Sukta 74
Sukta 8.74
Agni (Atithi, Jātavedas)
এই সূক্তত মুখ্যত অগ্নিক অতিথি (দিব্য অতিথি) আৰু জাতবেদস ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—ঘৰৰ ভিতৰত বাস কৰা গৃহাগ্নি, যাক প্ৰতিটো কুলে আদৰি স্থাপন কৰে, আৰু যি বল, প্ৰাচুৰ্য আৰু মঙ্গলময় শান্তি আনে। নিকট-হাতৰ অন্তৰঙ্গ চিত্ৰকল্পৰ জৰিয়তে কবিয়ে অনুৰোধ কৰে যে অগ্নিয়ে সৰ্বাধিক মধুৰ স্তৱ গ্ৰহণ কৰক আৰু তাৰ দ্বাৰা বলৱান হৈ উপাসকসকলৰ সমৃদ্ধি নিশ্চিত কৰক। শেষ অংশত মহা নদী পৰুষ্ণীকো আহ্বান কৰা হৈছে, যাৰ ফলত সূক্তৰ শক্তি আৰু সুৰক্ষাৰ ভাবটি বৈদিক জীৱন আৰু যাত্ৰাৰ এক স্পষ্ট ভূদৃশ্যৰ সৈতে সংযোগ পায়।
Mantras
Mantra 1
विशोविशो वो अतिथिं वाजयन्तः पुरुप्रियम् । अग्निं वो दुर्यं वचः स्तुषे शूषस्य मन्मभिः ॥
হে হে বিশে-विशে (প্ৰত্যেক গোত্ৰ-জন), তোমালোকে বীৰ্য্য-সমৃদ্ধি বৃদ্ধি কৰি আপোনালোকৰ অতিথি—বহুজনৰ প্ৰিয় অগ্নিক আগবঢ়াই দিয়া। তোমালোকৰ গৃহস্থ-অন্তৰ্বাসী জ্যোতি অগ্নিক মই বাক্যৰে স্তৱ কৰোঁ, তেজস্বী শক্তিৰ মন-গঠিত ভাবনাৰে।
Mantra 2
यं जनासो हविष्मन्तो मित्रं न सर्पिरासुतिम् । प्रशंसन्ति प्रशस्तिभिः ॥
যাক মানুহৰ মাজত হৱিষ্মন্ত (আহুতি-ধাৰী) জনসকলে মিত্ৰৰ দৰে প্ৰশংসা কৰে—যাৰ সৰ্পি (ঘৃত) দান সমৃদ্ধ—সেই অগ্নিক প্ৰশস্তি-প্ৰশস্তিৰে স্তৱ কৰে।
Mantra 3
पन्यांसं जातवेदसं यो देवतात्युद्यता । हव्यान्यैरयद्दिवि ॥
পুণ্য-স্তুতিযোগ্য জাতবেদসক—যি দেবত্বলৈ উত্থিত—সেই অগ্নিয়ে দিৱ্য উচ্চতাত হৱ্যসমূহক গতি দিয়ে, আগবঢ়াই তোলে।
Mantra 4
आगन्म वृत्रहन्तमं ज्येष्ठमग्निमानवम् । यस्य श्रुतर्वा बृहन्नार्क्षो अनीक एधते ॥
আমি/আমরা বৃত্ৰহন্তম—বৃত্ৰ-বধকাৰী সর্বশ্ৰেষ্ঠ, জ্যেষ্ঠ অগ্নি, সেই প্ৰাচীন-নৱ অগ্নিৰ ওচৰলৈ আহিলোঁ; যাঁৰ বিস্তীৰ্ণ, দূৰশ্ৰৱণ শক্তি প্ৰকাশৰ অগ্ৰভাগত দীপ্ত হয়।
Mantra 5
अमृतं जातवेदसं तिरस्तमांसि दर्शतम् । घृताहवनमीड्यम् ॥
অমৃত জাতবেদস—অন্ধকাৰসমূহৰ ওপৰেও দৰ্শনীয়; ঘৃত-আহ্বানযুক্ত, ঈড্য—স্তবনীয়, আকাঙ্ক্ষাৰে অন্বেষণীয়।
Mantra 6
सबाधो यं जना इमेऽग्निं हव्येभिरीळते । जुह्वानासो यतस्रुचः ॥
অবিভক্তভাৱে এই জনসমূহ হব্যসমূহেৰে সেই অগ্নিক ঈলতে—সত্য-ধৃত স্ৰুচেৰে ঢালি দিয়া; দান-ক্ৰিয়াত সংযত, শৃঙ্খলিত।
Mantra 7
इयं ते नव्यसी मतिरग्ने अधाय्यस्मदा । मन्द्र सुजात सुक्रतोऽमूर दस्मातिथे ॥
হে অগ্নি, আমাৰ এই নৱতম ধী-মতি তোমাত স্থাপন কৰা হ’ল। হে মন্দ্ৰ, সুজাত, শুক্ৰতু—অমূঢ়, দস্ম অতিথি—নিকটলৈ আহা।
Mantra 8
सा ते अग्ने शंतमा चनिष्ठा भवतु प्रिया । तया वर्धस्व सुष्टुतः ॥
হে অগ্নি, সেই—অতিশয় শান্তিদায়িনী—তোমাৰ প্ৰিয় হওক, সৰ্বাধিক নিকট আৰু অন্তৰঙ্গ। তাৰ দ্বাৰা তুমি বৃদ্ধি পাওক, সু-স্তুত, তোমাৰ বলত বাঢ়ি উঠা।
Mantra 9
सा द्युम्नैर्द्युम्निनी बृहदुपोप श्रवसि श्रवः । दधीत वृत्रतूर्ये ॥
সেই প্ৰেৰণাই—দ্যুম্নেৰে দ্যুম্নিনী—আমাৰ শ্ৰৱণত সদায় অধিক নিকটত এক বৃহৎ মহিমা স্থাপন কৰক; আৰু বাধাৰ সৈতে যুদ্ধত বিজয়ী শক্তিক দৃঢ় কৰি ধাৰণ কৰক।
Mantra 10
अश्वमिद्गां रथप्रां त्वेषमिन्द्रं न सत्पतिम् । यस्य श्रवांसि तूर्वथ पन्यम्पन्यं च कृष्टयः ॥
অশ্ববল, দীপ্ত গাভী, অগ্ৰগামী ৰথ—ইন্দ্ৰসদৃশ তীক্ষ্ণ, পথৰ সত্য অধিপতি—সেয়া তেওঁ দান কৰে। হে তূৰ্বথ, যাৰ কীৰ্তি সদায় মনোহৰ বুলি জনসমূহে পুনঃপুনঃ গায়।
Mantra 11
यं त्वा गोपवनो गिरा चनिष्ठदग्ने अङ्गिरः । स पावक श्रुधी हवम् ॥
হে অগ্নি, দীপ্ত গোহৰ ৰক্ষক অঙ্গিৰস তোমাক গিৰা-বচনেৰে প্ৰজ্বলিত কৰিলে। হে পাৱক, আমাৰ হৱন শুনা—আমাৰ অন্তৰ্যজ্ঞত প্ৰৱেশ কৰি স্পষ্ট দীপ্তিত জ্বলি উঠা।
Mantra 12
यं त्वा जनास ईळते सबाधो वाजसातये । स बोधि वृत्रतूर्ये ॥
যাক জনসমূহ আৰাধনা কৰে—বাজসাতয়ত অপ্রতিহত—সেই তুমি; আমাৰ ভিতৰত জাগ্ৰত হও। বৃত্রতূৰ্য্যত বোধি হও—অৱৰোধ ভাঙি যুঁজত সচেতন-সক্ৰিয় হও।
Mantra 13
अहं हुवान आर्क्षे श्रुतर्वणि मदच्युति । शर्धांसीव स्तुकाविनां मृक्षा शीर्षा चतुर्णाम् ॥
মই আহ্বান কৰোঁ—ঈগল-সদৃশ সূৰ্যপক্ষীৰ বিস্তৃত উড্ডয়নত, শ্ৰুত-চলমান উচ্ছ্বাসত যি আনন্দ-মুক্তি আনে; আৰু মই গুচ্ছবদ্ধ প্ৰতিবন্ধক শক্তিসমূহ ভাঙি পেলাওঁ—যেন চাৰিধৰণৰ পথ-ৰোধক বলৰ মূৰ চেপি চূৰ্ণ কৰা হয়।
Mantra 14
मां चत्वार आशवः शविष्ठस्य द्रवित्नवः । सुरथासो अभि प्रयो वक्षन्वयो न तुग्र्यम् ॥
সৰ্বাধিক শক্তিমানৰ চাৰিটা দ্ৰুত শক্তি—গতি-প্ৰেৰণাৰে সমৃদ্ধ, সুৰথাৰ দৰে সু-যোজিত—মোক পুষ্টিদায়ক পূৰ্ণতাৰ দিশে বহন কৰে; যেন বলবান অশ্বে দূৰ লক্ষ্য সন্ধানীক বহন কৰে।
Mantra 15
सत्यमित्त्वा महेनदि परुष्ण्यव देदिशम् । नेमापो अश्वदातरः शविष्ठादस्ति मर्त्यः ॥
সত্যই, হে মহানদী পৰুষ্ণী, মই তোমাক দীপ্ত কৰি তুলিলোঁ; আৰু মৰ্ত্যলোকত কোনো নাই—অশ্বদাতা কোনো নাই—যি তোমাতকৈ অধিক শক্তিমান, হে সৰ্বাধিক বলৱান শক্তি।
Frequently Asked Questions
Because the sacred fire is treated as a revered presence welcomed into the home and the ritual. The hymn portrays every clan ‘setting forward’ Agni as the honored Guest who brings blessings when received properly.
It asks for auspicious peace, strength, and increase—especially that Agni accept the closest and most peace-giving praise and grow powerful through it, returning prosperity to the worshippers.
The river functions as a protective and life-sustaining power in the Vedic landscape. Invoking Paruṣṇī links the hymn’s theme of might and safeguarding to real-world travel, territory, and sustaining waters, reinforcing the request for support and strength.
Ask anything about Sukta 74 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.