
Sukta 8.63
Indra (probable continuation of Indra praise across the sequence; verse uses pronominal style)
এই সূক্তে মণ্ডল ৮ৰ ইন্দ্ৰ-স্তুতিৰ ধাৰা আগবঢ়াইছে। ইয়াত ইন্দ্ৰক পুৰাতন “অন্বেষক” ৰূপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে, যাৰ ওচৰলৈ সচেতন সংকল্পশক্তি (ক্ৰতু) আগবাঢ়ে; আৰু তেওঁ এক দিৱ্য দুৱাৰ, যাৰ জৰিয়তে মানৱ আকাঙ্ক্ষা আৰু প্ৰেৰিত চিন্তা দেৱলোকত প্ৰৱেশ কৰে। ই পঞ্চবিধ মানৱ সমাজৰ সামূহিক আহ্বানক বৰ্হিস্ (পবিত্ৰ আসন) বিস্তাৰৰ যজ্ঞক্ৰিয়াৰ সৈতে সংযোগ কৰে; আৰু শেষত এক সুৰক্ষামূলক প্ৰাৰ্থনাত উপনীত হয়—য’ত ৰুদ্ৰসকল আৰু সকলো দেৱতা, ইন্দ্ৰক অগ্ৰস্থান দি, উপাসকক বৃত্ৰ-বধৰ সংঘৰ্ষত সহায় কৰে—বাহ্য যুদ্ধ আৰু অন্তৰ্নিহিত বাধা, দুয়োটাতেই।
Mantra 1
स पूर्व्यो महानां वेनः क्रतुभिरानजे । यस्य द्वारा मनुष्पिता देवेषु धिय आनजे ॥
মহানসকলৰ মাজত সেই প্ৰাচীন মহান্—ৱেন (অন্বেষক)—ক্ৰতুবিলাকেৰে আগবাঢ়ি আহিল। যাৰ দ্বাৰেদি মনু-পিতা প্ৰৱেশ কৰিলে; সেই দ্বাৰেদিয়েই আমাৰ ধী (চিন্তা) দেৱলোকত প্ৰৱেশ কৰে।
Mantra 2
दिवो मानं नोत्सदन्त्सोमपृष्ठासो अद्रयः । उक्था ब्रह्म च शंस्या ॥
দ্যৌৰ মান (মাপ) কেতিয়াও নঘটাকৈ, সোম-পৃষ্ঠ (সোম বহনকাৰী) অদ্ৰি-পাথৰসমূহ চলিত হয়। উক্থ আৰু ব্ৰহ্ম—এই দুয়ো শংসনীয়, উচ্চাৰণযোগ্য।
Mantra 3
स विद्वाँ अङ्गिरोभ्य इन्द्रो गा अवृणोदप । स्तुषे तदस्य पौंस्यम् ॥
স বিদ্বান—ইন্দ্ৰ—অঙ্গিৰসসকলৰ বাবে গা (আলোক-গাভী, ৰশ্মি) মুকলি কৰিলে। মই তেওঁৰ পौंস্য (পুৰুষবল), বিজয়ী আত্মশক্তিক স্তৱ কৰোঁ।
Mantra 4
स प्रत्नथा कविवृध इन्द्रो वाकस्य वक्षणिः । शिवो अर्कस्य होमन्यस्मत्रा गन्त्ववसे ॥
প্ৰাচীন কালৰ পৰা কবিসকলক বৃদ্ধি কৰা ইন্দ্ৰ বাক্যৰ বাহক। অর্কৰ হোমনিত (স্তোত্ৰ-অৰ্পণস্থলত) শিৱ (কল্যাণময়) হৈ, আমাৰ সহায়ৰ বাবে ইয়ালৈ আহক।
Mantra 5
आदू नु ते अनु क्रतुं स्वाहा वरस्य यज्यवः । श्वात्रमर्का अनूषतेन्द्र गोत्रस्य दावने ॥
এতিয়া নিশ্চয়, তোমাৰ ক্ৰতু (কাৰ্যক্ষম ইচ্ছা)-ৰ অনুসৰণ কৰি, যজ্যৱসকল ‘স্বাহা’ উচ্চাৰি বাছনি কৰা বৰ (প্ৰিয় দান/আনন্দ) অৰ্পণ কৰে। হে ইন্দ্ৰ, গোত্ৰ (আলোক-ধন) দান কৰিবলৈ, স্তোত্ৰ-অৰ্কাসমূহে তোমাৰ শ্বাত্ৰ (মহাশক্তি/বীৰ্য) ধ্বনিত কৰিছে।
Mantra 6
इन्द्रे विश्वानि वीर्या कृतानि कर्त्वानि च । यमर्का अध्वरं विदुः ॥
ইন্দ্ৰত সকলো বীৰ্য (বীৰ-শক্তি) একত্ৰ—যি সম্পন্ন হৈছে আৰু যি এতিয়াও সম্পন্ন হ’বলগীয়া। যাক আলোকিত অৰ্কাসমূহ অধ্বৰ (যজ্ঞ-গতি/অন্তৰ্যাত্ৰা) বুলি জানে।
Mantra 7
यत्पाञ्चजन्यया विशेन्द्रे घोषा असृक्षत । अस्तृणाद्बर्हणा विपोऽर्यो मानस्य स क्षयः ॥
যেতিয়া পাঞ্চজন্য (পাঁচধৰণে জন্মা) মানব-সমাজৰ বাবে ইন্দ্ৰলৈ আকাঙ্ক্ষাৰ ঘোষা মুক্ত হ’ল, তেতিয়া প্ৰেৰিত-দৰ্শনৰ ঋষিয়ে বৰ্হণা (উন্নীত আসন/বিছনা) বিস্তাৰ কৰিলে। সেয়াই মানস (চিত্ত)-ৰ ক্ষয়—যি অন্তৰ-উত্থানে আৰ্য (নবিল) হয়—তাৰ নিবাসস্থান।
Mantra 8
इयमु ते अनुष्टुतिश्चकृषे तानि पौंस्या । प्रावश्चक्रस्य वर्तनिम् ॥
এই মোৰ অনুষ্টুতি-স্তৱ, হে তোৰ, মই গঢ়ি তুলিলোঁ; ইয়াৰ দ্বাৰাই তোৰ পুৰুষ-শক্তিসমূহ ঘোষণা কৰোঁ। আৰু মই চক্ৰৰ পথ বিস্তাৰ কৰোঁ—আমাৰ ভিতৰত তোৰ বলৰ অগ্ৰগতি মুকলি কৰোঁ।
Mantra 9
अस्य वृष्णो व्योदन उरु क्रमिष्ट जीवसे । यवं न पश्व आ ददे ॥
এই বৃষ্ণ—মহাশক্তিমানজনৰ—বিস্তৃত উন্মোচনত তুমি জীৱনৰ বাবে বহলকৈ আগবাঢ়িলা। আৰু তুমি যৱ-শস্য আনিলা, যেন পশুৰ বাবে—অন্তৰৰ গোহালিৰ বাবে—পোষণ, বৃদ্ধি পাবলগীয়া শক্তিসমূহৰ আহাৰ।
Mantra 10
तद्दधाना अवस्यवो युष्माभिर्दक्षपितरः । स्याम मरुत्वतो वृधे ॥
সেই (সঠিক লাভ) দৃঢ়কৈ ধৰি, সহায় বিচাৰি, আৰু তোমালোকক বুদ্ধিৰ পিতৃসকল বুলি লৈ—মাৰুত-সহিত জনৰ বৃদ্ধিত আমি বৃদ্ধি হওঁ। মাৰুতসহ ইন্দ্ৰই আমাৰ সত্তা বিস্তাৰ কৰক।
Mantra 11
बळृत्वियाय धाम्न ऋक्वभिः शूर नोनुमः । जेषामेन्द्र त्वया युजा ॥
ঋতুৰ অনুকূল তোৰ ধাম আৰু বলৰ নিমিত্তে, হে বীৰ, ঋক্-সমৃদ্ধ স্তোত্ৰেৰে আমি তোক আগবঢ়াই দিওঁ। হে ইন্দ্ৰ, তোৰে সৈতে যুগ্ম হৈ—সহচৰ-শক্তি ৰূপে—আমি যেন জয় লাভ কৰোঁ।
Mantra 12
अस्मे रुद्रा मेहना पर्वतासो वृत्रहत्ये भरहूतौ सजोषाः । यः शंसते स्तुवते धायि पज्र इन्द्रज्येष्ठा अस्माँ अवन्तु देवाः ॥
আমাৰ নিমিত্তে ৰুদ্ৰসকল—বলৱান, পৰ্বত-সদৃশ—বৃত্ৰ-বধত, যুদ্ধ-আহ্বানত, আনন্দেৰে একত্ৰ হওক। যি জনে ঘোষণা কৰে আৰু যি জনে স্তৱ কৰে, তাৰ বাবে দৃঢ় শক্তি স্থাপিত হয়। ইন্দ্ৰক জ্যেষ্ঠ কৰি দেবতাসকলে আমাক ৰক্ষা কৰক।
Indra is the main deity. The final verse also brings in the Rudras and the “all gods,” with Indra described as the foremost leader among them.
It portrays Indra as the power that opens access to the divine realm. In simple terms, focused intention and prayer become effective and ‘reach the gods’ when supported by Indra’s force.
Vṛtra represents obstruction—something that blocks flow and progress. The hymn uses Indra’s victory as a model for removing outer dangers and inner blocks (fear, inertia, confusion) through ritual, praise, and steady will.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.