Opening the text

Sukta 8.60
Agni
Gāyatrī/Anuṣṭubh-like short meter (uncertain; needs metrical verification)
এই সূক্তত অগ্নিক নিৰ্বাচিত হোতা হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে—তেওঁ যেন আহি বৰ্হিষত আসন গ্ৰহণ কৰি যজ্ঞ সম্পাদন কৰে আৰু আহুতি দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ বহন কৰে। পুনঃপুনঃ অগ্নিৰ পৰা ৰক্ষা বিচৰা হৈছে—বিশেষকৈ ৰক্ষস (বৈৰী/অন্ধকাৰ শক্তি), যাতু (টোনা-জাদু), বাধা, অমঙ্গল আৰু ক্ষুধাৰ পৰা। লগতে শক্তি, বৃদ্ধি আৰু সফল লাভ (ৱাজ)ৰ বাবেও প্ৰাৰ্থনা আছে। সামগ্ৰিকভাৱে, অগ্নিক যজ্ঞৰ পুৰোহিত আৰু নিকট, বিশ্বাসযোগ্য ৰক্ষক হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে, যিয়ে যজমানৰ পথ সুৰক্ষিত কৰে।
Mantra 1
अग्न आ याह्यग्निभिर्होतारं त्वा वृणीमहे । आ त्वामनक्तु प्रयता हविष्मती यजिष्ठं बर्हिरासदे ॥
হে অগ্নি, তোমাৰ অগ্নিসমূহসহ আহা; হোতা ৰূপে তোমাকেই আমি বাছি লওঁ। সুপ্ৰস্তুত হৱিষ্মতী আহুতি তোমাক অভিষিক্ত কৰক; হে যজিষ্ঠ, পবিত্ৰ বৰ্হিসত আসন গ্ৰহণ কৰিবলৈ আহা।
Mantra 2
अच्छा हि त्वा सहसः सूनो अङ्गिरः स्रुचश्चरन्त्यध्वरे । ऊर्जो नपातं घृतकेशमीमहेऽग्निं यज्ञेषु पूर्व्यम् ॥
কাৰণ নিশ্চয়, হে সহসৰ পুত্ৰ, হে অঙ্গিৰস, অধ্বৰ যজ্ঞত স্ৰুচসমূহ তোমাৰ দিশে গতি কৰে। আমি ঘৃতকেশ—ঘৃতৰ দীপ্তিৰ কেশধাৰী—ঊর্জাৰ নপাত, যজ্ঞসমূহৰ পূৰ্ব্য সেই অগ্নিকেই অন্বেষণ কৰোঁ।
Mantra 3
अग्ने कविर्वेधा असि होता पावक यक्ष्यः । मन्द्रो यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यो विप्रेभिः शुक्र मन्मभिः ॥
হে অগ্নি, তুমি কবি, বেধা (জ্ঞাতা), হোতা—পাৱক; যজ্ঞ কৰিবলৈ সদা প্রস্তুত। অধ্বৰত তুমি আনন্দময়, যজ্ঞকাৰ্যত সর্বশ্রেষ্ঠ, যজ্ঞসমূহত স্তৱ্য; বিপ্ৰসকলৰ উজ্জ্বল মন্ম (প্ৰেৰিত চিন্তা)ৰে তুমি দীপ্তিমান।
Mantra 4
अद्रोघमा वहोशतो यविष्ठ्य देवाँ अजस्र वीतये । अभि प्रयांसि सुधिता वसो गहि मन्दस्व धीतिभिर्हितः ॥
হে যৱিষ্ঠ্য (সৰ্বকনিষ্ঠ) অগ্নি, অদ্ৰোহে (অবিশ্বাসঘাত নকৰা) দেৱতাসকলক ইচ্ছিত ভোগৰ বাবে অবিৰতভাৱে ইয়ালৈ বহি আন। হে বসু, সু-ধিতা (সুসংবদ্ধ) প্ৰযাংসি—অৰ্পণসমূহৰ ওচৰলৈ আহা; ধীতিসকলৰ দ্বাৰা হিত (স্থাপিত) হৈ আনন্দ কৰ।
Mantra 5
त्वमित्सप्रथा अस्यग्ने त्रातॠतस्कविः । त्वां विप्रासः समिधान दीदिव आ विवासन्ति वेधसः ॥
হে অগ্নি, তুমি নিশ্চয়েই সপ্ৰথা—বিস্তৃত-প্ৰসাৰিত; ঋত (সত্য-ঋত)ৰ ত্ৰাতা আৰু কবি। বিপ্ৰসকল, তোমাক সমিধান কৰি দীদিৱ (দীপ্ত) কৰি, বেধস্ (বোধ-কৰ্ম)সহ তোমাৰ ওচৰলৈ উপহাৰ লৈ আহে।
Mantra 6
शोचा शोचिष्ठ दीदिहि विशे मयो रास्व स्तोत्रे महाँ असि । देवानां शर्मन्मम सन्तु सूरयः शत्रूषाहः स्वग्नयः ॥
হে অতি দীপ্তিমান অগ্নি, জ্বলি উঠা, অধিক দীপ্তি দিয়া প্ৰকাশ কৰা; জনসমাজৰ বাবে দীপ্ত হওঁ। আমাৰ স্তোত্ৰত ময়ঃ (আনন্দ-কল্যাণ) দান কৰা; কিয়নো তুমি মহান। দেৱসকলৰ শৰণত মোৰ সূৰ্যসম বীৰসকল থাকক—শত্ৰুনাশক, অন্তৰত সুৱগ্নি (শুভ অগ্নি) ধাৰণকাৰী।
Mantra 7
यथा चिद्वृद्धमतसमग्ने संजूर्वसि क्षमि । एवा दह मित्रमहो यो अस्मध्रुग्दुर्मन्मा कश्च वेनति ॥
হে অগ্নি, যিদৰে তুমি পৃথিৱীত থকা অতিবৃদ্ধ জটিল ঝোপ-ঝাড়ো দগ্ধ কৰি ভস্ম কৰ, তেনেদৰে, হে মহৎজনৰ মিত্ৰ, যি কেহে আমাক দ্ৰোহ কৰে—যি কোনো দুৰ্মনা, কু-চিন্তক বিজয় কামনা কৰে—তাক সম্পূৰ্ণ দগ্ধ কৰা।
Mantra 8
मा नो मर्ताय रिपवे रक्षस्विने माघशंसाय रीरधः । अस्रेधद्भिस्तरणिभिर्यविष्ठ्य शिवेभिः पाहि पायुभिः ॥
আমাক নশ্বৰ শত্রুৰ হাতত নেদিবা, ন তমসৰ ৰক্ষক (অন্ধকাৰ-ৰক্ষক)ৰ হাতত, ন কু-বচন কোৱা দুষ্ট-প্ৰশংসকৰ হাতত। হে যৱিষ্ঠ্য (সৰ্বকনিষ্ঠ) অগ্নি, অচ্যুত তৰণি-শক্তিসমূহেৰে আৰু শিৱ (মঙ্গলময়) পায়ু (ৰক্ষক)সকলৰ দ্বাৰা আমাক ৰক্ষা কৰা।
Mantra 9
पाहि नो अग्न एकया पाह्युत द्वितीयया । पाहि गीर्भिस्तिसृभिरूर्जां पते पाहि चतसृभिर्वसो ॥
হে অগ্নি, এক শক্তিৰে আমাক ৰক্ষা কৰা; দ্বিতীয় শক্তিৰেও ৰক্ষা কৰা। হে ঊৰ্জাৰ পতি, বাণীৰ তিনিটা স্তৱে আমাক ৰক্ষা কৰা; হে বসু, চাৰিগুণ সহায়ে আমাক ৰক্ষা কৰা।
Mantra 10
पाहि विश्वस्माद्रक्षसो अराव्णः प्र स्म वाजेषु नोऽव । त्वामिद्धि नेदिष्ठं देवतातय आपिं नक्षामहे वृधे ॥
সকলো গ্ৰাসক ৰাক্ষস-অন্ধকাৰ শক্তিৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰা; আৰু আমাৰ বাজসমূহত আমাক আগবঢ়াই দিয়া। কিয়নো হে নিকটতম, দেৱশক্তিৰ বৃদ্ধি হ’বলৈ আমি তোমাকেই নিশ্চিত আশ্ৰয়, সহায়-ভিত্তি ৰূপে লাভ কৰোঁ।
Mantra 11
आ नो अग्ने वयोवृधं रयिं पावक शंस्यम् । रास्वा च न उपमाते पुरुस्पृहं सुनीती स्वयशस्तरम् ॥
হে অগ্নি, আমাৰ ওচৰলৈ আনিবা—জীৱন-বৃদ্ধিকাৰী ৰয়ি, হে পাৱক, আত্মাই প্ৰশংসা কৰিবলগীয়া। আৰু হে উপমাতে, আমাকো দিয়া বহুল আকাঙ্ক্ষিত ধন-সমৃদ্ধি—সুনীতি (ভাল পথ-নির্দেশ) আৰু অধিক স্বয়ং-প্ৰকাশিত যশ।
Mantra 12
येन वंसाम पृतनासु शर्धतस्तरन्तो अर्य आदिशः । स त्वं नो वर्ध प्रयसा शचीवसो जिन्वा धियो वसुविदः ॥
যেন আমি যুদ্ধসমূহত জয় লাভ কৰোঁ—ধাৱমান সেনাদলসমূহ ভেদি, আৰ্যৰ মহৎ দিশসমূহ অতিক্ৰম কৰি। হে শচীবসু (কাৰ্যক্ষম শক্তিৰ অধিপতি), তুমি তোমাৰ প্ৰযাসে আমাক বৃদ্ধি কৰা; আমাৰ ধীসমূহক উদ্দীপিত কৰা, যাতে সিহঁত সত্য ধনৰ সন্ধানী (বসুবিদ্) হয়।
Mantra 14
नहि ते अग्ने वृषभ प्रतिधृषे जम्भासो यद्वितिष्ठसे । स त्वं नो होतः सुहुतं हविष्कृधि वंस्वा नो वार्या पुरु ॥
হে অগ্নি, বৃষভ, তোমাৰ প্ৰতিধর্ষী জম্ভাসমূহক কেহে ৰোধ কৰিব নোৱাৰে, যেতিয়া তুমি তোমাৰ বীৰ্যত স্থিত হওঁ। সেয়ে, হে আমাৰ হোতা, আমাৰ হৱি সুহুত কৰি দিয়া; আমাৰ বাবে বহু বাঞ্ছনীয় বৰ্য (ধন-সমৃদ্ধি) জয় কৰি দিয়া।
Mantra 15
शेषे वनेषु मात्रोः सं त्वा मर्तास इन्धते । अतन्द्रो हव्या वहसि हविष्कृत आदिद्देवेषु राजसि ॥
তোমাৰ দুয়ো মাতৃৰ বিশ্ৰাম-অৰণ্যসমূহতেও মৰ্ত্যসকলে একেলগে তোমাক জ্বলাই তোলে। হে হৱিষ্কৃত (অৰ্ঘ্য-কৰ্তা), তুমি অক্লান্তভাৱে হৱ্য বহন কৰ; তেতিয়াই তুমি দেৱসমূহৰ মাজত সত্যই ৰাজত্ব কৰ।
Mantra 16
सप्त होतारस्तमिदीळते त्वाग्ने सुत्यजमह्रयम् । भिनत्स्यद्रिं तपसा वि शोचिषा प्राग्ने तिष्ठ जनाँ अति ॥
সপ্ত হোতাৰসকল তোমাকেই, হে অগ্নি, স্তুতি কৰে—সুত্যজ, ত্যাগ কৰাত কঠিন, অক্লান্ত। তপস্যাৰে তুমি শিলাখণ্ড বিদীৰ্ণ কৰ, আৰু বিস্তৃত দীপ্ত শোচিষাৰে; হে অগ্নি, আগত থিয় দিয়া, আৰু মানুহৰ সাধাৰণ সীমা পাৰ কৰি আমাক লৈ যোৱা।
Mantra 17
अग्निमग्निं वो अध्रिगुं हुवेम वृक्तबर्हिषः । अग्निं हितप्रयसः शश्वतीष्वा होतारं चर्षणीनाम् ॥
অগ্নিম্ অগ্নিম্—অগ্নিকেই পুনঃপুনঃ—আমি তোমালোকৰ বাবে আহ্বান কৰোঁ, দৃঢ়-শক্তিধাৰী অধ্ৰিগু; হে বিক্তবৰ্হিষ, যাৰ বৰ্হিস বিছোৱা। যিসকলে নিবেদন সঠিকভাৱে স্থাপন কৰোঁ, সেই আমি অগ্নিক আহ্বান কৰোঁ—চিৰন্তন হোতা, জনসমূহৰ।
Mantra 18
केतेन शर्मन्त्सचते सुषामण्यग्ने तुभ्यं चिकित्वना । इषण्यया नः पुरुरूपमा भर वाजं नेदिष्ठमूतये ॥
কোন চিহ্নে, কোন আশ্ৰয়ত, সুষামণি—সু-স্তোত্ৰধাৰী—হে অগ্নি, জাগ্ৰত বোধে তোমাৰ সৈতে তেওঁলোকে সংযুক্ত হয়? ইষণ্যাৰ প্ৰেৰণা-বলে আমাৰ বাবে বহুৰূপ সম্পদ আন; সহায়ৰ বাবে সৰ্বাধিক নিকট, সেই বাজ (বীৰ্য/বিজয়) দান কৰা।
Mantra 19
अग्ने जरितर्विश्पतिस्तेपानो देव रक्षसः । अप्रोषिवान्गृहपतिर्महाँ असि दिवस्पायुर्दुरोणयुः ॥
হে অগ্নি, হে জৰিতাৰ সহচৰ, হে বিশ্পতি (গৃহৰ অধিপতি), তপমান দেৱ, ৰক্ষস্ (অন্ধকাৰ-শক্তি)ৰ বিৰুদ্ধে জ্বলি উঠা। অপ্ৰোষিৱান্ গৃহপতি, তুমি মহান—দ্যৌ (দিব্য আকাশ)ৰ পায়ু (ৰক্ষক) আৰু সত্য গৃহলৈ আকুল দুৰোণয়ু।
Mantra 20
मा नो रक्ष आ वेशीदाघृणीवसो मा यातुर्यातुमावताम् । परोगव्यूत्यनिरामप क्षुधमग्ने सेध रक्षस्विनः ॥
হে আঘৃণীৱসু (বিস্তৃত দীপ্তিমান), ৰক্ষস্ যেন আমাৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ নকৰে; যাতু (যাদুকৰ)ৰ যাতুৰ্যা (হিংস্ৰ মায়া) যেন ওচৰ নাহে। পথ ৰোধ কৰা অনিৰাম অমঙ্গল দূৰলৈ খেদি দিয়া, ক্ষুধা অপসাৰণ কৰা; হে অগ্নি, বৈৰী শক্তিসকলক নিবাৰণ কৰি ৰক্ষা কৰা।
It invites Agni to preside as the sacrificial priest (hotṛ), accept offerings, and protect the worshippers by driving away hostile forces, sorcery, obstacles, and hunger.
Because Agni is the most immediately accessible god in the ritual—present as the visible fire—and is relied on as a close, dependable support for strength and spiritual increase.
It can be recited at the start of a fire-offering (homa) or during daily lamp/fire worship to invoke clarity, protection, and the removal of negativity and impediments, alongside a simple ghee offering.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.