Sukta 23

Mantra 1

ईळिष्वा हि प्रतीव्यं यजस्व जातवेदसम् । चरिष्णुधूममगृभीतशोचिषम् ॥

শ্ৰদ্ধাৰে ইচ্ছা-অৰ্পণ কৰি আৰাধনা কৰা; কিয়নো সি আমাৰ সন্মুখত স্থিত প্ৰতীৱ্য শক্তি। জাতবেদস অগ্নিক যজ্ঞ কৰা—সৰ্বজন্ম-বিদ। সি চলন্ত ধূমেৰে ওপৰলৈ গতি কৰে; তাৰ শিখা কাকেও ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে—অদম্য অন্তৰ্জ্যোতি।

Mantra 2

दामानं विश्वचर्षणेऽग्निं विश्वमनो गिरा । उत स्तुषे विष्पर्धसो रथानाम् ॥

বিশ্বচর্ষণি—সকলো জনৰ বাবে দান-বণ্টনৰ অধিপতি অগ্নিক, বিশ্বমন-ধাৰণকাৰী বাক্যেৰে মই ঘোষণা কৰোঁ। আৰু মই স্তৱ কৰোঁ ৰথসমূহকো—যিসকলে প্ৰতিস্পৰ্ধা কৰে; সেই দ্ৰুত শক্তি-সংঘটনসমূহ, যিয়ে দেৱশক্তি বহন কৰি আলোকৰ যুদ্ধত আগবাঢ়ে।

Mantra 3

येषामाबाध ऋग्मिय इषः पृक्षश्च निग्रभे । उपविदा वह्निर्विन्दते वसु ॥

যিসকলৰ ভিতৰত ঋগ্মিয় (প্ৰেৰিত) স্তোত্ৰে বাধা ভাঙি মুকলি কৰে, আৰু বৃদ্ধি-শক্তি (ইষঃ) আৰু পুষ্টিদায়ক পূৰ্ণতা (পৃক্ষঃ) সঠিক গ্ৰহণত ধৰা থাকে—উপবিদা (নিকট-জ্ঞান) দ্বাৰা হৱনি, অৰ্থাৎ হোম-বাহক, সত্য ধন (বসু) লাভ কৰে।

Mantra 4

उदस्य शोचिरस्थाद्दीदियुषो व्यजरम् । तपुर्जम्भस्य सुद्युतो गणश्रियः ॥

তেওঁৰ শোচি (শিখা) ওপৰলৈ উঠিল—দীপ্ত হৈ উজলি উঠি, অজৰ জ্যোতি বিস্তাৰ কৰিলে। জম্ভ (চূর্ণকাৰী) তপুৰৰ সুদ্যুত গণ—উজ্জ্বল শ্ৰীৰূপে দীপ্তিমানসকল।

Mantra 5

उदु तिष्ठ स्वध्वर स्तवानो देव्या कृपा । अभिख्या भासा बृहता शुशुक्वनिः ॥

উঠি দাঁড়া, হে স্বধ্বৰ—সু-যজ্ঞৰ শক্তি; দেৱ্য কৃপা (দিব্য গঠন-শক্তি) দ্বাৰা বৃদ্ধি পাওঁ। বৃহৎ ভাসা (বিশাল আলো)ৰে অভিখ্যা—প্ৰকাশিত হওঁ; শুশুক্বনি, স্পষ্ট ধ্বনিত কম্পনে সত্তাক জাগ্ৰত কৰা।

Mantra 6

अग्ने याहि सुशस्तिभिर्हव्या जुह्वान आनुषक् । यथा दूतो बभूथ हव्यवाहनः ॥

হে অগ্নি, সু-শস্তি (শুভ স্তোত্ৰ) লৈ আহাঁ; আমি জুহূ-দ্বাৰা হব্য অর্পণ কৰোঁ, অনুষক্—অবিৰত ধাৰাত। কিয়নো তুমি দূত হৈছা, হব্যবাহন—দেৱতালৈ আমাৰ হব্য বহন কৰা আৰু তেওঁলোকৰ শক্তি পুনৰ আমাৰ ভিতৰত আনোতা।

Mantra 7

अग्निं वः पूर्व्यं हुवे होतारं चर्षणीनाम् । तमया वाचा गृणे तमु वः स्तुषे ॥

মই তোমালোকৰ বাবে প্ৰাচীন অগ্নিক আহ্বান কৰোঁ—জনসমূহৰ হোতা। এই প্ৰেৰিত বাক্যৰে মই তেওঁক গাইছোঁ; তোমালোকৰ বাবে নিশ্চয় তেওঁক স্তৱ কৰোঁ—যেন অন্তৰ-হোতা আসন গ্ৰহণ কৰি আত্মাৰ যজ্ঞ আগবঢ়ায়।

Mantra 8

यज्ञेभिरद्भुतक्रतुं यं कृपा सूदयन्त इत् । मित्रं न जने सुधितमृतावनि ॥

যজ্ঞসমূহে যাক আশ্চৰ্য-ক্রতু (অদ্ভুত সংকল্প) জনক কৃপা জ্বলাই তোলে—মানুহৰ মাজত মিত্ৰৰ দৰে, জনসমূহত সুদৃঢ়ভাৱে স্থাপিত—সেই অগ্নি ঋত-আৱনি, ঋত (সত্য-ব্যৱস্থা) ৰক্ষা কৰে আৰু মানৱ ক্ষেত্ৰক তাৰ উপযোগী কৰে।

Mantra 9

ऋतावानमृतायवो यज्ञस्य साधनं गिरा । उपो एनं जुजुषुर्नमसस्पदे ॥

ঋত-ধাৰী জনক সত্য-অন্বেষীসকলে গীৰা—প্ৰেৰিত বাণীৰে—যজ্ঞৰ সাধনকাৰী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। নমস্কাৰৰ পদত স্থিত হৈ তেওঁলোকে তেওঁৰ ওচৰলৈ উপনীত হয়; তেনেই অন্তৰ্যজ্ঞ ফলপ্ৰসূ হয়।

Mantra 10

अच्छा नो अङ्गिरस्तमं यज्ञासो यन्तु संयतः । होता यो अस्ति विक्ष्वा यशस्तमः ॥

সংযত, সুসংগৃহীত আমাৰ যজ্ঞসমূহ অঙ্গিৰস-সদৃশতমজনৰ ওচৰলৈ—যজ্ঞাগ্নিৰ ওচৰলৈ—আগবাঢ়ক। যি জনজাতিসমূহৰ মাজত হোতা, সৰ্বাধিক যশস্বী; তেওঁ আমাৰ বহুবিধ ক্ষেত্ৰসমূহত আহি সিহঁতক ঋত-শৃঙ্খলাত স্থাপন কৰক।

Mantra 11

अग्ने तव त्ये अजरेन्धानासो बृहद्भाः । अश्वा इव वृषणस्तविषीयवः ॥

হে অগ্নি, তোমাৰ সেই অজৰ—চিৰ-যুৱ—ইন্ধনকাৰীসকল বৃহৎ দীপ্তিত বিস্তৃত হয়। বলবান অশ্বৰ দৰে, বৃষণ, তৱিষীয়ৱ—তীব্ৰ শক্তিসম্পন্ন—হৈ তেওঁলোকে উচ্ছ্বাসিত হয়।

Mantra 12

स त्वं न ऊर्जां पते रयिं रास्व सुवीर्यम् । प्राव नस्तोके तनये समत्स्वा ॥

সেয়ে তুমি, হে আমাৰ ঊৰ্জাৰ পতি, আমাক ৰয়ি—সুবীৰ্য্য-বহন কৰা পূৰ্ণতা—দান কৰা। টোকে-তনয়ত, আৰু সমত্সু (সংঘৰ্ষত) আগবঢ়াই আমাক ৰক্ষা কৰা।

Mantra 13

यद्वा उ विश्पतिः शितः सुप्रीतो मनुषो विशि । विश्वेदग्निः प्रति रक्षांसि सेधति ॥

যেতিয়া জনসমূহৰ পতি, তীক্ষ্ণ আৰু সুপ্ৰীত, মানুহৰ কুলসমূহৰ মাজত স্থাপিত হয়, তেতিয়া অগ্নি নিশ্চয়েই সকলো ৰক্ষাংসি—বিকৃতি আৰু অন্ধকাৰৰ বৈৰী শক্তিসমূহ—প্ৰতিৰোধ কৰি আঁতৰাই দিয়ে।

Mantra 14

श्रुष्ट्यग्ने नवस्य मे स्तोमस्य वीर विश्पते । नि मायिनस्तपुषा रक्षसो दह ॥

শ্ৰুষ্টি, হে অগ্নে, মোৰ এই নৱ স্তোম শুনা; হে বীৰ, হে বিশ্পতে—তপুষাৰে মায়িন ৰক্ষসক দহি পেলোৱা।

Mantra 15

न तस्य मायया चन रिपुरीशीत मर्त्यः । यो अग्नये ददाश हव्यदातिभिः ॥

যি মর্ত্য অগ্নয়েক হব্য-দাতি—যথাযথ আহুতি—দিয়ে অৰ্পণ কৰে, তাক কোনো শত্রুৱে কেতিয়াও মায়াৰো বলেও দমন কৰিব নোৱাৰে।

Mantra 16

व्यश्वस्त्वा वसुविदमुक्षण्युरप्रीणादृषिः । महो राये तमु त्वा समिधीमहि ॥

বৃদ্ধি কামনাকাৰী ঋষি ব্যশ্বই তোমাক, বসু-বিদ্‌—ঐশ্বৰ্য-অন্বেষী—ৰূপে আনন্দিত কৰিলে। মহৎ ৰায়ৰ বাবে আমি তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ সমিধা কৰোঁ—হে অগ্নি—আমাৰ অন্তৰত।

Mantra 17

उशना काव्यस्त्वा नि होतारमसादयत् । आयजिं त्वा मनवे जातवेदसम् ॥

উশনা কাব্যই তোমাক হোতা—আহ্বানকাৰী যাজক—ৰূপে স্থাপন কৰিলে। হে জাতবেদস, মনুৰ বাবে তেওঁ তোমাক আয়জি—সত্য যজমান/যজ্ঞকাৰী—কৰিলে, যেন মানুহ আহুতিত সঠিক পথে চলি যায়।

Mantra 18

विश्वे हि त्वा सजोषसो देवासो दूतमक्रत । श्रुष्टी देव प्रथमो यज्ञियो भुवः ॥

বিশ্ব দেৱতাই একমত হৈ তোমাক দূত কৰি তুলিলে। হে দেৱ, শুনা—আমাৰ যজ্ঞত তুমি প্ৰথম হওঁক, সত্য-যজ্ঞীয়, আৰু অগ্ৰগণ্য শক্তি হৈ উত্থানত আগবঢ়োৱা।

Mantra 19

इमं घा वीरो अमृतं दूतं कृण्वीत मर्त्यः । पावकं कृष्णवर्तनिं विहायसम् ॥

এই অমৃত দূতক মৰ্ত্য বীৰে নিজৰ দূত কৰি তুলক—পাৱক অগ্নি, কৃষ্ণ পথত গমনকাৰী, তথাপি বিস্তৃত আকাশত বিচৰণশীল; অন্ধকাৰৰ মাজেৰে উন্মুক্ত বিস্তাৰলৈ পথ-প্ৰদৰ্শক।

Mantra 20

तं हुवेम यतस्रुचः सुभासं शुक्रशोचिषम् । विशामग्निमजरं प्रत्नमीड्यम् ॥

সঠিকভাৱে স্ৰুচ ধৰি আমি তেওঁক আহ্বান কৰোঁ—সু-প্ৰভা, শুক্ৰ-শোচিষ অগ্নিক; জনসমূহৰ অজৰ, প্ৰাচীন, সদা-স্তৱ্য অগ্নি।

Mantra 21

यो अस्मै हव्यदातिभिराहुतिं मर्तोऽविधत् । भूरि पोषं स धत्ते वीरवद्यशः ॥

যি কোনো মৰ্ত্যই হব্য-দাতি (হোমযোগ্য দান) সহিত তঁহাক আহুতি অৰ্পণ কৰে, সি নিজৰ বাবে প্ৰচুৰ পোষ (সমৃদ্ধি) সঞ্চয় কৰে—যি পোষ বীৰ্য্য-সম্পন্ন শক্তি আৰু দীপ্ত যশত পৰিণত হয়।

Mantra 22

प्रथमं जातवेदसमग्निं यज्ञेषु पूर्व्यम् । प्रति स्रुगेति नमसा हविष्मती ॥

প্ৰথমে, যজ্ঞসমূহত পূৰ্ব্য (প্ৰাচীন) অগ্নি জাতৱেদসৰ দিশে—নমস্কাৰে—হৱিষ্মতী স্ৰুক (আহুতি-চামুচ) আগবাঢ়ে; আহুতি বহন কৰি অন্তৰৰ কৰ্ম জন্ম-জ্ঞানীজনৰ ওচৰলৈ সমৰ্পিত হয়।

Mantra 23

आभिर्विधेमाग्नये ज्येष्ठाभिर्व्यश्ववत् । मंहिष्ठाभिर्मतिभिः शुक्रशोचिषे ॥

এইবোৰেৰে আমি অগ্নিৰ বাবে সেৱা বিধান কৰোঁ—জ্যেষ্ঠ আৰু অতি-শক্তিমান মতি (চিন্তা)সমূহেৰে, বলৰ পূৰ্ণতাৰে সমৃদ্ধ—শুক্ৰশোচিষ (উজ্জ্বল শিখা)ধাৰী তঁহাৰ দিশে।

Mantra 24

नूनमर्च विहायसे स्तोमेभिः स्थूरयूपवत् । ऋषे वैयश्व दम्यायाग्नये ॥

এতিয়া অগ্নিক গাওঁ—বিস্তাৰগামীজনক—স্তোত্ৰেৰে, যি মহা যূপদণ্ডৰ দৰে দৃঢ়। হে ঋষি বৈয়শ্ব, গৃহত দম্য, গৃহস্বামী অগ্নিৰ বাবে।

Mantra 25

अतिथिं मानुषाणां सूनुं वनस्पतीनाम् । विप्रा अग्निमवसे प्रत्नमीळते ॥

মানুহৰ অতিথি, বনস্পতিসকলৰ পুত্ৰ—সেই অগ্নিক বিপ্ৰসকলে সহায়-ৰক্ষাৰ বাবে পূজে; পথপ্ৰদৰ্শন-শক্তিত প্ৰাচীন অগ্নিক ইড়ে।

Mantra 26

महो विश्वाँ अभि षतोऽभि हव्यानि मानुषा । अग्ने नि षत्सि नमसाधि बर्हिषि ॥

হে মহান অগ্নি, সকলোকে আৱৰি, মানুহৰ হৱ্যসমূহকো আৱৰি—নমস্কাৰে এই বৰ্হিষত বহা; যাতে অন্তৰ্যজ্ঞ সঠিকভাৱে গ্ৰহণ হয়।

Mantra 27

वंस्वा नो वार्या पुरु वंस्व रायः पुरुस्पृहः । सुवीर्यस्य प्रजावतो यशस्वतः ॥

আমালৈ বহু বাঞ্ছনীয় শক্তি দান কৰা; বহু-আকাঙ্ক্ষিত ধন-সম্পদ দান কৰা—সুবীৰ্যৰ ধন, প্ৰজাসম্পন্ন, যশস্বী দীপ্ত খ্যাতিত মুকুটিত।

Mantra 28

त्वं वरो सुषाम्णेऽग्ने जनाय चोदय । सदा वसो रातिं यविष्ठ शश्वते ॥

হে অগ্নি, তুমি শক্তিৰ সু-ব্যৱস্থাৰ বাবে বাছনি কৰা বৰ; জনতাক প্ৰেৰণা দিয়া। হে বসু, হে যৱিষ্ঠ, চিৰকালৰ সাধকলৈ সদায় নৱকৈ দান স্থাপন কৰা।

Mantra 29

त्वं हि सुप्रतूरसि त्वं नो गोमतीरिषः । महो रायः सातिमग्ने अपा वृधि ॥

কাৰণ তুমি সুপ্ৰতূৰ—শ্ৰেষ্ঠ বিজয়ী; তুমি আমালৈ গোমতী ঋষি-প্ৰেৰণা আনো। হে অগ্নি, মহৎ ৰায়ৰ জয়-লাভ আমালৈ বৃদ্ধি কৰা।

Mantra 30

अग्ने त्वं यशा अस्या मित्रावरुणा वह । ऋतावाना सम्राजा पूतदक्षसा ॥

হে অগ্নি, এই কৰ্মৰ যশ তুমি; মিত্ৰ-বৰুণক ইয়ালৈ আন—ঋতভৰা দুই সম্ৰাট, যাঁদের কৰ্মশক্তি শুদ্ধ; যাতে সত্য-ঋতৰ বিধান আমাৰ অন্তৰ্যজ্ঞত শাসন কৰে।