Markandeya Purana in Assamese

এই পুৰাণৰ আৰম্ভণিতে মঙ্গলাচৰণ কৰা হয়। নাৰায়ণ, বাক্‌দেৱী সৰস্বতী আৰু বেদব্যাসক ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰি, শ্ৰোতাসকলৰ কল্যাণ আৰু গ্ৰন্থৰ নিৰ্বিঘ্ন সমাপ্তিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা জনোৱা হয়।

এই অধ্যায়ত সুপৰ্ণবংশৰ পৰম্পৰা বৰ্ণিত হৈছে। গৰুড়ৰ বংশাৱলীৰ সৈতে ধৰ্মোপদেশৰ প্ৰসঙ্গ উঠে আৰু জ্ঞানী পক্ষী কঙ্ক আৰু কন্ধৰৰ জন্মকথা কোৱা হয়, যিয়ে ধৰ্মমাৰ্গৰ শিক্ষা দিয়ে।

এই অধ্যায়ত জৈমিনি বিন্ধ্যগিৰিৰ গুহাত প্ৰৱেশ কৰি ধৰ্মপক্ষীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে। মহাভাৰতৰ ঘটনাসমূহক লৈ তেওঁৰ মনত চাৰি ডাঙৰ সংশয় উঠে—ধৰ্মৰ নিৰ্ণয়, যুদ্ধৰ ফল, চৰিত্ৰসমূহৰ নিয়তি আৰু নাৰায়ণ-তত্ত্বৰ গূঢ়তা। তেওঁ বিনয়েৰে প্ৰশ্ন তোলে। ধৰ্মপক্ষীয়ে শাস্ত্ৰসম্মত যুক্তিৰে উত্তৰ দিয়া আৰম্ভ কৰি নাৰায়ণ-উপদেশৰ সূচনা কৰে; ফলত জৈমিনিৰ শ্ৰদ্ধা, জিজ্ঞাসা আৰু বিবেক অধিক দৃঢ় হয়।

এই অধ্যায়ত বলৰামৰ মনত ধৰ্ম-সংকট জাগে। তেওঁ তীৰ্থযাত্ৰা আৰম্ভ কৰি ৰেৱতাৰ উপবনত প্ৰৱেশ কৰে আৰু মদ্যপানৰ প্ৰভাৱত বিমূঢ় হৈ ঘূৰি ফুৰে। তাত সূতৰ সৈতে বিবাদ হয়; অধৰ্ম আৰু উদ্ধত আচৰণ দেখি বলৰামে ক্ৰোধে সূতক বধ কৰি ধৰ্ম-মৰ্যাদা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

এই অধ্যায়ত হৰিশ্চন্দ্ৰৰ সত্য-পৰীক্ষাৰ বৰ্ণনা আছে। বিশ্বামিত্ৰৰ কঠোৰ দাবী আৰু দেৱীয় পৰীক্ষাৰ ফলত তেওঁ ৰাজ-ঐশ্বৰ্য ত্যাগ কৰি দান-প্ৰতিজ্ঞা ৰক্ষা কৰিবলৈ গৈ সৰ্বস্ব হেৰুৱায়। ঋণ শোধ কৰিবলৈ পত্নী আৰু পুত্ৰক বিক্ৰী কৰিবলগীয়া হয়, আৰু নিজে চণ্ডালৰ অধীনত শ্মশানত বন্ধনসহ দাসত্ব গ্ৰহণ কৰে। গভীৰ শোক-অপমানৰ মাজতো তেওঁ সত্যধৰ্ম আঁকোৱালি ধৰে; ধৈৰ্য আৰু কৰুণা প্ৰকাশ পায়।

এই অধ্যায়ত জৈমিনিয়ে গৰ্ভোৎপত্তি, দেহধাৰণৰ কাৰণ, মৃত্যুকালত প্ৰাণৰ নিৰ্গমন আৰু মৃত্যুৰ পাছত জীৱৰ গতি সম্পৰ্কে প্ৰশ্ন কৰে। কৰ্মফল অনুসাৰে সুখ-দুখ ভোগ, যমমাৰ্গ, পিতৃলোক আদি প্ৰাপ্তি আৰু পুনর্জন্মৰ ধাৰাবাহিকতা সংক্ষিপ্তভাৱে পবিত্ৰ ভাৱে বৰ্ণিত হৈছে।

এই দ্বাদশ অধ্যায়ত পুত্ৰে পিতাক নৰকসমূহৰ ভয়ংকৰ বৰ্ণনা দিয়ে। মহাৰৌৰৱ, তমস, নিকৃন্তন, অপ্ৰতিষ্ঠ, অসিপত্ৰবন আৰু তপ্তকুম্ভ—এই নৰকসমূহত পাপীয়ে নিজৰ কৰ্ম অনুসাৰে কঠোৰ যাতনা ভোগ কৰে। বৰ্ণনাই ধৰ্মপথত স্থিৰতা আৰু পাপত্যাগৰ শিক্ষা দিয়ে।

এই অধ্যায়ত যমদূতে কৰ্মবিপাকৰ তত্ত্ব ব্যাখ্যা কৰে। পাপ-পুণ্য অনুসাৰে ফল কেনেকৈ নিৰ্ধাৰিত হয়, কোন কোন দোষৰ বাবে নৰকৰ যাতনা ভোগ কৰিব লাগে, আৰু অপৰাধ অনুসাৰে দণ্ডবিধান কেনেকৈ স্থিৰ হয়—সেয়া বৰ্ণনা কৰে। ভয়, অনুতাপ আৰু ধৰ্মজাগৰণ উদ্ভৱ হয়।

এই অধ্যায়ত পিতা–পুত্ৰ সংলাপৰ জৰিয়তে বৈৰাগ্য আৰু সন্ন্যাসৰ তত্ত্ব উপদেশ দিয়া হৈছে। অনসূয়া–মাণ্ডব্য উপাখ্যানত কোৱা হয় যে পতিব্ৰতা ধৰ্মত স্থিৰ অনসূয়াৰ শক্তিৰ ফলত সূৰ্যোদয় যেন স্থগিত হয় আৰু জগতৰ নিয়ম ব্যাহত হয়। তাৰ পাছত দেৱ-ঋষিসকলে আহি ধৰ্মৰ মৰ্যাদা স্থাপন কৰে আৰু মাণ্ডব্য প্ৰসঙ্গসহ সত্য, তপস্যা, কৰুণা আৰু পতিব্ৰতা-মহিমা প্ৰকাশ কৰে।

এই অধ্যায়ত অৰ্জুনে সিংহাসন গ্ৰহণ নকৰি বৈৰাগ্য প্ৰকাশ কৰে। গৰ্গ মুনিয়ে তেওঁক দত্তাত্ৰেয়ৰ শৰণ লৈ আৰাধনা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। দত্তাত্ৰেয়ৰ দিব্য দৰ্শনৰ ফলত দেৱতাসকলে লক্ষ্মীৰ স্থান আৰু তেওঁৰ গমন-ৰহস্য বুজি, সেই অনুসাৰে উপায় কৰি দৈত্যসকলক পৰাজিত কৰি ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

এই অধ্যায়ত ঋতধ্বজে নাগলোকলৈ গৈ নাগকুমাৰসকলৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰে আৰু ধৰ্মসম্মত সৌহাৰ্দ বৃদ্ধি পায়। তেওঁলোকৰ সংলাপৰ জৰিয়তে পৰস্পৰ সহায় আৰু বিশ্বাস দৃঢ় হয়। তাৰ পাছত কুভলয় নামৰ দিৱ্য অশ্বৰত্নৰ উৎপত্তিকথা, তাৰ মহিমা-গুণ আৰু প্ৰাপ্তিৰ বিধি বৰ্ণিত হয়; এই অশ্বে বিপদত ৰক্ষা, বিজয় আৰু যশ প্ৰদান কৰে।

এই অধ্যায়ত দৈত্যসকলৰ ছলনাৰে ৰজা কুবলয়াশ্বৰ বধ হয়। স্বামীৰ মৃত্যুসংবাদ শুনি পতিব্ৰতা মদালসা গভীৰ শোকত সতি হৈ চিতাত প্ৰৱেশ কৰি দেহত্যাগ কৰে আৰু স্বামী-লোক লাভ কৰে; ইয়াত কৰুণ ৰস আৰু ধৰ্মভাব প্ৰধান।

এই অধ্যায়ত কুৱলয়াশ্বোপাখ্যানত ৰজা কুৱলয়াশ্ব দান‑উপহাৰ আৰু প্ৰশংসাৰ লোভক দৃঢ়ভাৱে অস্বীকাৰ কৰি নিষ্কাম ৰাজধৰ্ম আৰু বৈৰাগ্যৰ আদৰ্শ দেখুৱায়। তাৰ পিছত মদালসাই নিজৰ মায়াদৰ্শন দেখুৱাই সংসাৰৰ অনিত্যতা, বিষয়াসক্তিৰ বন্ধন আৰু আত্মজ্ঞানৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰে। এই মায়ানুভৱে ৰজাৰ বিবেক দৃঢ় হয়; শান্তি, ধৈৰ্য আৰু ধৰ্মনিষ্ঠা অধিক স্থিৰ হয়।

এই অধ্যায়ত মদালসাই নিজৰ চতুৰ্থ পুত্ৰৰ নামকৰণ কৰি ‘অলৰ্ক’ নাম দিয়ে। তেওঁ তাক ক্ষত্ৰিয়ধৰ্মৰ দিশে পুনৰ স্থাপন কৰে—ৰাজ্যৰক্ষা, প্ৰজাপালন, দণ্ডনীতি, শৌৰ্য আৰু ধৰ্মমতে শাসনৰ উপদেশ দিয়ে। বৈৰাগ্যবোধ ৰাখিও কৰ্তব্যকৰ্মত অটল থাকি ধৰ্মৰ বাবে পৰাক্ৰম দেখুৱাব লাগে—এই দৃঢ়তা অলৰ্কৰ হৃদয়ত স্থিৰ হয়।

এই অধ্যায়ত ৰাজর্ষি অলৰ্কে বৰ্ণ আৰু আশ্ৰমধৰ্মৰ তত্ত্ব জানিবলৈ মাতৃ মদালসাক প্ৰশ্ন কৰে। মদালসাই ব্ৰাহ্মণ-ক্ষত্ৰিয়-ৱৈশ্য-শূদ্ৰৰ স্বধৰ্ম আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য, গৃহস্থ, বনপ্ৰস্থ, সন্ন্যাস—চাৰি আশ্ৰমৰ কৰ্তব্যক্ৰম ব্যাখ্যা কৰে; যজ্ঞ, দান, তপ, শৌচ, সত্য, দয়া আৰু সংযমক ধৰ্মৰ আধাৰ বুলি কৈ স্বকৰ্মনিষ্ঠাৰে লোকহিত আৰু মোক্ষপথৰ উপদেশ দিয়ে।

এই অধ্যায়ত মদালসাই পুত্ৰক গৃহস্থধৰ্মৰ উপদেশ দিয়ে—গৃহশৌচ, অতিথি-সত্কাৰ, দান, সত্যাচৰণ আৰু দম্পতীৰ পৰস্পৰ কৰ্তব্য। নিত্যকৰ্ম বিধিমতে পালন কৰিবলৈ ক’লে আৰু নৈমিত্তিক-শ্ৰাদ্ধৰ বিধি ব্যাখ্যা কৰে—পিতৃপূজা, পিণ্ড-উদক দান, ব্ৰাহ্মণভোজন, লগতে শ্ৰদ্ধা আৰু শুদ্ধতাৰ অনুশাসন। লোভ-ক্রোধ ত্যাগ কৰি দেশ-কাল অনুসৰি নিয়ম মানা, কৰুণাধৰ্মনিষ্ঠ জীৱন যাপন কৰাৰ কথা জোৰ দিয়ে।

এই অধ্যায়ত পাৰ্বণ শ্ৰাদ্ধৰ বিধি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পিতৃসকলক তৃপ্তি দিয়া অন্ন-পান, শাক-ফল, ঘৃত, তিল আদি লগতে শুদ্ধি, পাত্ৰ, কাল আৰু দেশৰ নিয়ম উল্লেখ আছে। শ্ৰাদ্ধ দুষিত কৰা নিষিদ্ধ বস্তু বর্জন, সংযম আৰু সাৱধানতা দেখুৱাই, শ্ৰদ্ধা-ভক্তিৰে কৰা শ্ৰাদ্ধে পিতৃতৃপ্তি আৰু পুণ্যফল দিয়ে বুলি প্ৰতিপাদিত।

এই অধ্যায়ত মদালসাই গৃহস্থৰ সদাচাৰ বৰ্ণনা কৰে—শৌচ‑শুদ্ধি, স্নান, সন্ধ্যা‑উপাসনা, দেবপূজা আৰু পিতৃতৰ্পণ, অতিথিসেৱা, সত্যবচন, দান, অহিংসা, ইন্দ্ৰিয়সংযম আৰু নিত্যকৰ্ম পালন। এই আচৰণে মন শুদ্ধ হয়, ধৰ্ম বৃদ্ধি পায় আৰু কুলৰ কীৰ্তি স্থিৰ থাকে বুলি তেওঁ উপদেশ দিয়ে।

এই অধ্যায়ত মদালসাই শেষ উপদেশত পুত্ৰসকল আৰু ৰজা ঋতধ্বজক দেহ‑সংসাৰৰ অনিত্যতা, ধৰ্মাচৰণ আৰু আত্মজ্ঞানৰ পৰম ফল বুজাই দিয়ে। তেওঁ বৈৰাগ্য, সত্য আৰু কৰ্তব্যনিষ্ঠাৰ পথ দেখুৱাই কয় যে ৰাজ্যো ক্ষণভঙ্গুৰ। মদালসাৰ বাণীত অনুপ্ৰাণিত হৈ ঋতধ্বজ পুত্ৰক ৰাজ্য অৰ্পণ কৰি তপোবনলৈ গমন কৰে, সন্ন্যাসমাৰ্গ গ্ৰহণ কৰি অন্তঃশান্তি লাভ কৰে।

এই অধ্যায়ত দত্তাত্ৰেয় মমতা বা ‘মোৰ’ বোধক বন্ধনৰ মূল কাৰণ বুলি বুজাইছে। দেহ, ঘৰ, পুত্ৰ, ধন আদি বিষয়ত আসক্তি দুখ বৃদ্ধি কৰে; সেয়ে সঙ্গত্যাগ, সমদৃষ্টি, বৈৰাগ্য আৰু আত্মজ্ঞানৰ দ্বাৰা মুক্তিৰ পথ উপদেশ দিয়ে।

এই অধ্যায়ত যোগসাধনাৰ পথত দেখা দিয়া উপসৰ্গ/বিঘ্ন—ৰোগ, আলস্য, সংশয়, প্ৰমাদ, ইন্দ্ৰিয়চাঞ্চল্য আৰু দেৱ-দানৱ আদি সত্তাৰ প্ৰলোভন—বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সূক্ষ্ম ধাৰণা, প্ৰাণায়াম-ধ্যান-সমাধিৰ ক্ৰমবদ্ধ সাধনা, চিত্তশুদ্ধি আৰু বৈৰাগ্যৰ গুৰুত্ব উপদেশ দিয়া হৈছে। তাৰ পিছত অণিমা আদি অষ্টসিদ্ধিৰ লক্ষণ কোৱা হয় আৰু সাৱধান কৰা হয় যে সিদ্ধিৰ অহংকাৰ সাধকক পতনৰ ফালে ঠেলি দিব পাৰে; সেয়ে বিবেক আৰু ভক্তিসহ সতর্কতাৰে সাধনা কৰা উচিত।

এই অধ্যায়ত দত্তাত্ৰেয় প্ৰণৱ ‘ওঁ’ৰ যোগাৰ্থ ব্যাখ্যা কৰে। অ-উ-ম তিন মাত্রাৰ সৈতে দেহ, প্ৰাণ আৰু মনৰ সম্পৰ্ক আৰু ত্ৰিলোকৰ প্ৰতীকত্ব দেখুৱাই, জপ-ধ্যান-সমাধিৰ দ্বাৰা চিত্তশুদ্ধি, জ্ঞানোদয় আৰু শেষত মোক্ষপ্ৰাপ্তিৰ পথ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

এই অধ্যায়ত সুভাহু কাশীৰ ৰজাক ৰাজধৰ্ম, প্ৰজাপালন, ইন্দ্ৰিয়-নিগ্ৰহ, দান আৰু ক্ষমাৰ উপদেশ দিয়ে। সেই বচনে আলৰ্ক যোগমাৰ্গে মন সংযত কৰি বিষয়াসক্তি ত্যাগ কৰে, বৈৰাগ্য লাভ কৰি ৰাজ্য পৰিত্যাগ কৰি মোক্ষপথলৈ আগবাঢ়ে।

এই অধ্যায়ত প্ৰলয়কালত সমগ্ৰ জগতৰ লয় হৈ সকলোতে কেৱল জলৰাশি অৱশিষ্ট থকাৰ অৱস্থা আৰু নাৰায়ণৰ যোগনিদ্ৰাৰ বৰ্ণনা আছে। সেই যোগনিদ্ৰাৰ পৰা ব্ৰহ্মাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ হৈ সৃষ্টিক্ৰম আৰম্ভ হয়। লগতে কৃত-ত্রেতা-দ্বাপৰ-কলি যুগ, মন্বন্তৰ আৰু ব্ৰহ্মাৰ দিন-ৰাতি (কল্প)ৰ কালমান শাস্ত্ৰসম্মতভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হৈছে।

এই অধ্যায়ত ব্ৰহ্মাৰ পৰা সৃষ্টিৰ বৈকৃত সৰ্গক্ৰম বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰাতি, দিন আৰু সন্ধ্যা কালৰূপে প্ৰকাশ পাই সৃষ্টিচক্ৰক আগবঢ়ায়। ত্ৰিগুণৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন জীৱ, ভূতগণ আৰু জগতৰ ব্যৱস্থা কেনেকৈ উদ্ভৱ হয়, তেওঁলোকৰ স্বভাৱ আৰু কৰ্মপ্ৰবৃত্তি কি—সেয়া সংক্ষিপ্ত কিন্তু ক্ৰমবদ্ধভাৱে উপস্থাপন কৰা হৈছে।

এই অধ্যায়ত ব্ৰহ্মাৰ মানসসৃষ্টি বৰ্ণিত—সনকাদি আৰু মৰীচি আদি প্ৰজাপতিসকলৰ উৎপত্তি, তাৰ পিছত স্বায়ম্ভুব মনু আৰু শতৰূপা, তেওঁলোকৰ সন্তান-সন্ততি আৰু মনুবংশৰ ধাৰাবাহিকতা। সৃষ্টিৰ প্ৰবাহত ধৰ্ম-নিয়ম আৰু লোকব্যৱস্থাৰ বিধানও উল্লেখ আছে। শেষত ব্ৰহ্মাই অলক্ষ্মীৰ অনুচৰ দুঃসহ আদি সকলক শাসন কৰে—সৎপুৰুষৰ গৃহত প্ৰৱেশ নকৰিবা, কলহ-লোভ-অধৰ্ম য’ত থাকে তাতেই বাস কৰিবা আৰু সীমা নলঙ্ঘিবা।

এই অধ্যায়ত নীললোহিত (ৰুদ্ৰ)ৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ বৰ্ণিত হৈছে। তেওঁৰ বহু নাম, সেই নামসমূহৰ কাৰণ, আৰু তেওঁৰ অধিষ্ঠান-স্থান আৰু দিশাৰ নিয়োগ উল্লেখ কৰা হৈছে। পত্নীসকলৰ পৰিচয়, পুত্ৰসকলৰ বংশ-পৰম্পৰা, গণসমূহৰ বিভাগ আৰু দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা তেওঁৰ প্ৰতিষ্ঠা-বিধি সংক্ষিপ্তভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

এই অধ্যায়ত জম্বুদ্বীপৰ বিশ্বভূগোল বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ বিভিন্ন বৰ্ষ, পৰ্বত, নদী আৰু চাৰিওফালে থকা সমুদ্ৰসমূহৰ ক্ৰমবদ্ধ বিবৰণ দিয়া আছে। জগতৰ মধ্যস্থ মেরু পৰ্বতক কেন্দ্ৰ কৰি দিশ অনুসাৰে ভূভাগৰ বিন্যাস ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। দ্বীপ-সমুদ্ৰৰ স্বৰূপ আৰু পৰিমাপ শাস্ত্ৰসম্মতভাৱে সংক্ষেপে উপস্থাপন কৰা হৈছে।

এই অধ্যায়ত গংগাৰ স্বৰ্গৰ পৰা অৱতৰণ, শিৱৰ জটাত ধাৰণ আৰু তাৰ পিছত পৃথিৱীত চাৰি দিশে চাৰি প্ৰবাহ ৰূপে বিস্তাৰ—এই পবিত্ৰ বৰ্ণনা আছে। লগতে জম্বুদ্বীপৰ বিভিন্ন বৰ্ষ (অঞ্চল), তাতৰ ধৰ্ম-আচাৰ, লোকস্বভাৱ, আয়ু, সুখ-দুখ আৰু ভোগ-অৱস্থাৰ সংক্ষিপ্ত নিৰূপণ কৰা হৈছে; গংগাস্পৰ্শে শুদ্ধি আৰু তীৰ্থমাহাত্ম্যও প্ৰকাশ পায়।

এই অধ্যায়ত নাৰায়ণৰ কূৰ্মৰূপক আধাৰ কৰি ভাৰতবৰ্ষৰ সংস্থান নক্সাৰ দৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। নক্ষত্ৰসমূহৰ ক্ৰম, সেই অনুসাৰে দেশ-প্ৰদেশৰ অৱস্থান, আৰু সূৰ্যাদি গ্ৰহপীড়াৰ ফলত জনপদত হোৱা দুঃখ-কষ্ট তথা তাৰ শান্তি-উপায় সংক্ষেপে কোৱা হৈছে।

এই অধ্যায়ত কিম্পুৰুষ-বৰ্ষ, হৰি-বৰ্ষ, ইলাবৃত (মেৰু-বৰ্ষ), ৰম্যক আৰু হিৰণ্যময় দেশসমূহৰ সংক্ষিপ্ত বৰ্ণনা আছে—সিহঁতৰ পৰ্বত, নদী, সৰোবৰ, অৰণ্য, আৰু দিৱ্য অধিবাসীৰ স্বভাৱ-ধৰ্মাচৰণ। বিষ্ণু-শিৱ ভক্তিময় জীৱনধাৰা আৰু উত্তৰকুৰুৰ পুণ্যভূমিৰ মহিমাও উল্লেখ কৰা হৈছে।

এই অধ্যায়ত অগ্নিদেৱে ব্ৰাহ্মণ যুৱকৰ দেহত প্ৰৱেশ কৰি তাক তেজ, বাক্‌শক্তি আৰু প্ৰভাৱ দান কৰে। বৰূথিনী প্ৰেম-বিৰহত দগ্ধ হৈ প্ৰেমৰোগত আক্ৰান্ত হয়। তাৰ পিছত কলিয়ে ছদ্মৰূপ ধাৰণ কৰি লোকক মোহিত কৰে আৰু ধৰ্মমাৰ্গত বিঘ্ন সৃষ্টি কৰি কাহিনীক নতুন মোড় দিয়ে।

এই অধ্যায়ত কলাবতী (বিভাবৰী) মহর্ষি স্বৰোচিষৰ সন্মুখত নিজৰ অন্তৰৰ কথা প্ৰকাশ কৰি আত্মসমৰ্পণ কৰে। তেওঁ স্বৰোচিষক ‘পদ্মিনী-বিদ্যা’ নামৰ এক গূঢ় স্ত্ৰীবিদ্যা দান কৰে, যাৰ দ্বাৰা ৰূপ, লাৱণ্য আৰু আকর্ষণৰ সিদ্ধি হয় বুলি কোৱা হৈছে। কাহিনীত লাজ, ধৰ্ম-মৰ্যাদা, ত্যাগ আৰু ভক্তিৰ ৰস গভীৰ; স্বৰোচিষে তেওঁক সান্ত্বনা দি ধৰ্মমতে গ্ৰহণ কৰে।

এই অধ্যায়ত স্বৰোচিষই পদ্মিনী বিদ্যাৰ দ্বাৰা সৃষ্ট ত্ৰিপুৰ নগৰসমূহত তেওঁৰ তিনি পুত্ৰক স্থাপন কৰে, তাৰপিছত বন দেৱী মৃগীৰ সৈতে সাক্ষাৎ ঘটে যি তেওঁক দ্যুতিমান, ভৱিষ্যত মনুক জন্ম দিয়ে। হংসসকলৰ মাজত পাৰিবাৰিক আসক্তিৰ বিপদ সম্পৰ্কে দাৰ্শনিক আলোচনাই স্বৰোচিষক সন্ন্যাস গ্ৰহণ কৰায়, যাৰ ফলত তেওঁ নিজৰ পত্নীসকলৰ সৈতে কঠোৰ তপস্যাৰ দ্বাৰা মুক্তি লাভ কৰে।

এই অধ্যায়ত মাৰ্কণ্ডেয় মুনিয়ে ক্ৰৌষ্টুকিক আঠটা নিধিৰ স্বৰূপ ব্যাখ্যা কৰে, সেয়া হৈছে পদ্ম, মহাপদ্ম, মকৰ, কচ্ছপ, মুকুন্দ, নন্দ, নীল আৰু শংখ, যি পদ্মিনী বিদ্যাৰ সৈতে জড়িত আৰু দেৱী লক্ষ্মীৰ দ্বাৰা অধিষ্ঠিত ঐশ্বৰিক ধন-সম্পত্তি। প্ৰতিটো নিধিৰ বিশেষ গুণ, যেনে সত্ত্ব, ৰজঃ আৰু তমঃ, তেওঁলোকে অনুগ্ৰহ কৰা ব্যক্তিসকলৰ আচৰণ, বৃত্তি আৰু স্বভাৱত প্ৰভাৱ পেলায়। এই প্ৰৱচনে এক ধৰ্মতাত্ত্বিক কাঠামো স্থাপন কৰে য’ত লক্ষ্মীয়ে সকলো ধন-দেৱতাৰ ওপৰত সৰ্বোচ্চ আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে আৰু বিশ্বব্যাপী নীতি অনুসৰি সমৃদ্ধি শাসন কৰে।

এই অধ্যায়ত ৰজাই ৰাক্ষসক সন্মুখীন হৈ ধৰ্মযুদ্ধ কৰে আৰু ব্ৰাহ্মণৰ পত্নীক তাৰ বন্ধনৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে। ৰাক্ষসৰ দম্ভ নাশ পায়, ৰাজধৰ্ম আৰু প্ৰজাৰক্ষা প্ৰতিষ্ঠিত হয়, আৰু ৰাজ্যত পুনৰ শান্তি ঘূৰি আহে।

এই অধ্যায়ত প্ৰজাপতিৰ বংশত উদ্ভৱ হোৱা বিবাদ শান্ত কৰিবলৈ দেবর্ষিসকলে ‘মৈত্ৰী-ইষ্টি’ সম্পাদন কৰি পৰস্পৰ সৌহাৰ্দ স্থাপন কৰে। তাৰ পাছত সৰস্বতী দেৱীৰ প্ৰসাদলাভৰ বাবে ‘সাৰস্বতী-ইষ্টি’ৰ বৰ্ণনা আছে, যাৰ ফলত বাক্‌শক্তি, বিদ্যা আৰু ধৰ্ম পুষ্ট হয়। শেষত পুণ্যকৰ্মফলে উত্তম মনুৰ জন্মকথা কোৱা হয় আৰু ঔত্তম মন্বন্তৰৰ প্ৰস্তাৱনা গঢ় লয়।

এই অধ্যায়ত ধৰ্মপৰায়ণ স্বৰাষ্ট্ৰ ৰজাৰ কাহিনী বৰ্ণিত হৈছে। হৰিণী-ৰাণীৰ শাপৰ ফলত ৰাজ্যত বিপদ আৰু অশান্তি নামি আহে; ৰজা শোকৰ মাজেৰে প্ৰায়শ্চিত্ত কৰি ধৰ্মপথত স্থিৰ হয়। শেষত তামস মনুৰ উদয় আৰু তামস-মন্বন্তৰৰ আৰম্ভণিৰ প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত।

এই অধ্যায়ত ষষ্ঠ মন্বন্তৰৰ চাক্ষুষ মনুৰ বৰ্ণনা, তেখেতৰ সময়ৰ দেৱ-ঋষি আৰু প্ৰজাপতি-সম্পৰ্ক, লগতে শিশু-হৰণকাৰী ৰাক্ষসীৰ কাহিনী দিয়া হৈছে। ভয়-কৰুণাৰ ৰসৰ মাজত কুল-গোত্ৰ, আত্মীয়তা, দত্তকত্ব আদি বিষয়ত ‘স্বজন কোন’ এই ধৰ্ম-প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি ন্যায়সঙ্গত সমাধান দেখুৱাই ৰক্ষা-ধৰ্মৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰা হৈছে।

এই অধ্যায়ত সূৰ্যদেৱৰ স্তৱ কৰা হৈছে আৰু তেওঁৰ তেজৰ বিভাগ তথা লোকসমূহত তাৰ পোহৰৰ বিস্তাৰৰ বৰ্ণনা আছে। বৈৱস্বতৰ বংশাৱলী, বিশেষকৈ ছায়াৰ পৰা জন্মা সন্ততিৰ ধাৰা, তেওঁলোকৰ নাম, গুণ আৰু ধৰ্মাচৰণ সংক্ষিপ্তভাৱে উল্লেখিত। সূৰ্যকৃপাৰে বংশবৃদ্ধি, ৰাজধৰ্ম আৰু লোকহিতৰ আদৰ্শ প্ৰতিপাদিত হয়।

এই অধ্যায়ত স্বায়ম্ভুৱৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা সাতজন মনুৰ কথা শুনাৰ পিছত ক্ৰৌষ্টুকিয়ে আগলৈ অহা মনুসকলৰ বিষয়ে সোধে। মাৰ্কণ্ডেয়ই সূৰ্য আৰু ছায়াৰ পুত্ৰ অষ্টম মনু সাৱৰ্ণিৰ বৰ্ণনা দিয়ে: তেওঁৰ যুগৰ সপ্তৰ্ষি, বিশজনকৈ দেৱতাৰ তিনিটা গণ (সুতপা, অমিতাভ আৰু মুখ্য), ভাৱী ইন্দ্ৰ ৰূপে বিৰোচনৰ পুত্ৰ বলি, আৰু সাৱৰ্ণিৰ পুত্ৰ হিচাপে জন্ম লোৱা ৰজাসকল।

এই অধ্যায়ত মহিষাসুৰৰ উত্থান, তাৰ দম্ভত দেৱতাসকলৰ পৰাজয় আৰু ত্ৰিলোকৰ পীড়া বৰ্ণিত। দেৱগণে ব্ৰহ্মা‑বিষ্ণু‑শিৱৰ শৰণ লয়। তেওঁলোকৰ ক্ৰোধ‑শোকজাত তেজ একত্ৰিত হৈ মহাদেৱী ৰূপে প্ৰাদুৰ্ভাৱ হয়; দেৱতাসকলে নিজ নিজ অস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰ অৰ্পণ কৰে। স্তৱে প্ৰসন্ন হৈ দেৱীয়ে মহিষাসুৰ-বধৰ বাবে যুদ্ধসঙ্কল্প কৰে।

মহিষাসুৰ বধৰ পিছত সকলো দেৱতাই দেৱীৰ ওচৰলৈ আহি ভক্তিভাৱে স্তৱ কৰে আৰু তেওঁৰ বীৰ্য্য-কৰুণাৰ গুণগান কৰে। দেৱী প্ৰসন্ন হৈ দেৱতাসকলৰ ভয়-শোক নাশ কৰে, বৰ প্ৰদান কৰে আৰু ধৰ্মৰক্ষাৰ বাবে যুগে যুগে প্ৰকট হোৱাৰ আশ্বাস দিয়ে।

এই অধ্যায়ত শুম্ভ দেৱীৰ সৌন্দৰ্যত মোহিত হৈ ধূম্ৰলোচনক দূত কৰি পঠায়—দেৱীক বুজাই বা বলপূৰ্বক লৈ আহিবলৈ। ধূম্ৰলোচন সেনাসহ আহি অহংকাৰভৰে কঠোৰ বাক্য কয়। দেৱী তাৰ দৰ্প ধিক্কাৰ কৰি ক্ৰোধত কেৱল ‘হুঁকাৰ’ মাত্ৰে তাক ভস্ম কৰে। ধূম্ৰলোচন-বধৰ সংবাদ পাই শুম্ভ অতি ক্ৰুদ্ধ হয় আৰু দেৱীৰ সৈতে যুদ্ধৰ বাবে চণ্ড আৰু মুণ্ডক পঠায়।

এই অধ্যায়ত দেৱীৰ উগ্ৰ শক্তিত অসুৰসেনা বিধ্বস্ত হয়। ৰক্তবীজৰ বৰ আছিল—তাৰ দেহৰ পৰা পৰি যোৱা প্ৰতিটো ৰক্তবিন্দুৰ পৰা নতুন ৰক্তবীজ জন্মে; সেয়েহে যুদ্ধ অতি কঠিন হৈ উঠে। তেতিয়া দেৱীৰ তেজৰ পৰা মাতৃকাসকল প্ৰকাশ পায়—ব্ৰাহ্মণী, মাহেশ্বৰী, কৌমাৰী, বৈষ্ণৱী, বাৰাহী, ঐন্দ্ৰী আৰু চামুণ্ডা—আৰু নিজ নিজ শক্তিৰে দানৱসকলক সংহাৰ কৰে। কালী/চামুণ্ডা ৰক্ত পান কৰে আৰু মাতৃকাসকলে পৰি যোৱা ৰক্ত সংগ্ৰহ কৰে; ফলত ৰক্তবীজৰ পুনৰুৎপত্তি বন্ধ হয়। শেষত দেৱীৰ প্ৰহাৰত ৰক্তবীজ বধ হয়; দেৱতাসকলে স্তৱ কৰে আৰু জগতত শান্তি স্থাপিত হয়।

এই অধ্যায়ত দেৱী অম্বিকা শুম্ভৰ সৈতে ভয়ংকৰ যুদ্ধ কৰে। শুম্ভৰ অহংকাৰ, তাৰ মায়াবল আৰু দানৱসেনা দেৱীৰ তেজত বিনষ্ট হয় আৰু শেষত শুম্ভবধ ঘটে। তাৰপিছত যিসকল দেৱী পৃথক পৃথক ৰূপে প্ৰকাশ পাইছিল, তেওঁলোক সকলেই পুনৰ অম্বিকাত লীন হয়; দেৱতাসকলে স্তৱ কৰে আৰু জগতত শান্তি প্ৰতিষ্ঠিত হয়।

এই অধ্যায়ত দেবীমাহাত্ম্যৰ ফলশ্ৰুতি আৰু দেবীৰ ৰক্ষা-প্ৰতিজ্ঞা বৰ্ণিত। জগন্মাতা কয়—যি শ্ৰদ্ধাৰে পাঠ, শ্ৰৱণ বা স্তৱ কৰে, তাৰ ভয়, ৰোগ, দুখ, দাৰিদ্ৰ্য আৰু শত্রুবাধা নাশ হয়; আয়ু, কীৰ্তি, ধন-সমৃদ্ধি আৰু সন্তানসুখ বৃদ্ধি পায়। যুদ্ধ, ৰাজসভা, অগ্নি, জল, অৰণ্য, চোৰভয় আৰু গ্ৰহপীড়াত দেবী ৰক্ষাকৰ্ত্ৰী হৈ সহায় কৰে। নৱৰাত্ৰি, চণ্ডীপাঠ, হোম-দান-ব্ৰতসহ পাঠৰ বিশেষ ফল আৰু শেষত মোক্ষদায়িনী শক্তিৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে।

এই অধ্যায়ত, মুনি মাৰ্কণ্ডেয়ে দেৱী মাহাত্ম্য সমাপ্ত কৰে মহিষাসুৰ, শুম্ভ, নিশুম্ভ আৰু ৰক্তবীজৰ ওপৰত দেৱীৰ বিজয়ৰ সাৰাংশ দি, তাৰ পিছত চাৰিটা ভৱিষ্যত মন্বন্তৰৰ বিস্তৃত ভৱিষ্যৎবাণীমূলক তালিকালৈ পৰিবৰ্তন কৰে। অধ্যায়টোৱে নৱমৰ পৰা ত্ৰয়োদশ মহাজাগতিক যুগলৈ মনু, ইন্দ্ৰ, দিব্য জীৱ, সপ্তৰ্ষি আৰু ৰাজকীয় বংশৰ ক্ৰমিক গণনা কৰে, চক্ৰীয় সময় আৰু শৃংখলিত মহাজাগতিক উত্তৰাধিকাৰৰ পৌৰাণিক দৃষ্টিভংগী প্ৰদৰ্শন কৰি।

এই অধ্যায়ত, ব্ৰাহ্মণ ঋষি ৰুচিয়ে তেওঁৰ পিতৃপুৰুষসকলৰ বিবাহৰ আদেশত বিব্ৰত হৈ, ব্ৰহ্মাক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ এশ বছৰ তপস্যা কৰে, আৰু ব্ৰহ্মাই তেওঁক প্ৰজাপতি পদ প্ৰদান কৰি শ্ৰাদ্ধৰ দ্বাৰা পিতৃসকলক সন্মান জনাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। ৰুচিয়ে তাৰপিছত নদীৰ পাৰত এক বিস্তৃত স্তোত্ৰ পাঠ কৰে, দেৱতা, ঋষি আৰু সমাজৰ সকলো বৰ্ণৰ দ্বাৰা স্বৰ্গ, অন্তৰিক্ষ আৰু পাতালত পূজিত একত্ৰিশ শ্ৰেণীৰ পিতৃপুৰুষৰ প্ৰশংসা কৰে। অধ্যায়টো পিতৃসকলৰ সুৰক্ষা আৰু সমৃদ্ধি, সন্তান আৰু আধ্যাত্মিক পুণ্য প্ৰদানৰ প্ৰাৰ্থনাৰে সমাপ্ত হয়।

এই অধ্যায়তে অপ্সৰা প্ৰম্লোচাই তপস্বী ৰুচি আৰু পুষ্কৰৰ জীয়ৰী মালিনীৰ বিবাহৰ আয়োজন কৰে, যাৰ পৰা ৰৌচ্য মনুৰ জন্ম হয়। এই অধ্যায়ত ৰৌচ্য মন্বন্তৰৰ বৰ্ণনা সমাপ্ত হয় আৰু এই বিবৰণ শুনাৰ আধ্যাত্মিক ফলাফল ঘোষণা কৰা হয়, যাৰ ভিতৰত সমৃদ্ধি, স্বাস্থ্য আৰু পিতৃপুৰুষৰ অনুগ্ৰহ অন্তৰ্ভুক্ত।

এই অধ্যায়ত ভক্তিমান শিষ্য শান্তি অগ্নিক স্তোত্ৰেৰে তুষ্ট কৰে আৰু গুৰুৰ কল্যাণ, পবিত্ৰ যজ্ঞবেদিৰ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু এজন বিশিষ্ট পুত্ৰৰ জন্মৰ বাবে নিঃস্বাৰ্থভাৱে বৰ বিচাৰে। এই গুৰুভক্তিত অত্যন্ত সন্তুষ্ট হৈ অগ্নিয়ে সকলো বৰ প্ৰদান কৰে আৰু ভৱিষ্যৎবাণী কৰে যে গুৰুৰ পুত্ৰ ভৌত্য চতুৰ্দশ মন্বন্তৰৰ মনু হ'ব, যাৰ দিব্য গণ, ঋষি, ইন্দ্ৰ শুচি আৰু ৰজাসকলৰ বিৱৰণ তাৰ পিছত দিয়া হয়। অধ্যায়টো চতুৰ্দশটা মন্বন্তৰ সঠিক ক্ৰমত শুনাৰ দ্বাৰা প্ৰাপ্ত আধ্যাত্মিক পুণ্যৰ বিস্তৃত বিৱৰণেৰে সমাপ্ত হয়, নিশ্চিত কৰি যে এনে শ্ৰৱণে দেৱতা আৰু ঋষিসকলক সন্তুষ্ট কৰে, পাপ নাশ কৰে আৰু এক শুভ আধ্যাত্মিক গন্তব্যলৈ লৈ যায়।

এই অধ্যায়ত, মুনি মাৰ্কণ্ডেয়ে চাৰি বেদৰ মহাজাগতিক উৎপত্তি ব্যাখ্যা কৰে, ব্ৰহ্মাৰ প্ৰতিটো মুখৰ পৰা কেনেদৰে প্ৰতিটো বেদৰ উদ্ভৱ হ’ল আৰু বিশেষ গুণ, ৰজ, সত্ত্ব বা তমসেৰে বৈশিষ্ট্যযুক্ত হ’ল তাক বৰ্ণনা কৰে। এই বক্তব্যই প্ৰকাশ কৰে যে বেদসমূহ কেনেদৰে মূল ধ্বনি 'ওঁ'ত বিলীন হ’ল, আদিত্য নামৰ পৰম জ্যোতিত একত্ব লাভ কৰিলে, আৰু ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু ৰুদ্ৰৰ যোগেদি সৃষ্টি, স্থিতি আৰু প্ৰলয়ৰ মহাজাগতিক কাৰ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। অন্ততঃ, এই অধ্যায়ত পৰম পুৰুষকে বেদৰ প্ৰকৃত আত্মা বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাক বেদান্তৰ যোগেদি লাভ কৰিব পাৰি।

এই অধ্যায়ত মাৰ্কণ্ডেয়ে ব্ৰহ্মাৰ দ্বাৰা জগতৰ সৃষ্টিৰ বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত বৰ্ণ, আশ্ৰম আৰু ভৌগোলিক বৈশিষ্ট্যসমূহৰ বিভাজন অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ পিছত কশ্যপৰ তেৰজন পত্নীৰ জৰিয়তে তেওঁৰ বংশধৰসকলৰ বিস্তৃত বংশাৱলী দিয়া হৈছে, যাৰ দ্বাৰা দেৱতা, দৈত্য, নাগ, গন্ধৰ্ব আৰু অন্যান্য জীৱৰ উৎপত্তি প্ৰতিষ্ঠিত হয়। যেতিয়া দৈত্যসকলে দেৱতাসকলক পৰাস্ত কৰি তিনিও লোক অধিকাৰ কৰে, তেতিয়া অদিতিয়ে কঠোৰ তপস্যা আৰম্ভ কৰে আৰু সূৰ্য দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে এক বিস্তৃত স্তোত্ৰ ৰচনা কৰে, যাৰ ফলত সূৰ্য দেৱতা তেওঁৰ সন্মুখত প্ৰকট হয়। এই অধ্যায়ৰ সমাপ্তিত গভীৰ দাৰ্শনিক শ্লোকসমূহত সূৰ্যক ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু শিৱৰ একত্ৰিত সত্তা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে, যি সৃষ্টি, স্থিতি আৰু প্ৰলয় পৰিচালনা কৰা একমাত্ৰ শক্তি।

এই অধ্যায়ত সঞ্জ্ঞা, সূৰ্যৰ তীব্ৰ জ্বলন্ত পোহৰ সহ্য কৰিব নোৱাৰি, নিজৰ ছাঁ-প্ৰতিমূৰ্তি ছায়াক নিজৰ স্থানত ৰাখি তপস্যা কৰিবলৈ প্ৰস্থান কৰে, যাৰ ফলত যমে এই প্ৰতাৰণা আৱিষ্কাৰ কৰোঁতে পাৰিবাৰিক বিবাদৰ সৃষ্টি হয়। বিশ্বকৰ্মাই সূৰ্যৰ জ্বলন্ত প্ৰভা কমায়, অতিৰিক্ত প্ৰভা শকদ্বীপত স্থাপন কৰে, যাৰ ফলত জগতত বিশৃঙ্খলাৰ সৃষ্টি হয় আৰু তাৰ পিছত দেৱতা, ঋষি আৰু দিব্য সংগীতজ্ঞসকলে সূৰ্য দেৱতাৰ স্তুতি কৰি এক মহান স্বৰ্গীয় সভা অনুষ্ঠিত হয়। অধ্যায়টো এই পৱিত্ৰ কাহিনী শুনিলে জীৱনৰ অন্তত ব্যক্তিয়ে সূৰ্যৰ লোকত প্ৰৱেশ কৰে বুলি মুক্তিদায়ক প্ৰতিশ্ৰুতিৰে সমাপ্ত হয়।

এই অধ্যায়ত মুনি মাৰ্কণ্ডেয়ে বৰ্ণনা কৰিছে যে বিশ্বকৰ্মাই সূৰ্যৰ অত্যধিক তেজ গ্ৰহণ কৰি দেৱতাসকলৰ ঐশ্বৰিক অস্ত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত বিষ্ণুৰ সুদৰ্শন চক্ৰ আৰু শিৱৰ ত্ৰিশূল অন্যতম। এই অধ্যায়ত সূৰ্য আৰু সঞ্জ্ঞাৰ অশ্ব ৰূপত মিলন, অশ্বিনীকুমাৰ, বেৱন্ত আৰু বৈৱস্বত মনুৰ জন্ম বিষয়ে বিস্তাৰিত আলোচনা কৰা হৈছে, লগতে ভৱিষ্যতৰ মনু সাৱৰ্ণিৰ ভৱিষ্যৎবাণী আৰু এই পৱিত্ৰ বিৱৰণ শুনাৰ আধ্যাত্মিক মাহাত্ম্য ঘোষণা কৰা হৈছে।

এই অধ্যায়ত, সূৰ্যৰ দ্বাৰা দহ হাজাৰ বছৰ জীৱন লাভ কৰা এজন ৰজাই তেওঁৰ প্ৰিয় পত্নী, সন্তান আৰু প্ৰজাৰ আগতে মৃত্যু হোৱাৰ সম্ভাৱনাত গভীৰ বেদনা অনুভৱ কৰে, আৰু এই আশীৰ্বাদক বিপদ বুলি চিনাক্ত কৰে। তেওঁ সূৰ্যক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ কঠোৰ তপস্যা আৰম্ভ কৰে, আৰু সূৰ্যই তেতিয়া তেওঁৰ সমগ্ৰ ৰাজ্যক দীৰ্ঘ জীৱন প্ৰদান কৰে, যি নিঃস্বাৰ্থ ভক্তিৰ শক্তি প্ৰদৰ্শন কৰে। এই অধ্যায় বিস্তৃত ফলশ্ৰুতিৰে সমাপ্ত হয়, যি এই সূৰ্য-মাহাত্ম্য পাঠ বা শ্ৰৱণ কৰা ব্যক্তিসকলৰ আধ্যাত্মিক মুক্তি ঘোষণা কৰে।

এই অধ্যায়ত, মনুৰ পুত্ৰ পৃষধ্ৰই চিকাৰ কৰাৰ সময়ত এটা ব্ৰাহ্মণৰ যজ্ঞিক গৰুক বনৰীয়া জন্তু বুলি ভুল কৰি হত্যা কৰে। ব্ৰাহ্মণৰ পুত্ৰ বাভ্ৰব্যই পৃষধ্ৰক শূদ্ৰ হ'বলৈ অভিশাপ দিয়ে, আৰু ৰজাই প্ৰতিঅভিশাপ দিব বিচাৰিলেও, মৌলিন মুনিয়ে ক্ৰোধৰ বিনাশকাৰী স্বভাৱ আৰু অজ্ঞানতাৰ বশৱৰ্তী হৈ কাম কৰা লোকৰ প্ৰতি কৰুণা দেখুওৱাৰ গুণৰ বিষয়ে জ্ঞান প্ৰদান কৰে। অধ্যায়টো পৃষধ্ৰই অপ্ৰতিৰোধ্য অভিশাপৰ ফলস্বৰূপ নিজৰ পতিত অৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ সৈতে সমাপ্ত হয়।

এই অধ্যায়তে ভালন্দন, যি যুদ্ধৰ পৰা আঁতৰি বৈশ্য ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা পিতৃৰ ঔৰসত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল, ৰাজঋষি নিপৰ পৰা দিব্য অস্ত্ৰ লাভ কৰি নিজৰ পিতৃব্য সকলক পৰাস্ত কৰে আৰু পৈতৃক ৰাজ্য পুনৰুদ্ধাৰ কৰে। তেওঁৰ পিতৃ নভগ সিংহাসন গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, নিজৰ পিতৃৰ আদেশ উলংঘাৰ কথা উল্লেখ কৰি। তাৰ পিছত ভালন্দনৰ মাতা সুপ্ৰভা প্ৰকাশ কৰে যে এগৰাকী মহিলাক অত্যাচাৰৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ব্যৰ্থ হোৱাৰ বাবে তেওঁৰ স্বামী ৰজা সুদেৱৰ পৰা বৈশ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা অভিশাপৰ কথা। এই অধ্যায়ে এই নীতি স্থাপন কৰে যে ক্ষত্ৰিয় পৰিচয় কেৱল জন্মৰ দ্বাৰা নহয়, বৰঞ্চ দুৰ্বল সকলক ৰক্ষা কৰাৰ কৰ্তব্যৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হয়।

এই অধ্যায়ত মাৰ্কণ্ডেয় মুনিয়ে ক্ৰৌষ্টুকীক বৎসপ্ৰি ৰাজকুমাৰৰ বীৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰে, যিয়ে দৈত্য কুজম্ভক পৰাস্ত কৰি ৰাজকুমাৰী মুদাৱতীৰ হাত লাভ কৰে। কাহিনীয়ে কুজম্ভৰ শক্তিশালী গদা সুনন্দাৰ গোপন দুৰ্বলতা প্ৰকাশ কৰে, ই নাৰীৰ স্পৰ্শত শক্তি হেৰুৱায়, আৰু মুদাৱতীৰ ভক্তি আৰু বৎসপ্ৰিৰ পৰাক্ৰমে একেলগে বিজয় সুনিশ্চিত কৰে। অধ্যায়টো বৎসপ্ৰিৰ ধাৰ্মিক শাসনেৰে সামৰণি পৰে, যাক যথাযথ যজ্ঞ, প্ৰজাৰ সুৰক্ষা আৰু ধৰ্মনিষ্ঠ শাসনেৰে চিহ্নিত কৰা হয়।

এই অধ্যায়ত, ৰজা খানিত্ৰই মুনি বশিষ্ঠৰ পৰা জানিব পাৰে যে তেওঁৰ ভাতৃ আৰু পুৰোহিতসকল দুষ্ট মন্ত্ৰী শৌৰিৰ ষড়যন্ত্ৰত নিহত হৈছে, আৰু অনুশোচনাত অভিভূত হৈ, তেওঁ দ্বিজ বংশ ধ্বংসৰ বাবে নিজকে দোষাৰোপ কৰে। নিজ পুত্ৰ ক্ষুপৰ হাতত ৰাজসিংহ অৰ্পণ কৰি, খানিত্ৰই তেওঁৰ তিনিগৰাকী পত্নীৰ সৈতে বনলৈ গমন কৰে আৰু তিনিশ পঞ্চাশ বছৰ ধৰি কঠোৰ তপস্যা কৰে। অৱশেষত, তেওঁ পুণ্যময় স্বৰ্গলোক প্ৰাপ্ত কৰে, আনহাতে তেওঁৰ ভক্তিময়ী পত্নীসকলে সালোক্য লাভ কৰে, স্বামীৰ সৈতে একেই লোকত বাস কৰে।

এই অধ্যায়ত সন্তানহীন ৰজা খানিনেত্ৰ, যি হাজাৰ হাজাৰ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰাৰ বাবে বিখ্যাত, পিতৃপুৰুষৰ শ্ৰাদ্ধ কৰ্মৰ বাবে মাংস সংগ্ৰহ কৰিবলৈ বনত চিকাৰ কৰোঁতে দুটা হৰিণৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকৰ গভীৰ সংলাপৰ যোগেদি হৰিণসকলে এই বিপৰীত সত্য প্ৰকাশ কৰে যে সন্তানহীনতা আৰু সন্তান থকা দুয়োটা দুখৰ কাৰণ হয়, আগৰটোৱে জীৱনৰ অৰ্থহীনতাৰ দ্বাৰা আৰু পিছৰটোৱে মমতাৰ পৰা জন্মা অনন্ত চিন্তাৰ দ্বাৰা। অধ্যায়টোৰ শেষত ৰজাই পুত্ৰ লাভৰ বাবে হিংসাৰ পৰিৱৰ্তে তপস্যা বাছি লয়, যাৰ দ্বাৰা প্ৰতিযোগী ধাৰ্মিক কৰ্তব্যসমূহৰ মাজত নেতিক বিচক্ষণতা প্ৰদৰ্শিত হয়।

এই অধ্যায়ত মহৰ্ষি মাৰ্কণ্ডেয়ই ৰাজকুমাৰ অৱিক্ষিতৰ জন্ম বৰ্ণনা কৰিছে, যাৰ জন্মৰ শুভ গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ বিন্যাস, বৃহস্পতি, শুক্ৰ, সোম আৰু বুধৰ অনুগ্ৰহত আশীৰ্বাদপ্ৰাপ্ত কিন্তু পাপগ্ৰহসমূহৰ স্পৰ্শৰ পৰা মুক্ত, তেওঁৰ এজন পণ্ডিত আৰু পৰাক্ৰমী ৰজা হিচাপে অসাধাৰণ নিয়তিৰ ইংগিত দিয়ে। এই অধ্যায়ে অৱিক্ষিতৰ ধাৰ্মিক আচৰণক ৰজা বলৰ দ্বাৰা ৰাজকুমাৰী বৈশালিনীৰ অধাৰ্মিক অপহৰণৰ সৈতে বিপৰীত কৰিছে, যিয়ে সমবেত ক্ষত্ৰিয় ৰজাসকলক ধৰ্ম আৰু স্বয়ম্বৰৰ স্বায়ত্তশাসন ৰক্ষাৰ বাবে উত্থান কৰিবলৈ উত্তেজিত কৰে।

এই অধ্যায়তে, ৰজা কৰন্ধমে তেওঁৰ পুত্ৰ অৱিক্ষিতক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ তিনিদিনীয়া যুদ্ধ কৰে, যি এগৰাকী কুমাৰীক স্বয়ম্বৰত জোৰপূৰ্বক অপহৰণৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ বাবে বহু ৰজাৰ দ্বাৰা বান্ধ খাইছিল। বিজয় আৰু বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ থাকিও অৱিক্ষিতে নিজৰ সন্মানহানিৰ বাবে প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰে, যাৰ ফলত সমৰ্পিত কুমাৰীগৰাকীয়ে অৰণ্যত কঠোৰ তপস্যা আৰম্ভ কৰে। তেতিয়া এজন দৈৱ দূতে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰে যে তেওঁ এজন চক্ৰৱৰ্তীৰ মাতৃ হ’ব, যিয়ে সাতোটা মহাদেশত ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা কৰিব আৰু দানৱ তাৰুজিদক বধ কৰিব।

এই অধ্যায়ত কৰন্ধমৰ পুত্ৰই দানৱ দৃঢ়কেশৰ দ্বাৰা অপহৃতা এগৰাকী কুমাৰীক উদ্ধাৰ কৰে, যুদ্ধত সেই অসুৰক বধ কৰে আৰু দেৱতাসকলৰ পৰা এজন বীৰ পুত্ৰৰ বৰ লাভ কৰে, যি চক্ৰৱৰ্তী হ'ব। উদ্ধাৰ হোৱা কুমাৰীয়ে তেওঁৰ ৰসাতললৈ কৰা অসাধাৰণ যাত্ৰাৰ বিৱৰণ দিয়ে, য'ত নাগসকলে তেওঁলোকৰ সন্তানসকলৰ ৰক্ষাৰ বাবে তেওঁক প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল, যি তেওঁৰ ভৱিষ্যত সন্তানৰ মহাজাগতিক তাৎপৰ্য প্ৰকাশ কৰে।

এই অধ্যায়ত ৰাজকুমাৰে তেওঁৰ পত্নী আৰু পুত্ৰৰ সৈতে আনন্দেৰে পিতৃৰ ৰাজ্যলৈ উভতি আহে, যাৰ ফলত উৎসৱ আৰু নাতিৰ ভাৰ্গৱৰ অধীনত বেদ আৰু যুদ্ধকলাৰ শিক্ষা আৰম্ভ হয়। যেতিয়া ৰজা বিশালে বনলৈ গমন কৰি সিংহাসন পুত্ৰ অৱিক্ষিতক দিব বিচাৰে, অৱিক্ষিতে অস্বীকাৰ কৰে, যুক্তি দেখুৱায় যে অন্যৰ প্ৰচেষ্টাত মুক্ত হোৱা ব্যক্তিৰ ৰাজত্ব কৰাৰ আত্মমৰ্যাদা নাই। অধ্যায়টো মাৰুত্তক ৰজা হিচাপে অভিষেক আৰু ৰজা কৰন্ধম আৰু তেওঁৰ পত্নী বিৰাৰ কঠোৰ তপস্যাৰ দ্বাৰা ইন্দ্ৰৰ সৈতে সালোক্য প্ৰাপ্তিৰে সমাপ্ত হয়।

এই অধ্যায়তে, সাতজন তপস্বী সাপৰ দংশনত মৃত্যু হোৱাৰ বাবে ক্ষুব্ধ ৰজা মাৰুত্তই সম্পূৰ্ণ নাগ জাতি ধ্বংস কৰিবলৈ সংবৰ্তক অস্ত্ৰ প্ৰয়োগ কৰে। ভয়ত আতংকিত নাগসকলে এগৰাকী সাধ্বী নাৰীৰ আশ্ৰয় লয়, যিয়ে আগতে তেওঁলোকক নিসংকোচ কৰিছিল, আৰু তেওঁ নিজৰ স্বামী ৰজা অৱিক্ষিতৰ ওচৰত তেওঁলোকৰ পুত্ৰৰ ক্ৰোধ ৰোধ কৰিবলৈ মধ্যস্থতা কৰে। এই অধ্যায়ে আশ্ৰয় বিচাৰোঁতাসকলক ৰক্ষা কৰাৰ অলংঘনীয় ক্ষত্ৰিয় কৰ্তব্য স্থাপন কৰে, দেখুৱাই যে ধৰ্মই ব্যক্তিগত প্ৰতিশোধতকৈ উৰ্ধ্বত।

এই অধ্যায়ত, মুনি মাৰ্কণ্ডেয়ে জিজ্ঞাসু ক্ৰৌষ্টুকিক ৰজা মাৰুত্তৰ বংশধাৰা বৰ্ণনা কৰে, বিশেষকৈ মাৰুত্তৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ নৰিষ্যন্তৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি, যি পিতৃৰ পঁচত্তৰ হাজাৰ বছৰীয়া ৰাজত্ব আৰু বনবাসৰ বাবে গমনৰ পিছত সিংহাসন অধিকাৰ কৰে। নৰিষ্যন্তই নিজৰ পূৰ্বপুৰুষসকলৰ ধাৰ্মিক আচৰণৰ ওপৰত চিন্তা কৰি এক অসাধাৰণ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰে, যাৰ অভূতপূৰ্ব দানশীলতাই সকলো ব্ৰাহ্মণক সমৃদ্ধ কৰে আৰু সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ জনসংখ্যাক বৈদিক আচাৰ-অনুষ্ঠান সংস্কৃতিৰ অংশগ্ৰহণকাৰীলৈ পৰিণত কৰে, তেওঁৰ ধাৰ্মিক শাসনকালত চাৰিওটা দিশত লক্ষ লক্ষ যজ্ঞৰ পৰিসাংখ্যিক তথ্য সহ নথিভুক্ত হয়।

এই অধ্যায়ত ৰজা নৰিষ্যন্তই নিজৰ পুত্ৰ দমক ৰাজপাটত অভিষিক্ত কৰি তপস্বিনী পত্নী ইন্দ্ৰসেনাৰ সৈতে বনলৈ গমন কৰে, কিন্তু শত্ৰু ব্যাধ বাপুষ্মতৰ দ্বাৰা নিষ্ঠুৰভাৱে নিহত হয়। ইন্দ্ৰসেনাই দমলৈ এক বিস্তৃত সংদেশ প্ৰেৰণ কৰি ধৰ্মসংগত প্ৰতিশোধৰ ঐতিহাসিক দৃষ্টান্ত উল্লেখ কৰে আৰু ক্ষত্ৰিয় ধৰ্ম ৰক্ষা কৰিবলৈ তেওঁক আহ্বান জনায়, তাৰপিছত স্বামীৰ দেহ আঁকোৰালি লৈ সতী হিচাপে চিতাত প্ৰৱেশ কৰে।

এই অধ্যায়ত নিহত ৰজা নৰিষ্যন্তৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ দমই নিজৰ পিতৃৰ হত্যাকাৰী শূদ্ৰ তপস্বী বপুষ্মতক বিৰুদ্ধে সামৰিক অভিযান আগবঢ়াই প্ৰতিশোধৰ প্ৰতিজ্ঞা পূৰ্ণ কৰে। দিব্য জীৱসকলৰ উপস্থিতিত এক তীব্ৰ যুদ্ধৰ অন্তত দমই বপুষ্মত আৰু তেওঁৰ আত্মীয়সকলক বধ কৰে, তাৰপিছত পিতৃৰ পিতৃপুৰুষৰ অনুষ্ঠানত নিজৰ ৰক্ত আৰু মাংস আগবঢ়াই পুত্ৰধৰ্মৰ চৰম কাৰ্য সম্পন্ন কৰে। অধ্যায়টোৱে সূৰ্যবংশৰ ৰজাসকলক ধৰ্ম আৰু বেদান্ত জ্ঞানৰ আদৰ্শ ৰূপে গৌৰৱান্বিত কৰি সমাপ্ত হয়, আৰু তেওঁলোকৰ কীৰ্তি শ্ৰৱণে সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি দিয়ে বুলি ঘোষণা কৰে।