
Sukta 8.97
Indra
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰক নিমন্ত্ৰণ কৰে—চাপি উলিওৱা সোমৰ ওচৰলৈ আহি মিঠা পানীয় গ্ৰহণ কৰক, আৰু গায়কজনক তথা সু-প্ৰস্তুত যজ্ঞকাৰীসকলক বৃদ্ধি/প্ৰসাৰিত কৰক। ইয়াত ইন্দ্ৰৰ শক্তি স্মৰণ কৰা হৈছে—বৈৰী আসুৰীয় শক্তিসকলৰ পৰা দীপ্তিমান ‘সূৰ্য-লোক’ৰ ধন-সম্পদ জয় কৰি আনিবলৈ সক্ষম। ঋত (সত্য-নিয়ম/ব্যৱস্থা)ৰ জৰিয়তে সুৰক্ষা বিচৰা হৈছে, আৰু দুৰিতা (কষ্ট/অন্যায়) পাৰ কৰাই সৰ্বজন-হিতকৰ, প্ৰচুৰ সমৃদ্ধিলৈ লৈ যাবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantra 1
या इन्द्र भुज आभरः स्वर्वाँ असुरेभ्यः । स्तोतारमिन्मघवन्नस्य वर्धय ये च त्वे वृक्तबर्हिषः ॥
হে ইন্দ্ৰ, স্বৰ্ৱান্ (সূৰ্যলোক-সমৃদ্ধ) তুমি অসুৰীয় শক্তিসকলৰ পৰা যি ভোগ-সম্পদ আনিছিলা—সেইবোৰে, হে মঘৱন, স্তোতাক বৃদ্ধি কৰা; আৰু যিসকলে তোমাৰ বাবে বৰ্হিস্ বিস্তাৰ কৰিছে (যথাযথ প্ৰস্তুতি কৰিছে), তেওঁলোককো বৃদ্ধি কৰা।
Mantra 2
यमिन्द्र दधिषे त्वमश्वं गां भागमव्ययम् । यजमाने सुन्वति दक्षिणावति तस्मिन्तं धेहि मा पणौ ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি যি স্থায়ী ভাগ স্থাপন কৰ—অশ্ব-শক্তি, গৱ-জ্যোতি, অব্যয় অংশ—সেয়া সোম পিষে আৰু দক্ষিণা দান কৰা যজমানৰ মাজত স্থাপন কৰা; পণকাৰ (বাণিজ্য-চিত্ত)ৰ মাজত তাক নথোৱা।
Mantra 3
य इन्द्र सस्त्यव्रतोऽनुष्वापमदेवयुः । स्वैः ष एवैर्मुमुरत्पोष्यं रयिं सनुतर्धेहि तं ततः ॥
হে ইন্দ্ৰ, যি জন সৎকৰ্মৰ বিধান নধৰে, অসাৱধান, নিদ্ৰাত নিমগ্ন, দেৱসন্ধান নকৰা—সেই জন নিজৰেই গতি-চলনত স্খলিত হয়। কিন্তু যি সত্য-প্ৰয়াসে জয় কৰে, তাৰ ওচৰত পোষণীয় ৰয়ি (rayi)—সমৃদ্ধি-সম্পদ—স্থাপন কৰা; তাক তাতেই স্থিৰ কৰা, সেই অন্যজনৰ পৰা দূৰত।
Mantra 4
यच्छक्रासि परावति यदर्वावति वृत्रहन् । अतस्त्वा गीर्भिर्द्युगदिन्द्र केशिभिः सुतावाँ आ विवासति ॥
হে বৃত্ৰহন্ শক্র, তুমি দূৰ দেশত হওক বা ওচৰৰ দেশত হওক—সেই কাৰণে সোম-নিষ্পেষক, কেশ-সদৃশ দীপ্ত গীৰ্-কিৰণেৰে, স্তোত্ৰেৰে তোমাক ইয়ালৈ আহ্বান কৰে আৰু উপস্থিত কৰে।
Mantra 5
यद्वासि रोचने दिवः समुद्रस्याधि विष्टपि । यत्पार्थिवे सदने वृत्रहन्तम यदन्तरिक्ष आ गहि ॥
তুমি যদি দ্যৌৰ ৰোচনাত—স্বৰ্গৰ দীপ্ত লোকত—বাস কৰা, বা সত্তাৰ সমুদ্ৰৰ ওপৰৰ শিখৰত, বা পাৰ্থিৱ সদনত, হে অতি-বৃত্ৰহন্; অথবা যদি অন্তৰিক্ষত হও—ইয়ালৈ আহা।
Mantra 6
स नः सोमेषु सोमपाः सुतेषु शवसस्पते । मादयस्व राधसा सूनृतावतेन्द्र राया परीणसा ॥
হে সোমপা, হে বলৰ অধিপতি! আমাৰ বাবে সোম-যজ্ঞত, এই নিপীড়িত সোমসমূহত, তোমাৰ দান-ঐশ্বৰ্যৰে উল্লসিত হওঁক। হে ইন্দ্ৰ, সত্যবচনৰ পূৰ্ণতা আৰু সত্তাৰ প্ৰাচুৰ্যৰে আমাক আনন্দিত কৰি বলবান কৰাঁ।
Mantra 7
मा न इन्द्र परा वृणग्भवा नः सधमाद्यः । त्वं न ऊती त्वमिन्न आप्यं मा न इन्द्र परा वृणक् ॥
হে ইন্দ্ৰ, আমাক দূৰলৈ নিক্ষেপ নকৰিবা; আমাৰ বাবে সধমাদ্য—সামূহিক উল্লাসৰ সহচৰ হওঁক। তুমিই আমাৰ সহায়, তুমিই নিশ্চয় আমাৰ অন্তৰঙ্গ আশ্ৰয়। হে ইন্দ্ৰ, আমাক দূৰলৈ নিক্ষেপ নকৰিবা।
Mantra 8
अस्मे इन्द्र सचा सुते नि षदा पीतये मधु । कृधी जरित्रे मघवन्नवो महदस्मे इन्द्र सचा सुते ॥
হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ সৈতে এই নিপীড়িত সোমত একেলগে বহি মধুৰ ৰস পান কৰা। হে মঘৱন, গায়কৰ বাবে এক মহান সহায় ৰচনা কৰা—এই নিপীড়িত সোমত আমাৰ সৈতে, হে ইন্দ্ৰ।
Mantra 9
न त्वा देवास आशत न मर्त्यासो अद्रिवः । विश्वा जातानि शवसाभिभूरसि न त्वा देवास आशत ॥
হে অদ্ৰিৱঃ (শিলাধাৰী), ন দেৱাসকলে তোমাক স্পৰ্শ কৰিব পাৰে, ন মর্ত্যসকলে। তোমাৰ শৱসা (বল) দ্বাৰা জন্ম লোৱা সকলোকে তুমি অভিভূত কৰিছা। ন দেৱাসকলে তোমাক স্পৰ্শ কৰিব পাৰে।
Mantra 10
विश्वाः पृतना अभिभूतरं नरं सजूस्ततक्षुरिन्द्रं जजनुश्च राजसे । क्रत्वा वरिष्ठं वर आमुरिमुतोग्रमोजिष्ठं तवसं तरस्विनम् ॥
সকলো পৃতনা (যুদ্ধ) একেলগে মিলি এক গতিৰে ইন্দ্ৰক—জয়ী নৰক—ৰাজত্বৰ বাবে গঢ়ি তুলিলে আৰু জন্ম দিলে। ক্রতুত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ, বৰত (বৰণীয়তাত) সৰ্বোত্তম, আক্রমণত অপ্রতিরোধ্য, অতি উগ্ৰ, অতি বলৱান, তৱসী, তৰস্বী (বিজয়-গতি বহনকাৰী)।
Mantra 11
समीं रेभासो अस्वरन्निन्द्रं सोमस्य पीतये । स्वर्पतिं यदीं वृधे धृतव्रतो ह्योजसा समूतिभिः ॥
ৰেভাসসকল একেলগে ধ্বনি তুলিলে—সোম পানৰ বাবে ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰি; স্বৰ্পতি (আলোক-লোকৰ অধিপতি)ক—যেতিয়া ধৃতব্ৰত (দৃঢ় বিধানধাৰী) তেওঁ শক্তিৰে বৃদ্ধি পায় আৰু সমূতিভিঃ (সহায়ৰ পূৰ্ণতা) নিজৰ ওচৰলৈ একত্ৰ কৰে।
Mantra 12
नेमिं नमन्ति चक्षसा मेषं विप्रा अभिस्वरा । सुदीतयो वो अद्रुहोऽपि कर्णे तरस्विनः समृक्वभिः ॥
দৃষ্টিসম্পন্ন ঋষিসকলে চক্ৰৰ নেমিৰ দৰে সীমা নত কৰি মেষৰ (মেষ-চিহ্নিত) দিশে ধ্বনিত স্তোত্ৰ উচ্ছাৰণ কৰে। হে তোমালোক সুদীপ্ত, অদ্ৰোহী—তোমালোকৰ তৰস্বী (দ্ৰুত-বিজয়ী) জনসকলে ঋক্-স্তোত্ৰসহ কাণলৈকে প্ৰৱেশ কৰক; যেন শ্ৰৱণেই শক্তিৰ দ্বাৰ হয়।
Mantra 13
तमिन्द्रं जोहवीमि मघवानमुग्रं सत्रा दधानमप्रतिष्कुतं शवांसि । मंहिष्ठो गीर्भिरा च यज्ञियो ववर्तद्राये नो विश्वा सुपथा कृणोतु वज्री ॥
সেই ইন্দ্ৰক মই পুনঃপুনঃ আহ্বান কৰোঁ—মঘৱান, উগ্ৰ—যি সদাই নিজৰ শক্তিসমূহ ধৰি ৰাখে আৰু যাক কেতিয়াও প্ৰতিহত কৰিব নোৱাৰি। গীৰ্ভিৰে সৰ্বাধিক দাতা, যজ্ঞযোগ্য, আমাৰ ওচৰলৈ আহক; বজ্ৰধাৰী আমাৰ বৃদ্ধি-সমৃদ্ধিৰ বাবে সকলো পথ সুপথ, দীপ্তিময় কৰি দিওক।
Mantra 14
त्वं पुर इन्द्र चिकिदेना व्योजसा शविष्ठ शक्र नाशयध्यै । त्वद्विश्वानि भुवनानि वज्रिन्द्यावा रेजेते पृथिवी च भीषा ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি পুৰাতন অগ্ৰভাগসমূহ চিনাক্ত কৰাঁ; নিজৰ বীৰ্য্য-বলৰে হে শৱিষ্ঠ শক্র, শত্রুক নাশ কৰিবলৈ অধৰ্ম/অসত্যক ছিন্নভিন্ন কৰাঁ। হে বজ্ৰি, তোমাৰ পৰা সকলো ভুবন নিয়ম পায়; দ্যৌ আৰু পৃথিৱীও বজ্ৰধাৰীৰ ভয়ে কঁপে।
Mantra 15
तन्म ऋतमिन्द्र शूर चित्र पात्वपो न वज्रिन्दुरिताति पर्षि भूरि । कदा न इन्द्र राय आ दशस्येर्विश्वप्स्न्यस्य स्पृहयाय्यस्य राजन् ॥
হে ইন্দ্ৰ, শূৰ, বিচিত্ৰ-পতি! সেই ঋত—সত্য-ব্যৱস্থা—মোক ৰক্ষা কৰক। হে বজ্ৰধাৰী, আপহঁতৰ দৰে মোক দূৰলৈ বৈ নি যাওক, দুৰূহ অনৃত-অপৰাধৰ সিপাৰে পাৰ কৰাওক। হে ৰাজন ইন্দ্ৰ, কেতিয়া আপুনি আমাক ৰায়—ভূৰি, বিশ্বব্যাপী প্ৰবাহমান, কাম্য আৰু স্পৃহণীয়—দান কৰি অনুগ্ৰহ কৰিব?
Indra is praised for bringing enjoyments and solar-rich gains from Asuric/hostile forces, and the poet asks that these powers increase the singer and the well-prepared sacrificers.
The hymn turns into a direct ritual invitation: Indra is asked to sit with the worshippers in the pressed Soma and to fashion “great help” for the jaritṛ (singer).
A protective vision emerges: ṛta itself is invoked to guard the speaker, while Indra is asked to carry one beyond duritā like waters bearing a traveler across.
The hymn ends with an earnest question-prayer for the gift of full, overflowing prosperity—universal, desirable, and longed-for—under Indra’s kingship.
या इन्द्र भुज आभरः स्वर्वाँ असुरेभ्यः । स्तोतारमिन्मघवन्नस्य वर्धय ये च त्वे वृक्तबर्हिषः ॥asme indra sacā sute ni ṣadā pītaye madhu
tan ma ṛtam indra … pātu
It asks Indra to come to the pressed Soma, strengthen the singer and the prepared sacrificers, protect them from hardships, and grant abundant prosperity.
Ṛta is invoked as a guarding principle of right order and truth, implying that Indra’s protection and gifts are most secure when the worshipper aligns with this cosmic order.
It is a ritual way of inviting Indra to be present at the ceremony and to accept the Soma offering, so his help, strength, and blessings flow to the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.