Sukta 43
Sukta 8.43
Agni
এই সূক্তত অগ্নিক প্ৰেৰিত পুৰোহিত আৰু অক্লান্ত যজ্ঞকাৰী হিচাপে অবিৰত প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিয়ে দেৱীয় ইচ্ছা জাগ্ৰত কৰে আৰু মানৱ বাক্য আৰু আহুতি দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ বহন কৰে। বাৰে বাৰে অগ্নিক অনুৰোধ কৰা হৈছে যাতে তেওঁ উপাসকৰ আহ্বানত আকৃষ্ট হয়, যজমানৰ ‘গৃহ’ত প্ৰৱেশ কৰে, আৰু নিজৰ স্থিৰ দানশীলতাৰে দীৰ্ঘস্থায়ী, বাছনি-যোগ্য ধন-সম্পদ আৰু সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
Mantras
Mantra 1
इमे विप्रस्य वेधसोऽग्नेरस्तृतयज्वनः । गिरः स्तोमास ईरते ॥
এইবোৰ প্ৰজ্ঞাৱান ঋষিৰ বেদস (জ্ঞান)-সম্ভূত বাক্য; অগ্নিৰ বাবে—অবিচল যজমান, অচ্যুত যজ্ঞকাৰীৰ—গীত আৰু স্তোত্ৰসমূহ উঠি আহে।
Mantra 2
अस्मै ते प्रतिहर्यते जातवेदो विचर्षणे । अग्ने जनामि सुष्टुतिम् ॥
যি জনে তোমাক পুনৰ আহ্বান কৰি অনুকূল কৰিব খোজে, হে জাতৱেদ, হে বিচৰ্ষণে (মানৱৰ মাজত ব্যাপ্ত), তাৰ বাবে মই অগ্নিৰ উদ্দেশে সুগঠিত, সুশোভিত স্তুতি জন্ম দিওঁ।
Mantra 3
आरोका इव घेदह तिग्मा अग्ने तव त्विषः । दद्भिर्वनानि बप्सति ॥
উজ্জ্বল খোলা দুৱাৰৰ দৰে সঁচাকৈ, হে অগ্নি, তোমাৰ তীক্ষ্ণ ত্বিষা জ্বলি উঠে; দাঁতৰ দৰে (দদ্ভিঃ) তুমি বন-অৰণ্য কামুৰি ভেদ কৰি দাহ কৰা—আমাৰ ভিতৰৰ ঘন আৱৰণ কাটিছি, যাতে জ্যোতিৰ পথ মুকলি হয়।
Mantra 4
हरयो धूमकेतवो वातजूता उप द्यवि । यतन्ते वृथगग्नयः ॥
হৰয়ঃ—তাম্ৰবৰ্ণ শিখাসমূহ, ধোঁৱাক পতাকা কৰি, বায়ুৰে চালিত হৈ, দ্যৌ (আকাশ) অভিমুখে ওপৰলৈ উঠিবলৈ যত্ন কৰে; বহু অগ্নি পৃথক পৃথকভাৱে পৰিশ্ৰম কৰে—সত্তাৰ ভিতৰত আৰোহণৰ শক্তিসমূহ।
Mantra 5
एते त्ये वृथगग्नय इद्धासः समदृक्षत । उषसामिव केतवः ॥
এই বহুবিধ অগ্নিসকল, একেবাৰে প্ৰজ্বলিত হৈ, একেলগে দৃষ্টিগোচৰ হয়—উষাসকলৰ কেতুবোৰ (ধ্বজা/কিৰণ) যেন; আগমনী আলোক-চেতনাৰ লক্ষণ।
Mantra 6
कृष्णा रजांसि पत्सुतः प्रयाणे जातवेदसः । अग्निर्यद्रोधति क्षमि ॥
জাতৱেদস যেতিয়া অগ্ৰসৰণত আগবাঢ়ে, তেতিয়া কৃষ্ণ ৰজাঁসি (অন্ধকাৰময় বিস্তাৰ) পিছত পৰি থাকে; কিয়নো অগ্নি যেতিয়া ক্ষমি (পৃথিৱী-তল)ত গতি কৰি দবাই আগবাঢ়ে, তেতিয়া সি অন্ধকাৰৰ বাধা ৰোধ কৰি জয় কৰে।
Mantra 7
धासिं कृण्वान ओषधीर्बप्सदग्निर्न वायति । पुनर्यन्तरुणीरपि ॥
নিজ পুষ্টিৰ ভাগ গঢ়ি, অগ্নিয়ে ঔষধীসমূহত দংশন কৰে; সি ক্লান্ত নহয়। পুনৰোৰুণী (নৱীন কুঁহিপাত/যুৱ অংকুৰ) আকৌ ঘূৰি আহে—শোধনকাৰী জ্বালাৰ পাছত জীৱন পুনৰ নবীকৃত হয়।
Mantra 8
जिह्वाभिरह नन्नमदर्चिषा जञ्जणाभवन् । अग्निर्वनेषु रोचते ॥
জিহ্বাবোৰেৰে সি নত কৰি চাটি লয়; শিখাৰেৰে সি কটকট শব্দ কৰি প্ৰকাশ পায়। অগ্নি বন-অৰণ্যত দীপ্তি মাৰে।
Mantra 9
अप्स्वग्ने सधिष्टव सौषधीरनु रुध्यसे । गर्भे सञ्जायसे पुनः ॥
আপোনি পানীত, হে অগ্নে, তোমাৰ আসন; তাত তুমি ঔষধি-উদ্ভিদসমূহক ধৰি ৰাখা। গৰ্ভত তুমি পুনৰ জন্ম লোৱা—পুনঃপুনঃ উদ্ভৱ হোৱা গুপ্ত অগ্নি।
Mantra 10
उदग्ने तव तद्घृतादर्ची रोचत आहुतम् । निंसानं जुह्वो मुखे ॥
হে অগ্নে, ঘৃত-আহুতি দিয়া ঢালিলে তোমাৰ শিখা ওপৰলৈ দীপ্তি মাৰে। জুহুৰ মুখত স্থাপন কৰি আমি আহুতি থৈ দিওঁ—য’ত তুমি গ্ৰহণ কৰিব পাৰা।
Mantra 11
उक्षान्नाय वशान्नाय सोमपृष्ठाय वेधसे । स्तोमैर्विधेमाग्नये ॥
উক্ষাৰ দ্বাৰা পোষিত, গাভীৰ দ্বাৰা পোষিত—সোম-পৃষ্ঠ, বেদস্ (বুদ্ধিমান বিধাতা) অগ্নিৰ বাবে; স্তোত্ৰসমূহেৰে আমি বিধান কৰোঁ, অগ্নিৰ মহিমা স্থাপন কৰোঁ।
Mantra 12
उत त्वा नमसा वयं होतर्वरेण्यक्रतो । अग्ने समिद्भिरीमहे ॥
আৰু নমস্কাৰেৰে আমি তোমাক বিচাৰোঁ, হোতৃ, বৰণীয়-ক্রতু অগ্নি; সমিধাসমূহেৰে তোমাক আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 13
उत त्वा भृगुवच्छुचे मनुष्वदग्न आहुत । अङ्गिरस्वद्धवामहे ॥
আৰু ভৃগুসকলৰ দৰে, মনুৰ দৰে—হে শুচি অগ্নি—আহুতিৰে তোমাক আহ্বান কৰোঁ; অঙ্গিরসসকলৰ দৰে আমিও তোমাক আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 14
त्वं ह्यग्ने अग्निना विप्रो विप्रेण सन्त्सता । सखा सख्या समिध्यसे ॥
হে অগ্নি, তুমি সত্যই অগ্নিৰ দ্বাৰাই অগ্নি—বিপ্ৰৰ দ্বাৰাই বিপ্ৰ; সত্যসকলৰ সৈতে স্থিত হৈ, সখ্যৰ দ্বাৰাই সখা ৰূপে তুমি সমিধিত হওঁ।
Mantra 15
स त्वं विप्राय दाशुषे रयिं देहि सहस्रिणम् । अग्ने वीरवतीमिषम् ॥
সেয়ে, হে অগ্নি, বিপ্ৰ দাশুষক দাতাৰ বাবে সহস্ৰশক্তিসমৃদ্ধ ৰয়ি দান কৰা; আৰু বীৰবতী ইষ—বীৰশক্তিধাৰী পোষণ—দিয়া।
Mantra 16
अग्ने भ्रातः सहस्कृत रोहिदश्व शुचिव्रत । इमं स्तोमं जुषस्व मे ॥
হে অগ্নি, ভ্ৰাতা, সহস্কৃত—বলদ্বাৰা গঠিত; ৰোহিদ অশ্বযুক্ত, শুচিব্ৰত—শুদ্ধ বিধিত; মোৰ এই স্তোম গ্ৰহণ কৰি তাত আনন্দ লোৱা।
Mantra 17
उत त्वाग्ने मम स्तुतो वाश्राय प्रतिहर्यते । गोष्ठं गाव इवाशत ॥
আৰু হে অগ্নি, মোৰ দ্বাৰা স্তুত তুমি আকুল আহ্বানৰ ধ্বনিলৈ টানি অনা হওঁ—যেন গাইবোৰ গোঠাললৈ ধাৱিত হয়; তেনেই তোমাৰ শক্তি আমাৰ অস্তিত্বৰ গৃহলৈ গতি কৰে।
Mantra 18
तुभ्यं ता अङ्गिरस्तम विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । अग्ने कामाय येमिरे ॥
হে অগ্নি, অঙ্গিরস-তম, তোমালৈ সকলো সু-স্থিত বাসস্থান—প্ৰত্যেকে নিজৰ নিজৰ পথত—কাম-পূৰণৰ বাবে একত্ৰ হৈছে; গোপন তৃপ্তিদাতা তোমাৰ শিখা বিচাৰি।
Mantra 19
अग्निं धीभिर्मनीषिणो मेधिरासो विपश्चितः । अद्मसद्याय हिन्विरे ॥
মননশীল চিন্তকসকল, উদ্দেশ্যত জ্ঞানী, দৃষ্টিত প্ৰজ্ঞাবান—নিজ নিজ ধী-প্ৰজ্ঞাৰে অগ্নিক আগবঢ়ায়; যি অগ্নি তৎক্ষণাৎ অস্তিত্বৰ গৃহত আসীন, আহুতিৰ বাবে সদা প্রস্তুত।
Mantra 20
तं त्वामज्मेषु वाजिनं तन्वाना अग्ने अध्वरम् । वह्निं होतारमीळते ॥
তোমাক—অজ্মেষু (দ্ৰুত গতি-প্ৰবাহত) বাজিক, হে অগ্নি—অধ্বৰ (যজ্ঞ) বিস্তাৰ কৰোঁতা—বহনকাৰী (বহ্নি) আৰু হোতা ৰূপে আমি স্তৱন কৰোঁ।
Mantra 21
पुरुत्रा हि सदृङ्ङसि विशो विश्वा अनु प्रभुः । समत्सु त्वा हवामहे ॥
কাৰণ তুমি বহু ঠাইত একে-একে সদৃশ; সকলো জনসমূহক তুমি অনুসৰণ কৰি প্ৰভু ৰূপে ধৰি ৰাখা। সমৰত আমি তোমাক আহ্বান কৰোঁ, হে অগ্নি—যাতে জ্যোতি বিভ্ৰমক অন্ধকাৰক জয় কৰে।
Mantra 22
तमीळिष्व य आहुतोऽग्निर्विभ्राजते घृतैः । इमं नः शृणवद्धवम् ॥
তাকেই আৰাধনা কৰা—যি আহূত হ’লে অগ্নি ঘৃতৈঃ (ঘৃত-তেজে) দীপ্তি বিস্তাৰ কৰে। আমাৰ এই হৱন (আহ্বান) তেওঁ শুনক।
Mantra 24
विशां राजानमद्भुतमध्यक्षं धर्मणामिमम् । अग्निमीळे स उ श्रवत् ॥
জনসমূহৰ ৰাজা, আশ্চৰ্য স্বৰূপ, ধৰ্মসমূহৰ অধ্যক্ষ এই অগ্নিক মই স্তৱ কৰোঁ। সেয়েই নিশ্চয় শুনক (আৰু অনুগ্ৰহে সঁহাৰি দিয়ক)।
Mantra 25
अग्निं विश्वायुवेपसं मर्यं न वाजिनं हितम् । सप्तिं न वाजयामसि ॥
সৰ্বপ্ৰাণে কঁপাই উঠা, আমাৰ মঙ্গলৰ বাবে স্থাপিত অগ্নি—যুৱ বীৰৰ দৰে, বল-সমৃদ্ধিৰ দাতা বীৰৰ দৰে। বিজয়লৈ ধাৱমান অশ্বৰ দৰে আমি তাক আগবঢ়াই দিওঁ।
Mantra 26
घ्नन्मृध्राण्यप द्विषो दहन्रक्षांसि विश्वहा । अग्ने तिग्मेन दीदिहि ॥
বৈৰী কুটিল শক্তিসমূহক নিধন কৰি, সৰ্বত্ৰ ৰাক্ষস-শক্তিসমূহ দগ্ধ কৰি—হে অগ্নি, তোমাৰ তীক্ষ্ণ তেজে দীপ্ত হওঁ।
Mantra 27
यं त्वा जनास इन्धते मनुष्वदङ्गिरस्तम । अग्ने स बोधि मे वचः ॥
যে তোমাক জনসমূহ মানৱৰ দৰে জ্বলাই তোলে, হে অঙ্গিৰস-সদৃশতম! হে অগ্নি, মোৰ বাক্যলৈ জাগ্ৰত হওঁক (আৰু তাক ফলপ্ৰসূ কৰাঁ)।
Mantra 28
यदग्ने दिविजा अस्यप्सुजा वा सहस्कृत । तं त्वा गीर्भिर्हवामहे ॥
হে অগ্নি, তুমি যদি দিৱিত জন্মা হওঁ, বা আপসু (জলত) জন্মা হওঁ—হে সহসা-কৃত (বলদ্বাৰা গঢ়া শক্তি)! আমি তোমাক গীৰ্ভিঃ (প্ৰেৰিত স্তোত্ৰেৰে) আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 29
तुभ्यं घेत्ते जना इमे विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । धासिं हिन्वन्त्यत्तवे ॥
তোমালৈ নিশ্চয় এই জনসমূহ—এই সকলো সুক্ষিতয়ঃ (সু-স্থিত শক্তিসমূহ), প্ৰত্যেকে নিজ নিজ স্থানত—তোমাৰ ভক্ষণৰ বাবে পুষ্টিৰ ভাগ আগবঢ়াই পঠিয়ায়, হে অগ্নি।
Mantra 30
ते घेदग्ने स्वाध्योऽहा विश्वा नृचक्षसः । तरन्तः स्याम दुर्गहा ॥
তেতিয়াই হে অগ্নি, নিশ্চয়েই—নরসুলভ দৃষ্টিৰে সঠিকভাৱে দেখা—আমাৰ সকলো দিনৰ স্বাধিপতি হওঁ; আৰু পাৰ হৈ, দুৰ্গম পথো অতিক্ৰম কৰি সিপাৰে পাৰ হওঁ।
Mantra 31
अग्निं मन्द्रं पुरुप्रियं शीरं पावकशोचिषम् । हृद्भिर्मन्द्रेभिरीमहे ॥
আমি অগ্নিক আহ্বান কৰোঁ—আনন্দময়, বহুপ্ৰিয়, বীৰ্যবান, আৰু পবিত্ৰ শিখাৰে দীপ্ত—আমাৰ আনন্দিত হৃদয়সমূহেৰে।
Mantra 32
स त्वमग्ने विभावसुः सृजन्त्सूर्यो न रश्मिभिः । शर्धन्तमांसि जिघ्नसे ॥
তুমি, হে অগ্নি, বিভাবসু—আলোকৰ দীপ্ত ধন; সূৰ্য যেন ৰশ্মিসমূহ প্ৰসাৰিত কৰে, তেনেকৈ তুমি অন্ধকাৰৰ ঘন দল ভাঙি চূৰ্ণ কৰি নিধন কৰ।
Mantra 33
तत्ते सहस्व ईमहे दात्रं यन्नोपदस्यति । त्वदग्ने वार्यं वसु ॥
হে সহস্বান (মহাশক্তিমান), তোমাৰ সেই দান আমি প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ—যি দান কেতিয়াও নাশ নাযায়, নপৰে। হে অগ্নি, তোমাৰ পৰােই বৰণীয় ধন, সত্য ঐশ্বৰ্য লাভ হয়।
Frequently Asked Questions
Agni, the sacred Fire, is praised as the priest and messenger who receives hymns and offerings and makes them effective.
It asks Agni to respond to the worshipper’s call, come close to the sacrificer, and grant a gift that does not fail—lasting, “choice” wealth and support.
It shows how naturally and strongly Agni is drawn to sincere praise and longing—like cows instinctively pressing toward their home.
Ask anything about Sukta 43 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
