

महाभारत
The Great Epic of Dharma and Destiny
The scholarly reconstruction of the epic: 18 parvas, 1,995 chapters and 73,791 verses, established by the Bhandarkar Oriental Research Institute from hundreds of manuscripts across the subcontinent.
Start ReadingBetween 1919 and 1966 the Bhandarkar Oriental Research Institute in Pune collated manuscripts of the Mahabharata from every major regional tradition and reconstructed the text they all descend from. The result, the Critical Edition, is the version scholars cite: 73,791 verses across 1,995 chapters, with the later additions that entered the popular vulgate set aside rather than silently kept. Vedapath serves it as the canonical Mahabharata, with Sanskrit, transliteration, word-by-word meanings and translations in 30 languages.
The Mahabharata unfolds across three levels of structure.
18 books of the epic
1,995 chapters in all
73,791 verses, read one by one
This BORI Critical Edition of the Mahabharata on Vedapath includes:
The Mahabharata is traditionally divided into eighteen Parvas (books).
Each Parva covers a distinct arc of the epic narrative.

The Book of Beginnings
আদি পৰ্ব মহাভাৰতৰ স্থাপত্যগত ভিত্তি। ইয়াত মহাকাব্যৰ বহুস্তৰীয় বৰ্ণনাৰ কাঠামো স্থিৰ হয়—কে কাক কিয় ক’লে—যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী অংশত ধৰ্ম, কৰ্মফল আৰু ৰাজধৰ্ম সম্পৰ্কীয় বিতর্কসমূহ একেটা সমন্বিত পৰম্পৰাৰ ভিতৰত বুজিব পৰা যায়। এই পৰ্বে কাহিনীটোক কেৱল ঘটনাৰ শৃংখলা নহয়, বংশস্মৃতি আৰু নৈতিক অনুসন্ধানৰ এক জীৱন্ত ধাৰা হিচাপে প্...

The Book of the Assembly Hall
সভা-পৰ্ব (পুথি ২) ভ্ৰাতৃসমূহৰ একত্ৰীকৰণৰ পৰা বিধিবদ্ধ ৰাষ্ট্ৰশাসনলৈ হোৱা পৰিবর্তনক চিত্ৰিত কৰে। ইয়াত ৰাজসভা (সভা) নিৰ্মাণ আৰু তাৰ কাৰ্যপ্ৰণালী কাহিনীৰ মুখ্য উপকৰণ হৈ উঠে, যাৰ জৰিয়তে ৰাজনৈতিক বৈধতা আৰু ৰাজমৰ্যাদা প্ৰতিষ্ঠা পায়। ইন্দ্ৰপ্ৰস্থৰ দীপ্তিময় সভা কেৱল স্থাপত্য নহয়—ই এক প্ৰতীক, য’ত ৰজাৰ গৌৰৱ জনসমক্ষে ধৰ্ম...

The Book of the Forest
আৰণ্যক-পৰ্ব (যাক বহুলভাৱে বন-পৰ্ব বুলিও কোৱা হয়) পাশা-ক্ৰীড়াত সৰ্বস্ব হেৰুৱাৰ পিছত পাণ্ডৱসকলৰ সাম্ৰাজ্যিক জীৱনৰ পৰা শৃঙ্খলাবদ্ধ বনবাসলৈ গমনক বৰ্ণনা কৰে। ইয়াত মহাকাব্যৰ নৈতিক অনুসন্ধান ৰাজসভাৰ বিধি-বিচাৰৰ ক্ষেত্ৰৰ পৰা আঁতৰি বনাঞ্চলৰ পৰীক্ষা-ভূমিলৈ স্থানান্তৰিত হয়, য’ত অভাৱ, অপমান আৰু অনিশ্চয়তাৰ মাজত ধৰ্মক জীয়াই...

The Book of Virata
বিৰাট-পৰ্ব (গ্ৰন্থ ৪) পাণ্ডৱসকলৰ দ্বাদশ বৰ্ষৰ গোপন-বাস (অজ্ঞাতবাস) বৰ্ণনা কৰে—যি তেওঁলোকে বনবাসৰ শর্ত পূৰ্ণ কৰিবলৈ আৰু ৰাজ্যচ্যুত হোৱাৰ পাছতো ৰাজনৈতিক সক্ষমতা অক্ষুণ্ণ ৰাখিবলৈ গ্ৰহণ কৰে। এই সময়ত প্ৰকাশ্য ক্ষত্ৰিয় কৰ্তৃত্ব স্থগিত; তথাপি ধৰ্মৰ বোজা স্থগিত নহয়। সংকটৰ মাজত সত্য, কৰ্তব্য আৰু আত্মৰক্ষাৰ সমন্বয় কেনেকৈ...

The Book of Effort
উদ্যোগ পৰ্ব (পঞ্চম গ্ৰন্থ) মহাভাৰতৰ সেই সন্ধিক্ষণ, য’ত অজ্ঞাতবাসৰ অন্তৰ পাছত নিৰ্বাসন আৰু প্ৰকাশ্য যুদ্ধৰ মাজত কূটনীতি আৰু কৌশল একে লগে নৈতিক পৰীক্ষা হৈ উঠে। পাণ্ডৱসকলে নিৰ্ধাৰিত গোপনবাস সম্পূৰ্ণ কৰি নিজৰ ন্যায্য অধিকাৰ স্মৰণ কৰায়, আৰু কাহিনী ৰাজসভা, মন্ত্রণা-সভা, আৰু ৰজাসকলৰ পৰামৰ্শৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে। ইয়াত ৰাজনীতি (ৰ...

The Book of Bhishma
ভীষ্ম-পৰ্ব মহাভাৰতৰ গতি আৰু নৈতিক শীৰ্ষবিন্দুৰ সূচনা কৰে। দীঘলীয়া কূটনীতি, দূতিয়ালি আৰু সন্ধিৰ প্ৰচেষ্টাৰ পাছত কাহিনী কুৰুক্ষেত্ৰত নিয়ম-শৃঙ্খলাবদ্ধ, সংগঠিত যুদ্ধলৈ গতি কৰে। বৈশম্পায়নৰ জনমেজয় ৰজালৈ কৰা বৰ্ণনাৰ কাঠামোৰ ভিতৰত এই পৰ্বই যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰিসৰ, সেনাবাহিনীৰ বিন্যাস, আৰু মিত্ৰ ৰজাসকলৰ সমাবেশ স্পষ্ট কৰি তো...

The Book of Drona
দ্ৰোণ-পৰ্ব (গ্ৰন্থ ৭) ভীষ্মৰ পতনৰ পাছত কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত এক নিৰ্ণায়ক তীব্ৰতা আনে। কৌৰৱ সেনাৰ অধিনায়কত্ব দ্ৰোণাচাৰ্যৰ হাতলৈ যেতিয়া যায়, কাহিনীখন এজন জ্যেষ্ঠ-ৰাজনীতিজ্ঞ পিতামহৰ অজেয় ভাবমূৰ্তিৰ পৰা সৰি, এজন গুৰুও সেনানায়ক—যাৰ অস্ত্ৰবিদ্যা আৰু যুদ্ধ-বিন্যাসত নিখুঁত দখল—তাঁৰ কৌশলগত কঠোৰতাৰ দিশে গতি কৰে। এই পৰ্বত য...

The Book of Karna
কৰ্ণ পৰ্ব (গ্ৰন্থ ৮) দ্ৰোণাচাৰ্যৰ পতনৰ পিছত কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ অন্তিম আৰু সংকটময় পৰ্যায় বৰ্ণনা কৰে, যেতিয়া দুৰ্যোধনে কৰ্ণক সেনাপতি ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু সংঘাত বৃহৎ সেনা-সংঘৰ্ষৰ পৰা সৰি নিৰ্ণায়ক একক-যুদ্ধৰ দিশে সঙ্কুচিত হয়। এই পৰ্বত ৰণনীতি, ৰথযুদ্ধৰ কৌশল, আৰু বীৰত্বৰ তীব্ৰ গতিৰ সৈতে একেলগে মানসিক চাপো ঘনীভূত হয...

The Book of Shalya
শল্য-পৰ্ব (গ্ৰন্থ ৯) কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ অন্তিম পৰ্যায়ত কৌৰৱৰ ৰণনৈতিক শক্তি কেনেকৈ ভাঙি পৰে তাৰ বৰ্ণনা কৰে। মুখ্য সেনাপতি সকলৰ পতনৰ পিছত সেনাৰ শৃঙ্খলা, মনোবল আৰু পৰিকল্পনা-ক্ষমতা ক্ষয় হয়, আৰু যুদ্ধ শেষৰ পৰম্পৰাগত সংঘৰ্ষসমূহলৈ গতি কৰে। এই পৰ্বত যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ তীব্ৰ বৰ্ণনাৰ লগতে অন্তৰ্দহন, শোক আৰু নৈতিক চিন্তন একেলগে...

The Book of the Sleeping Warriors
সৌপ্তিক পৰ্ব (গ্ৰন্থ ১০) যুদ্ধৰ নিশাচৰ পৰিণতি বৰ্ণনা কৰে—যেতিয়া কৌৰৱৰ অৱশিষ্ট শক্তিয়ে অপৰিবর্তনীয় পৰাজয় উপলব্ধি কৰি প্ৰকাশ্য সমৰনীতি এৰি গোপন, ৰাত্ৰি-নিবদ্ধ কৰ্মপথলৈ ধাৱিত হয়। সঞ্জয়ৰ ধৃতৰাষ্ট্ৰলৈ দিয়া প্ৰতিবেদন-ফ্ৰেমৰ ভিতৰত এই কাহিনী গঢ় লৈ উঠে, য’ত ৰাজসভাৰ শোক, বিভ্ৰান্ত আশা আৰু ৰাজনৈতিক পতনৰ ছাঁ একেলগে ঘনীভ...

The Book of the Women
স্ত্ৰী-পৰ্ব (গ্ৰন্থ ১১) মহাভাৰতৰ যুদ্ধ-উত্তৰ তৎক্ষণাৎ নৈতিক আৰু মানসিক আত্মসমীক্ষাৰ পৰ্ব। ইয়াত কাহিনী ৰণকৌশল আৰু বিজয়ৰ উল্লাসৰ পৰা আঁতৰি ‘পৰিণাম’ৰ নীতিশাস্ত্ৰলৈ ঘূৰে। ৰাজবংশীয় নাৰীসকলৰ বিলাপ আৰু লোকসমক্ষে ক্ষতিৰ দৃশ্যমানতা বিজয়কো এক সভ্যতাগত সংকট ৰূপে পুনৰ্ব্যাখ্যা কৰে—বংশধাৰা ছিন্ন হয়, সামাজিক শৃঙ্খলা কঁপে, আৰ...

The Book of Peace
শান্তি-পৰ্ব (গ্ৰন্থ ১২) মহাভাৰতৰ যুদ্ধোত্তৰ বৌদ্ধিক আৰু নৈতিক পুনৰ্গঠনৰ সূচনা কৰে। কুৰুক্ষেত্ৰৰ বিধ্বংসৰ পাছত এই পৰ্বে ঘটনাৰ পৰিণতিক এক সভ্যতামূলক অনুসন্ধানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে—শাসন কেনেকৈ চলিব, কৰ্তব্যৰ মানে কি, আৰু মুক্তিৰ পথ কেনেকৈ বুজিব। যুধিষ্ঠিৰ শোক, আত্মগ্লানি আৰু ধৰ্ম-সংকটেৰে জৰ্জৰিত। সেয়েহে কাহিনী যুদ্ধ-কৌশল...

The Book of Instructions
অনুশাসন-পৰ্ব (গ্ৰন্থ ১৩) মহাভাৰতৰ যুদ্ধোত্তৰ উপদেশমূলক অংশৰ এক বৃহৎ খণ্ড, য’ত শৰশয্যাত শায়িত ভীষ্ম পিতামহে যুধিষ্ঠিৰক দীঘলীয়া ধৰ্ম-নীতিৰ শিক্ষা আগবঢ়াই যায়। ইয়াৰ কাহিনীৰ কাঠামো যুদ্ধমুখী নহয়; ই শান্ত, বিধিবদ্ধ আৰু ন্যায়-চিন্তামূলক। মহাযুদ্ধৰ ভয়ংকৰ ধ্বংসৰ পাছত ৰজা, গৃহস্থ আৰু সমাজে কেনেকৈ নৈতিক শৃঙ্খলা পুনৰ গঢ...

The Book of the Horse Sacrifice
আশ্বমেধিক-পৰ্ব (গ্ৰন্থ ১৪) কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পাছত ৰাজসাৰ্বভৌমত্ব পুনৰ সংহত কৰাৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰে, য’ত আশ্বমেধ যজ্ঞক কেন্দ্ৰ কৰি ৰজত্বক কেৱল বিজয়ৰ ফল নহয়, নৈতিক আৰু প্ৰশাসনিক দায়িত্ব হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। এই পৰ্বত ৰাজধৰ্মৰ মৰ্ম—প্ৰজাহিত, ন্যায়, আৰু ধৰ্মৰ ৰক্ষা—উজ্জ্বলভাৱে প্ৰকাশ পায়। বংশগত ক্ষয়-ক্ষতিৰ ভয...

The Book of the Hermitage
আশ্ৰমবাসিক-পৰ্ব (গ্ৰন্থ ১৫) কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ পিছত ৰাজশাসনৰ পৰা সন্ন্যাস-প্ৰবণ অন্তৰ্মুখী জীৱনলৈ হোৱা নৈতিক আৰু মানসিক ৰূপান্তৰক লিপিবদ্ধ কৰে। পাণ্ডৱসকলে সার্বভৌমত্ব স্থাপন কৰিলেও হিংসাৰ নৈতিক অৱশিষ্ট মুছি নাযায়; সেই অনিৰসিত বেদনা আৰু স্মৃতিৰ মাজতে তেওঁলোকে বৃদ্ধ ধৃতৰাষ্ট্ৰ আৰু গান্ধাৰীক ৰাজদৰবাৰৰ শৃঙ্খলাৰ ভিতৰতে...

The Book of the Clubs
মৌসল-পৰ্ব (গ্ৰন্থ ১৬) মহাভাৰতৰ অন্তিম পৰ্বসমূহত এক গুৰুত্বপূর্ণ সন্ধিক্ষণ, য’ত কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ অৱসানৰ পাছত কাহিনী পাণ্ডৱসকলৰ চূড়ান্ত বৈৰাগ্য আৰু ত্যাগমুখী সমাপ্তিৰ দিশে ঘূৰি যায়। এই পৰ্বত দ্বাৰকাত বৃষ্ণি/যাদৱ ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভাঙনি অন্তৰ্দ্বন্দ্ব আৰু আত্মঘাতী হিংসাৰ জৰিয়তে বৰ্ণিত হৈছে; ই আগৰ শাপসমূহৰ পৰিপক্ব...

The Book of the Great Journey
মহাপ্ৰস্থানিক পৰ্ব (গ্ৰন্থ ১৭) মহাভাৰতৰ অন্তিম পৰ্যায়ত পাণ্ডৱসকলৰ ৰাজসাৰ্বভৌমত্বৰ পৰা নিশ্চিত ত্যাগলৈ—মহাপ্ৰস্থান—যাত্ৰাৰ বৰ্ণনা কৰে। যুদ্ধোত্তৰ কালত মিত্ৰবংশসমূহৰ পতন আৰু নৈতিক শূন্যতাৰ মাজত এই পৰ্বে মহাকাব্যৰ নৈতিক সমাপ্তিৰ দিশ চিহ্নিত কৰে। বৈশম্পায়নৰ জনমেজয় ৰজাক উদ্দেশ্য কৰি কৰা আবৃত্তিৰ কাঠামোৰ ভিতৰত কাহিনী স...

The Book of the Ascent to Heaven
স্বৰ্গাৰোহণ-পৰ্ব (পুথি ১৮) মহাভাৰতৰ অষ্টাদশ-পৰ্ব বিন্যাসৰ উপসংহাৰ। ইয়াত নৈতিক অনুসন্ধানৰ দিশ যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ইতিহাসৰ পৰা আঁতৰি, মৃত্যুৰ পাছৰ মূল্যায়নৰ ক্ষেত্ৰলৈ সৰি যায়। মহাযুদ্ধৰ অন্তত আৰু পাণ্ডৱসকলৰ ৰাজজীৱনৰ পৰা নিবৃত্ত হোৱাৰ পাছত কাহিনীয়ে উত্থাপন কৰে নৈতিক হিচাপ-নিকাচৰ প্ৰশ্ন—মানৱীয় আদালতৰ সীমা পাৰ হৈ, পৰলোকত...
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read the Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
Vedapath Gold
Reading stays free, with or without Gold. It is for when you would rather listen: Sanskrit recitation across the library, on this site and in the app, plus weekly Mudras for your questions and every comic and video episode open.