Sukta 92
Sukta 8.92
Indra
এই ইন্দ্ৰ-সূক্তটো এক ধাৰাবাহিক স্তোত্ৰ; গায়কসকলে সোমৰ জৰিয়তে ইন্দ্ৰক প্ৰশংসা কৰি আৰু “আগবঢ়াই” (প্ৰেৰণা দি) তেওঁৰ বিজয়ী শক্তি (বৃত্ৰহন) উপাসকসকলৰ মাজত সক্ৰিয় হ’বলৈ আহ্বান জনায়। ইয়াত ইন্দ্ৰক জগত-জয়ী আৰু জনসমূহৰ প্ৰতি সৰ্বাধিক দানশীল বুলি উদ্যাপন কৰা হৈছে, আৰু বাৰে বাৰে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে যাতে তেওঁৰ উল্লাসজনক পৰাক্ৰম, শক্তি আৰু শক্তিদায়ক উন্মাদনা/আনন্দ সমুদায়ত প্ৰৱেশ কৰে।
Mantras
Mantra 1
पान्तमा वो अन्धस इन्द्रमभि प्र गायत । विश्वासाहं शतक्रतुं मंहिष्ठं चर्षणीनाम् ॥
সোম-অন্ধসত পান্তম্ ইন্দ্ৰম্ অভি প্ৰ গায়ত—তাঁৰ প্ৰতি গীত উচ্ছাৰণ কৰা। বিশ্বাসাহং শতক্রতুম্, চর্ষণীনাম্ মংহিষ্ঠম্—সকলকে জয় কৰা, শতশক্তিধাৰী, জনসমূহৰ অতি দানশীল—তাঁকেই স্তৱ কৰা।
Mantra 2
पुरुहूतं पुरुष्टुतं गाथान्यं सनश्रुतम् । इन्द्र इति ब्रवीतन ॥
তেওঁক ‘ইন্দ্ৰ’ বুলি কোৱা—বহু-বাৰ আহ্বানিত, বহু-বাৰ স্তুত, গাথাৰ যোগ্য, প্ৰাচীন শ্ৰুত; সেই নামকেই তোমাৰ বাক্যত দৃঢ় কৰি উচ্চাৰণ কৰা।
Mantra 3
इन्द्र इन्नो महानां दाता वाजानां नृतुः । महाँ अभिज्ञ्वा यमत् ॥
ইন্দ্ৰেই আমাৰ বাবে মহৎ দানসমূহৰ দাতা; বল-সম্পদৰ সমূহৰ নেতা। মহাবীৰজন, আমাৰ প্ৰয়োজন জানি, ওচৰলৈ আহক আৰু আমাক নিজৰ গ্ৰাসত ধৰি লওক।
Mantra 4
अपादु शिप्र्यन्धसः सुदक्षस्य प्रहोषिणः । इन्दोरिन्द्रो यवाशिरः ॥
শক্ত-চোয়াল ইন্দ্ৰে সোমৰসৰ সাৰ পান কৰক—সুদক্ষ, সমৃদ্ধ-প্ৰসৱনকাৰী; ইন্দুৰ ইন্দ্ৰ, যাৰ মূৰ যৱৰ সৈতে মিশ্ৰিত। এই আনন্দ-ৰস তেওঁৰ বলত গৃহীত হওক, আমাৰ জয়ৰ বাবে।
Mantra 5
तम्वभि प्रार्चतेन्द्रं सोमस्य पीतये । तदिद्ध्यस्य वर्धनम् ॥
তঁক—ইন্দ্ৰক—সোমৰ পানাৰ বাবে গীত গাই স্তৱ কৰা; কিয়নো সেয়াই নিশ্চয় তেওঁৰ বৃদ্ধি—আনন্দত তেওঁ আমাৰ ভিতৰত বলত বাঢ়ে।
Mantra 6
अस्य पीत्वा मदानां देवो देवस्यौजसा । विश्वाभि भुवना भुवत् ॥
এই উল্লাসসমূহ পান কৰি, দেৱে দেৱৰ নিজ শক্তিৰে সকলো ভুবনৰ ওপৰত অধিপতি হয়; দিৱ্য বল সমগ্ৰ ভৱনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যাপি অধিকাৰ লয়।
Mantra 7
त्यमु वः सत्रासाहं विश्वासु गीर्ष्वायतम् । आ च्यावयस्यूतये ॥
সদা-জয়ী সেই শক্তিক আমি তোমালোকৰ ওচৰলৈ আহ্বান কৰোঁ—আমাৰ সকলো প্ৰেৰিত বাক্য-গীতত তেওঁ আহক; ৰক্ষাৰ আৰু অন্তৰ সহায়ৰ বাবে তেওঁক ওচৰলৈ টানি আনক।
Mantra 8
युध्मं सन्तमनर्वाणं सोमपामनपच्युतम् । नरमवार्यक्रतुम् ॥
যুদ্ধময়, সত্যসত্তাসম্পন্ন, অক্লান্ত; সোমপানকারী, কদাপি বিচ্যুত নহয়—অপরাজেয় সংকল্পসম্পন্ন সেই বীর-নরকে আমরা স্বীকাৰ কৰি আহ্বান জনাওঁ।
Mantra 9
शिक्षा ण इन्द्र राय आ पुरु विद्वाँ ऋचीषम । अवा नः पार्ये धने ॥
হে ইন্দ্ৰ, বহুবিদ্যাজ্ঞানী আৰু ঋচিৰ বাণীৰ অধিপতি, আমাক ৰায়ৰ—সত্তাৰ পূৰ্ণতাৰ—পথ শিকোৱা; আৰু পাৰৰ ধনত আমাক পাৰ কৰাই দিয়া।
Mantra 10
अतश्चिदिन्द्र ण उपा याहि शतवाजया । इषा सहस्रवाजया ॥
সেই ঠাইৰ পৰাও, হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ ওচৰলৈ আহা—শতবাজয়াৰূপে শতগুণ বল-সমৃদ্ধি লৈ; সহস্ৰবাজয়াৰূপে সহস্ৰ শক্তি বহনকাৰী ইষা-প্ৰেৰণাসহ আহা।
Mantra 11
अयाम धीवतो धियोऽर्वद्भिः शक्र गोदरे । जयेम पृत्सु वज्रिवः ॥
আমি দীপ্তচিত্তসকলৰ ধীসমূহক অশ্বসম বেগবান শক্তিৰে আগুৱাই লৈ যাওঁ। হে শক্র, গোধন-দাতা—হে বজ্ৰধাৰী, যুদ্ধসমূহত আমি জয়ী হওঁ।
Mantra 12
वयमु त्वा शतक्रतो गावो न यवसेष्वा । उक्थेषु रणयामसि ॥
হে শতক্রতু, গাভীসমূহ যেন চৰণভূমিলৈ ধাৱিত হয়, তেনেদৰে আমি তোমালৈ আগবাঢ়োঁ। উক্থসমূহত আমি তোমাক ধ্বনিত কৰোঁ, তোমাৰ সান্নিধ্যত আনন্দিত হওঁ।
Mantra 13
विश्वा हि मर्त्यत्वनानुकामा शतक्रतो । अगन्म वज्रिन्नाशसः ॥
কাৰণ আমাৰ মৰ্ত্য অৱস্থাত যি যি কাম্য বস্তু আছে, হে শতক্রতু—সেই সকলোলৈ লক্ষ্য কৰি আমি আহিছোঁ। হে বজ্ৰিন, আশা-আকাঙ্ক্ষাৰে তোমালৈ মুখ কৰি।
Mantra 14
त्वे सु पुत्र शवसोऽवृत्रन्कामकातयः । न त्वामिन्द्राति रिच्यते ॥
হে শৱসৰ সুপুত্ৰ, অৱৃত্ৰহন! তোমাতেই কামনাৰ সকলো তৃপ্তি সিদ্ধ হয়; হে ইন্দ্ৰ, শক্তিৰ পূৰ্ণতাত তোমাক কোনোয়ে অতিক্ৰম নকৰে।
Mantra 15
स नो वृषन्त्सनिष्ठया सं घोरया द्रवित्न्वा । धियाविड्ढि पुरंध्या ॥
সেয়ে, হে শক্তিৰ বৃষ, তোমাৰ সৰ্বাধিক জয়ী বলৰে আমাৰ বাবে ঘোৰ, তীব্ৰ ধন-সম্পদ একত্ৰ কৰা; দীপ্ত ধিয়াৰে বিদ্ধ কৰা, হে পূৰণকাৰী পূৰন্ধি।
Mantra 16
यस्ते नूनं शतक्रतविन्द्र द्युम्नितमो मदः । तेन नूनं मदे मदेः ॥
হে শতক্রতু ইন্দ্ৰ, তোমাৰ যি নূতন মদ—সৰ্বাধিক দ্যুম্নিতম, বিজয়ময়—সেই মদেৰে এতিয়াই আমাৰ মদত তুমি মদিত হওঁৱা।
Mantra 17
यस्ते चित्रश्रवस्तमो य इन्द्र वृत्रहन्तमः । य ओजोदातमो मदः ॥
হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ সেই মদ—চিত্ৰশ্ৰৱস্তম, অৰ্থাৎ দীপ্ত অনুপ্ৰেৰণা-সমৃদ্ধতম; বৃত্ৰহন্তম, অৰ্থাৎ আৱৰক-বৃত্ৰ-বধত সৰ্বাধিক পৰাক্ৰমী; আৰু ওজোদাতম, অৰ্থাৎ শক্তি-দানত সৰ্বাধিক—সেই মদ আমাৰ ভিতৰত জাগ্ৰত হৈ কাৰ্যকৰ হওক।
Mantra 18
विद्मा हि यस्ते अद्रिवस्त्वादत्तः सत्य सोमपाः । विश्वासु दस्म कृष्टिषु ॥
কাৰণ আমি জানো—হে অদ্ৰিবৎ (শিলাধাৰী), হে সত্য সোমপা, হে দস্ম (অদ্ভুত), যিজন তোমাৰ প্ৰতি সত্যই সমৰ্পিত আৰু তোমাৰ দ্বাৰাই সত্যকৈ দত্ত, সি সকলো জনসমূহৰ মাজতো তোমাৰেই।
Mantra 19
इन्द्राय मद्वने सुतं परि ष्टोभन्तु नो गिरः । अर्कमर्चन्तु कारवः ॥
মদ্বন (মদৰ অধিপতি) ইন্দ্ৰৰ বাবে সুত সোম—তাক ঘিৰি আমাৰ গিৰঃ (বাণীসমূহ) চাৰিওফালে ধ্বনিত হওক; কাৰৱঃ (গায়ক-ঋষিসকল) অর্ক (দীপ্ত স্তোত্ৰ-হিম্ন) উচ্চাৰণ কৰক।
Mantra 20
यस्मिन्विश्वा अधि श्रियो रणन्ति सप्त संसदः । इन्द्रं सुते हवामहे ॥
যাৰ ভিতৰত সকলো শ্ৰী-সম্ভাৰ আশ্ৰয় লৈ আনন্দিত হয়—সত্তাৰ সাতটা সংসদত—সেই ইন্দ্ৰক আমি চেপা সোমৰ সৈতে আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 21
त्रिकद्रुकेषु चेतनं देवासो यज्ञमत्नत । तमिद्वर्धन्तु नो गिरः ॥
ত্ৰিকদ্ৰুক-পাত্ৰসমূহত দেৱসকলে যজ্ঞক জাগ্ৰত চেতনালৈ বিস্তাৰ কৰিলে; আমাৰ গীত-বাণীয়ে সেই জাগ্ৰত শক্তিক নিশ্চয় বৃদ্ধি কৰক।
Mantra 22
आ त्वा विशन्त्विन्दवः समुद्रमिव सिन्धवः । न त्वामिन्द्राति रिच्यते ॥
সোম-বিন্দুবোৰ তোমাৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰক, যেন নদীবোৰ সাগৰত প্ৰৱেশ কৰে; হে ইন্দ্ৰ, তোমাক কেহেও অতিক্ৰম বা অধিক পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰে।
Mantra 23
विव्यक्थ महिना वृषन्भक्षं सोमस्य जागृवे । य इन्द्र जठरेषु ते ॥
হে বৃষণ (ইন্দ্ৰ), তোমাৰ মহিমাৰে তুমি জাগ্ৰতজনৰ বাবে সোমৰ পোষণ প্ৰকাশ কৰিলা—হে ইন্দ্ৰ, যি তোমাৰ উদৰসমূহত নিহিত।
Mantra 24
अरं त इन्द्र कुक्षये सोमो भवतु वृत्रहन् । अरं धामभ्य इन्दवः ॥
হে ইন্দ্ৰ, বৃত্ৰহন, তোমাৰ কুক্ষিৰ বাবে সোম যথেষ্ট আৰু পূৰ্ণ হওক; তোমাৰ ধামসমূহ আৰু শক্তিস্থিতিসমূহৰ বাবে ইন্দৱঃ (সোমবিন্দুসমূহ) যথেষ্ট আৰু পূৰ্ণ হওক।
Mantra 25
अरमश्वाय गायति श्रुतकक्षो अरं गवे । अरमिन्द्रस्य धाम्ने ॥
শ্ৰুতকক্ষ যথাযথভাৱে অশ্বৰ বাবে গায়; যথাযথভাৱে গৱৰ বাবে; আৰু ইন্দ্ৰৰ ধাম্নে (শক্তিস্থানৰ) বাবে যথাযথভাৱে গায়।
Mantra 26
अरं हि ष्म सुतेषु णः सोमेष्विन्द्र भूषसि । अरं ते शक्र दावने ॥
সঁচা, আমাৰ পেষিত সোম-অৰ্ঘ্যসমূহত তুমি সম্পূৰ্ণভাৱে স্বচ্ছন্দ, হে ইন্দ্ৰ; সোম-পানসমূহত তুমি আনন্দ পাওঁ। হে শক্ৰ, দান কৰিবলৈও তুমি সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰস্তুত।
Mantra 27
पराकात्ताच्चिदद्रिवस्त्वां नक्षन्त नो गिरः । अरं गमाम ते वयम् ॥
দূৰ-দূৰণিৰ পৰাও, হে অদ্ৰিবৎ (শিলাবল-ধাৰী), আমাৰ প্ৰেৰিত স্তোত্ৰবাণীসমূহ তোমালৈকে পৌঁছে। আমি সম্পূৰ্ণ সক্ষম হৈ তোমাৰ ওচৰলৈ আহোঁ—আমাৰ সত্তাই তোমাৰ সান্নিধ্য লাভ কৰক।
Mantra 28
एवा ह्यसि वीरयुरेवा शूर उत स्थिरः । एवा ते राध्यं मनः ॥
এইদৰে সঁচাকৈ তুমি: বীৰশক্তিৰ সন্ধানী আৰু জাগ্ৰতকাৰী; এইদৰে তুমি যোদ্ধা আৰু স্থিৰ। এইদৰে তোমাৰ মনো ৰাধ্য—সিদ্ধিৰ যোগ্য, পূৰ্ণতাৰ নিশ্চয়তাৰে ভৰা।
Mantra 29
एवा रातिस्तुवीमघ विश्वेभिर्धायि धातृभिः । अधा चिदिन्द्र मे सचा ॥
এনেদৰে, হে তুবীমঘ (মহাদাতা), তোমাৰ দান-ৰাতি সকলো ধাৰক শক্তিৰে স্থাপন কৰা হৈছে। সেয়ে এতিয়াও, হে ইন্দ্ৰ, মোৰ সৈতে সখা হৈ থাক—মোৰ উদ্যোগত সহায়ী হওঁ।
Mantra 30
मो षु ब्रह्मेव तन्द्रयुर्भुवो वाजानां पते । मत्स्वा सुतस्य गोमतः ॥
ব্ৰাহ্মণ-চিত্ত যেন তন্দ্ৰালু নহয়, তেনে শিথিল নহ’বাঁ; হে বাজানাং পতি (সমৃদ্ধিৰ অধিপতি), সুত সোমত আনন্দিত হওঁ—গোমত (গো-সমৃদ্ধ, আলোক-ৰশ্মিযুক্ত) সোমেৰে উল্লসিত হওঁ।
Mantra 31
मा न इन्द्राभ्यादिशः सूरो अक्तुष्वा यमन् । त्वा युजा वनेम तत् ॥
হে ইন্দ্ৰ, বৈৰী দিশাবোৰে যেন আমাক নচাপি ধৰে, যেন সূৰ্য ৰাতিবোৰৰ মাজেৰে গতি কৰে; তোমাক যুগাসঙ্গী কৰি আমি সেইটো জয় কৰোঁ—আমাৰ অভিপ্ৰেত বিজয় আৰু ঋত-ফল।
Mantra 32
त्वयेदिन्द्र युजा वयं प्रति ब्रुवीमहि स्पृधः । त्वमस्माकं तव स्मसि ॥
ত্বয়েই, হে ইন্দ্ৰ, যুজা (সহযোগী শক্তি) ৰূপে আমি স্পৃধা—প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাসমূহৰ প্ৰতি উত্তৰ দিওঁ। তুমি আমাৰ, আৰু আমি তোমাৰ—পাৰস্পৰিক অধিকাৰত আবদ্ধ।
Mantra 33
त्वामिद्धि त्वायवोऽनुनोनुवतश्चरान् । सखाय इन्द्र कारवः ॥
কাৰণ তুমি-ই সঁচাকৈ, যিসকলে তোমাৰ দীপ্তি বিচাৰে, চলন্ত অৱস্থাতো তোমাক নিৰন্তৰ আগবঢ়াই আহ্বান কৰে। হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ সখাসকল—কাৰৱঃ, প্ৰেৰিত কৰ্মকাৰ—তোমাক আগলৈ ঠেলি নিয়ে।
Frequently Asked Questions
It is a Soma-linked hymn of praise meant to invoke Indra’s victorious power and generosity, asking him to give strength, protection, and success to the community.
Vṛtrahan means “slayer of Vṛtra,” the power of obstruction. The hymn celebrates Indra as the one who breaks what blocks light, waters, and victory—both in the world and within the worshipper.
Mada is Indra’s exhilarating rapture, especially from Soma. In the hymn it is treated as a divine energy that turns into ojas (strength) and enables the overcoming of obstacles.
Ask anything about Sukta 92 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.