Opening the text

Sukta 8.2
Medhyātithi Kāṇva (traditional for RV 8.2)
Indra (addressed as Vasu; Soma-drinking context strongly Indraic)
Gāyatrī (probable for RV 8.2 opening; requires metrical verification)
RV 8.2 এটা সোম-আহুতি-গীত, য’ত ইন্দ্ৰক—‘বসু’ বুলিও সম্বোধন কৰি—বাৰে বাৰে সদ্য নিপীড়িত সোমৰস পান কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে; আৰু বিনিময়ত গায়কসকললৈ নিৰ্ভয় সমৃদ্ধি, শক্তি আৰু বিজয় ঢালি দিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। কাণ্ব ঋষিসকলে ইন্দ্ৰক অতুলনীয় ‘শত-সহায়’ বুলি প্ৰশংসা কৰে, আহুতি আৰু স্তৱক ক্ৰমে তীব্ৰ কৰি গৈ শেষত গীতখন পোষক বৃদ্ধি আৰু পুনৰ-হোৱাঁ/নৱ-ভৱন (জনিত্ব)ৰ উৎসৱলৈ বিস্তাৰিত হয়।
Mantra 1
इदं वसो सुतमन्धः पिबा सुपूर्णमुदरम् । अनाभयिन्ररिमा ते ॥
হে বসু, এই চেপি-উলিওৱা সোমৰ আনন্দ-ৰস পান কৰা—অন্তৰৰ পাত্ৰ পূৰ্ণকৈ ভৰাই দিয়া। নিৰ্ভয় হৈ আমি তোমাক অৰ্পণ কৰোঁ; তোমাৰ ঐশ্বৰ্য আমাৰ ভিতৰত নিৰাপদ বৃদ্ধি হৈ চলি উঠক।
Mantra 2
नृभिर्धूतः सुतो अश्नैरव्यो वारैः परिपूतः । अश्वो न निक्तो नदीषु ॥
মানুহে চেপি কঁপাই উলিয়াই, উলৰ ছাঁকনি আৰু পাথৰৰ সহায়েৰে ছেকি, সোম চাৰিওফালে শুদ্ধ হয়—নদীত ধুই উজ্বল হোৱা ঘোঁৰাৰ দৰে; দেবতাৰ প্ৰবেশৰ বাবে জীৱনীশক্তিৰ আনন্দ স্পষ্ট হয়।
Mantra 3
तं ते यवं यथा गोभिः स्वादुमकर्म श्रीणन्तः । इन्द्र त्वास्मिन्त्सधमादे ॥
তোমাৰ সেই যৱ-সদৃশ নিবেদন আমি মিঠা কৰি তুলিলোঁ—গোৰশ্মি (আলোক-গাই)ৰ সৈতে মিহলি কৰা যৱৰ দৰে—মিহলাই শোধন কৰোঁতে। হে ইন্দ্ৰ, এই সাধাৰণ আনন্দ-উৎসৱত, এই একেলগীয়া উল্লাসত, তুমি আমাৰ সৈতে থাকক।
Mantra 4
इन्द्र इत्सोमपा एक इन्द्रः सुतपा विश्वायुः । अन्तर्देवान्मर्त्याँश्च ॥
ইন্দ্ৰই সঁচাকৈ সোমপা—এজনেই; ইন্দ্ৰ সুতসোমৰ পানকাৰী, বিশ্বায়ু (সৰ্বজীৱনৰ প্ৰাণ) । তেওঁ দেৱতা আৰু মৰ্ত্যসকলৰ মাজত অন্তৰালে অৱস্থিত, দুয়োৰে মাজত সেতু-সদৃশ মধ্যস্থতা কৰে।
Mantra 5
न यं शुक्रो न दुराशीर्न तृप्रा उरुव्यचसम् । अपस्पृण्वते सुहार्दम् ॥
যাক—উৰুব্যচস (বিস্তৃত দীপ্তি-ব্যাপ্ত)—শুক্ৰ বলেও নোৱাৰে, দুঃআশীৰ (অকল্যাণকামনা)ও নোৱাৰে, তৃপ্ৰা (আত্মতুষ্ট)ও নোৱাৰে দূৰ ঠেলি দিবলৈ। কিয়নো তেওঁ সুহার্দ—সদয় শক্তি—যাক সত্য গতিৰ পৰা অপসাৰিত কৰিব নোৱাৰি।
Mantra 6
गोभिर्यदीमन्ये अस्मन्मृगं न व्रा मृगयन्ते । अभित्सरन्ति धेनुभिः ॥
যেতিয়া আনসকলে আমাক এৰি তেওঁক মৃগ-শিকাৰীৰ দৰে মৃগক খেদি খেদি বিচাৰে, তেতিয়া তেওঁলোক ধেনুসমূহে (গোসমূহে) সৈতে তেওঁৰ ওপৰত চাপ দি আগবাঢ়ে। কিন্তু এই ‘গো’ কেৱল গৰু নহয়—ইহঁত দীপ্তিৰ দাবিদাৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী শক্তি, যিয়ে সেই বল দখল কৰিব খোজে।
Mantra 7
त्रय इन्द्रस्य सोमाः सुतासः सन्तु देवस्य । स्वे क्षये सुतपाव्नः ॥
ইন্দ্ৰৰ বাবে—দেৱৰ বাবে—তিনিটা সুত সোমৰ পেয় যেন থাকে। নিজৰ স্বধামত, সুত-পাৱন (সোমপায়ী) তেওঁ সাৰ-ৰস পান কৰি আমাৰ শক্তিসমূহক সেই আনন্দ-উন্মাদনাৰে শুদ্ধ কৰে।
Mantra 8
त्रयः कोशासः श्चोतन्ति तिस्रश्चम्वः सुपूर्णाः । समाने अधि भार्मन् ॥
তিনিটা পাত্ৰৰ পৰা ৰস টোপ টোপকৈ ওলাইছে; তিনিটা চমূ সম্পূৰ্ণ ভৰ্তি হৈ একে আধাৰত স্থিৰ। একে আনন্দ (সোম) সুশৃঙ্খল মাত্ৰাত বিতৰণ হৈ আৰোহণৰ বাবে সাজি উঠে।
Mantra 9
शुचिरसि पुरुनिष्ठाः क्षीरैर्मध्यत आशीर्तः । दध्ना मन्दिष्ठः शूरस्य ॥
তুমি শুচি; বহু স্থানে স্থাপিত। মাজত ক্ষীৰে মিশ্ৰিত; দধিৰে শূৰৰ বাবে সৰ্বাধিক আনন্দদায়ক হওঁ। এইদৰে সোম-উন্মাদনা ইন্দ্ৰৰ বিজয়ী কৰ্মৰ বাবে উপযুক্ত হয়।
Mantra 10
इमे त इन्द्र सोमास्तीव्रा अस्मे सुतासः । शुक्रा आशिरं याचन्ते ॥
হে ইন্দ্ৰ, এই সোমসমূহ তোমাৰ বাবে—তীক্ষ্ণ, আমাৰ নিমিত্তে সু-ত (চেপি উলিওৱা)—উজ্জ্বল শক্তিসম্পন্ন; ইহঁতে ‘আশিৰ’ (মিশ্ৰণ/স্পষ্টীকৰণৰ সংযোজন) বিচাৰে, যাতে আনন্দ-উন্মাদনা সত্তাত সম্পূৰ্ণ ফলপ্ৰদ হয়।
Mantra 11
ताँ आशिरं पुरोळाशमिन्द्रेमं सोमं श्रीणीहि । रेवन्तं हि त्वा शृणोमि ॥
সেই ‘আশিৰ’ আৰু পুরোড়াশ (যজ্ঞ-পিঠা) সহ ইন্দ্ৰৰ বাবে এই সোমখন মিহলাই দিয়া; কিয়নো মই তোমাক ৰেৱন্ত—ঐশ্বৰ্য-সমৃদ্ধিৰ দাতা—বুলি শুনো, যি শুদ্ধ অৰ্ঘ্যত পূৰ্ণতাৰে উত্তৰ দিয়া।
Mantra 12
हृत्सु पीतासो युध्यन्ते दुर्मदासो न सुरायाम् । ऊधर्न नग्ना जरन्ते ॥
হৃদয়সমূহত পীত শক্তিসমূহ সংঘৰ্ষ কৰে—সুৰাৰ সৈতে দুৰ্মদ লোকৰ দৰে; উধৰৰ দৰে নগ্ন হৈ জ্বলি-শুকাই যায়। সেয়ে উন্মাদ আনন্দ ইন্দ্ৰৰ উজ্জ্বল অধিপত্যে শাসিত হওক, বিশৃঙ্খল উত্তেজনাৰে নহয়।
Mantra 13
रेवाँ इद्रेवतः स्तोता स्यात्त्वावतो मघोनः । प्रेदु हरिवः श्रुतस्य ॥
যি স্তোতা তোমাৰ আশ্ৰয়ত আছে, হে মঘৱন ইন্দ্ৰ, সি ৰেৱান্—ধন-তেজে সমৃদ্ধ—হওক। হে হৰিবঃ, শ্ৰুত (প্ৰেৰিত-শ্ৰৱণ)ৰ কীৰ্তি আগবাঢ়ক।
Mantra 14
उक्थं चन शस्यमानमगोररिरा चिकेत । न गायत्रं गीयमानम् ॥
শস্যমান উক্থকোও অগোৰ অৰি (শত্ৰু-শক্তি) নুবুজে; গীয়মান গায়ত্ৰকোও সি নধৰে। এইদৰে সত্য স্তোত্ৰ আলোকৰ শত্রুক অতিক্ৰম কৰি যায়।
Mantra 15
मा न इन्द्र पीयत्नवे मा शर्धते परा दाः । शिक्षा शचीवः शचीभिः ॥
হে ইন্দ্ৰ, পীয়ত্নৱে (শোষণকাৰী)ৰ হাতত আমাক নেদিবা; শর্ধতে (হিংস্ৰ দলে)ৰ ওচৰত আমাক পৰাকৈ নেদিবা। হে শচীৱঃ, শচীভিঃ আমাক শিক্ষা দিয়া।
Mantra 16
वयमु त्वा तदिदर्था इन्द्र त्वायन्तः सखायः । कण्वा उक्थेभिर्जरन्ते ॥
আমি নিশ্চয় সেই উদ্দেশ্যেই তোমালৈ আহোঁ, হে ইন্দ্ৰ; তোমাক সখা বুলি বিচাৰি আহোঁ। কণ্বসকলে উক্তি-স্তোত্ৰেৰে তোমাতেই জৰাই থাকে, তোমাতেই বৃদ্ধি পায়।
Mantra 17
न घेमन्यदा पपन वज्रिन्नपसो नविष्टौ । तवेदु स्तोमं चिकेत ॥
হে বজ্ৰধাৰী, সত্যই অন্য কোনো শক্তিয়ে নবতম কৰ্মসমূহ লাভ কৰা নাই। কেৱল তোমাৰ স্তোত্ৰই সচেতনভাৱে চিনাক্ত হৈ ফলপ্ৰদ হয়।
Mantra 18
इच्छन्ति देवाः सुन्वन्तं न स्वप्नाय स्पृहयन्ति । यन्ति प्रमादमतन्द्राः ॥
দেৱতাসকলে সোম পীড়নকাৰীকেই কামনা কৰে; নিদ্ৰাৰ বাবে আকুল নহয়। অক্লান্ত হৈ, তেওঁলোকে প্ৰমাদলৈ নহয়—জাগ্ৰত অধিপত্যৰ অৱস্থালৈ আগবাঢ়ে।
Mantra 19
ओ षु प्र याहि वाजेभिर्मा हृणीथा अभ्यस्मान् । महाँ इव युवजानिः ॥
হে (ইন্দ্ৰ), বীৰ্য্যৰ পূৰ্ণতা—বাজসমূহসহ—আমালৈ আগবাঢ়ি আহা; আমাক অৱজ্ঞা কৰি মুখ ঘূৰাই নাথাকা। মহামানৱৰ দৰে, যৌৱনৰ ত্বৰিত গতি আৰু নৱীকৰণশীল শক্তিসহ আহা।
Mantra 20
मो ष्वद्य दुर्हणावान्त्सायं करदारे अस्मत् । अश्रीर इव जामाता ॥
আজি সেই দুৰ্বহনীয়, কষ্টসহ্য শক্তিয়ে সন্ধিয়ালৈকে আমাক দূৰ নকৰক—আনন্দহীন জামাই যেন দূৰত ৰাখে তেনে নহওক। বৰং আমাৰ সঙ্গতি নিকট আৰু সৌভাগ্যময় কৰি ৰাখা।
Mantra 21
विद्मा ह्यस्य वीरस्य भूरिदावरीं सुमतिम् । त्रिषु जातस्य मनांसि ॥
আমি জানো এই বীৰৰ বহুদাতা, প্ৰচুৰতা উন্মোচনকাৰী সুমতি। আৰু জানো—ত্ৰিবিধত জন্ম লোৱা তেওঁৰ মনসমূহ; যি শক্তি সকলো স্তৰক আলিঙ্গন কৰে।
Mantra 22
आ तू षिञ्च कण्वमन्तं न घा विद्म शवसानात् । यशस्तरं शतमूतेः ॥
এতিয়া ঢালি দিয়া—কণ্ব-প্ৰেৰিত সেই পূৰ্ণতা; কিয়নো বলৱানজনাৰ (ইন্দ্ৰৰ) তুলনাত অধিক মহান কাকো আমি নাজানো। শত-মূতি (শত সহায়-দাতা) তেওঁ—অধিক যশস্বী।
Mantra 23
ज्येष्ठेन सोतरिन्द्राय सोमं वीराय शक्राय । भरा पिबन्नर्याय ॥
সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ নিপীড়নে, হে সোম-চাপনি, ইন্দ্ৰলৈ সোম আন—বীৰ, শক্র (মহাশক্তিমান) জনলৈ। আৰ্য-শক্তিৰূপে (উন্নত পথ-নেতা ৰূপে) তেওঁ পিয়ক।
Mantra 24
यो वेदिष्ठो अव्यथिष्वश्वावन्तं जरितृभ्यः । वाजं स्तोतृभ्यो गोमन्तम् ॥
যি জন বেদিষ্ঠ—অব্যথিত অৱস্থাত; তেওঁ জৰিতৃসকলক অশ্বৱন্ত বল-পূৰ্ণতা দান কৰে, আৰু স্তোতৃসকলক গোমন্ত প্ৰাচুৰ্য দান কৰে—বাজ (অগ্ৰগতিৰ শক্তি) আৰু দীপ্ত জ্ঞানৰ ৰশ্মিসমূহ।
Mantra 25
पन्यम्पन्यमित्सोतार आ धावत मद्याय । सोमं वीराय शूराय ॥
হে সোম-পেষকসকল, সদা-মনোহৰ সোম লৈ উল্লাসময় চেতনাৰ আনন্দৰ বাবে ইয়ালৈ দৌৰি আহা। বীৰৰ বাবে সোম, শূৰৰ বাবে সোম—যাতে অন্তৰৰ যোদ্ধা বিজয়ী শক্তিত প্ৰজ্বলিত হয়।
Mantra 26
पाता वृत्रहा सुतमा घा गमन्नारे अस्मत् । नि यमते शतमूतिः ॥
বৃত্ৰহা যেন পেষিত সোম পান কৰে আৰু আহে—হয়, আমাৰ পৰা দূৰত নহয়; তেতিয়া শতগুণ সহায় আমাৰ ভিতৰত দৃঢ়ভাৱে স্থাপিত হয়।
Mantra 27
एह हरी ब्रह्मयुजा शग्मा वक्षतः सखायम् । गीर्भिः श्रुतं गिर्वणसम् ॥
ইয়ালৈ, ইয়াত—ব্ৰহ্মযুজা দুটা পিঙ্গল অশ্বে শক্তিমান সখাক আনক; গীতিসমূহে যাক শুনোৱা হয়, গীৰ্বণস ইন্দ্ৰক—স্তোত্ৰ গ্ৰহণকাৰীক।
Mantra 28
स्वादवः सोमा आ याहि श्रीताः सोमा आ याहि । शिप्रिन्नृषीवः शचीवो नायमच्छा सधमादम् ॥
হে ইন্দ্ৰ, স্বাদু সোম-পানলৈ ইয়ালৈ আহা; দীপ্ত, পৰিশোধিত সোম-পানলৈ ইয়ালৈ আহা। হে শিপ্ৰিন্ (দৃঢ়-হনু), ঋষিসদৃশ, শচীবান্ (কাৰ্যক্ষম শক্তিৰ অধিপতি), আমাৰ এই সধমাদ (সামূহিক আনন্দ-ভোজ)লৈ, এই অন্তৰ-যজ্ঞলৈ আহা।
Mantra 29
स्तुतश्च यास्त्वा वर्धन्ति महे राधसे नृम्णाय । इन्द्र कारिणं वृधन्तः ॥
আৰু যি স্তোত্ৰ-প্ৰশংসাসমূহ তোমাক বৃদ্ধি কৰে, হে ইন্দ্ৰ—মহৎ ৰাধস (দান-সমৃদ্ধি) আৰু নৃম্ণ (পৌৰুষ-শক্তি)ৰ বাবে—সেইবোৰে তোমাক বলবান কৰি, আমাৰ ভিতৰত তোমাক কৰ্ত্তা আৰু সিদ্ধকাৰী কৰি তোলে।
Mantra 30
गिरश्च यास्ते गिर्वाह उक्था च तुभ्यं तानि । सत्रा दधिरे शवांसि ॥
হে গিৰ্বাহ (পবিত্ৰ বাক্য-বাহক), যি গীতসমূহ আৰু উক্থ (স্তোত্ৰ) তোমাৰ—সেইবোৰ তোমাৰ বাবে একেলগে দৃঢ়ভাৱে স্থাপন কৰিলে শৱাংসি (বল-শক্তিসমূহ): বিজয় ধাৰণ কৰা সেই উদ্যম-শক্তিসমূহ।
Mantra 31
एवेदेष तुविकूर्मिर्वाजाँ एको वज्रहस्तः । सनादमृक्तो दयते ॥
এৱেই এই তুৱিকূৰ্মি—দূৰ-প্ৰসাৰিত বেগেৰে আগবঢ়া—এজনেই বজ্ৰহস্ত; তেওঁ বীৰ্যৰ পূৰ্ণতা (বাজ) বিতৰণ কৰে। সনাতন কালৰ পৰা অক্ষত হৈ তেওঁ দান দয়াৰে বিলায়।
Mantra 32
हन्ता वृत्रं दक्षिणेनेन्द्रः पुरू पुरुहूतः । महान्महीभिः शचीभिः ॥
বহু-আহ্বানিত ইন্দ্ৰই দক্ষিণ-শক্তিৰে বৃত্ৰক বধ কৰে। মহাশক্তিশালী শচীসমূহেৰে তেওঁ মহান; সেই শক্তিসমূহেৰে আৱৰকক জয় কৰি ঋতৰ বিজয় স্থাপন কৰে।
Mantra 33
यस्मिन्विश्वाश्चर्षणय उत च्यौत्ना ज्रयांसि च । अनु घेन्मन्दी मघोनः ॥
যাৰ ভিতৰত সকলো জনসমূহ, আৰু চলমান শক্তিসমূহ, আৰু দ্ৰুত স্ৰোতসমূহ একমত হৈ অনুসৰণ কৰে—সেইজনেই উল্লসিত মঘোন, পূৰ্ণতাৰ অধিপতি, দাতা হৈ উঠে।
Mantra 34
एष एतानि चकारेन्द्रो विश्वा योऽति शृण्वे । वाजदावा मघोनाम् ॥
এয়া ইন্দ্ৰই এই সকলো কৰ্ম সম্পন্ন কৰিছে—যি সাধাৰণ শ্ৰৱণৰ সীমা অতিক্ৰম কৰি শুনে; সি মঘৱানসকলক বজ (vāja) দান কৰে, ঐশ্বৰ্যৰ উদাৰ বিতৰক।
Mantra 35
प्रभर्ता रथं गव्यन्तमपाकाच्चिद्यमवति । इनो वसु स हि वोळ्हा ॥
সি গব্যন্ত—গো-ৰশ্মি (গাই) সন্ধানী—ৰথ আগবঢ়ায়; দূৰৰ পৰাও যাক অনুগ্ৰহ কৰে তাক ৰক্ষা কৰে। সি বলৱান, শুভ ধন; সঁচাকৈ সি আমাৰ বাহক, যি আমাক পাৰ কৰায়।
Mantra 36
सनिता विप्रो अर्वद्भिर्हन्ता वृत्रं नृभिः शूरः । सत्योऽविता विधन्तम् ॥
জয়ী আৰু প্ৰেৰিত ঋষি, অশ্বসমূহে আৰু নৰ-বীৰ্য্যে সৈতে, সি বৃত্ৰ—আৱৰক—বধ কৰে, শূৰ। সত্যই সি ৰক্ষক—যি বিধন্ত, অৰ্থাৎ যজ্ঞ-ব্যৱস্থা সঠিকভাৱে স্থাপন কৰে।
Mantra 37
यजध्वैनं प्रियमेधा इन्द्रं सत्राचा मनसा । यो भूत्सोमैः सत्यमद्वा ॥
হে প্ৰিয়মেধাসকল, সত্রাচা—সদা অগ্ৰসৰ মনৰ ইন্দ্ৰক যজ্ঞেৰে আৰাধনা কৰা। যি সোম-শক্তিসমূহেৰে সত্য-মত্ত—সত্য-আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হয়।
Mantra 38
गाथश्रवसं सत्पतिं श्रवस्कामं पुरुत्मानम् । कण्वासो गात वाजिनम् ॥
হে কণ্বাসকল, গাথাত শ্ৰৱস্ যাৰ—সেইজনক গীত গোৱা; সত্যৰ অধিপতি, উচ্চ শ্ৰৱণ/খ্যাতি কামনাকাৰী, বিস্তৃত সত্তাৰ। বাজিক—বাজ (vāja) আনোতা শক্তিমানক গীত গোৱা।
Mantra 39
य ऋते चिद्गास्पदेभ्यो दात्सखा नृभ्यः शचीवान् । ये अस्मिन्काममश्रियन् ॥
যি, সাধাৰণ গাস্পদ নথাকিলেও, বীৰ নৰসমূহলৈ সখাৰূপে ৰশ্মি-গাভী দান কৰে—শচীৱান ইন্দ্ৰ; এই কামনাত আশ্ৰয় লোৱা সকললৈ।
Mantra 40
इत्था धीवन्तमद्रिवः काण्वं मेध्यातिथिम् । मेषो भूतोऽभि यन्नयः ॥
এনেদৰে, হে অদ্ৰিৱঃ (পেষণ-শিলাৰ অধিপতি), তুমি ধী-সমৃদ্ধ কাণ্ব মেধ্যাতিথি—যোগ্য অতিথি—ক নিজৰ ওচৰলৈ নিয়া; মেষ-ৰূপে (অগ্ৰগামী বেগে) হৈ তুমি তাক সম্মুখ সংঘাতে টানি আনা।
Mantra 41
शिक्षा विभिन्दो अस्मै चत्वार्ययुता ददत् । अष्टा परः सहस्रा ॥
ইয়াক শিকা (জানি লোৱা): বিভিন্দুৱে তাক চাৰিটা অযুত (চাৰি মিৰিয়াদ) দান কৰিলে; তাৰ ওপৰত আকৌ আঠ হাজাৰ—ইন্দ্ৰৰ বল উপস্থিত থাকিলে দানশক্তি এনেদৰে বৃদ্ধি পায়।
Mantra 42
उत सु त्ये पयोवृधा माकी रणस्य नप्त्या । जनित्वनाय मामहे ॥
আৰু সেইসকল পয়োবৃধা—দুধ-সুধা বৃদ্ধি কৰোঁতা—আনন্দ আৰু ৰণৰ বংশধাৰাত একেবাৰে অভাৱী নহয়; জনিত্বন (নতুন জন্ম/হোৱাত) শক্তিৰ বাবে আমি মহিমা কৰোঁ আৰু আহ্বান জনাওঁ।
Indra is the main deity. He is addressed as Vasu and repeatedly invited to drink the freshly pressed Soma.
The poets offer and pour Soma, calling Indra to drink it. In exchange they ask for protection, fearlessness, victory, fame, and prosperity.
It highlights Indra’s exceptional generosity and reliability in giving aid. The phrase means he helps in countless ways, especially when properly invoked with Soma and praise.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.