Rig Veda Sukta 21
Mandala 8Sukta 2118 Mantras

Sukta 21

Sukta 8.21

Devata

Indra

এই সূক্তত ইন্দ্ৰক সদায়-নতুন ৰক্ষক আৰু বাজ (বিজয়ী শক্তি, সমৃদ্ধি) দাতা হিচাপে উদ্দীপিত আহ্বান জনোৱা হৈছে; গায়কসকলৰ ওচৰলৈ আহি গৰু, ঘোঁৰা আৰু প্ৰচুৰ ধন দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। ইন্দ্ৰক সত্য প্ৰভু বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি সোম-পেষণ আৰু সুগঠিত স্তোত্ৰত আনন্দ পায়, আৰু যাৰ দানশীলতা পৰ্জন্যৰ বৰষুণ ঢালি দিয়াৰ দৰে “হাজাৰ” আৰু “দশ-হাজাৰ” পৰ্যন্ত বিস্তাৰিত হ’ব পাৰে।

Mantras

Mantra 1

वयमु त्वामपूर्व्य स्थूरं न कच्चिद्भरन्तोऽवस्यवः । वाजे चित्रं हवामहे ॥

আমি—তোমাৰ আশ্ৰয়-প্ৰাৰ্থী—হে সদা-নৱ, তোমাক আহ্বান কৰোঁ; অচ্যুত দৃঢ় আধাৰৰ দৰে (অৰ্ঘ্য/নৈবেদ্য) বহন কৰি। আৰু বাজ (শক্তি-সমৃদ্ধি) লাভৰ বাবে তোমাৰ চিত্ৰ, দীপ্ত শক্তিকো আমি আহ্বান কৰোঁ।

Mantra 2

उप त्वा कर्मन्नूतये स नो युवोग्रश्चक्राम यो धृषत् । त्वामिद्ध्यवितारं ववृमहे सखाय इन्द्र सानसिम् ॥

কৰ্মত সহায়ৰ বাবে তোমাৰ ওচৰলৈ আমি আগবাঢ়িলোঁ; আমাৰ ভিতৰৰ সেই যুৱ, উগ্ৰ শক্তি ধৃষ্টতাৰে আগুৱাই গ’ল। কিয়নো তোমাকেই আমি মুক্তিদাতা/ৰক্ষক বুলি বাছি লওঁ। হে ইন্দ্ৰ, সখা, লাভ-দাতা—বিজয়-সাধনত আমাৰ সৈতে থাক।

Mantra 3

आ याहीम इन्दवोऽश्वपते गोपत उर्वरापते । सोमं सोमपते पिब ॥

ইয়ালৈ আহা—এই পেষিত সোম-ধাৰাসমূহে তোমাক আহ্বান কৰিছে। হে অশ্বপতি, হে গোপতি, হে উৰ্ব্বৰাপতি; হে সোমপতি—সোম পান কৰা।

Mantra 4

वयं हि त्वा बन्धुमन्तमबन्धवो विप्रास इन्द्र येमिम । या ते धामानि वृषभ तेभिरा गहि विश्वेभिः सोमपीतये ॥

আমি—অন্য আশ্ৰয় নথকা সত্ত্বেও—তোমাকেই সত্য-বন্ধনে পূৰ্ণ বন্ধুৰূপে আঁকোৱালি ধৰি থাকোঁ; হে ইন্দ্ৰ, আমি ঋষি-বিপ্ৰসকলে তোমাতেই আশ্ৰয় লওঁ। হে বৃষভ (বলবান), তোমাৰ সকলো ধাম আৰু শক্তিসমূহসহ আহা; বিশ্বসমূহসহ সোমপানৰ বাবে আমাৰ যজ্ঞলৈ প্ৰৱেশ কৰা।

Mantra 5

सीदन्तस्ते वयो यथा गोश्रीते मधौ मदिरे विवक्षणे । अभि त्वामिन्द्र नोनुमः ॥

তোমাৰ শক্তিসমূহ যেন আমাৰ ভিতৰত বহি পৰে—যেন গোধন-সমৃদ্ধ মাধুৰ্যত, মদিৰা-মধুত, বিবক্ষণ (বোধ)-ৰ ৰশ্মিসমূহ আশ্ৰয় লয়—তেনেকৈ, হে ইন্দ্ৰ, আমি তোমালৈ ধাৱিত হৈ তোমাক আহ্বান কৰোঁ।

Mantra 6

अच्छा च त्वैना नमसा वदामसि किं मुहुश्चिद्वि दीधयः । सन्ति कामासो हरिवो ददिष्ट्वं स्मो वयं सन्ति नो धियः ॥

তোমালৈ আমি এই নমস্কাৰে কথা কওঁ: কিয় আমি বাৰে বাৰে চিন্তাত বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিম? হে হৰিবো (হৰিত অশ্বসমূহৰ অধিপতি), কামনাসমূহ ইয়াত আছে; তুমি দাতা—আৰু আমাৰ ভিতৰতো দীপ্ত হ’ব পৰা ধী (উজ্জ্বল বুদ্ধি/প্ৰজ্ঞা) আছে।

Mantra 7

नूत्ना इदिन्द्र ते वयमूती अभूम नहि नू ते अद्रिवः । विद्मा पुरा परीणसः ॥

হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ নৱীন ৰক্ষাত আমি সঁচাকৈ নতুনকৈ স্থিত হ’লোঁ; হে অদ্ৰিৱঃ (শিলাধাৰী), এতিয়া তোমাৰ অভাৱ নহয়। পূৰ্বতে যি পৰিণসঃ—ব্যাপকতা/শক্তিসমূহ—সেইবোৰ আমি জানো।

Mantra 8

विद्मा सखित्वमुत शूर भोज्यमा ते ता वज्रिन्नीमहे । उतो समस्मिन्ना शिशीहि नो वसो वाजे सुशिप्र गोमति ॥

হে সখা, তোমাৰ সখিত্ব আৰু হে শূৰ, তোমাৰ বীৰ-ভোজ্য দান আমি জানো; সেয়ে হে বজ্ৰিন, সেইবোৰ লাভ কৰিবলৈ আমি তোমাৰ ওচৰলৈ আহোঁ। আৰু এই একত্ৰতাত, হে বসু, আমাক শাণ দিয়া—হে সুশিপ্ৰ—গোমতি বাজত, বল-সমৃদ্ধিত।

Mantra 9

यो न इदमिदं पुरा प्र वस्य आनिनाय तमु वः स्तुषे । सखाय इन्द्रमूतये ॥

যি জনে বহু আগতেই আমাৰ বাবে বাৰে বাৰে অধিক উত্তম বিস্তাৰ আৰু কল্যাণ আগবঢ়াই আনিছিল, তাকেই মই তোমালোকৰ বাবে স্তৱ কৰোঁ, হে সখাসকল—সহায়ৰ বাবে ইন্দ্ৰক।

Mantra 10

हर्यश्वं सत्पतिं चर्षणीसहं स हि ष्मा यो अमन्दत । आ तु नः स वयति गव्यमश्व्यं स्तोतृभ्यो मघवा शतम् ॥

হৰ্যশ্ব (তাম্ৰবৰ্ণ অশ্বযুক্ত) সত্যপতি, জনসমূহৰ সহায়ক—সেইজনেই নিশ্চয় আনন্দিত হয়। তেওঁ আমাৰ ওচৰলৈ আহক; আমাৰ বাবে গব্য (গো-সম্পদ) আৰু অশ্ব্য (অশ্ব-সম্পদ), দীপ্ত ঐশ্বৰ্য আৰু ত্বৰিত শক্তি বুনি দিয়ক; মঘৱান ইন্দ্ৰে স্তোতাসকলক শতগুণ পূৰ্ণতা দান কৰক।

Mantra 11

त्वया ह स्विद्युजा वयं प्रति श्वसन्तं वृषभ ब्रुवीमहि । संस्थे जनस्य गोमतः ॥

তোমাক যুগ্ম সঙ্গী কৰি আমি, হে বৃষভ (বলবান), হাঁপাই উঠা প্ৰতিবাধাৰ সন্মুখত উত্তৰ দিওঁ; তাক প্ৰতিউত্তৰ কওঁ। জনসমাজৰ দৃঢ় আসনত, গো-সমৃদ্ধিৰ দীপ্ত প্ৰাচুৰ্যত, আমাক স্থাপন কৰা।

Mantra 12

जयेम कारे पुरुहूत कारिणोऽभि तिष्ठेम दूढ्यः । नृभिर्वृत्रं हन्याम शूशुयाम चावेरिन्द्र प्र णो धियः ॥

হে বহুবাৰ আহ্বানিত (পুরুহূত) ইন্দ্ৰ, কৰ্ম-সংগ্ৰামত আমি জয়ী হওঁ; আমাৰ বিপক্ষে কৰ্ম কৰা কৰ্তাসকলক জয় কৰোঁ। কঠিন-চাপা দুঃসহ বাধাৰ ওপৰত আমি দৃঢ়ভাৱে থিয় হওঁ। নৃ-শক্তিসমূহেৰে অন্তৰৰ বৃত্ৰক বধ কৰোঁ; সেই কৰ্মত আমি দাহমান ইচ্ছাৰে জ্বলোঁ। হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ ধীসমূহ (প্ৰেৰিত চিন্তা) আগবঢ়াই দিয়া।

Mantra 13

अभ्रातृव्यो अना त्वमनापिरिन्द्र जनुषा सनादसि । युधेदापित्वमिच्छसे ॥

হে ইন্দ্ৰ, তুমি ভ্ৰাতৃ-প্ৰতিদ্বন্দ্বীহীন, দোষহীন; জন্মতঃ তুমি সনাতন কালৰ পৰা স্থিত। তথাপি যুদ্ধৰ দ্বাৰাই তুমি আমাৰ সৈতে নৈকট্য আৰু আপিত্ৱ (আপনত্ব) বিচাৰা।

Mantra 14

नकी रेवन्तं सख्याय विन्दसे पीयन्ति ते सुराश्वः । यदा कृणोषि नदनुं समूहस्यादित्पितेव हूयसे ॥

সখ্যৰ বাবে তোমাৰ দৰে ৰেৱন্ত (ঐশ্বৰ্যশালী) বন্ধু কাকেও নাপায়; তোমাৰ সুৰাশ্ব (উজ্জ্বল-অশ্বযুক্ত) শক্তিসমূহ তোমাক পান কৰে। যেতিয়া তুমি নাদনু (গর্জনময় স্ৰোত) সৃষ্টি কৰি তাক একত্ৰ কৰাঁ, তেতিয়াই তুমি পিতাৰ দৰে আহ্বানিত হওঁ—কাৰণ তুমি আশ্ৰয়দায়ী একতা গঢ়ি তোলোঁ।

Mantra 15

मा ते अमाजुरो यथा मूरास इन्द्र सख्ये त्वावतः । नि षदाम सचा सुते ॥

হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ দ্বাৰা সমর্থিত সখ্যত মূঢ় আৰু অপক্ব (আমাজুর) শক্তিসমূহ যেন নিস্তেজ বলৰ দৰে তোমাৰ ওপৰত নাহে। তোমাৰ সৈতে একেলগে, সুত (চাপা) সোমৰ কাষত আমি বহোঁ—সঠিক সখ্যত স্থিৰ হৈ।

Mantra 16

मा ते गोदत्र निरराम राधस इन्द्र मा ते गृहामहि । दृळ्हा चिदर्यः प्र मृशाभ्या भर न ते दामान आदभे ॥

হে ইন্দ্ৰ, গো-দাতা (আলোক-গাভীৰ দাতা), তোমাৰ ৰাধস্‌ (ঐশ্বৰ্য)ৰ পৰা আমাক যেন নিৰুদ্ধ/বহিষ্কৃত নকৰিবা; তোমাৰ পৰা আমাক যেন বিচ্ছিন্ন নকৰিবা। শত্রু-শক্তি দৃঢ়ভাৱে স্থিত হলেও, তোমাৰ অগ্ৰসৰ ৰক্ষাবলয়ে আমাক পাৰ কৰাই দিয়া; তোমাৰ দা॒মান (বন্ধন-ধাৰক বিধান/নিয়ম)ত কোনোবাই যেন হাত নলগায়।

Mantra 17

इन्द्रो वा घेदियन्मघं सरस्वती वा सुभगा ददिर्वसु । त्वं वा चित्र दाशुषे ॥

ইন্দ্ৰই নিশ্চয় মহৎ দান লৈ আহে—অথবা সুভগা সরস্বতী, যি শুভ ধন দান কৰে। অথবা তুমি, হে চিত্ৰ (অদ্ভুত-কৰ্মা), দাশুষে (যজ্ঞ-অৰ্পণকাৰী)ক দিয়া—সত্তাৰ দীপ্তিমান ঐশ্বৰ্য।

Mantra 18

चित्र इद्राजा राजका इदन्यके यके सरस्वतीमनु । पर्जन्य इव ततनद्धि वृष्ट्या सहस्रमयुता ददत् ॥

চিত্ৰ (অদ্ভুত) বটে ৰাজা, আৰু চিত্ৰ বটে ক্ষুদ্ৰ-ৰাজাসকল—সেই অন্যসকল, যিসকলে সরস্বতীৰ অনুগামী। পৰ্জন্যৰ দৰে তেওঁ বৃষ্টিৰে বিস্তাৰিত হৈছে; তেওঁ সহস্ৰ, অযুতা (দশ-সহস্ৰ) দান কৰে—উপচি-পৰা পূৰ্ণতা।

Frequently Asked Questions

Protection and victorious strength (vāja), along with concrete prosperity—especially cattle, horses, and abundant wealth for the singers and their community.

It praises Indra’s power as constantly fresh and effective—never exhausted—so he can be invoked again and again as a reliable support and protector.

Rain is the classic Vedic image of overflowing nourishment; the simile says Indra’s generosity can be vast and life-sustaining, reaching ‘thousand’ and ‘ten-thousand’ measures of bounty.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App