
Sukta 8.59
Indra-Varuṇa
এই সৰু সূক্তত যুগল দেৱতা ইন্দ্ৰ আৰু বৰুণক সোম-পীড়নৰ যৌথ ৰক্ষক হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে; প্ৰতিটো যজ্ঞলৈ সোনকালে আহি নিজৰ ন্যায্য ভাগ গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হয়। ইয়াত তেওঁলোকৰ বাহ্যিক বিশ্ব-সাৰ্বভৌমত্ব আৰু বিজয়ী শক্তিক যজমানৰ অন্তৰ্নিহিত শৃঙ্খলা-স্থাপনৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে—তেওঁক ঋত (সঠিক মাপ/যথাযথ বিধান) পথলৈ প্ৰশিক্ষিত কৰি, সমৃদ্ধি, সন্তান-সন্ততি আৰু দীঘলীয়া আয়ু দান কৰে।
Mantra 1
इमानि वां भागधेयानि सिस्रत इन्द्रावरुणा प्र महे सुतेषु वाम् । यज्ञेयज्ञे ह सवना भुरण्यथो यत्सुन्वते यजमानाय शिक्षथः ॥
হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ! এই ভাগধেয়সমূহ তোমালোক দুজনৰ দিশে বৈ গৈছে—সুতে সোমৰ মাজত তোমালোকৰ মহিমাৰ বাবে। যজ্ঞে-যজ্ঞে তোমালোক সৱনসমূহলৈ ত্বৰিত হৈ আহা; আৰু যি যজমান সোম পিষে, তাক তোমালোক শিক্ষা দিয়া, পালন-পোষণ কৰা—যাতে সি যথোচিত অৰ্পণত বৃদ্ধি পায়।
Mantra 2
निष्षिध्वरीरोषधीराप आस्तामिन्द्रावरुणा महिमानमाशत । या सिस्रतू रजसः पारे अध्वनो ययोः शत्रुर्नकिरादेव ओहते ॥
নিৰোধ ভাঙি মুক্ত কৰা শক্তিসমূহ—ঔষধিসকল আৰু আপঃ (জলসমূহ)—দৃঢ়ভাৱে স্থিত হ’ল; আৰু ইন্দ্ৰ-বৰুণ মহিমান্বিত মহত্ত্ব লাভ কৰিলে। সিহঁতে ৰজসসমূহৰ পাৰলৈ, পথৰ দূৰ তীৰলৈ অগ্ৰসর হ’ল; সিহঁতৰ বিৰুদ্ধে কোনো শত্রু-শক্তি, কোনো অদেৱীয় বল, জয়ী হ’ব নোৱাৰে।
Mantra 3
सत्यं तदिन्द्रावरुणा कृशस्य वां मध्व ऊर्मिं दुहते सप्त वाणीः । ताभिर्दाश्वांसमवतं शुभस्पती यो वामदब्धो अभि पाति चित्तिभिः ॥
হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ! এইয়েই সত্য: তোমালোকৰ কৃশ সাধকৰ বাবে সপ্ত বাণী মধুৰসৰ উৰ্মি—মধুৰতাৰ ঢৌ—দোহে। সেই শক্তিসমূহেৰে দানশীলক ৰক্ষা কৰা, হে শুভস্পতি—যি অদব্ধ, বোধৰ জাগ্ৰত চিত্তিসমূহেৰে তোমালোকক অভি-পালন কৰে।
Mantra 4
घृतप्रुषः सौम्या जीरदानवः सप्त स्वसारः सदन ऋतस्य । या ह वामिन्द्रावरुणा घृतश्चुतस्ताभिर्धत्तं यजमानाय शिक्षतम् ॥
ঘৃত-ছিটোৱা, সোমে পুষ্ট, পৰিপক্ব ধন দান কৰা—ঋতৰ সদনত আসীন সাতগৰাকী ভগ্নী। হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, যিসকল ঘৃত-স্ৰাৱিণী (উজ্জ্বল ঘৃতধাৰা) সেইসকলৰ দ্বাৰাই যজমানক ধৰি ৰাখা; সেইসকলৰ দ্বাৰাই তাক শিক্ষা দিয়া আৰু সঠিক পথত নেয়া।
Mantra 5
अवोचाम महते सौभगाय सत्यं त्वेषाभ्यां महिमानमिन्द्रियम् । अस्मान्त्स्विन्द्रावरुणा घृतश्चुतस्त्रिभिः साप्तेभिरवतं शुभस्पती ॥
মহা সৌভাগ্যৰ বাবে আমি সত্য কথা ক’লোঁ; হে দুয়ো তীব্ৰ শক্তিধাৰী, তোমালোকৰেই ইন্দ্ৰিয়-শক্তিৰ মহৎ মহিমা। হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, ঘৃত-স্ৰাৱিণী, ত্ৰয়ী আৰু সপ্ত (সপ্ত-শক্তি) দ্বাৰা আমাক ৰক্ষা কৰা, হে শুভস্পতি—উজ্জ্বল আনন্দৰ অধিপতি।
Mantra 6
इन्द्रावरुणा यदृषिभ्यो मनीषां वाचो मतिं श्रुतमदत्तमग्रे । यानि स्थानान्यसृजन्त धीरा यज्ञं तन्वानास्तपसाभ्यपश्यम् ॥
হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, আদিতে যেতিয়া তোমালোক ঋষিসকলক মনীষা—প্ৰেৰিত চিন্তা, বাকৰ মতি, আৰু গ্ৰহণকাৰী শ্ৰুতি দিছিলা; তেতিয়া ধীৰ মুনিসকলে স্থানসমূহ সৃষ্টি কৰিলে; আৰু যজ্ঞ বিস্তাৰ কৰোঁতে, তপস্যাৰ অন্তৰ-তাপে তাৰ সত্য দৰ্শন কৰিলে।
Mantra 7
इन्द्रावरुणा सौमनसमदृप्तं रायस्पोषं यजमानेषु धत्तम् । प्रजां पुष्टिं भूतिमस्मासु धत्तं दीर्घायुत्वाय प्र तिरतं न आयुः ॥
হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, যজমানসকলৰ মাজত অদৃপ্ত, সৌমনস্য—আনন্দময় সদ্ভাৱ—আৰু ৰায়স্পোষ—ধনৰ পুষ্টি—স্থাপন কৰক। আমাৰ ভিতৰত প্ৰজা, পুষ্টি আৰু ভূতি (সমৃদ্ধি-উন্নতি) স্থাপন কৰক; দীঘল আয়ুৰ বাবে আমাৰ আয়ুঃ (জীৱনশক্তি) আগবঢ়াই, তাৰ পৰিপূৰ্ণতালৈ পাৰ কৰাই দিয়ক।
They are paired as complementary powers: Indra brings victorious strength and the release of bounty, while Varuṇa upholds Ṛta—truth, law, and right order. Together they ensure the sacrifice succeeds in both power and correctness.
It refers to the rightful portions of the offering—especially Soma—belonging to the invoked deities. The verse says these shares ‘flow’ to Indra–Varuṇa when the ritual is properly performed.
The hymn calls them ghee-bright, Soma-nourished supporters seated in the home of Ṛta. Interpreters often understand them as symbolic powers such as rays of light, waters, or forms of sacred speech that uphold order and help the sacrificer stay aligned with Ṛta.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.