱাৰ্য) প্ৰশস্ত কৰে। এই স্তোত্ৰত তেওঁলোকৰ সজাগ ৰক্ষাৰ প্ৰশংসা আৰু নিৰাপদ গমন, সামাজিক সমন্বয়, আৰু সংকোচনৰ পৰা মুক্তিৰ অনুৰোধ পালাক্ৰমে উঠে; এই আশীৰ্বাদসমূহ তেওঁলোকৰ নৈতিক সাৰ্বভৌমত্ব আৰু চুক্তিবদ্ধ মিত্ৰতাৰ ওপৰত স্থাপিত।
Sukta 8.26
এই সূক্তত মুখ্যতঃ অশ্বিনৌ (নাসত্যা)ক আহ্বান কৰা হৈছে—যজমানৰ স্তুতিলৈ তেওঁলোকৰ দ্ৰুত ৰথ আহক, আৰু বিজয়ী শক্তি, ৰক্ষা, আৰু দীপ্তিময় কল্যাণ দান কৰক। উপাসনাক ইয়াত সৌন্দৰ্যবৰ্ধক, বস্ত্ৰ-সদৃশ কৰ্ম হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে—অৰ্পণ আৰু সেৱাৰ দ্বাৰা দিৱ্য যমজদ্বয়ক যেন ‘আৱৰণ’ দিয়া হয়, যাৰ ফল শুব্হ (উজ্জ্বল মঙ্গলতা)। অন্তিম পদত সংক্ষিপ্তভাৱে বায়ুক স্মৰণ কৰি মানসিক উল্লাস, শক্তিময় প্ৰাচুৰ্য (ৱাজ), আৰু কৰ্মত প্ৰেৰিত ভাবনাৰ যথাযথ সক্ৰিয়তা প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Sukta 8.27
এই সূক্তৰ আৰম্ভণিতে যজ্ঞত অগ্নিক সৰ্বপ্ৰথম পুৰোহিত-শক্তি হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে; তাৰ পাছত ৰক্ষা আৰু সফল আহুতিৰ বাবে সহায়ক দেৱশক্তিসমূহ—মৰুত, ব্ৰহ্মণস্পতী আৰু সকলো দেৱতা (বিশ্বে দেবাঃ)—ক আহ্বান বিস্তাৰিত হয়। মধ্যভাগত সবিতৃৰ উত্তোলক প্ৰভাত-প্ৰেৰণাই সকলো সত্তাক উদ্দেশ্যময় গতিৰ দিশে চালিত কৰে বুলি দেখুৱাই, আৰু ঋত (বিশ্ব-নিয়ম)ক দৈনিক পুনৰ-জাগৰণৰ দৰে চিত্ৰিত কৰে। শেষত সমষ্টিগতভাৱে দেৱীয় সহায় বাছি লোৱা হয়—যেনেকৈ পুত্ৰে শক্তিশালী ৰক্ষক বাছি লয়—আৰু সঠিকভাৱে ঢালা আহুতিসমূহৰ দ্বাৰা ‘উত্তম’ (বসু/বসীয়স্) লাভৰ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।
Sukta 8.28
এই সংক্ষিপ্ত সূক্তত ‘তেত্ৰিশ’ দিৱ্য শক্তিৰূপে কল্পিত বিশ্বে দেৱাঃক আহ্বান কৰা হৈছে—তেওঁলোকে যজ্ঞ-তৃণ (বৰ্হিষ) ওপৰত যথাযথ ক্ৰমে নিজ নিজ আসন গ্ৰহণ কৰক আৰু ক্ৰিয়াৰ সঠিক বিন্যাস অটুট ৰাখক। সকলো-দেৱতাক অনুৰোধ কৰা হৈছে যে তেওঁলোকে সকলো দিশত—আগে, পিছে, ওপৰে, তলত—সমগ্ৰ ৰক্ষক হৈ থাকক। শেষত দিৱ্য শক্তিসমূহৰ এক সপ্তবিধ (সাতগুণ) দৰ্শন উপসংহৃত হয়, য’ত তেওঁলোকৰ পোহৰ, অস্ত্ৰ আৰু দীপ্তি সম্পূৰ্ণৰূপে সুপ্ৰতিষ্ঠিত।
Sukta 8.29
এই সূক্তত একক বীৰ্যবান দিৱ্য শক্তি—“এজন” বুলি কোৱা—ৰ ধ্যান কৰা হৈছে; তেওঁ অনন্যভাৱে গতি কৰে, সোণালী দীপ্তিৰ আৱৰণ পিন্ধে, আৰু গোপন পথ আৰু অন্তৰ্নিহিত “ধন-নিধি”সমূহ জানে। এই “এজন”ক ঋষিসকলৰ প্ৰেৰিত সামন-গানৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে; যাৰ দ্বাৰা লুকাই থকা পোহৰ প্ৰকাশ পায় আৰু সূৰ্য উজ্জ্বল হৈ উঠে—ই গোপনতাৰ ওপৰত আলোকৰ এক গুপ্ত বিজয়ৰ ইংগিত দিয়ে।
Sukta 8.30
বিশ্বে দেৱাঃ (সকলো দেৱতা)লৈ উৎসৰ্গিত এই সংক্ষিপ্ত সূক্তই ঘোষণা কৰে যে দিৱ্য শক্তিসমূহৰ মাজত কোনোজনেই ‘সৰু’ নহয়; সকলোৱে নিজৰ সত্য সত্তাত মহান আৰু ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম। ইয়াত সমষ্টিগত দেৱতাসকলক প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে—উপাসকক ৰক্ষা কৰক, তেওঁলোকৰ পক্ষত কথা কওক, পিতৃ-পুৰুষৰ মানৱীয় পথত তেওঁলোকক সঠিকভাৱে স্থিৰ ৰাখক, আৰু বিস্তৃত আশ্ৰয় আৰু সমৃদ্ধি (গৰু আৰু ঘোঁৰা) দান কৰক; লগতে সাৰ্বজনীন অগ্নি-শক্তি বৈশ্বানৰক বিশেষভাৱে স্মৰণ কৰা হৈছে।
Sukta 8.31
এই সূক্তত ইন্দ্ৰৰ আনন্দক কেন্দ্ৰ কৰি কোৱা হৈছে—যজ্ঞ সঠিকভাৱে সম্পন্ন হ’লে: সোম পিহি-চাপা হৈছে, আহুতি সিজোৱা হৈছে, আৰু ব্ৰহ্মণ (প্ৰেৰিত পবিত্ৰ বাক্য) যথাযথভাৱে উচ্চাৰিত। ই বাহ্য আচাৰক অন্তৰ্নিহিত প্ৰস্তুতিৰ সৈতে সংযোগ কৰি সুৰক্ষা, শক্তি আৰু বিজয় বিচাৰে—আৰু শেষত এই ভাবনাত উপনীত হয় যে ভক্তিযুক্ত যজমান ভিতৰে-বাহিৰে থকা বিশৃঙ্খলাৰ “অযজ্ঞকাৰী” শক্তিসমূহক অতিক্ৰম কৰে।
Sukta 8.32
কাণ্বসকলৰ এই সূক্তই ইন্দ্ৰক সোম-পেষণ যজ্ঞলৈ আহ্বান কৰে আৰু তেওঁৰ সম্পন্ন বীৰকাৰ্যসমূহ স্মৰণ কৰি, প্ৰেৰিত গীতৰ দ্বাৰা তেওঁৰ বিজয়ী শক্তি ইয়াত উপস্থিত হওক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰে। ইয়াত যজ্ঞৰ পাৰস্পৰিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতাক জোৰ দিয়ে—স্তৱ, আহুতি আৰু দেৱ-প্ৰতিক্ৰিয়া—যাতে বলিদানত একোৱেই ‘অপৰিশোধিত’ নাথাকে, আৰু উপাসকসকলে শক্তি, সুৰক্ষা আৰু বিজয় লাভ কৰে।
Sukta 8.33
RV 8.33 কাণ্ব ধাৰাৰ ইন্দ্ৰ-আহ্বানমূলক সূক্ত, যাৰ কেন্দ্ৰত সোম-পেষণ আছে। কবিসকলে ছাঁকনিৰে সোম শুদ্ধ কৰি ইন্দ্ৰৰ চাৰিওফালে বহি, তেওঁক নিজৰ শোধিত স্তৱ-প্ৰশংসা আৰু অৰ্পণৰ ধাৰাত অৱতৰণ কৰিবলৈ আহ্বান কৰে। সূক্তটোৱে বাৰে বাৰে ইন্দ্ৰক তেওঁৰ হৰিত (তাম্ৰবৰ্ণ) অশ্বসহ দ্ৰুত আহিবলৈ, যজ্ঞত প্ৰতিদ্বন্দ্বী দাবিদাৰসকলক অতিক্ৰম কৰিবলৈ, আৰু উপাসকসকলৰ বাবে শক্তি, বিজয় আৰু ঊৰ্ধ্বগতি মুকলি কৰিবলৈ উদ্দীপিত কৰে।
Sukta 8.34
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰক তৎক্ষণাৎ আহ্বান—তেওঁ যেন নিজৰ হৰিত (তাম্ৰবৰ্ণ) অশ্বসমূহসহ আহে, সোম গ্ৰহণ কৰে, আৰু ‘কাṇৱস্য’ ঋষিৰ সু-গঠিত স্তোত্ৰক বল দান কৰে। পুনৰাবৃত্ত ধ্বনিয়ে ইন্দ্ৰক ‘আদেশময় ঋতৰ সেই স্বৰ্গৰ পৰা’ উপাসকৰ বৰ্তমান ক্ষেত্ৰলৈ নামি আহিবলৈ কয়—দ্ৰুত শক্তিসমূহ স্থিৰ কৰি, গতি-ক্ৰিয়াক বিজয়ী আৰু সত্য-ধাৰক শক্তিত ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ।
Sukta 8.35
এই সূক্তটো প্ৰভাতকালীন জোৰালো আহ্বান—অশ্বিনদ্বয়ক শীঘ্ৰে আহিবলৈ আৰু সমগ্ৰ দেৱসমূহ—অগ্নি, ইন্দ্ৰ, আদিত্যসকল, ৰুদ্ৰসকল, বসুসকল, উষা আৰু সূৰ্য—ৰ সৈতে সুৰ মিলাই পেষিত সোম পান কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। ইয়াত অশ্বিনসকলক সাৰ্বজনীন সহায়ক হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে—যিসকলে ঋত/ধৰ্মৰ সৈতে আহে, গায়কৰ আহ্বানত সঁহাৰি দিয়ে, আৰু যজমানক “ৰত্নানি” (ধন-সম্পদ, প্ৰাচুৰ্য) দি প্ৰতিদান কৰে। পুনঃপুনঃ আহ্বান (“আ যাতম… আ গতম”)ে সূক্তটোক যাগীয় স্বাগতম আৰু ৰক্ষা, জীৱনীশক্তি, আৰু সমৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা হিচাপে গঢ়ি তোলে।
Sukta 8.36
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰক সোমপানৰ নিমন্ত্ৰণ—বিশেষকৈ মৰুতসহ ইন্দ্ৰ (মৰুত্বান)—যেন তেওঁ পেষা সোম পান কৰে আৰু সেই উল্লাস/মদ (মদ)ৰ জৰিয়তে যজমানক উদ্ধাৰ-ৰক্ষা, বিজয় আৰু বিস্তৃত শক্তি দান কৰে। বাৰে বাৰে ইয়াত ইন্দ্ৰৰ হৱিৰ ওপৰত অধিকাৰ (‘আপোনাৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত ভাগ’)ক তেওঁৰ পৰীক্ষিত সামৰ্থ্যৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে—যুদ্ধ জয় কৰা, জল/গভীৰতাতো বিজয় লাভ কৰা, আৰু প্ৰেৰিত বাক্য (ব্ৰহ্মাণি)ৰ কাৰ্যক্ষমতা অটুট ৰখা। শেষ মন্ত্রত শ্যাৱাশ্বৰ নাম লৈ আত্রি আৰু ৰাজা ত্ৰসদস্যুক আগতে লাভ কৰা দেৱ-সহায় স্মৰণ কৰা হয়, যাতে বৰ্তমানৰ আশা অতীতৰ দৃষ্টান্তত স্থাপন হয়।
Sukta 8.37
এই সূক্তই ইন্দ্ৰক মাধ্যন্দিন (মধ্যাহ্ন) সোম-পেষণলৈ আহ্বান কৰে, তেওঁক পান কৰিবলৈ আৰু পেষণকাৰী ঋত্বিজ আৰু যজমানৰ প্ৰতি নিজৰ “সৰ্ব-সহায়” (viśvābhir ūtibhiḥ) বিস্তাৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। ই ইন্দ্ৰৰ বৃত্ৰ-যুদ্ধসমূহ আৰু ঘেৰাও কৰা শত্রুবলক আঁতৰাই পঠোৱাৰ তেওঁৰ শক্তি স্মৰণ কৰায়; তাৰ পিছত শেষত ঋষিসকলৰ প্ৰতি তেওঁৰ পূৰ্বৰ সঁহাৰি—বিশেষকৈ শ্যাৱাশ্ব আৰু অত্রি—আৰু ত্ৰসদস্যুক দিয়া তেওঁৰ ৰক্ষাক আহ্বান কৰে, যেতিয়া ইন্দ্ৰে ক্ষত্র (সাৰ্বভৌম ক্ষমতা/ৰাজশক্তি) বৃদ্ধি কৰে।
Sukta 8.38
এই গায়ত্ৰী সূক্তত কবিয়ে ইন্দ্ৰ আৰু অগ্নিক একেলগে আহ্বান কৰিছে—যুগল ঋত্বিজ-পুৰোহিত আৰু বিজয়ী শক্তি ৰূপে, যিসকলে “বলৰ কৰ্ম” (vājeṣu karmasu)ত যজ্ঞক কাৰ্যকৰী আৰু ফলপ্ৰসূ কৰে। কবিয়ে অনুৰোধ কৰে যে তেওঁলোকে আহুতিলৈ জাগ্ৰত হওক, গায়ত্ৰীৰ “পথ/গতি” অনুসৰি আগবঢ়া সুগঠিত স্তুতিগীত গ্ৰহণ কৰক, আৰু ৰক্ষা তথা প্ৰেৰিত বাক্দান কৰক; শেষৰ ফালে সৰস্বতীৰ শক্তিদায়িনী উপস্থিতিক স্পষ্টভাৱে আহ্বান কৰা হৈছে।
Sukta 8.39
এই নৱ-ঋচাৰ সূক্তত অগ্নিক প্ৰেৰিত ঋষি আৰু অন্তৰৰ দূত হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি মানৱ আৰু দেৱ-সভাৰ মাজত অহা-যোৱা কৰি আহুতি বহন কৰে আৰু দেৱতাসকলক ওচৰলৈ আনে। সূক্তখনে অগ্নিক উপাসকসকলক দীক্ষিত/পবিত্ৰ কৰিবলৈ, যজ্ঞক্ৰিয়াক শক্তিশালী কৰিবলৈ, আৰু বৈৰী শক্তিসকলক “অন্য ক্ষেত্ৰ/অন্য লোক”লৈ খেদি পঠিয়াবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে। শেষত অগ্নিৰ বিশ্বব্যাপী মহিমা—ত্ৰিবিধ আধাৰত নিবাস—উল্লেখ কৰি, তেওঁক দিৱ্য গণসমূহক (তিনিজন আৰু এগাৰজন) পূজা কৰিবলৈ আৰু যজমানসকলৰ বল আৰু সমৃদ্ধি বৃদ্ধি কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে।
Sukta 8.40
এই সূক্তত ইন্দ্ৰ-অগ্নিক একেলগে বিজয় আৰু ৰক্ষাৰ একত্ৰ শক্তি হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে। “দৃঢ়-স্থাপিত” সংঘাতত ধৈৰ্য আৰু জয় আনিব পৰা ৰয়ি (সমৃদ্ধি/ধন) দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। পুনঃপুনঃ ই অনুৰোধ কৰে যে একেই যুদ্ধ-মৈদানত প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকল ছিটিকি পৰক, আৰু অন্তৰৰ অগ্নি (অগ্নি) বনাঞ্চলত বতাহৰ দৰে বাধা ভেদি আগবাঢ়ক। শেষত বৰ্তমানৰ স্তুতিক পূৰ্বজ ঋষিসকলৰ সৈতে সংযোগ কৰি “ত্ৰি-আধাৰিত” শান্তি আৰু সমৃদ্ধিৰ বহুতা (plenitudes) ওপৰত অধিপত্য বিচাৰে।
Sukta 8.41
এই সূক্তত মৰুতসকলৰ সৈতে বৰুণক সৰ্বাধিক জ্ঞানী দেৱশক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিসকলে ঋত (সঠিক বিধি-শৃঙ্খলা) স্থাপন কৰে আৰু মানৱ সমাজ, গোধন আৰু সমৃদ্ধি ৰক্ষা কৰে। পুনঃপুনঃ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় যে এই দিৱ্য শক্তিসমূহ উচ্চতৰ সুৰ-সমন্বয়ত ‘উজ্জ্বল হৈ উঠক’। বৰুণক তেনে এক ‘বন্ধনকাৰী’ ৰূপে দেখুওৱা হৈছে, যাৰ ভিতৰত প্ৰেৰিত কৰ্মসমূহ একত্ৰিত হয়, আৰু যাৰ সমৰ্থনত জগতসমূহ পৃথক হৈ থাকিও ধাৰিত আৰু স্থিত থাকে।
Sukta 8.42
এই সৰু সূক্তটো আৰম্ভ হয় সৰ্বজ্ঞ অসুৰ বৰুণৰ এক গম্ভীৰ চিত্ৰণেৰে—যিয়ে স্বৰ্গ স্থাপন কৰিলে, পৃথিৱী মাপিলে, আৰু অখণ্ড ঋত—জাগতিক শৃঙ্খলাৰ “নিয়ম” (ব্ৰতানি)—দ্বাৰা সকলো লোক শাসন কৰে। পাছৰ পদসমূহত দৃষ্টি সোম-যজ্ঞৰ পৰিৱেশলৈ সৰি যায়; নাসত্য অশ্বিনদ্বয়ক পেষণ-সময়ত আহি সোম পান কৰিবলৈ আহ্বান কৰা হয়, যাতে যজ্ঞৰ গতি-চলনসমূহ সুষম একতাত সমন্বিত হয়।
Sukta 8.43
এই সূক্তত অগ্নিক প্ৰেৰিত পুৰোহিত আৰু অক্লান্ত যজ্ঞকাৰী হিচাপে অবিৰত প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিয়ে দেৱীয় ইচ্ছা জাগ্ৰত কৰে আৰু মানৱ বাক্য আৰু আহুতি দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ বহন কৰে। বাৰে বাৰে অগ্নিক অনুৰোধ কৰা হৈছে যাতে তেওঁ উপাসকৰ আহ্বানত আকৃষ্ট হয়, যজমানৰ ‘গৃহ’ত প্ৰৱেশ কৰে, আৰু নিজৰ স্থিৰ দানশীলতাৰে দীৰ্ঘস্থায়ী, বাছনি-যোগ্য ধন-সম্পদ আৰু সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
Sukta 8.44
এই অগ্নি-সূক্তত যজ্ঞাগ্নিক দিৱ্য অতিথি (অতিথি) ৰূপে প্ৰজ্বলিত কৰা হয়; ঘৃতৰ দ্বাৰা জাগ্ৰত হৈ তেওঁক আহ্বান কৰা হয়, যাতে তেওঁ আহুতি গ্ৰহণ কৰি সেয়া দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ বহন কৰে। অগ্নিৰ বিশ্বব্যাপী মহিমা প্ৰশংসিত—তেওঁ স্বৰ্গৰ শিৰোভাগ আৰু পৃথিৱীৰ ৰাজসিক শিখৰৰ অধিপতি; তেওঁ জলসমূহৰ ভিতৰত লুকাই থকা “বীজ”সমূহক উদ্দীপিত কৰি জীৱন আৰু প্ৰকাশত প্ৰকাশিত কৰে। সূক্তৰ অন্তত ৰক্ষাৰ প্ৰাৰ্থনা—প্ৰেৰিত ঋষি অগ্নিয়ে উপাসকৰ জীৱন আৰু ধন-সম্পদক অমঙ্গল আৰু বৈৰী শক্তিৰ সিপাৰে কঢ়িয়াই নিয়ক।
Sukta 8.45
এই সূক্তখন ইন্দ্ৰক সোঁম-পেষণলৈ অবিৰত আমন্ত্ৰণ—তেওঁ আহক, পেষিত সোঁম পান কৰক, আৰু যজ্ঞকাৰীসকলক বল, বিজয় আৰু কাম্য ধন দান কৰক। আৰম্ভণিতে যথাযথ ঋতুক্ৰিয়া-অৱস্থা স্থাপন কৰা হয়—অগ্নি প্ৰজ্বলিত আৰু বৰ্হিস বিস্তৃত—যাৰ দ্বাৰা ইন্দ্ৰ উপাসকসকলৰ যুৱ বন্ধু হয়; তাৰ পিছত ইন্দ্ৰৰ উল্লাস/মদ (মদ) আৰু দানশীলতাৰ বাবে পুনঃপুন আহ্বান চলি থাকে; শেষত ইন্দ্ৰৰ পূৰ্ব দানৰ দ্বাৰা পৰিচিত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ধন-নিধি বিচাৰি প্ৰাৰ্থনা কৰি সূক্তখন সমাপ্ত হয়।
Sukta 8.46
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক সমাজৰ ৰক্ষক, পথপ্ৰদৰ্শক আৰু বৃদ্ধি-দাতা হিচাপে একেধাৰে প্ৰশংসা কৰা হৈছে; তেওঁৰ শক্তিশালী হৰী (অশ্বযুগল) সহ শীঘ্ৰে যজ্ঞলৈ আহিবলৈ আহ্বান জনাই, বল, সমৃদ্ধি আৰু বিজয় দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। ইয়াত মৰুতসকলৰ সৈতে ইন্দ্ৰৰ মৈত্ৰীক এক গতিশীল শক্তি ৰূপে বিকশিত কৰা হৈছে, যিয়ে মানৱ প্ৰচেষ্টা আৰু যজ্ঞীয় সফলতাক আগবঢ়ায়। শেষত উভতি অহা এক নাৰীশক্তিৰ উজ্জ্বল চিত্ৰ অংকিত হৈছে, যিয়ে অধিপত্য, দীপ্তিময় সার্বভৌমত্ব আৰু প্ৰভুত্ব আনে—ইন্দ্ৰৰ সহায়ৰ ফলক বাহ্য আৰু অন্তৰ্জগত—দুয়ো ধৰণৰ সিদ্ধি হিচাপে সূচায়।
Sukta 8.47
এই সূক্তত আদিত্যসকলক—বিশেষকৈ বৰুণ আৰু মিত্ৰক—বিস্তৃত, নিৰ্দোষ ৰক্ষক ৰূপে বাৰে বাৰে আহ্বান কৰা হৈছে; তেওঁলোকে উপাসকক ছলনা, বৈৰিতা আৰু অশুভৰ যিকোনো অংশৰ পৰা আৱৰণ দি ৰক্ষা কৰে। যজমানৰ ভিতৰত সকলো ধৰণৰ মঙ্গল—শান্তি, আশ্ৰয়, ‘ত্ৰিবিধ’ সুৰক্ষা—স্থাপন কৰিবলৈ দেৱতাসকলক প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। শেষত বিজয় আৰু শুদ্ধিৰ সুৰ আছে; উষা উদয় হোৱাৰ লগে লগে ভয় আৰু অশুভ স্বপ্ন দূৰ কৰা হয়।
Sukta 8.48
এই সোম-সূক্তত সোমৰ আস্বাদিত “মিঠাস” (মধু) ক জীৱনদায়িনী শক্তি হিচাপে উদ্যাপন কৰা হৈছে—ই মনক স্পষ্ট কৰে, অন্তৰৰ স্বাধীনতা বিস্তাৰ কৰে, আৰু দেৱতা-মৰ্ত্যক একে ধাৰণকাৰী সাৰ-তত্ত্বৰ চাৰিওফালে একত্ৰ কৰে। সোমক প্ৰতিটো অংগত আসীন অন্তৰ্বাসী ৰক্ষক হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে; সৎ আচৰণ/ব্ৰত (vrata) পালনত হোৱা ত্ৰুটিৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে, আৰু সকলো দিশৰ পৰা সুৰক্ষা লগতে সূৰ্য-লোক (svar) লাভৰ বাবে আহ্বান কৰা হৈছে। এইদৰে সূক্তটি উল্লাসময় অভিজ্ঞতাৰ পৰা নৈতিক পুনৰ-মিলনলৈ, আৰু শেষত সোম/ইন্দুৰ দ্বাৰা সৰ্বাঙ্গীন ৰক্ষালৈ অগ্ৰসর হয়।
Sukta 8.49
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক ভয়ংকৰ আৰু দানশীল মঘৱান ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে; তেওঁৰ অক্ষয় শক্তি আৰু ধন গায়কক উন্নীত কৰি ‘প্ৰশিক্ষিত’ কৰে, ফলত প্ৰেৰিত চিন্তাবোৰ পূৰ্ণ চামৰ-পুটলিৰ পৰা পানীৰ দৰে বৈ ওলাই। ইয়াত কণ্ব ঋষিসকল আৰু মিত্ৰ জনসমূহৰ প্ৰতি ইন্দ্ৰৰ আগৰ সহায়ৰ কথা স্মৰণ কৰা হৈছে, আৰু সেই স্মৃত সহায়ক বৰ্তমানৰ প্ৰাৰ্থনালৈ ৰূপান্তৰ কৰি দীপ্তিময়, গৰু-আৰু-সোণৰ সমৃদ্ধি আৰু বিজয়ী সমৰ্থন বিচাৰে।
Sukta 8.50
এই সূক্তটি কাণ্ব ঋষিসকলৰ ইন্দ্ৰলৈ প্ৰশংসা-আহ্বান; ইয়াত ইন্দ্ৰক প্ৰসিদ্ধ, দানশীল বিজয়ী ৰূপে স্তুতি কৰা হৈছে—যিজনে যজমানৰ সমৃদ্ধি বৃদ্ধি কৰে আৰু প্ৰতিযোগিতা তথা যজ্ঞক্ৰিয়াত সফলতা নিশ্চিত কৰে। সূক্তটোৱে বাৰে বাৰে ইন্দ্ৰৰ শক্তিক সোম-পেষণ আৰু উদাৰ দানৰ সৈতে সংযোগ কৰে, আৰু তেওঁক অনুৰোধ কৰে যে আকাংক্ষিত ধন ‘হাজাৰগুণ ধাৰাসদৃশ উজাৰি’ৰ দৰে বহুগুণে বৃদ্ধি কৰক, লগতে পূৰ্বৰ ঋষিসকলৰ বাবে যেনেকৈ কৰিছিল তেনেকৈ গায়কৰ বাবে দীপ্তিমান ‘গাই’ (আলোক/বৰ) মুকলি কৰক।
Sukta 8.51
এই সূক্তত সোম-পেষণৰ সময়ত ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰা হৈছে, আৰু আগৰ দৃষ্টান্তসমূহ স্মৰণ কৰা হৈছে—য’ত ইন্দ্ৰে পিতৃ-পুৰুষসকলৰ সৈতে আৰু স্নেহশীল আতিথ্যদাতাসকলৰ ঘৰত সোম পান কৰিছিল। ইন্দ্ৰক দাতা ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিয়ে ভক্তসকলক দানশীলতাত ‘প্ৰশিক্ষণ’ দিয়ে আৰু তাৰ দ্বাৰা ধন, বল আৰু বিস্তাৰ দান কৰে। শেষ দৰ্শনত যজ্ঞক্ৰিয়াই নিজেই বৃদ্ধি-সমৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰ হৈ উঠে—প্ৰেৰিত স্তোত্ৰধ্বনি, বৈ যোৱা সোম-বিন্দুসমূহ, আৰু উপাসকসকলৰ ভিতৰত vṛṣṇya śavas (বৃষভ-সদৃশ শক্তি)ৰ বৃদ্ধি।
Sukta 8.52
কাণ্ব ধাৰাৰ এই ইন্দ্ৰ-স্তোত্ৰত দেৱতাক বৰ্তমান সোম-নিষ্পেষণলৈ আহ্বান কৰা হৈছে; মনু, বিবস্বৎ আৰু ত্ৰিতাৰ প্ৰাচীন যজ্ঞসমূহত তেওঁ কেনেকৈ আনন্দৰে সোম পান কৰি স্তৱ গ্ৰহণ কৰিছিল, সেই স্মৃতি উজাগৰ কৰা হয়। ইন্দ্ৰক ধন আৰু পোষণ/বৃদ্ধি (ৰায়ঃ, পোষ) দাতা হিচাপে উদ্যাপন কৰা হৈছে, আৰু শেষত এক দৰ্শনত ইন্দ্ৰই বিপুল প্ৰাচুৰ্যক গতি দিয়া—সোমৰ উজ্জ্বল শক্তিয়ে তেওঁক উল্লাসিত কৰাৰ সময়ত পৃথিৱী আৰু সূৰ্যক সুৰ মিলাই দিয়া—বৰ্ণিত হৈছে।
Sukta 8.53
কাণ্ব ধাৰাৰ এই ইন্দ্ৰ-সূক্তত ইন্দ্ৰক সৰ্বোচ্চ দানশীল শক্তি হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে—বলৱানসকলৰ মাজত জ্যেষ্ঠ, দুৰ্গভেদী, আৰু “গো” (কিৰণ/ধন) বিচাৰি উলিয়োৱা। পূৰ্ণতা আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে তেওঁৰ কৃপা প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। শত্রুতাক চূর্ণ কৰিবলৈ, সোম ৰস পৰিপূৰ্ণকৈ পান কৰিবলৈ, আৰু জীৱনৰ প্ৰতিযোগিতা/সংগ্ৰামৰ মাজেৰে উপাসকক বিজয়, গোধন আৰু অশ্ববল (শক্তি আৰু গতিশীলতা)লৈ আগবঢ়াই নিবলৈ অনুৰোধ কৰা হয়।
Sukta 8.54
এই ইন্দ্ৰ-সূক্তত দেৱতাৰ ‘বীৰ্য’ (বীৰত্বশালী শক্তি)ৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে—প্ৰেৰিত বাক্য আৰু দীপ্ত অন্তৰ্দৃষ্টিৰে যাক লাভ কৰা যায়, যেনেকৈ “পুৰাতন”সকলে তেওঁক লাভ কৰিছিল। তাৰ পাছত কবিয়ে এই প্ৰশংসাক ব্যৱহাৰিক প্ৰাৰ্থনালৈ ঘূৰাই দিয়ে: ইন্দ্ৰে গায়কসকলৰ প্ৰতি সহচৰ হৈ একেলগীয়া আনন্দত জাগ্ৰত হওক আৰু তেওঁলোকৰ বাবে দৃঢ়, অক্ষয় সমৃদ্ধি স্থাপন কৰক—বিশেষকৈ প্ৰস্কণ্বাৰ বাবে।
Sukta 8.55
ইন্দ্ৰক উদ্দেশ্য কৰি ৰচিত এই সৰু কাণ্ব স্তোত্ৰত তেওঁৰ প্ৰকাশিত বীৰ্য (বীৰশক্তি)ৰ উত্থানক উদ্যাপন কৰা হৈছে—যি উপাসকৰ ফালে “আগবাঢ়ি আহে” আৰু চেষ্টা কৰা প্ৰাৰ্থীক ৰাধস্ (দান-বৰদান/ঐশ্বৰ্য) আনি দিয়ে। “শ শ” আৰু “চাৰি শ” ধৰণৰ তীক্ষ্ণ গণনাৰ জৰিয়তে ইন্দ্ৰৰ দানক উপচি পৰা প্ৰাচুৰ্য—পাৰ্থিৱ, যোদ্ধাসুলভ আৰু প্ৰাণশক্তিময়—ৰূপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। শেষত ইন্দ্ৰে সাতগুণ শৃঙ্খলা স্থাপন কৰি অন্ধকাৰ বাধাদানকাৰী শক্তিসমূহক পথৰ বাহিৰলৈ হেঁচি পঠিয়ায়, যাৰ ফলত যশ, দৃষ্টি আৰু সফলতাৰ পথ পৰিষ্কাৰ হয়।
Sukta 8.56
এই সৰু কাণ্ব সূক্তটো মূলত ইন্দ্ৰক “নেকুৰা-সদৃশ” বলৱান ৰক্ষক হিচাপে প্ৰশংসা কৰে—যাৰ বিশাল, অক্ষয় দান ভক্ত অন্বেষকৰ আগত প্ৰকাশ পায়। গোধন, সেৱা, সম্পদ আদি দৃশ্যমান সমৃদ্ধিক ইন্দ্ৰৰ বিস্তৃত শক্তিৰ নিদৰ্শন হিচাপে উদ্যাপন কৰা হৈছে। শেষত এক দীপ্ত যজ্ঞীয় মোড় দেখা যায়: অগ্নি জ্ঞানী আহুতি-বাহক ৰূপে জাগ্ৰত হয়, সূৰ্যৰ দীপ্তি উজ্জ্বল কৰি তোলে—ইন্দ্ৰৰ দানক যজ্ঞাগ্নিৰ প্ৰকাশৰ সৈতে সংযোগ কৰে।
Sukta 8.57
এই সৰু সূক্তটো অশ্বিনদ্বয় (নাসত্য)ক আহ্বান জনায়—তেওঁলোকে নিজৰ শক্তিশালী ৰথত আহি সোমৰ ‘তৃতীয় পেষণ’ পান কৰক। ইয়াত আকাশ আৰু পৃথিৱীজুৰি তেওঁলোকৰ প্ৰশংসনীয় কৰ্মসমূহৰ বন্দনা কৰা হৈছে, তেওঁলোকৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত ভাগ ইতিমধ্যে প্ৰস্তুত আছে বুলি নিশ্চিত কৰা হৈছে, আৰু তেওঁলোকৰ কাৰ্যকৰী শক্তি (শচী)ৰ দ্বাৰা যজ্ঞকাৰীক ৰক্ষা কৰি সমৃদ্ধ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছে।
Sukta 8.58
এই সংক্ষিপ্ত সূক্তটো যজ্ঞক লৈ এক চিন্তাশীল অনুসন্ধান: বহু যাগিক বিন্যাস, পুৰোহিত আৰু ভূমিকা থাকিলেও কেনেকৈ সিহঁতে একেটা সুসংগত যাগিক অভিপ্ৰায়ক লক্ষ্য কৰে। ই এক তীক্ষ্ণ একতা-দৰ্শন প্ৰকাশ কৰে—এজনেই অগ্নি, এজনেই সূৰ্য, এজনেই উষা—যি বহু ৰূপে প্ৰকাশ পায়; তাৰ পিছত সোমপান-সংযুক্ত অশ্বিন-আহ্বানলৈ ঘূৰে, য’ত দ্ৰুত সহায়ৰ দীপ্তিমান “ৰথ” চিত্ৰকল্পনা উজ্জ্বল হয়।
Sukta 8.59
এই সৰু সূক্তত যুগল দেৱতা ইন্দ্ৰ আৰু বৰুণক সোম-পীড়নৰ যৌথ ৰক্ষক হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে; প্ৰতিটো যজ্ঞলৈ সোনকালে আহি নিজৰ ন্যায্য ভাগ গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হয়। ইয়াত তেওঁলোকৰ বাহ্যিক বিশ্ব-সাৰ্বভৌমত্ব আৰু বিজয়ী শক্তিক যজমানৰ অন্তৰ্নিহিত শৃঙ্খলা-স্থাপনৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে—তেওঁক ঋত (সঠিক মাপ/যথাযথ বিধান) পথলৈ প্ৰশিক্ষিত কৰি, সমৃদ্ধি, সন্তান-সন্ততি আৰু দীঘলীয়া আয়ু দান কৰে।
Sukta 8.60
এই সূক্তত অগ্নিক নিৰ্বাচিত হোতা হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে—তেওঁ যেন আহি বৰ্হিষত আসন গ্ৰহণ কৰি যজ্ঞ সম্পাদন কৰে আৰু আহুতি দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ বহন কৰে। পুনঃপুনঃ অগ্নিৰ পৰা ৰক্ষা বিচৰা হৈছে—বিশেষকৈ ৰক্ষস (বৈৰী/অন্ধকাৰ শক্তি), যাতু (টোনা-জাদু), বাধা, অমঙ্গল আৰু ক্ষুধাৰ পৰা। লগতে শক্তি, বৃদ্ধি আৰু সফল লাভ (ৱাজ)ৰ বাবেও প্ৰাৰ্থনা আছে। সামগ্ৰিকভাৱে, অগ্নিক যজ্ঞৰ পুৰোহিত আৰু নিকট, বিশ্বাসযোগ্য ৰক্ষক হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে, যিয়ে যজমানৰ পথ সুৰক্ষিত কৰে।
Sukta 8.61
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক সোজাসুজি আৰু তৎক্ষণাৎ আহ্বান জনোৱা হৈছে—কবিৰ আহ্বান “দুয়োফালৰ পৰা” শুনি, প্ৰেৰিত ধী (dhī)ৰ বলত সশক্ত হৈ, সোমপানৰ বাবে ওচৰলৈ আহিবলৈ। ইয়াত ইন্দ্ৰক শক্তিশালী বাহুধাৰী, বাধা আৰু দৃঢ় দুৰ্গ/পুৰ ভাঙোতা (পুরন্দৰ) বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে; বাৰে বাৰে তেওঁক আহিবলৈ, আহুতি গ্ৰহণ কৰিবলৈ, আৰু ধন, ৰক্ষা তথা বিজয়ী শক্তি মুক্ত কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছে। শেষৰ চিত্ৰকল্পত ইন্দ্ৰৰ মহিমা বজ্ৰত কেন্দ্ৰীভূত—প্ৰতিৰোধ চূৰ্ণ কৰি বিজয়ী শৃঙ্খলা স্থাপন কৰিবলৈ সাজু।
Sukta 8.62
এই ইন্দ্ৰ-সূক্তত সোম-পেষকসকলৰ সমাজক আহ্বান কৰা হৈছে যে তেওঁলোকে উৎকৃষ্ট প্ৰশংসা আগবঢ়াওক, কিয়নো ইন্দ্ৰ সুগঠিত স্তোত্ৰ আৰু উক্থত আনন্দিত হয় আৰু “ভদ্ৰা ৰাতয়ঃ” (মঙ্গলময় দান) দি প্ৰত্যুত্তৰ দিয়ে। ইয়াত ইন্দ্ৰৰ দেৱদত্ত বীৰত্ব আৰু সকলো ‘ভৱন’ (হৈ উঠা/উদ্ভৱ)ৰ ওপৰত তেওঁৰ ৰক্ষকত্ব উদযাপন কৰা হৈছে; সোম-অৰ্পণকাৰীসকলক দিয়া সমৃদ্ধি আৰু “বহু পোহৰ”ক, সোম-যজ্ঞ অৱহেলা কৰিলে হোৱা কঠোৰ পৰিণামৰ সৈতে বিপৰীত ৰূপে দেখুওৱা হৈছে।
Sukta 8.63
এই সূক্তে মণ্ডল ৮ৰ ইন্দ্ৰ-স্তুতিৰ ধাৰা আগবঢ়াইছে। ইয়াত ইন্দ্ৰক পুৰাতন “অন্বেষক” ৰূপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে, যাৰ ওচৰলৈ সচেতন সংকল্পশক্তি (ক্ৰতু) আগবাঢ়ে; আৰু তেওঁ এক দিৱ্য দুৱাৰ, যাৰ জৰিয়তে মানৱ আকাঙ্ক্ষা আৰু প্ৰেৰিত চিন্তা দেৱলোকত প্ৰৱেশ কৰে। ই পঞ্চবিধ মানৱ সমাজৰ সামূহিক আহ্বানক বৰ্হিস্ (পবিত্ৰ আসন) বিস্তাৰৰ যজ্ঞক্ৰিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰে; আৰু শেষত এক সুৰক্ষামূলক প্ৰাৰ্থনাত উপনীত হয়—য’ত ৰুদ্ৰসকল আৰু সকলো দেৱতা, ইন্দ্ৰক অগ্ৰস্থান দি, উপাসকক বৃত্ৰ-বধৰ সংঘৰ্ষত সহায় কৰে—বাহ্য যুদ্ধ আৰু অন্তৰ্নিহিত বাধা, দুয়োটাতেই।
Sukta 8.64
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰলৈ সজোৰে সোম-আহ্বান; প্ৰশংসাগীতসমূহে তেওঁক উল্লাসিত কৰক, যাতে তেওঁ প্ৰচুৰ দান (ৰাধস) প্ৰদান কৰে আৰু পবিত্ৰ বাক্য/ব্ৰহ্মক দ্বেষ কৰা শক্তিসমূহক (ব্ৰহ্ম-দ্বিষ) ভাঙি পেলায়। ইয়াত ইন্দ্ৰক নত নোহোৱা, যুৱ, পৰাক্ৰমী বলদ-সদৃশ ৰূপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে—সত্য ব্ৰহ্মন্ (প্ৰেৰিত উচ্চাৰণ) অবিহনে যাক ওচৰ চাপা কঠিন। শেষত তীব্ৰ আহ্বান: “সোনকালে আহি উজ্জ্বল সোম পান কৰা”—বীৰত্বময়, দীপ্তিমান শক্তিৰ বাবে।
Sukta 8.65
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰক সকলো দিশৰ পৰা তৎকাল আহ্বান—যেতিয়া আৰু য’তেই মাত দিয়া হয়, তাত শীঘ্ৰে আহি তৎক্ষণাত সহায় কৰিবলৈ অনুৰোধ। চিৰন্তন দেৱশক্তিসকলৰ মাজতো ইন্দ্ৰক একেবাৰে অনন্যভাৱে “সহজে প্ৰাপ্য/নিকটৱৰ্তী” বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, আৰু দিৱ্য দানশীলতাৰ জৰিয়তে শক্তি, ৰক্ষা আৰু যশ বিচৰা হৈছে। শেষ অংশত সুৰ ইন্দ্ৰৰ দীপ্তিমান বিকিৰণ/উৎসৰ্গ (“নপাতঃ”) দিশে বিস্তাৰিত হৈ, হাজাৰগুণ সহায় আৰু দেৱসকলৰ মাজত খ্যাতি উজ্জ্বল কৰে।
Sukta 8.66
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰক সোম-আহুতিৰ সময়ত এক উদ্যমী আহ্বান—ধন-অন্বেষক আৰু যুদ্ধ-সহায়—ৰূপে। বিস্তৃত গীত আৰু স্পষ্ট সংকল্পেৰে তেওঁক যজ্ঞলৈ মাতি অনা হয়। ইন্দ্ৰৰ গতিশীল শক্তিসমূহৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিবোৰ ‘কৰ্ম-বিধানসমূহত’ (vayuneṣu) আনন্দ পায়; তেওঁক স্তোম গ্ৰহণ কৰিবলৈ, দীপ্তিময় বুদ্ধিৰে আগবাঢ়ি আহিবলৈ, আৰু ক্ষয়কাৰী অন্ধকাৰ দূৰ কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়, যাতে বল আৰু সমৃদ্ধি কাৰ্যকৰী হৈ উঠিব পাৰে।
Sukta 8.67
এই সূক্তত ঋত (বিশ্ব-নিয়ম)ৰ ৰাজকীয় পালনকৰ্তা আদিত্যসকলক আশ্ৰয়, কৃপা আৰু উদ্দেশ্য-সিদ্ধিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। আহ্বানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিপদত তৎক্ষণাৎ ৰক্ষাৰ আকুল অনুৰোধলৈ, আৰু শেষত ঘৃণা, পাপ আৰু দমনকাৰী দুঃখ-ক্লেশ সম্পূৰ্ণৰূপে দূৰ কৰাৰ ব্যাপক নিবেদনলৈকে, এই গীতত আদিত্যসকলক বিধি-ধৰ্মৰ ৰক্ষক আৰু সামাজিক তথা অন্তৰ্জগতৰ বিশৃঙ্খলাৰ নিৰাময়ক হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে।
Sukta 8.68
এই সূক্তত যজ্ঞলৈ ইন্দ্ৰৰ ৰথ আহ্বান কৰা হৈছে; তেওঁক ঋত (বিশ্ব-নীতি)ৰ সৰ্বশক্তিমান ৰক্ষক বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিয়ে সকলো আক্ৰমণ জয় কৰি ‘সুম্ন’ (সমগ্ৰতা, কল্যাণ) আনে। যজ্ঞ আৰু প্ৰেৰিত বাক্যৰ জৰিয়তে কবিয়ে ইন্দ্ৰক তেওঁৰ প্ৰাচীন সহায় পুনৰ দোহৰাবলৈ অনুৰোধ কৰে—সহযোগীসকলৰ বাবে বাজ (বিজয়ী শক্তি, প্ৰাচুৰ্য) আৰু নিৰ্দোষ সুৰক্ষা দান কৰক। শেষৰ সুৰত দেৱকাৰ্যৰ নিৰ্দোষতা জোৰ দি কোৱা হৈছে: কোনো মর্ত্য নিন্দকে ইন্দ্ৰীয় সঙ্গৰ ওপৰত সফলভাৱে দোষ আৰোপ কৰিব নোৱাৰে।
Sukta 8.69
এই সূক্তত সোমক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈছে—সোম প্ৰেৰণাদাতা আৰু বলদাতা—যাক ত্ৰিষ্টুভ্ ছন্দৰ স্তোত্ৰে বাৰে বাৰে আগলৈ অনা হয়। ইয়াক সমৰ্থন কৰে পুৰন্ধী—পূৰ্ণতা/সমৃদ্ধিৰ শক্তি—যিয়ে যজ্ঞ আৰু মনক বৃদ্ধি-প্ৰাপ্তিত ‘ভৰি’ তোলে। সূক্তটো সাৱধানে, নাছিটাকৈ সোম প্ৰস্তুত আৰু অৰ্পণ কৰাৰ চিত্ৰৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে—যাতে ইন্দ্ৰৰ পানৰ বাবে পেয়ালাখন স্থিৰভাৱে ধৰি ৰখা যায়—আৰু শৃঙ্খলাবদ্ধ ঋতুৱিধি/যজ্ঞ-শৃঙ্খলা (ছাঁটা বৰ্হিস, ঠিকমতে স্থাপন কৰা শক্তিসমূহ) ক প্ৰাচীন, আদিম ‘অগ্ৰগতি’ লাভৰ শর্ত হিচাপে জোৰ দিয়ে।
Sukta 8.70
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক জনসমূহৰ অধিপতি আৰু অজেয় বিজয়ী বীৰ হিচাপে বলিষ্ঠ স্তুতি-আহ্বান কৰা হৈছে—যি প্ৰতিটো যুদ্ধ জয় কৰে আৰু বৃত্ৰক ধ্বংস কৰে। নিকট আৰু দূৰ ঠাইত—“গভীৰতাত” আৰু “বিস্তাৰত”—সদায় উপলব্ধ শক্তি হিচাপে তেওঁক আহ্বান কৰি বিজয়, বল আৰু উদাৰ দানৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। শেষ মন্ত্রত পৃষ্ঠপোষক-ধৰণৰ স্মৰণ (কৰ্ণগৃহ্যা) সংৰক্ষিত আছে, যিয়ে ইন্দ্ৰৰ দানশীলতাক নিৰ্দিষ্ট উপহাৰ আৰু যজ্ঞীয় সমৃদ্ধিৰ সৈতে সংযোগ কৰে।
Sukta 8.71
অগ্নিদেৱলৈ নিবেদিত এই সূক্তটো সুৰক্ষা আৰু সমৃদ্ধি আহ্বান কৰা প্ৰাৰ্থনা: গায়কসকলে অগ্নিদেৱক তেওঁৰ মহাশক্তিৰে অভাৱ, বৈৰিতা আৰু মানুহৰ ঘৃণাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। অগ্নিক ধন-সম্পদ (বসু)ৰ ন্যায়সঙ্গত অধিপতি, যাঁৰ দান অধাৰ্মিক শক্তিয়ে আঁতৰাই নিবলৈ নোৱাৰে, আৰু কুল-ৰক্ষক হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিয়ে শান্তি, মঙ্গল আৰু ঋষিসকলৰ প্ৰেৰিত শক্তিৰ বাবে নিৰাপদ আশ্ৰয় আনে।
Sukta 8.72
এই সূক্তটো অধ্বৰ্যুৰ শুদ্ধ কৰ্মসম্পাদনক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত এক যাজ্ঞিক নিৰ্দেশ আৰু স্তৱ। ইয়াত হৱিষ প্ৰস্তুত কৰা, বিধান অনুসাৰে (প্ৰশাসন) গতি কৰা, আৰু যজ্ঞক এনেদৰে আগবঢ়োৱা—যাতে সি নিজৰ লক্ষ্য “জয়” কৰে—এইবোৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। গভীৰ, বিস্তৃত আৰু চাৰিওফালে ঘূৰি থকা পাত্ৰত ঢালি দিয়া ধৰণৰ সজীৱ আহুতি-চিত্রৰ জৰিয়তে, নিখুঁত যাজ্ঞিক ক্ৰিয়াক সোম/আহুতিৰ বিশ্বব্যাপী পৰিচলন আৰু যজ্ঞৰ ধাৰণকাৰী ঋত-ব্যৱস্থাৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে। শেষৰ দৰ্শনত এটা গভীৰ স্তৰ আভাস পায়: কাম্য শক্তিৰ “পদ” (স্থান) জিভাৰ দ্বাৰা স্বৰ্গৰ চাৰিওফালে বিস্তাৰিত—ইয়াৰ অৰ্থ, বাক্ (পবিত্ৰ উচ্চাৰণ) হৈছে সেই সূক্ষ্ম শক্তি যিয়ে ক্ৰিয়াক সম্পূৰ্ণতা দিয়ে।
Sukta 8.73
এই অশ্বিন-সূক্তত যমজ দিৱ্য চিকিৎসক অশ্বিনদ্বয়ক বাৰে বাৰে আহ্বান কৰা হৈছে—উঠিবলৈ, ৰথ জোঁটাবলৈ আৰু ওচৰলৈ আহিবলৈ—যাতে তেওঁলোকৰ সহায় যজমানৰ ভিতৰত “ওচৰত আৰু আসীন” হৈ থাকে। ধ্ৰুৱপদসদৃশ জোৰালো অনুৰোধে দ্ৰুত উদ্ধাৰ, শক্তিবৃদ্ধি আৰু বাধাদায়ক অন্ধকাৰ ভাঙি পেলাবলৈ কয়—যেনেকৈ দুৰ্গ আক্রমণ কৰি ভেদ কৰা হয়। সামগ্ৰিক উদ্দেশ্য তৎক্ষণাৎ সহায়—চিকিৎসা, সুৰক্ষা আৰু জীৱন-মনত ঋত (সঠিক শৃঙ্খলা) পুনঃস্থাপন।
Sukta 8.74
এই সূক্তত মুখ্যত অগ্নিক অতিথি (দিব্য অতিথি) আৰু জাতবেদস ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—ঘৰৰ ভিতৰত বাস কৰা গৃহাগ্নি, যাক প্ৰতিটো কুলে আদৰি স্থাপন কৰে, আৰু যি বল, প্ৰাচুৰ্য আৰু মঙ্গলময় শান্তি আনে। নিকট-হাতৰ অন্তৰঙ্গ চিত্ৰকল্পৰ জৰিয়তে কবিয়ে অনুৰোধ কৰে যে অগ্নিয়ে সৰ্বাধিক মধুৰ স্তৱ গ্ৰহণ কৰক আৰু তাৰ দ্বাৰা বলৱান হৈ উপাসকসকলৰ সমৃদ্ধি নিশ্চিত কৰক। শেষ অংশত মহা নদী পৰুষ্ণীকো আহ্বান কৰা হৈছে, যাৰ ফলত সূক্তৰ শক্তি আৰু সুৰক্ষাৰ ভাবটি বৈদিক জীৱন আৰু যাত্ৰাৰ এক স্পষ্ট ভূদৃশ্যৰ সৈতে সংযোগ পায়।
Sukta 8.75
এই সূক্তত অগ্নিক বিশেষকৈ হোতৃ (যজ্ঞ-পুৰোহিত) ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে—যিজন দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা সৰ্বোত্তমভাৱে আহ্বানিত, যজ্ঞত আসন গ্ৰহণ কৰে, আৰু প্ৰাচীন অধিকাৰসহ দক্ষতাৰে আহুতি বহন কৰে। এই আনুষ্ঠানিক নিমন্ত্ৰণৰ লগতে কবিয়ে বৈৰিতাৰ মাজত ৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে—চাৰিওফালৰ শত্ৰুৰ আক্রমণে যেন উপাসকসকলক নাওত ঢৌ লাগি আঘাত কৰা দৰে আঘাত নকৰে। সূক্তটোৰ অন্তত পুত্ৰসুলভ বিশ্বাস প্ৰকাশ পায়: অগ্নিৰ সহায় ‘পুৰণি কালৰ পৰা’ জনা, পিতৃৰ আশ্ৰয়ৰ দৰে; সেয়ে তেওঁৰ কৃপাময় অনুগ্ৰহ (সুম্ন) পুনৰ বিচৰা হৈছে।
Sukta 8.76
এই সূক্তত মৰুতসকলৰ সৈতে ইন্দ্ৰক অজেয় শক্তিৰ অধিপতি ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে; তেওঁক যজ্ঞলৈ আহিবলৈ, সোম পান কৰিবলৈ, আৰু উপাসকসকলৰ বাবে বিজয় আৰু বৃদ্ধি নিশ্চিত কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছে। যুদ্ধময় আৰু যজ্ঞীয় আহ্বানৰ লগতে, ইয়াত এক চিন্তনশীল সুৰো আছে—ইন্দ্ৰৰ দ্বাৰাই প্ৰেৰিত বাক্ (বাচ্) উদ্ভৱ হয় বুলি, যিয়ে বাহ্য জয়ক ঋত (সত্য-ব্যৱস্থা)ৰ জৰিয়তে অন্তৰ গঠন/আত্মগঠনৰ সৈতে সংযোগ কৰে।
Sukta 8.77
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক জন্মমুহূৰ্তৰ পৰাই নিৰ্ণায়ক, বহুশক্তিসম্পন্ন বীৰ হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি যোগ্য মিত্ৰ-সহায়ক বিচাৰে আৰু তৎক্ষণাৎ যুদ্ধ আৰু দান-বৰষুণলৈ ধাৱিত হয়। পৰ্বত ভেদ কৰি পোষণ আৰু ধন-সম্পদ মুক্ত কৰা তেওঁৰ কীৰ্তি স্মৰণ কৰা হয়, আৰু নিখুঁতভাৱে গঢ়া অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু বাহুবলক বিজয়ী ঋত-শৃঙ্খলাৰ উপকৰণ হিচাপে স্তুতি কৰা হয়। উদ্দেশ্য হৈছে যজমান আৰু সমাজৰ বাবে ইন্দ্ৰৰ শ্ৰৱণ আৰু সহায়—শক্তি, ৰক্ষা আৰু প্ৰাচুৰ্য—আহ্বান কৰা।
Sukta 8.78
ইন্দ্ৰলৈ উৎসৰ্গিত এই সূক্তত বিজয়ী শক্তিৰ দেৱতাক প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে—তেওঁ যেন প্ৰচুৰ সোম-আনন্দ, ধন-সম্পদ, আৰু জীৱন আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিক ধাৰণ কৰা পোহৰৰ “গৰু-ঝাঁক” (আলোক-হেৰ্ড) আনি দিয়ে। ইন্দ্ৰক অচ্যুত আৰু অপ্রতাৰ্য বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিজনে মৰ্ত্যৰ ক্ৰোধ আৰু বৈৰী অভিপ্ৰায় আগতেই দেখি সংযত কৰে। সূক্তৰ অন্তত গভীৰ বিশ্বাসৰ এক অন্তৰঙ্গ ক্ৰিয়া দেখা যায়—কাঁচিৰ দৰে কটনী-দা’টোকো ইন্দ্ৰৰ হাতত সঁপাই দি, নতুনকৈ সংগ্ৰহ কৰা হওক বা গুদামত সাঁচি থোৱা, শস্যভঁৰাল পূৰ্ণ কৰি দিবলৈ তেওঁক অনুৰোধ কৰা হয়।
Sukta 8.79
এই সূক্তত সোমক অজেয়, সৰ্বজয়ী শক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি বন্ধ থকা বস্তু ভাঙি মুকলি কৰে আৰু প্ৰেৰিত দৰ্শনৰ দ্বাৰা কবি-দ্ৰষ্টাক দীপ্তিময় কৰে। সোম সত্য লক্ষ্য পূৰণকাৰী; তেওঁ সাধকসকলক দাতাৰ দানলৈ লৈ যায় আৰু অশান্ত তৃষ্ণাক তৃপ্তিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। অন্তত, দেৱসকলৰ মাজত সিংহাসনত অধিষ্ঠিত সোমলৈ এক ৰাজকীয় নিবেদন—বাঁকা চিন্তাসমূহলৈ তললৈ চাই চাওক আৰু বৈৰী তথা বাধাদায়ক শক্তিসমূহক দূৰ কৰি দিয়ক।
Sukta 8.80
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰক তৎক্ষণাৎ আহ্বান—অদ্বিতীয় বলৱান আৰু চিকিৎসক ৰূপে, যিয়ে ভঙা-বিচ্ছিন্নক “ঠিক কৰি” দয়া, বিজয় আৰু কল্যাণ দান কৰে। ইন্দ্ৰক অনুৰোধ কৰা হৈছে যেন তেওঁ পূৰ্ণতা-আনয়নকাৰী ৰথেৰে আহে, বাধা আঁতৰায় আৰু উপাসকসকলক বিজয়ী কৰে। শেষ শ্লোকত দৃষ্টিভংগী বিস্তাৰিত হয়—অমৰ দেৱতা আৰু দেৱীসকলে একেলগে দিৱ্য জ্যোতি বৃদ্ধি কৰে, প্ৰশংসিত “ৰাধস” (দান/গৌৰৱ) সাজি তোলে আৰু প্ৰেৰিত ধনৰ দ্ৰুত প্ৰভাত-আগমন ঘটায়।
Sukta 8.81
এই নৱ-ঋচাৰ সূক্তটো ইন্দ্ৰলৈ সোজাসুজি আহ্বানমূলক স্তৱ—উপাসকসকলৰ ওচৰলৈ আহি, তেওঁলোকৰ বাবে শক্তি, ধন আৰু বিজয়ী বলৰ উজ্জ্বল, প্ৰচুৰ অংশ ‘ধৰি’ দিবলৈ অনুৰোধ কৰে। ইয়াত দক্ষিণা (সোঁ-হাতৰ শুভ কৰ্ম)ৰ ফলপ্ৰসূতা, ইন্দ্ৰে শুনিব বুলি যাক অনুৰোধ কৰা গীত সা́মন, আৰু ইন্দ্ৰৰ দীপ্তিমান বাজ-সমূহ (প্ৰাচুৰ্য/প্লেনিটিউড)ৰ দ্ৰুত আগমন—যিয়ে বৃদ্ধি আৰু সফলতাক পক্ব কৰে—এই সকলোত জোৰ দিয়া হৈছে।
Sukta 8.82
এই ইন্দ্ৰ-সূক্তত বৃত্ৰহনক নিকট আৰু দূৰৰ পৰা দ্ৰুত আহ্বান জনোৱা হৈছে—তেওঁ আহি নিজৰ উল্লাসৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা মধুৰ সোম-নিবেদন গ্ৰহণ কৰক। ইয়াত সোমৰ পেষণ, ইন্দ্ৰৰ আনন্দ আৰু বলৰ স্তৱ কৰা হৈছে, আৰু শ্যেন (বাজ) আনি দিয়া পৌৰাণিক সোমৰ কথা স্মৰণ কৰি, তাৰ শক্তিৰ অধিপতি ৰূপে ইন্দ্ৰক পান কৰিবলৈ উদ্দীপিত কৰা হৈছে।
Sukta 8.83
এই সূক্তত সমূহ দেৱতাসকলক—বিশেষকৈ সার্বভৌম আদিত্যসকলক (বৰুণ, মিত্ৰ, আৰ্যমন)—আহ্বান কৰা হৈছে; উপাসকে অন্তৰ আৰু বাহিৰৰ শক্তিৰ বাবে তেওঁলোকক বিশাল, ৰক্ষাকাৰী ‘সহায়’ (অৱঃ) হিচাপে বাছি লয়। সূক্তটোৱে তেওঁলোকৰ সজাগ প্ৰহৰী-চেতনা, নৈতিক শাসন, আৰু অশুভক দূৰ কৰি প্ৰতিহত কৰাৰ শক্তিক প্ৰশংসা কৰে; শেষত ইন্দ্ৰৰ নেতৃত্বত উদাৰ দিৱ্য সমূহক সম্বোধন কৰি উপসংহাৰ কৰে।
Sukta 8.84
এই সূক্তত অগ্নিক যজ্ঞৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় “অতিথি” হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—মিত্ৰসদৃশ, সহজে সন্নিকট, আৰু ৰথৰ দৰে যজ্ঞৰ অভিপ্ৰায়ক ফলপ্ৰসূভাৱে বহন কৰা কাৰ্যকৰী বাহক। ই অন্তৰ্মুখী হৈ সঠিক মানসিক আহুতি আৰু উপাসনাত যথাযথ সম্বোধন সম্পৰ্কে চিন্তাশীল প্ৰশ্ন তোলে, আৰু শেষত অগ্নিৰ ৰক্ষাই নিৰাপদ কল্যাণ (ক্ষেম) আৰু বীৰশক্তিৰ বৃদ্ধি (সুবীৰ্য) দান কৰে বুলি উপসংহাৰ টানে। সামগ্ৰিকভাৱে, অগ্নিৰ অভিভাৱকত্বত শুদ্ধ যজ্ঞ, শুদ্ধ মনোভাৱ, আৰু সুৰক্ষিত সমৃদ্ধিৰ বাবে ই এক সংক্ষিপ্ত আহ্বান।
Sukta 8.85
এই সৰু অশ্বিন-স্তোত্ৰত নাসত্য যমজদ্বয়ক বাৰে বাৰে আহ্বান কৰা হৈছে—কবিৰ আহ্বানত তৎক্ষণাৎ দ্ৰুতগতিত আহি মধুময় সোম পান কৰিবলৈ। দিৱ্য যমজদ্বয়ক নিৰাপদ আশ্ৰয়-ৰক্ষা (চৰ্দিঃ) আনিবলৈ, গায়কৰ প্ৰেৰিত বাক্যক শক্তিশালী কৰিবলৈ, আৰু সময়মতে আগমন আৰু সহায়ত যজ্ঞক ফলপ্ৰসূ কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Sukta 8.86
এই সংক্ষিপ্ত জগতী স্তোত্ৰত আশ্বিনদ্বয়ক আশ্চৰ্য যমজ চিকিৎসক আৰু আনন্দ-দাতা ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে; তেওঁলোকক “দেহধাৰী সত্তাক গঢ়ি তোলা” (tanūkṛ-) কৰিবলৈ আৰু মিত্ৰতাৰ বন্ধন অখণ্ড ৰাখিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। পুনৰাবৃত্ত অনুৰোধসমূহৰ মাজেৰে দ্ৰষ্টা বিশ্বক আশ্বিনসকলৰ উপকাৰ স্মৰণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ সহায়ক ঋত (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নিয়ম) অধীনত প্ৰাণময় সম্পূৰ্ণতা, সমৃদ্ধি আৰু দৃঢ় সঙ্গীত্বৰ সুৰক্ষা হিচাপে চিত্ৰিত কৰে।
Sukta 8.87
এই চুটি অশ্বিন-স্তোত্ৰত যমজ দিৱ্য চিকিৎসক অশ্বিনদ্বয়ক সোম-নিষ্পেষণলৈ শীঘ্ৰ আহিবলৈ আহ্বান কৰা হৈছে; এক দীপ্তিমান স্তৱ যি ‘ছিটিয়াই’ সিহঁতক আহ্বান কৰে। সিহঁতক বৰ্হিষত বহিবলৈ, মধুময় সোম পান কৰিবলৈ, আৰু বল, ধন/বল লাভত সফলতা (ৱাজসাতি), লগতে কবিসকলৰ প্ৰেৰিত আহ্বান শুনি তৎক্ষণাৎ সঁহাৰি দিব পৰা শ্ৰৱণশক্তি দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Sukta 8.88
এই চুটি ইন্দ্ৰ-সূক্তত আশ্চৰ্যকৰ কৰ্মসাধক, সোম-আনন্দিত যোদ্ধা ইন্দ্ৰক প্ৰশংসা কৰা হৈছে; যি নিজৰ ইচ্ছা, বল আৰু ফলপ্ৰসূ কৰ্মৰ দ্বাৰা সকলো জন্মধাৰী সত্তাক অতিক্ৰম কৰে। কবিসকল (গৌতমসকল) গাইবোৰে যেনেকৈ নিজৰ বাছুৰৰ ওচৰলৈ ধাৱিত হয়, তেনেকৈ বাণীৰে তেওঁৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়ে; তেওঁক তেওঁলোকৰ স্তোত্ৰত জাগ্ৰত হ’বলৈ অনুৰোধ কৰি, সীমাহীন দান, ৰক্ষা আৰু শক্তি-লাভৰ যুঁজত বিজয় দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Sukta 8.89
এই সৰু সূক্তত মৰুতসকলক আহ্বান কৰা হৈছে যাতে তেওঁলোকে “বৃহৎ” (বিশাল) স্তোত্ৰগীত গাই ইন্দ্ৰক—বৃত্ৰহন্তাক—জাগ্ৰত কৰে, যাতে তেওঁ পোহৰ, জল আৰু বিস্তৃত দীপ্তিময় লোক (স্বঃ) মুক্ত কৰিব পাৰে। শ্লোকসমূহত ইন্দ্ৰক সাহসেৰে আগবাঢ়িবলৈ, বাধাদানকাৰী শক্তিক ফালি মেলিবলৈ, আৰু বিশ্ব-ঋতক গতি দিবলৈ উদ্দীপিত কৰা হৈছে—সূৰ্য, জল আৰু সত্য-দৃঢ়কাৰী শক্তিসমূহ একেলগে চলি উঠে। উদ্দেশ্য দুয়োটা: যজ্ঞীয় (বিজয় আৰু বৰষুণৰ বাবে ইন্দ্ৰক বলৱান কৰা) আৰু অন্তৰ্মুখী (জড়তা ভাঙি স্পষ্টতা আনিব পৰা দেৱীয় শক্তিক জাগ্ৰত কৰা)।
Sukta 8.90
এই ছয়-পদীয়া সূক্তত ইন্দ্ৰক “সকলো যুদ্ধত” উপস্থিত থাকিবলৈ আহ্বান কৰা হৈছে; কবিসকলৰ মন্ত্র আৰু সোম-নিষ্পেষণৰ ওচৰলৈ আহিবলৈ, আৰু বিজয় আৰু সমৃদ্ধিত বাধা দিয়া অবৰোধকাৰী শক্তি (বৃত্ৰ) ভাঙি পেলাবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। ইন্দ্ৰক সত্যবাদী, অটল আৰু বজ্ৰ-অস্ত্ৰধাৰী বুলি প্ৰশংসা কৰি, ধন-সম্পদ ওচৰলৈ আনিবলৈ আৰু বহল আৱৰণৰ দৰে তেওঁৰ ৰক্ষাক বিস্তাৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছে। শেষত, দূৰদৰ্শী অসুৰ (প্ৰভুত্বশক্তি) ৰূপে ইন্দ্ৰক লাভ কৰি, তেওঁৰ কৃপা (সুম্ন) আৰু আশ্ৰয় প্ৰাপ্ত কৰিবলৈ কামনা কৰা হৈছে।
Sukta 8.91
এই সৰু সূক্তত সোমক পোৱা আৰু কঢ়িয়াই অনা এক ধন-ৰত্নৰ দৰে দেখুওৱা হৈছে—বিজয়ী শক্তি ইন্দ্ৰৰ বাবে বিশেষকৈ পিহি উলিওৱা। ইন্দ্ৰে এই আহুতি পান কৰি বল দান কৰে। সূক্তখন সোমৰ আবিষ্কাৰৰ উজ্জ্বল পৌৰাণিক ছবিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আশাভৰা আহ্বানলৈ আগবাঢ়ে—“হয়তো” ইন্দ্ৰে আমাৰ মঙ্গলৰ বাবে কাৰ্য কৰিব—আৰু শেষত অপালা উপাখ্যানত ইন্দ্ৰৰ শোধনকাৰী শক্তিয়ে পুনৰ নবীকৰণ কৰি আলোকিত কৰে।
Sukta 8.92
এই ইন্দ্ৰ-সূক্তটো এক ধাৰাবাহিক স্তোত্ৰ; গায়কসকলে সোমৰ জৰিয়তে ইন্দ্ৰক প্ৰশংসা কৰি আৰু “আগবঢ়াই” (প্ৰেৰণা দি) তেওঁৰ বিজয়ী শক্তি (বৃত্ৰহন) উপাসকসকলৰ মাজত সক্ৰিয় হ’বলৈ আহ্বান জনায়। ইয়াত ইন্দ্ৰক জগত-জয়ী আৰু জনসমূহৰ প্ৰতি সৰ্বাধিক দানশীল বুলি উদ্যাপন কৰা হৈছে, আৰু বাৰে বাৰে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে যাতে তেওঁৰ উল্লাসজনক পৰাক্ৰম, শক্তি আৰু শক্তিদায়ক উন্মাদনা/আনন্দ সমুদায়ত প্ৰৱেশ কৰে।
Sukta 8.93
এই সূক্তটো প্ৰভাতমুখী আহ্বান; ইয়াত সূৰ্যক উদীয়মান, বিজয়ী শক্তি হিচাপে বন্দনা কৰা হৈছে, যিয়ে ‘পাৰ কৰাই দিয়ে’। একে সময়তে স্তৱত ইন্দ্ৰসদৃশ জয়, ৰক্ষা আৰু বৰদান-দাতা ভাষা শক্তিশালীভাৱে গ্ৰহণ কৰা হৈছে। উপাসকসকলৰ বাবে জাগৰণ, বল আৰু সমৃদ্ধি—বিশেষকৈ বাধা (বৃত্ৰ-সদৃশ বন্ধন) অতিক্ৰম, প্ৰচুৰ প্ৰাণশক্তি, আৰু জয়লাভৰ শক্তি/বাজ (vāja) লাভ—বিচাৰি প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Sukta 8.94
এই সূক্তত মৰুত-গণক দীপ্তিমান, অদম্য বেগশালী শক্তিৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে—যিসকলে বাধা ভেদ কৰি আগবাঢ়ে আৰু প্ৰবাহমান পানীৰ দৰে ধাৱমান হয়, বল, স্পষ্টতা আৰু বিজয়ী গতি-উদ্যম আনে। তেওঁলোকৰ বিশ্বব্যাপী ঝড়-শক্তিক সোম-যজ্ঞৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে; পৰ্বতাসীন আৰু বীৰ্যবান মৰুতসকলক চেপা সোম পান কৰিবলৈ মাতি, যজমানৰ উত্থান আৰু খ্যাতি আগবঢ়াবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Sukta 8.95
এই সূক্তটো সোম-অৰ্ঘ্যক কেন্দ্ৰ কৰি ইন্দ্ৰৰ আহ্বান। উজ্জ্বল সোম-নিষ্পেষণসমূহ ইন্দ্ৰৰ ফালে ধাৱিত হয় বুলি কোৱা হৈছে, আৰু তেওঁক প্ৰস্তুত সাৰ পান কৰি যজমানৰ কৰ্মত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হৈছে। স্তোত্ৰ (গিৰঃ, উক্থানি) দ্বাৰা কবিসকলে ইন্দ্ৰক “বঢ়ায়”, আৰু তেওঁৰ বহু শক্তি—ধন, বিজয়, আৰু বৃত্ৰ-সদৃশ বাধা অতিক্ৰম কৰা বল (ৱাজ)—লাভ কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে। ইন্দ্ৰৰ “শুদ্ধতা” (শুদ্ধ) ওপৰত পুনৰাবৃত্তিময় জোৰে তেওঁক শুদ্ধীকৃত, স্পষ্টকাৰী পৰাক্ৰম হিচাপে দেখুৱায়, যিয়ে ধন-সম্পদ দান কৰে আৰু বাধাসমূহ ধ্বংস কৰে।
Sukta 8.96
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক সেই শক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিয়ে নিৰাপদ “পাৰাপাৰ” কৰায়—ৰাতিৰ পৰা প্ৰভাতলৈ, বাধাৰ পৰা পথলৈ—উষা (প্ৰভাত) আৰু পোষণদায়ক জল/নদীসমূহ (আপঃ/সিন্ধু)ৰ সহায়ত। ইন্দ্ৰক অনুৰোধ কৰা হয় যাতে তেওঁ প্ৰেৰিত বাক্য (উক্থ) বহন কৰে আৰু সাধকৰ বোধক নাওঁৰ দৰে দূৰ পাৰতলৈ আগবঢ়াই নিয়ে; শেষত ইন্দ্ৰৰ বৃত্ৰ-বধ, কৌশলী, আৰু শীঘ্ৰ প্ৰকাশ পোৱা সহায়ত এই স্তোত্ৰৰ পৰিণতি ঘটে।
Sukta 8.97
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰক নিমন্ত্ৰণ কৰে—চাপি উলিওৱা সোমৰ ওচৰলৈ আহি মিঠা পানীয় গ্ৰহণ কৰক, আৰু গায়কজনক তথা সু-প্ৰস্তুত যজ্ঞকাৰীসকলক বৃদ্ধি/প্ৰসাৰিত কৰক। ইয়াত ইন্দ্ৰৰ শক্তি স্মৰণ কৰা হৈছে—বৈৰী আসুৰীয় শক্তিসকলৰ পৰা দীপ্তিমান ‘সূৰ্য-লোক’ৰ ধন-সম্পদ জয় কৰি আনিবলৈ সক্ষম। ঋত (সত্য-নিয়ম/ব্যৱস্থা)ৰ জৰিয়তে সুৰক্ষা বিচৰা হৈছে, আৰু দুৰিতা (কষ্ট/অন্যায়) পাৰ কৰাই সৰ্বজন-হিতকৰ, প্ৰচুৰ সমৃদ্ধিলৈ লৈ যাবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Sukta 8.98
এই সংক্ষিপ্ত ইন্দ্ৰ-সূক্তত বিশাল দ্ৰষ্টা ইন্দ্ৰৰ বাবে সামন গাবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে; তেওঁক ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আৰু বিজয়দায়ক শক্তিৰ দাতা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। কবিসকলে উথলি উঠা পানীৰ দৰে তেওঁৰ প্ৰতি নিজৰ মহান আকাঙ্ক্ষাসমূহ “চলমান” কৰে আৰু শেষত সুৱীৰ্য—ধৰ্মময় কৰ্মৰ বাবে মহৎ, ফলপ্ৰসূ বীৰত্ব আৰু শক্তি—প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Sukta 8.99
এই ইন্দ্ৰ-সূক্তত বজ্ৰধাৰী ইন্দ্ৰক তৎক্ষণাৎ আহ্বান কৰা হৈছে—গায়কসকলৰ বাণী শুনি তেওঁলোকৰ ডাকলৈ শীঘ্ৰে আহক, কিয়নো আগতেও স্তুতিয়ে তেওঁক শক্তিশালী কৰি তুলিছে। ইয়াত ইন্দ্ৰক সৰ্বজনীন বিজয়ী ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—তেওঁ শত্রুভাৱাপন্ন প্ৰতিৰোধ আৰু মিছা বাক্য ভাঙি পেলায়, আৰু সাধনাৰত উপাসকক পুনঃপুন সহায় আৰু সঠিক ফল প্ৰদান কৰে।
Sukta 8.100
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক নিৰ্ণায়ক বিজয়ী ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিয়ে বৃত্ৰ নামৰ বাধাদানকাৰীক ভাঙি জীৱনদায়িনী নদীবোৰক মুক্ত কৰে। তেওঁৰ বজ্ৰৰ বাবে বিশ্বে দেবাঃ আৰু বিষ্ণু, দ্যৌঃ আদি সহায় শক্তিসকলক আহ্বান কৰা হৈছে, যাতে তেওঁলোকে বিশ্ব-আকাশ/মহাশূন্য বিস্তাৰিত কৰি দিয়ে। কবিয়ে দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা পথপ্ৰদৰ্শিত আৰু সমৰ্থিত বোধ কৰি আগবাঢ়ে, আৰু ইন্দ্ৰক ‘ভাগ’ (bhāga) ‘নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়া’ বুলি অনুৰোধ কৰে, যাতে বীৰকাৰ্য আৰু সমৃদ্ধি সম্পন্ন হ’ব পাৰে। এইদৰে সূক্তটোৱে ব্যক্তিগত ক্ষমতায়ন, সামূহিক একত্ৰ আহ্বান, আৰু বৃত্ৰবধৰ আদৰ্শ মিথক একেলগে গাঁথি, আচারিক আৰু মানসিকভাৱে সংকোচৰ পৰা মুক্তিলৈ এক গতি সৃষ্টি কৰে।
Sukta 8.101
এই সূক্তত মূলত মিত্ৰ আৰু বৰুণক ঋত (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নিয়ম)ৰ যুগল ৰক্ষক হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে। যজ্ঞ আৰু যজমান যেন সমৃদ্ধ হয়, সেইবাবে তেওঁলোকক “আগত” স্থাপন কৰি ৰক্ষক ৰূপে থাকিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। পথত সহায়ক যজ্ঞীয় শক্তিসমূহৰ (বিশেষকৈ বায়ু আৰু পৰিশোধিত সোম-ধাৰা) উল্লেখ আছে, আৰু শেষত বাক্ক দিৱ্য গাই হিচাপে এক তীব্ৰ শ্ৰদ্ধাৰে বন্দনা কৰা হয়—এই বাক্/অন্তৰ্দৃষ্টি কেতিয়াও আঘাত কৰা বা খেদাই পঠোৱা উচিত নহয়। সামগ্ৰিকভাৱে, ই সামাজিক-নৈতিক শৃঙ্খলা, যজ্ঞৰ শুদ্ধতা, আৰু প্ৰেৰিত বাক্ক একেটা সুৰক্ষাৰ আৰু সমৃদ্ধিৰ দৃষ্টিত একেলগে গাঁথি তোলে।
Sukta 8.102
এই অগ্নি-সূক্তত অগ্নিক যুৱ, জ্ঞানী ‘গৃহপতি’ ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিয়ে যজমানক বিস্তৃত প্ৰাণশক্তি, সুৰক্ষা আৰু সঠিক পথ-নিৰ্দেশ দিয়ে। অগ্নিক বিজয়ী অশ্ব সদৃশ শক্তিশালী, বিজয়ী বল ৰূপে আহ্বান কৰা হয়, আৰু মিত্ৰ-সদৃশ নিয়ন্তা ৰূপে যিয়ে বৈৰিতা, শত্রুতা আৰু বিশৃঙ্খলা দূৰ কৰে। সূক্তৰ অন্তত অন্তৰ্মুখী প্ৰজ্বালনৰ ক্ৰিয়া উন্মোচিত হয়—মৰ্ত্যই মন আৰু জাগ্ৰত চিন্তাৰে অগ্নিক প্ৰজ্বালিত কৰি দীপ্তিমান ঋত (শৃঙ্খলা)ৰ সৈতে একাত্ম হয়।
Sukta 8.103
এই সূক্তত অগ্নিক সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ‘পথ-অন্বেষক’ (গাতুবিত্তম) বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যাৰ ভিতৰত ঋতৰ বিধি-নিয়ম স্থাপিত, আৰু যাৰ দ্বাৰা যজমানৰ বাক্য দেৱতাসকললৈ পৌঁছে। গায়কসকলক সুগঠিত স্তৱ-স্তোত্ৰ লৈ অগ্নিৰ ওচৰলৈ আহিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে; তেওঁক বিশাল, উজ্জ্বল-শিখাযুক্ত, দানশীল, আৰু মৰুত/ৰুদ্ৰসকলৰ সৈতে মিত্ৰভাৱাপন্ন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সূক্তৰ অন্তত সোমপানৰ বাবে অগ্নিক স্পষ্ট আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছে—সোভৰ্যাসকলৰ প্ৰশংসাত আনন্দিত হৈ, ঋতানুগত অভিজাত বৃদ্ধি শক্তিশালী কৰক।
It is strongly tied to the Kāṇva and Aṅgiras families, shows frequent Pragātha-style composition, and is associated with the Vālakhilya appendix—together indicating both performative metrical habits and layered compilation.
Indra dominates, most often addressed in the context of the Soma-pressing: the hymns invite him to drink Soma and to grant fearless abundance, cattle, and victory to the patrons and priests.
It points to an accretive transmission history: a compact set of short hymns circulated as a recognizable sub-collection and was preserved alongside Mandala 8 material, reflecting how Rigvedic books could grow through curated additions.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
