Rig Veda Sukta 12
Mandala 8Sukta 1233 Mantras

Sukta 12

Sukta 8.12

Devata

Indra

Chandas

Gayatri (likely; needs confirmation by metrical count)

এই সূক্তটো ইন্দ্ৰক সোমপানৰ বাবে তৎক্ষণাৎ আহ্বান; তেওঁৰ শক্তি জাগ্ৰত কৰা মত্তকাৰী “মদ”ক প্ৰশংসা কৰি, পোহৰ-গ্ৰাসী বৈৰীক ধ্বংস কৰিবলৈ তেওঁক উদ্দীপিত কৰে। কবিসকলে ইন্দ্ৰ “দূৰত” থাকিলেও নিজৰ চেপা সোমলৈ বাৰে বাৰে মাতি আনে; শেষত যথাবিধি হৱি আৰু প্ৰাচীন পুৰোহিতীয় অন্তৰ্দৃষ্টিৰ জৰিয়তে সুৰক্ষিত মঙ্গল—বীৰ্য, অশ্ব আৰু গোধন—বিচাৰি প্ৰাৰ্থনা কৰে।

Mantras

Mantra 1

य इन्द्र सोमपातमो मदः शविष्ठ चेतति । येना हंसि न्यत्रिणं तमीमहे ॥

হে ইন্দ্ৰ, সোমপানত সৰ্বোত্তম, সেই উন্মাদ-আনন্দ (মদ) যাৰ দ্বাৰা, হে অতি-শক্তিমান, তোমাৰ চেতনা জ্বলি উঠে, আৰু যাৰ দ্বাৰা তুমি জ্যোতি-ভক্ষকক আঘাত কৰি তললৈ পেলাই দিয়া—সেই তোমাৰেই শক্তিক আমি বিচাৰোঁ।

Mantra 2

येना दशग्वमध्रिगुं वेपयन्तं स्वर्णरम् । येना समुद्रमाविथा तमीमहे ॥

যে শক্তিৰে তুমি দাশগ্বক—দৃঢ়ধৃত, স্বৰ্ণ-আনয়নকাৰীক—কম্পিত কৰিলা, আৰু যে শক্তিৰে তুমি সমুদ্ৰীয় আধাৰ পাৰ কৰাই সহায় কৰিলা—সেই তোমাৰেই মহিমাশক্তিক আমি প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

Mantra 3

येन सिन्धुं महीरपो रथाँ इव प्रचोदयः । पन्थामृतस्य यातवे तमीमहे ॥

যে শক্তিৰে তুমি সিন্ধুৰ মহাজলধাৰাক ৰথসম চঞ্চল কৰি আগবঢ়াই দিলা, ঋতৰ যাত্ৰাৰ বাবে পথ উন্মুক্ত কৰিলা—সেই তোমাৰেই শক্তিক আমি প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

Mantra 4

इमं स्तोममभिष्टये घृतं न पूतमद्रिवः । येना नु सद्य ओजसा ववक्षिथ ॥

অভিষ্ট সিদ্ধি আৰু জয়ৰ বাবে, হে অদ্ৰিবঃ (পেষণ-পাথৰৰ ধাৰক), পৱিত্ৰ ঘৃতৰ দৰে পৰিশোধিত এই স্তোত্ৰ গ্ৰহণ কৰা; ইয়াৰ দ্বাৰা তুমি তৎক্ষণাৎ ওজসে বলৱান হৈ আমাক আগবঢ়াই নিয়া।

Mantra 5

इमं जुषस्व गिर्वणः समुद्र इव पिन्वते । इन्द्र विश्वाभिरूतिभिर्ववक्षिथ ॥

হে গিৰ্বণ ইন্দ্ৰ, এই স্তোত্ৰখন গ্ৰহণ কৰি আনন্দ লাভ কৰা। সমুদ্ৰ যেনে ফুলে-ফেঁপে উঠে, তেনেদৰে—ইন্দ্ৰ—তোমাৰ সকলো ঊতি (সহায়-ৰক্ষা) দ্বাৰা তুমি পৰিপূৰ্ণ হৈ উঠা, শক্তিত বৃদ্ধি লাভ কৰা।

Mantra 6

यो नो देवः परावतः सखित्वनाय मामहे । दिवो न वृष्टिं प्रथयन्ववक्षिथ ॥

যি দেৱতাক আমি দূৰ পৰাৱত (দূৰ দেশ)ৰ পৰা সখিত্বৰ বাবে আহ্বান কৰোঁ, সি দেৱ—দ্যৌৰ বৰষুণৰ দৰে বিস্তাৰিত হৈ—আমাৰ বাবে শক্তিত বৃদ্ধি লাভ কৰক, আৰু দান-প্ৰবাহ বহল কৰক।

Mantra 7

ववक्षुरस्य केतवो उत वज्रो गभस्त्योः । यत्सूर्यो न रोदसी अवर्धयत् ॥

তেওঁৰ কিৰণসমূহ বৃদ্ধি পালে; আৰু গভস্তি (হাত) দুটাত থকা বজ্ৰো বৃদ্ধি পালে—যেতিয়া তেওঁ সূৰ্যৰ দৰে দুই ৰোদসী (দুই জগত)ক বিস্তাৰিত কৰি বৃদ্ধি কৰালে।

Mantra 8

यदि प्रवृद्ध सत्पते सहस्रं महिषाँ अघः । आदित्त इन्द्रियं महि प्र वावृधे ॥

হে সত্যৰ অধিপতি, অতি প্ৰবৃদ্ধ! যদি তুমি সহস্ৰ মহিষ-সদৃশ হিংস্ৰ আক্রমণকাৰীক দমন কৰিছা, তেন্তে নিশ্চয় তোমাৰ ইন্দ্ৰিয়—তোমাৰ অধিপত্য-শক্তি—মহৎ আৰু প্ৰবলভাৱে বৃদ্ধি পাইছে।

Mantra 9

इन्द्रः सूर्यस्य रश्मिभिर्न्यर्शसानमोषति । अग्निर्वनेव सासहिः प्र वावृधे ॥

ইন্দ্ৰ সূৰ্যৰ ৰশ্মিসমূহেৰে সৰ্পণশীল অন্ধকাৰক শুকুৱাই ম্লান কৰে; আৰু অগ্নি, বনমাজত বিজয়ী বীৰৰ দৰে, মহৎভাৱে বৃদ্ধি পায়।

Mantra 10

इयं त ऋत्वियावती धीतिरेति नवीयसी । सपर्यन्ती पुरुप्रिया मिमीत इत् ॥

ঋতু-সমৃদ্ধ আৰু যজ্ঞ-নিয়মে ভৰা তোমাৰ এই সদা-নতুন ধীতি আগবাঢ়ে—সপৰ্য্যা কৰি, বহুতৰ প্ৰিয় হৈ; ইয়ে নিশ্চয় (আমাৰ বাবে) সত্য অংশসমূহ মাপি-বণ্টে।

Mantra 11

गर्भो यज्ञस्य देवयुः क्रतुं पुनीत आनुषक् । स्तोमैरिन्द्रस्य वावृधे मिमीत इत् ॥

যজ্ঞৰ দেবযু গৰ্ভই ক্রতুক সদায় শুদ্ধ কৰে; স্তোমসমূহে ইন্দ্ৰৰ বীৰ্য বৃদ্ধি পায়—আৰু সঁচাকৈয়ে সঠিক বিন্যাস/মাপ নিৰ্ধাৰণ কৰে।

Mantra 12

सनिर्मित्रस्य पप्रथ इन्द्रः सोमस्य पीतये । प्राची वाशीव सुन्वते मिमीत इत् ॥

মিত্ৰৰ সানিৰ (সমন্বয়/সৌহার্দ্য)ত লাভকাৰী শক্তি বিস্তাৰিত হৈছে; সোম পান কৰিবলৈ ইন্দ্ৰ আগবাঢ়ে—সুন্বতে (সোম-নিষ্পাদক)ৰ দিশে আহ্বান-ধ্বনিৰ দৰে প্ৰাচী হৈ; সঁচাকৈয়ে সি লাভ/সিদ্ধি মাপি-ঠামি দিয়ে।

Mantra 13

यं विप्रा उक्थवाहसोऽभिप्रमन्दुरायवः । घृतं न पिप्य आसन्यृतस्य यत् ॥

যাক বিপ্ৰসকল—উক্থ-বাহস (উচ্চাৰিত বাণীৰ বাহক), পথ-অন্বেষী—আনন্দিত কৰি আগবঢ়াই চাপে; সি যেন ঘৃত পান কৰিছে—ঋতৰ বজ্ৰাসন, সত্য-ঋত-ব্যৱস্থাৰ সেই আধাৰ।

Mantra 14

उत स्वराजे अदितिः स्तोममिन्द्राय जीजनत् । पुरुप्रशस्तमूतय ऋतस्य यत् ॥

আৰু স্ব-ৰাজ (স্বয়ং-শাসক) জনাৰ নিমিত্তে অদিতিয়ে ইন্দ্ৰৰ বাবে স্তোম (স্তৱ) জনালে—বহু-প্ৰশস্ত, সহায়ৰ বাবে; ঋতস্য যৎ—ঋত, সত্য-ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত সেইটো।

Mantra 15

अभि वह्नय ऊतयेऽनूषत प्रशस्तये । न देव विव्रता हरी ऋतस्य यत् ॥

অগ্নিবাহকসকলে সহায়লৈ, প্ৰশস্তিলৈ ধ্বনি তুলিলে। হে দেৱ, তোমাৰ দুটা হৰি (তাম্ৰবৰ্ণ) অশ্ব বিব্ৰত নহয়—ঋতস্য যৎ, ঋতৰ পথত (চলে)।

Mantra 16

यत्सोममिन्द्र विष्णवि यद्वा घ त्रित आप्त्ये । यद्वा मरुत्सु मन्दसे समिन्दुभिः ॥

যদি তুমি সোমত আনন্দ পাও, হে ইন্দ্ৰ, বিষ্ণুৰ বিস্তৃত পদক্ষেপত; অথবা ত্ৰিত আপ্ত্যৰ সৈতে; অথবা মৰুতসকলৰ মাজত মন্দস হওঁ—ইয়াত ইন্দুবোৰৰ সৈতে একেলগে আনন্দিত হওঁ।

Mantra 17

यद्वा शक्र परावति समुद्रे अधि मन्दसे । अस्माकमित्सुते रणा समिन्दुभिः ॥

অথবা হে শক্র, যদি তুমি দূৰ পৰাৱতিত, সমুদ্ৰৰ ওপৰত আনন্দ লওঁ—তথাপি আমাৰ পীড়িত সোমত, হে ৰণবীৰ, ইন্দুবিন্দুবোৰৰ সৈতে একেলগে উল্লস।

Mantra 18

यद्वासि सुन्वतो वृधो यजमानस्य सत्पते । उक्थे वा यस्य रण्यसि समिन्दुभिः ॥

অথবা হে সত্পতে, যদি তুমি সোম-চাপকৰ বৃদ্ধি-কর্তা, যজমানৰ উন্নতিকাৰী হওঁ; অথবা যাৰ উক্থত তুমি আনন্দ পাওঁ—তেনে হ’লে ইন্দুবিন্দুবোৰৰ সৈতে ইয়াত একেলগে উল্লস।

Mantra 19

देवंदेवं वोऽवस इन्द्रमिन्द्रं गृणीषणि । अधा यज्ञाय तुर्वणे व्यानशुः ॥

তোমালোকৰ অৱস (সহায়)ৰ বাবে আমি ইন্দ্ৰক, ইন্দ্ৰক—দেৱ-দেৱক সদায় নৱ ৰূপে—স্তৱ কৰোঁ; তাৰ পাছত তুৰ্বণ (দ্ৰুতগামী) যজ্ঞৰ বাবে তেওঁলোকে বিস্তৃতভাৱে পথ/উন্মোচন লাভ কৰিলে।

Mantra 20

यज्ञेभिर्यज्ञवाहसं सोमेभिः सोमपातमम् । होत्राभिरिन्द्रं वावृधुर्व्यानशुः ॥

যজ্ঞসমূহে যজ্ঞ-বাহক ইন্দ্ৰক বঢ়োৱা হয়; সোমসমূহে সোমপায়তম ইন্দ্ৰক বিস্তাৰ কৰি প্ৰকাশত পূৰ্ণকৈ প্ৰৱেশ কৰোৱা হয়; হোতৃ-আহ্বানসমূহে ইন্দ্ৰক বৃদ্ধি কৰি সৰ্বত্ৰ প্ৰকাশমান কৰে।

Mantra 21

महीरस्य प्रणीतयः पूर्वीरुत प्रशस्तयः । विश्वा वसूनि दाशुषे व्यानशुः ॥

মহান তেওঁৰ প্ৰণীতিসমূহ, পূৰ্বৰো আৰু প্ৰশস্ত প্ৰশংসাসমূহো মহান; দানশীল দাশুকলৈ সত্তাৰ সকলো বসু আনি প্ৰকাশ কৰে।

Mantra 22

इन्द्रं वृत्राय हन्तवे देवासो दधिरे पुरः । इन्द्रं वाणीरनूषता समोजसे ॥

বৃত্ৰক বধ কৰিবলৈ দেৱতাসকলে ইন্দ্ৰক আগত স্থাপন কৰিলে; আৰু প্ৰেৰিত বাণীসমূহে ইন্দ্ৰক বলৰ সৈতে সংযোগলৈ গীত কৰিলে—যাতে শক্তি সংগৃহীত হৈ কাৰ্যকৰ হয়।

Mantra 23

महान्तं महिना वयं स्तोमेभिर्हवनश्रुतम् । अर्कैरभि प्र णोनुमः समोजसे ॥

আমি সকলোৱে মহিমাৰে মহান, আহ্বান-শ্ৰোতা সেইজনক স্তোত্ৰেৰে আগবঢ়াই দিওঁ; অর্ক-গীতেৰে তেওঁক প্ৰেৰণা দিওঁ, যাতে তেওঁ একাগ্ৰ শক্তিত সমোজস ৰূপে সংহত হয়।

Mantra 24

न यं विविक्तो रोदसी नान्तरिक्षाणि वज्रिणम् । अमादिदस्य तित्विषे समोजसः ॥

দুটা জগতেও বজ্ৰধাৰী তেওঁক পৃথক কৰিব নোৱাৰে, ন মধ্যলোকসমূহে তেওঁক বিচ্ছিন্ন কৰিব পাৰে; জন্মৰ পৰাই তেওঁৰ দ্যুতি-তেজ সমোজস—এটা একক শক্তিত—সংহত হয়।

Mantra 25

यदिन्द्र पृतनाज्ये देवास्त्वा दधिरे पुरः । आदित्ते हर्यता हरी ववक्षतुः ॥

হে ইন্দ্ৰ, যেতিয়া যুদ্ধৰ চাপত দেৱতাসকলে তোমাক আগত স্থাপন কৰিলে, তেতিয়াই তোমাৰ দুটা হৰ্যত হৰী—উৎসাহী বাদামী অশ্ব—তোমাক আগবঢ়াই নিলে।

Mantra 26

यदा वृत्रं नदीवृतं शवसा वज्रिन्नवधीः । आदित्ते हर्यता हरी ववक्षतुः ॥

যেতিয়া তুমি, হে বজ্ৰধাৰী, নিজৰ শৌৰ্য্য-বলে নদীবন্ধ কৰা বৃত্ৰক বধ কৰিলা, তেতিয়াই তোমাৰ উচ্ছ্বসিত হৰিতা-বৰ্ণৰ দুটা অশ্বে তোমাক আগলৈ বহন কৰিলে।

Mantra 27

यदा ते विष्णुरोजसा त्रीणि पदा विचक्रमे । आदित्ते हर्यता हरी ववक्षतुः ॥

যেতিয়া তোমাৰ নিমিত্তে বিষ্ণুৱে নিজৰ বলত তিনিটা পদ বিস্তাৰ কৰি পদক্ষেপ কৰিলে, তেতিয়াই তোমাৰ উচ্ছ্বসিত হৰিতা-বৰ্ণৰ দুটা অশ্বে তোমাক আগলৈ বহন কৰিলে।

Mantra 28

यदा ते हर्यता हरी वावृधाते दिवेदिवे । आदित्ते विश्वा भुवनानि येमिरे ॥

যেতিয়া তোমাৰ উচ্ছ্বসিত হৰিতা-বৰ্ণৰ দুটা অশ্বে দিনেদিনে বৃদ্ধি পায়, তেতিয়াই তোমাৰ দ্বাৰাই সকলো ভুবন ধৰি ৰখা আৰু বিধিবদ্ধ হয়।

Mantra 29

यदा ते मारुतीर्विशस्तुभ्यमिन्द्र नियेमिरे । आदित्ते विश्वा भुवनानि येमिरे ॥

যেতিয়া তোমাৰ বাবে, হে ইন্দ্ৰ, মাৰুত-গণ—ঝড়-শক্তিৰ জনসমূহ—নিজকে নিয়োজিত কৰি জুৱলি ধৰে, তেতিয়াই তোমাৰ দ্বাৰাই সকলো ভুবন ধাৰিত হয় আৰু সুৰেলাভাৱে নিয়মিত হয়।

Mantra 30

यदा सूर्यममुं दिवि शुक्रं ज्योतिरधारयः । आदित्ते विश्वा भुवनानि येमिरे ॥

যেতিয়া তুমি সেই সূৰ্য্যক—শুদ্ধ, দীপ্ত জ্যোতি—দিব্য আকাশত দৃঢ়ভাৱে স্থাপন কৰিলে, তেতিয়াই তোমাৰ শক্তিৰ অধীনত সকলো ভুবন আৰু অস্তিত্ব-অৱস্থা সঠিক নিয়ম আৰু সংযমলৈ আহিল।

Mantra 31

इमां त इन्द्र सुष्टुतिं विप्र इयर्ति धीतिभिः । जामिं पदेव पिप्रतीं प्राध्वरे ॥

হে ইন্দ্ৰ, ঋষি-বিপ্ৰে প্ৰেৰিত ধীতি-চিন্তাৰে তোমাৰ বাবে এই সুগঠিত স্তোত্ৰ আগবঢ়ায়; আত্মীয়ে পদে পদে পোষণ কৰাৰ দৰে ইয়াক পোষণ কৰি, অন্তৰ্যজ্ঞৰ পথত আগলৈ লৈ যায়।

Mantra 32

यदस्य धामनि प्रिये समीचीनासो अस्वरन् । नाभा यज्ञस्य दोहना प्राध्वरे ॥

যেতিয়া তেওঁৰ প্ৰিয় ধামনি—শক্তিৰ আসনত—সঠিকমুখীসকল একেলগে ধ্বনি তুলিলে, তেতিয়া যজ্ঞৰ নাভিত থকা দোহনী গাভীসমূহে নিজৰ ধাৰা উজাৰি দিলে, অধ্বৰ-গতিৰ মাজে আগবাঢ়ি।

Mantra 33

सुवीर्यं स्वश्व्यं सुगव्यमिन्द्र दद्धि नः । होतेव पूर्वचित्तये प्राध्वरे ॥

হে ইন্দ্ৰ, আমাক সু-বীৰ্য, সু-অশ্ব্য, সু-গব্য দান কৰা; পুৰাতন-চিত্তিযুক্ত হোতৃৰ দৰে, অধ্বৰ-যাত্ৰাত আমাৰ বাবে তাক আগবঢ়াই দিয়া।

Frequently Asked Questions

It asks Indra to come to the pressed Soma, awaken his victorious power, destroy the forces that “devour light,” and grant strength, protection, and prosperity (especially horses and cattle).

It emphasizes that even if Indra is imagined as distant, the sacrifice and Soma-call can still reach him—inviting him to rejoice with the worshippers’ offerings right now.

Several verses appear Gāyatrī-like (3 lines of ~8 syllables), but meter should be confirmed by counting syllables across all 33 mantras, since Mandala 8 can mix meters within a single hymn.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App