Rig Veda Sukta 93
Mandala 8Sukta 9333 Mantras

Sukta 93

Sukta 8.93

Devata

Sūrya (with strong Indraic epithets in the praise)

এই সূক্তটো প্ৰভাতমুখী আহ্বান; ইয়াত সূৰ্যক উদীয়মান, বিজয়ী শক্তি হিচাপে বন্দনা কৰা হৈছে, যিয়ে ‘পাৰ কৰাই দিয়ে’। একে সময়তে স্তৱত ইন্দ্ৰসদৃশ জয়, ৰক্ষা আৰু বৰদান-দাতা ভাষা শক্তিশালীভাৱে গ্ৰহণ কৰা হৈছে। উপাসকসকলৰ বাবে জাগৰণ, বল আৰু সমৃদ্ধি—বিশেষকৈ বাধা (বৃত্ৰ-সদৃশ বন্ধন) অতিক্ৰম, প্ৰচুৰ প্ৰাণশক্তি, আৰু জয়লাভৰ শক্তি/বাজ (vāja) লাভ—বিচাৰি প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।

Recitation with translationRig Veda 8.93

Mantras

Mantra 1

उद्घेदभि श्रुतामघं वृषभं नर्यापसम् । अस्तारमेषि सूर्य ॥

উঠি উঠা, হে সূৰ্য, শ্ৰুতামঘ—খ্যাত-উদাৰ—বৃষভ, নৰ্যাপসম্—পৌৰুষ-কর্মকাৰীৰ দিশে। তুমি অষ্টাৰ—পাৰ কৰোৱা—জনাৰ ওচৰলৈ যাওঁ, বহন কৰি পাৰ কৰোৱা বিজয়ীৰ দিশে।

Mantra 2

नव यो नवतिं पुरो बिभेद बाह्वोजसा । अहिं च वृत्रहावधीत् ॥

যিজনে বাহুৰ বলত নৱতি-নৱ (৯৯) দুৰ্গ ভাঙি পেলালে, আৰু বৃত্ৰহা হৈ সৰ্প ‘অহি’কো বধ কৰিলে—সেই বিজয়ী শক্তি আমাৰ ভিতৰত সক্ৰিয় হওক।

Mantra 3

स न इन्द्रः शिवः सखाश्वावद्गोमद्यवमत् । उरुधारेव दोहते ॥

সেই ইন্দ্ৰ আমাৰ বাবে শিৱ, কৃপালু বন্ধু হওক—অশ্বসম গতি-শক্তিত সমৃদ্ধ, গোমত্‌ দীপ্তি-ৰশ্মিত ধনী, যৱমত্‌ পোষণ-অন্নত ধনী; বহুধাৰা গাইৰ দৰে তেওঁ পূৰ্ণতাৰ দুগ্ধ দোহে।

Mantra 4

यदद्य कच्च वृत्रहन्नुदगा अभि सूर्य । सर्वं तदिन्द्र ते वशे ॥

আজ, হে বৃত্রহন্‌, সূৰ্যৰ দিশে তুমি যি কিবা উঠাই তুলিছা—সেই সকলো, হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ বশত আছে; আলোকলৈ আমাৰ শক্তিৰ গতি তোমাৰ কৰ্ম, তোমাৰ শাসন।

Mantra 5

यद्वा प्रवृद्ध सत्पते न मरा इति मन्यसे । उतो तत्सत्यमित्तव ॥

হে সদ্‌পতে, সদাৰ বঢ়ি উঠা প্ৰভু! যদি তুমি ভাবা—“মই ন মৰোঁ”—তেনে হ’লে সেয়াই তোমাৰ সত্য। তোমাৰ অস্তিত্ব অক্ষয় সত্যত স্থিত; সি কেতিয়াও ক্ষয় নাযায়।

Mantra 6

ये सोमासः परावति ये अर्वावति सुन्विरे । सर्वाँस्ताँ इन्द्र गच्छसि ॥

যি সোমধাৰাসকল দূৰৰ পৰা, আৰু যি ওচৰৰ পৰা—যি যি সিহঁতক নিংচি উলিয়ায়—সকলৰ ওচৰলৈ, হে ইন্দ্ৰ, তুমি গৈ পোৱা।

Mantra 7

तमिन्द्रं वाजयामसि महे वृत्राय हन्तवे । स वृषा वृषभो भुवत् ॥

সেই ইন্দ্ৰক আমি বল-সমৃদ্ধিৰে বঢ়াই তোলোঁ—মহা বৃত্ৰ-বধৰ বাবে। সি বৃষ, বৃষভ হৌক—জয়ী শক্তি, যি অন্তৰৰ বাধা ভাঙে।

Mantra 8

इन्द्रः स दामने कृत ओजिष्ठः स मदे हितः । द्युम्नी श्लोकी स सोम्यः ॥

ইন্দ্ৰ—স গৃহত স্থাপিত; সৰ্বাধিক বলৱান, মদ-আনন্দত নিযুক্ত। দ্যুম্নে দীপ্ত, শ্লোক-উক্তিত উজ্জ্বল; স সোম্য—সোম-স্বভাৱ, আনন্দদায়ক।

Mantra 9

गिरा वज्रो न सम्भृतः सबलो अनपच्युतः । ववक्ष ऋष्वो अस्तृतः ॥

গিৰাৰ দ্বাৰা—সংগ্ৰহিত বজ্ৰৰ দৰে—বলৱান, অচ্যুত; স বিস্তৃত হৈ উঠিল—ঋষ্ব, অখণ্ড। মন্ত্রবাণী অন্তৰত বিজয়ৰ অক্ষয় অস্ত্ৰ গঢ়ে।

Mantra 10

दुर्गे चिन्नः सुगं कृधि गृणान इन्द्र गिर्वणः । त्वं च मघवन्वशः ॥

দুৰ্গম পথতো আমাৰ বাবে সুগম পথ কৰ, হে ইন্দ্ৰ গিৰ্বণ, স্তোত্ৰত আনন্দিত। তুমি, হে মঘৱন, পথপ্ৰদৰ্শক; আমাৰ স্বভাৱক দীপ্ত ইচ্ছাৰ অধীন কৰ।

Mantra 12

अधा ते अप्रतिष्कुतं देवी शुष्मं सपर्यतः । उभे सुशिप्र रोदसी ॥

তেতিয়া, হে সু-শিপ্ৰা (সুন্দৰ ওঁঠযুক্তা), তোমাৰ অপ্ৰতিষ্কুত—অদম্য—শুষ্ম (বীৰ্য্য-প্ৰভাৱ)ক দেৱী-শক্তিসমূহ সেৱা কৰি লালন কৰে; আৰু উভয় ৰোদসী—দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—তোমাৰ প্ৰতি সঁহাৰি দিয়ে।

Mantra 13

त्वमेतदधारयः कृष्णासु रोहिणीषु च । परुष्णीषु रुशत्पयः ॥

তুমি এই দীপ্তিমান দুগ্ধ (ৰুশৎ-পয়ঃ) ধৰি ৰাখিলা—কৃষ্ণা (অন্ধকাৰ) আৰু ৰোহিণী (ৰক্তিম) শক্তিসমূহৰ মাজতো, আৰু পৰুষ্ণী (কৰ্কশ/উগ্ৰ স্ৰোত)সমূহৰ ভিতৰতো; মিশ্ৰ অৱস্থাতো তুমি জ্যোতিৰ পোষণ সংৰক্ষণ কৰ।

Mantra 14

वि यदहेरध त्विषो विश्वे देवासो अक्रमुः । विदन्मृगस्य ताँ अमः ॥

যেতিয়া অহি (সৰ্প)ৰ ত্বিষ্—দীপ্তি—বিচ্ছিন্ন হ’ল, তেতিয়া সকলো দেৱতা নিজৰ শক্তিত আগবাঢ়িল; মৃগ (বনৰীয়া)ৰ পদচিহ্ন বিচাৰি পাই, সিহঁতে সেয়া জানিলে।

Mantra 15

आदु मे निवरो भुवद्वृत्रहादिष्ट पौंस्यम् । अजातशत्रुरस्तृतः ॥

তেতিয়া মোৰ বাবে নিবাৰণ—প্ৰত্যাৱর্তন—উপস্থিত হ’ল, যেন ৰক্ষাকৱচ। বৃত্ৰ-হন্তাই পুৰুষত্ব-শক্তি বিধান কৰিলে। অজাতশত্ৰু, অক্ষত—যুদ্ধৰ অন্তৰঙ্গ সংঘাতে অপ্ৰহৃত, অনাহত হৈ থিয়।

Mantra 16

श्रुतं वो वृत्रहन्तमं प्र शर्धं चर्षणीनाम् । आ शुषे राधसे महे ॥

আমি শুনিছোঁ তোমালোকৰ অতি বৃত্ৰ-হনন-শক্তি, জনসমূহৰ অগ্ৰগামী শর্ধ (সেনাদল)। মহৎ ৰাধস—বৃহৎ পূৰ্ণতা-প্ৰাপ্তিৰ বাবে—আমাৰ উষ্ণ আহ্বানলৈ আহা।

Mantra 17

अया धिया च गव्यया पुरुणामन्पुरुष्टुत । यत्सोमेसोम आभवः ॥

এই ধিয়া (চিন্তা) আৰু গব্যা—গো-জয়ী দীপ্ত দৰ্শন—দ্বাৰা, হে বহু-নামধাৰী, বহুল-স্তুত! যেতিয়া সোমে-সোমে, পুনঃ পুনঃ, তুমি প্ৰকাশলৈ আহা।

Mantra 18

बोधिन्मना इदस्तु नो वृत्रहा भूर्यासुतिः । शृणोतु शक्र आशिषम् ॥

আমালৈ মনত জাগ্ৰত হওক বৃত্ৰহা—বহু সুতিসম্পন্ন। শক্তিমান শক্রে আমাৰ আশীৰ্বাদৰ প্ৰাৰ্থনা শুনক।

Mantra 19

कया त्वं न ऊत्याभि प्र मन्दसे वृषन् । कया स्तोतृभ्य आ भर ॥

হে বৃষণ, কোন সহায়তাৰে তুমি আমাৰ ওপৰত আনন্দিত হওঁ? কোন উপায়ে স্তোতাসকললৈ তোমাৰ বৃদ্ধি আনিবা?

Mantra 20

कस्य वृषा सुते सचा नियुत्वान्वृषभो रणत् । वृत्रहा सोमपीतये ॥

কাৰ সুত সোমৰ সৈতে, নিয়ুত্বান অশ্বেৰে যোজিত বৃষভ গর্জে—সখিত্বে—সোমপানাৰ বাবে বৃত্ৰহা?

Mantra 21

अभी षु णस्त्वं रयिं मन्दसानः सहस्रिणम् । प्रयन्ता बोधि दाशुषे ॥

হে (ইন্দ্ৰ), আনন্দিত হৈ তুমি নিশ্চয়েই সহস্ৰগুণ সমৃদ্ধ ৰয়ি লৈ আমাৰ ফালে অভিমুখ হওঁক। অগ্ৰসৰ কৰোঁতা ৰূপে দাশুষে—যি দান-অৰ্ঘ্য আগবঢ়ায়—তাক প্ৰতি সজাগ হওঁক।

Mantra 22

पत्नीवन्तः सुता इम उशन्तो यन्ति वीतये । अपां जग्मिर्निचुम्पुणः ॥

পত্নীযুক্ত এই সুতা-সোমসমূহ, আকাঙ্ক্ষিত হৈ, দেবতাৰ ভোগ-আসনৰ বাবে গমন কৰে। নীচে চুমুক দিয়া নিচুম্পুণসকল গভীৰ স্ৰোত অন্বেষণ কৰি আপসমূহলৈ গৈছে।

Mantra 23

इष्टा होत्रा असृक्षतेन्द्रं वृधासो अध्वरे । अच्छावभृथमोजसा ॥

ইষ্ট হোত্রাসমূহ মুক্ত কৰা হ’ল; বৃদ্ধাসসকলে অধ্বৰে ইন্দ্ৰক প্ৰেৰণ কৰিলে—ওজসাৰ বলত শুদ্ধিকৰণ-অৱভৃথৰ দিশে।

Mantra 24

इह त्या सधमाद्या हरी हिरण्यकेश्या । वोळ्हामभि प्रयो हितम् ॥

ইয়াত—সাধমাদ্য (সামূহিক আনন্দ)-ৰ সেই দুজন সহচৰ, সোনালী কেশধাৰী দুজন হৰি—স্থাপিত আহুতি, যাত্ৰাৰ বাবে প্ৰস্তুত পোষণলৈ তেওঁলোকক ইয়ালৈ আন।

Mantra 25

तुभ्यं सोमाः सुता इमे स्तीर्णं बर्हिर्विभावसो । स्तोतृभ्य इन्द्रमा वह ॥

তোমাৰ বাবে এই সোম-সুতসমূহ প্ৰস্তুত; হে বিভাৱসু (দীপ্তিমান), বৰ্হি বিছোৱা আছে। স্তোতাসকলৰ বাবে ইন্দ্ৰক ইয়ালৈ আন—আমাৰ ভিতৰত বিজয়ী বল জাগ্ৰত কৰা সেই শক্তিক আন।

Mantra 26

आ ते दक्षं वि रोचना दधद्रत्ना वि दाशुषे । स्तोतृभ्य इन्द्रमर्चत ॥

উজ্জ্বল ৰোচনাসমূহে তোমাৰ দক্ষতা প্ৰকাশ কৰক, দানশীলজনৰ বাবে ৰত্নসমূহ বিস্তৃতভাৱে স্থাপন কৰি। স্তোতাসকলৰ বাবে ইন্দ্ৰক স্তৱ কৰক—যি মহাবলশালী প্ৰভু সত্তাৰ ধন-সম্পদ উন্মোচন কৰে।

Mantra 27

आ ते दधामीन्द्रियमुक्था विश्वा शतक्रतो । स्तोतृभ्य इन्द्र मृळय ॥

হে শতক্ৰতো ইন্দ্ৰ, সকলো উক্থ-স্তোত্ৰৰ দ্বাৰা মই তোমাত ইন্দ্ৰিয়—তোমাৰ অধিপতি-শক্তি—স্থাপন কৰোঁ। হে ইন্দ্ৰ, স্তোতাসকলৰ প্ৰতি কৃপালু হওঁ; আমাক নিৰাপত্তা আৰু বলত বৃদ্ধি দিয়া।

Mantra 28

भद्रम्भद्रं न आ भरेषमूर्जं शतक्रतो । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥

হে শতক্ৰতো, আমালৈ সদায় নৱে নৱে মঙ্গল—মঙ্গলেৰে পূৰ্ণ মঙ্গল—আনি দিয়া; কাম-শক্তি আৰু পোষক বলো আনি দিয়া, যদি হে ইন্দ্ৰ, তুমি আমাৰ প্ৰতি কৃপালু হওঁ।

Mantra 29

स नो विश्वान्या भर सुवितानि शतक्रतो । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥

হে শতক্ৰতো, আমালৈ সকলো শুভ পথ-প্ৰবৃত্তি আৰু সঠিক সৌভাগ্য আনি দিয়া, যদি হে ইন্দ্ৰ, তুমি আমাৰ প্ৰতি কৃপালু হওঁ।

Mantra 30

त्वामिद्वृत्रहन्तम सुतावन्तो हवामहे । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥

হে ইন্দ্ৰ, বৃত্ৰহন্তম! সোম-সুত কৰা আমি তোমাকেই আহ্বান কৰোঁ; যদি তুমি আমাৰ প্ৰতি কৃপালু হওঁ।

Mantra 31

उप नो हरिभिः सुतं याहि मदानां पते । उप नो हरिभिः सुतम् ॥

হে মদনানাং পতে, তোমাৰ হৰিভিঃ (হৰি অশ্বেৰে) সুত সোমলৈ আমাৰ ওচৰলৈ আহা; হে মদনানাং পতে, হৰিভিঃ সুত সোমলৈ আমাৰ ওচৰলৈ আহা।

Mantra 32

द्विता यो वृत्रहन्तमो विद इन्द्रः शतक्रतुः । उप नो हरिभिः सुतम् ॥

যি দ্বিতা বৃত্ৰহন্তমঃ—বিদিত ইন্দ্ৰঃ শতক্ৰতুঃ; হে ইন্দ্ৰ, হৰিভিঃ সুত সোমলৈ আমাৰ ওচৰলৈ আহা।

Mantra 33

त्वं हि वृत्रहन्नेषां पाता सोमानामसि । उप नो हरिभिः सुतम् ॥

হে বৃত্ৰহন্! তুমিই নিশ্চয় এই সোমসমূহৰ পাতা (পানকাৰী) আছা। আমাৰ ওচৰলৈ তোমাৰ হৰিসকল—তাম্ৰবৰ্ণ অশ্বসমূহসহ—সুত (চেপা) সোম লৈ আহা।

Mantra 34

इन्द्र इषे ददातु न ऋभुक्षणमृभुं रयिम् । वाजी ददातु वाजिनम् ॥

ইন্দ্ৰে আমাৰ ইষা (প্ৰেৰণাৰ) বাবে ঋভুক্ষণ—ঋভু—পূৰ্ণতাৰ ধন দান কৰক। আৰু বাজী বাজিন—জয়ী বল—দান কৰক।

Frequently Asked Questions

It primarily invokes Sūrya (the rising sun), but it strongly overlaps with Indra’s language and even names Indra (Śakra, Vṛtrahan). The hymn uses both to express one aim: awakening and victory over obstacles.

Awakening (clarity and readiness), protection through the breaking of hindrances, and tangible increase—wealth (rayi) and winning strength/energy (vāja) for successful work.

At dawn or sunrise. The hymn’s imagery and purpose align with the moment the sun rises and the mind and world are being ‘awakened’ for the day.

Ask anything about Sukta 93 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play