Rig Veda Sukta 45
Mandala 8Sukta 4542 Mantras

Sukta 45

Sukta 8.45

Devata

Indra (with Agni as the invoked support in the opening condition)

এই সূক্তখন ইন্দ্ৰক সোঁম-পেষণলৈ অবিৰত আমন্ত্ৰণ—তেওঁ আহক, পেষিত সোঁম পান কৰক, আৰু যজ্ঞকাৰীসকলক বল, বিজয় আৰু কাম্য ধন দান কৰক। আৰম্ভণিতে যথাযথ ঋতুক্ৰিয়া-অৱস্থা স্থাপন কৰা হয়—অগ্নি প্ৰজ্বলিত আৰু বৰ্হিস বিস্তৃত—যাৰ দ্বাৰা ইন্দ্ৰ উপাসকসকলৰ যুৱ বন্ধু হয়; তাৰ পিছত ইন্দ্ৰৰ উল্লাস/মদ (মদ) আৰু দানশীলতাৰ বাবে পুনঃপুন আহ্বান চলি থাকে; শেষত ইন্দ্ৰৰ পূৰ্ব দানৰ দ্বাৰা পৰিচিত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ধন-নিধি বিচাৰি প্ৰাৰ্থনা কৰি সূক্তখন সমাপ্ত হয়।

Mantras

Mantra 1

आ घा ये अग्निमिन्धते स्तृणन्ति बर्हिरानुषक् । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

যিসকলে অগ্নিক জ্বলাই তোলে আৰু অনুক্ৰমে বৰ্হি (আসন) বিছাই দিয়ে, তেনেসকলৰ অন্তৰত ইন্দ্ৰ—চিৰ-যুৱ শক্তি—সখা-বন্ধু হৈ থাকে।

Mantra 2

बृहन्निदिध्म एषां भूरि शस्तं पृथुः स्वरुः । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

তেওঁলোকৰ অগ্নিৰ ইন্ধন মহান; স্তোত্ৰবাণী প্ৰচুৰ; দীপ্তিময় দ্বাৰ (স্বর) বিস্তৃত—এনেসকলৰ ইন্দ্ৰ, চিৰ-যুৱ, সখা-বন্ধু হৈ থাকে।

Mantra 3

अयुद्ध इद्युधा वृतं शूर आजति सत्वभिः । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

অযুদ্ধ যেন দেখা যায়, তথাপি যুদ্ধে সে আবৃত বাধা-আবৰণ ঠেলি দূৰ কৰে; বীৰ শূৰ সত্ত্ব-শক্তিসমূহেৰে ধাৱমান হয়। যাঁহাদের, ইন্দ্ৰ—চিৰ-যুৱ সখা—সহচৰ-মিত্ৰ।

Mantra 4

आ बुन्दं वृत्रहा ददे जातः पृच्छद्वि मातरम् । क उग्राः के ह शृण्विरे ॥

বৃত্ৰহা—আবৰণকাৰীৰ সংহাৰক—ভিত্তি স্থাপন কৰিলে; কৰ্মত জন্ম লৈ, মাতৃক সুধিলে: ‘কোন উগ্ৰ শক্তিসমূহ? কোনেই বা সঁচাকৈ শুনে?’

Mantra 5

प्रति त्वा शवसी वदद्गिरावप्सो न योधिषत् । यस्ते शत्रुत्वमाचके ॥

হে শৱসী (শক্তিমান), তোমাৰ বিপক্ষে বাক্য-শক্তিসমূহ প্ৰতিবাদ কৰে—উথাল-পাথাল জলেৰ দৰে; কিন্তু যি তোমাৰ প্ৰতি শত্রুতা গ্ৰহণ কৰে, সি প্ৰকাশিত হৈ বিনষ্ট হয়।

Mantra 6

उत त्वं मघवञ्छृणु यस्ते वष्टि ववक्षि तत् । यद्वीळयासि वीळु तत् ॥

হে মঘৱন (ইন্দ্ৰ), তুমি শুনা—যি জনে তোমাৰ পৰা যি বিচাৰে, সেয়া তুমি দান কৰিব পাৰা; আৰু যি তুমি ৰোধ কৰি ৰাখা, সেয়াও ৰোধ হৈ থাকে। সেয়ে আমাৰ সিদ্ধিৰ দিশে তোমাৰ ইচ্ছা সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰবাহিত হওক।

Mantra 7

यदाजिं यात्याजिकृदिन्द्रः स्वश्वयुरुप । रथीतमो रथीनाम् ॥

যেতিয়া বিজয়-কৰ্তা ইন্দ্ৰ যুজলৈ আগবাঢ়ে, নিজৰ অশ্বসমূহ কামনা কৰি, তেতিয়া তেওঁ ওচৰলৈ আহে—ৰথীসকলৰ মাজত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ৰথী—আমাৰ অগ্ৰগতিলৈ অধিপত্য-শক্তি আনয়ন কৰি।

Mantra 8

वि षु विश्वा अभियुजो वज्रिन्विष्वग्यथा वृह । भवा नः सुश्रवस्तमः ॥

হে বজ্ৰধাৰী, যিসকলে আক্ৰমণে আমাৰ ওপৰত চাপ দিয়ে, তেনে সকলোকে সকলো দিশে সম্পূৰ্ণৰূপে ছিটাই দিয়া। আৰু আমাৰ বাবে সৰ্বাধিক সু-শ্ৰৱ্য হওক—বিজয়ী কীৰ্তি আৰু কাৰ্যকৰ সহায়ত সৰ্বাধিক প্ৰকাশিত হওক।

Mantra 9

अस्माकं सु रथं पुर इन्द्रः कृणोतु सातये । न यं धूर्वन्ति धूर्तयः ॥

জয়লাভৰ বাবে ইন্দ্ৰে আমাৰ ৰথখন সু-ৰথ, অগ্ৰগণ্য কৰি দিওক—এনে ৰথ, যাক ধূৰ্ত-প্ৰবঞ্চকসকলে ন উলটাই পেলাব পাৰে, ন বিভ্ৰান্ত কৰিব পাৰে।

Mantra 10

वृज्याम ते परि द्विषोऽरं ते शक्र दावने । गमेमेदिन्द्र गोमतः ॥

তোমাৰ চাৰিওফালে থকা দ্বেষীসকলক আমি আঁতৰাই দিম; হে শক্র, দান কৰিবলৈ তুমি পৰ্যাপ্ত। হে ইন্দ্ৰ, আমি নিশ্চয় গো-ময়, দীপ্তিমান ধনলৈ—জ্ঞান-কিৰণসমৃদ্ধ ঐশ্বৰ্যলৈ—উপনীত হওঁ।

Mantra 11

शनैश्चिद्यन्तो अद्रिवोऽश्वावन्तः शतग्विनः । विवक्षणा अनेहसः ॥

হে অদ্ৰিবো (পেষণ-পাথৰধাৰী), যদিও সিহঁতে ধীৰে ধীৰে আগবাঢ়ে, তথাপি বলৰ অশ্বসমেত আহে—শতগুণ লাভৰ অধিকাৰী। সিহঁত বিস্তাৰ-মুখী শক্তি, গতিৰ ক্ষেত্ৰত অনাহুত-অচঞ্চল।

Mantra 12

ऊर्ध्वा हि ते दिवेदिवे सहस्रा सूनृता शता । जरितृभ्यो विमंहते ॥

দিনে দিনে তোমাৰ বাবে ঊৰ্ধ্বলৈ উঠি থাকে—সহস্ৰে সহস্ৰে, শত শতকৈ—সত্য-উজ্জ্বল সূনৃতা-বাণী; সেয়া জৰিতৃসকলৰ বাবে উদাৰ দানলৈ বিস্তাৰিত হয়।

Mantra 13

विद्मा हि त्वा धनंजयमिन्द्र दृळ्हा चिदारुजम् । आदारिणं यथा गयम् ॥

হে ইন্দ্ৰ, আমি তোমাক ধনঞ্জয় বুলি জানো—তুমি দৃঢ় বস্তুটোও ভাঙি পেলোৱা; তুমি উন্মোচক-ভেদক, যেন গয়াক ভাঙি খোলা হয়।

Mantra 14

ककुहं चित्त्वा कवे मन्दन्तु धृष्णविन्दवः । आ त्वा पणिं यदीमहे ॥

হে কৱি, অতি উচ্চতম ককুহতোও তোমাক ধৃষ্ট সোম-বিন্দুবোৰ আনন্দিত কৰক; যেতিয়া আমি অন্তৰৰ পণিৰ বিৰুদ্ধে তোমাক ওচৰলৈ আহ্বান কৰোঁ।

Mantra 15

यस्ते रेवाँ अदाशुरिः प्रममर्ष मघत्तये । तस्य नो वेद आ भर ॥

যি জনে, হে ইন্দ্ৰ, আত্ম-ঐশ্বৰ্য্যে সমৃদ্ধ হৈ তোমালৈ হোম-অৰ্পণ কৰিছে আৰু তোমাৰ দানৰ বাবে আগবাঢ়ি প্ৰচেষ্টা কৰিছে—তেওঁৰ লাভ-মাৰ্গৰ জ্ঞান আমাৰলৈ আনি দিয়া।

Mantra 16

इम उ त्वा वि चक्षते सखाय इन्द्र सोमिनः । पुष्टावन्तो यथा पशुम् ॥

হে ইন্দ্ৰ, সোমধাৰী এই সখাসকলে বিচক্ষণ দৃষ্টিৰে তোমাক চায়; পুষ্টি-বঢ়োৱা ভাৱে, যেন পশুক পোহে, তেনেকৈ তোমাক পোষণ কৰে।

Mantra 17

उत त्वाबधिरं वयं श्रुत्कर्णं सन्तमूतये । दूरादिह हवामहे ॥

আৰু আমি তোমাক আহ্বান কৰোঁ—কেতিয়াও বধিৰ নহয়, জাগ্ৰত কাণে শুনা—আমাৰ সহায়ৰ বাবে; দূৰৰ পৰা ইয়ালৈ তোমাক মাতোঁ।

Mantra 18

यच्छुश्रूया इमं हवं दुर्मर्षं चक्रिया उत । भवेरापिर्नो अन्तमः ॥

যদি তুমি সত্যই এই আহ্বান—সহ্য কৰাটো দুষ্কৰ—শুনি আৰু তদনুসাৰে কৰ্ম কৰাঁ, তেন্তে আমাৰ বাবে সৰ্বাধিক নিকট আশ্ৰয়-ৰূপ উপস্থিতি হোৱা।

Mantra 19

यच्चिद्धि ते अपि व्यथिर्जगन्वांसो अमन्महि । गोदा इदिन्द्र बोधि नः ॥

যদিও তোমাৰ ভিতৰত কিছুমান দোলাচল থাকিব পাৰে, আমি যাত্ৰাপথৰ লোকসকলে তাক বুজিছোঁ; তথাপি, ৰশ্মিদাতা ইন্দ্ৰ, আমাৰ প্ৰতি জাগ্ৰত হওঁ।

Mantra 20

आ त्वा रम्भं न जिव्रयो ररभ्मा शवसस्पते । उश्मसि त्वा सधस्थ आ ॥

হে শৱসস্পতে (বলৰ অধিপতি), আমি তোমাক ভৰসাৰ দৰে আঁকোৱালি ধৰিছোঁ; সধস্থ—সামূহিক আসনত—ইয়াত তোমাকেই কামনা কৰোঁ।

Mantra 21

स्तोत्रमिन्द्राय गायत पुरुनृम्णाय सत्वने । नकिर्यं वृण्वते युधि ॥

ইন্দ্ৰৰ বাবে স্তোত্ৰ গাওক—বহু নৰবীৰ্যৰ অধিপতি, জয়ী শক্তিৰ মূৰ্তি। যুদ্ধৰ অন্তৰঙ্গ ক্ষেত্ৰত তেওঁক বাছি বশ কৰিব পৰা কোনো নাই।

Mantra 22

अभि त्वा वृषभा सुते सुतं सृजामि पीतये । तृम्पा व्यश्नुही मदम् ॥

হে বলৰ বৃষভ, সোম পীড়িত হ’লে তোমাৰ পানৰ বাবে পীড়িত ৰস প্ৰেৰণ কৰোঁ। তৃপ্ত হওক; মদ-শক্তিত ভৰি পৰি সৰ্বত্ৰ ব্যাপি লাভ কৰা।

Mantra 23

मा त्वा मूरा अविष्यवो मोपहस्वान आ दभन् । माकीं ब्रह्मद्विषो वनः ॥

মূৰ্খ, কু-ইচ্ছুক, আৰু উপহাসকাৰীসকলে যেন তোমাক ন ঠগে। ব্ৰহ্ম-দ্বেষীসকলে কেতিয়াও তোমাৰ শক্তি কেঢ়ি নলওক।

Mantra 24

इह त्वा गोपरीणसा महे मन्दन्तु राधसे । सरो गौरो यथा पिब ॥

ইয়াত গোপৰিণসা—গো-সমৃদ্ধ, ধনবান নিবেদনসমূহে—মহৎ দানৰ নিমিত্তে তোমাক আনন্দিত কৰক। সৰোবৰ-পাৰ তাম্ৰবৰ্ণ গৌৰ যিদৰে পান কৰে, তেনেদৰে তৃপ্তচিত্তে পান কৰা।

Mantra 25

या वृत्रहा परावति सना नवा च चुच्युवे । ता संसत्सु प्र वोचत ॥

যা কৰ্মসমূহ বৃত্ৰহা (ইন্দ্ৰ)-এ পৰাৱতিত সম্পন্ন কৰিলে—পুৰণি আৰু সদা নৱ—সেইসমূহ সভাসমূহত প্ৰকাশ কৰি কোৱা।

Mantra 26

अपिबत्कद्रुवः सुतमिन्द्रः सहस्रबाह्वे । अत्रादेदिष्ट पौंस्यम् ॥

কদ্ৰুত ইন্দ্ৰে সুতো সোম পান কৰিলে, সহস্ৰবাহু শক্তিত; তাতেই তেওঁ নিজৰ পৌংস্য—পুৰুষত্ব-শক্তি—উজ্জ্বল কৰি তুলিলে।

Mantra 27

सत्यं तत्तुर्वशे यदौ विदानो अह्नवाय्यम् । व्यानट् तुर्वणे शमि ॥

তুৰ্বশ আৰু যদুৰ বাবে সেইটো সত্য আছিল; জ্ঞানী হৈ তেওঁ অতি-দ্ৰুত গতি কৰা সহায় বিস্তাৰ কৰিলে। শান্তি আৰু সঠিক স্বস্তিৰ বাবে তেওঁ তুৰ্বণালৈ বহলকৈ বিস্তৃত হৈ উপনীত হ’ল।

Mantra 28

तरणिं वो जनानां त्रदं वाजस्य गोमतः । समानमु प्र शंसिषम् ॥

লোকসমূহৰ বাবে পাৰ কৰোৱা তৰণি, গোমত্‌ বল-সমৃদ্ধ বাজিক দানকাৰী—সেই একে ইন্দ্ৰক মই তোমালোকৰ আগত প্ৰশংসা কৰি ঘোষণা কৰিম।

Mantra 29

ऋभुक्षणं न वर्तव उक्थेषु तुग्र्यावृधम् । इन्द्रं सोमे सचा सुते ॥

আমাৰ গতি-ফিৰণৰ বাবে ঋভুক্ষণৰ দৰে, স্তোত্ৰসমূহত—তুগ্ৰ্যক বৃদ্ধি কৰা ইন্দ্ৰক, নিপীড়িত সোমৰ সৈতে একেলগে (আমি স্তৱ কৰোঁ)।

Mantra 30

यः कृन्तदिद्वि योन्यं त्रिशोकाय गिरिं पृथुम् । गोभ्यो गातुं निरेतवे ॥

যি সঁচাই গৰ্ভ—প্ৰশস্ত পৰ্বত—ত্ৰিবাৰ দীপ্তিৰ বাবে চিৰি কাটি মুকলি কৰিলে, যাতে ৰশ্মি-গাভীসমূহৰ বাবে বাহিৰলৈ ওলাই যোৱাৰ পথ উন্মুক্ত হয়।

Mantra 31

यद्दधिषे मनस्यसि मन्दानः प्रेदियक्षसि । मा तत्करिन्द्र मृळय ॥

হে ইন্দ্ৰ, তুমি মনত যি সংকল্প স্থাপন কৰা, উল্লাসিত হৈ সেয়া সিদ্ধ কৰিবলৈ আগবাঢ়া; সেইটো আমাৰ বাবে অনিষ্টৰ কাৰণ নকৰিবা—কৃপা কৰি আমাক মৃळয়, আৰোগ্য দিয়া।

Mantra 32

दभ्रं चिद्धि त्वावतः कृतं शृण्वे अधि क्षमि । जिगात्विन्द्र ते मनः ॥

যাৰ সহায় তুমি, তাৰ সৰু কৰ্মো মাটিৰ ওপৰত শুনা যায়; হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ মন আমাৰ আহ্বানলৈ শীঘ্ৰ আহক।

Mantra 33

तवेदु ताः सुकीर्तयोऽसन्नुत प्रशस्तयः । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥

ইন্দ্ৰ, সঁচাকৈ তোমাৰেই সেই সুকীৰ্তি আৰু সত্য-প্ৰশংসা; যেতিয়া তুমি আমাৰ প্ৰতি কৃপালু হওঁ।

Mantra 34

मा न एकस्मिन्नागसि मा द्वयोरुत त्रिषु । वधीर्मा शूर भूरिषु ॥

এটা দোষত নাহি, দুটাত নাহি, তিনিটাতো নাহি—আমাক আঘাত নকৰিবা; হে শূৰ, আমাৰ ভিতৰত থকা বহু ত্ৰুটিৰ বাবে আমাক বধ নকৰিবা।

Mantra 35

बिभया हि त्वावत उग्रादभिप्रभङ्गिणः । दस्मादहमृतीषहः ॥

তোমাবিহীন হলে উগ্ৰ ভাঙনি-কাৰীসকলক মই সঁচাকৈ ভয় কৰোঁ; কিন্তু তোমাৰ সৈতে—হে দস্ম, ঋত-সহ—মই ঋতৰ ওপৰত হোৱা আঘাত সহিব পৰা ধৈৰ্যশীল বাহক হওঁ।

Mantra 36

मा सख्युः शूनमा विदे मा पुत्रस्य प्रभूवसो । आवृत्वद्भूतु ते मनः ॥

সখ্যতাত শূন্যতা যেন মই নাপাওঁ; পুত্ৰৰ প্ৰভুত্বতাও (বংশধাৰা ধাৰণকাৰী শক্তিত) যেন শূন্য নহয়। তোমাৰ মন আমাৰ ফালে উভতি আহক—উভতি-আসা আৰু উপস্থিত হোৱা হৌক।

Mantra 37

को नु मर्या अमिथितः सखा सखायमब्रवीत् । जहा को अस्मदीषते ॥

কোনে নু, হে মৰ্য্য (যুৱ বীৰ), অমিথিত—অবিভ্ৰান্ত সখা—নিজ সখাক ক’লে: ‘তাক এৰি দে; কোনে নু আমাৰ অনিষ্ট বিচাৰে?’

Mantra 38

एवारे वृषभा सुतेऽसिन्वन्भूर्यावयः । श्वघ्नीव निवता चरन् ॥

এৱা, হে বৃষভ (বলবান), সুতে—চেপা সোমত—তুমি গতি কৰোঁতা; বহু সহায় দান কৰোঁতা। শ্বঘ্নীৰ দৰে নিৱতা ঠাইত ঘূৰি ফুৰা—লুকাই থকা বৈৰীক বিচাৰি বিনাশ কৰা।

Mantra 39

आ त एता वचोयुजा हरी गृभ्णे सुमद्रथा । यदीं ब्रह्मभ्य इद्ददः ॥

হে সুমদ্ৰৰথ (আনন্দময় ৰথধাৰী), বাক্‌-যুগল হৰী—সেই দুটা তাম্ৰবৰ্ণ শক্তিক মই তোমাৰ বাবে ধৰি লওঁ; যেতিয়া তুমি সঁচাকৈয়ে ব্ৰহ্মভ্যঃ—পবিত্ৰ ব্ৰহ্মবাণীৰ ঋষিসকলক—সেইবোৰ দান কৰাঁ।

Mantra 40

भिन्धि विश्वा अप द्विषः परि बाधो जही मृधः । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

সকলো দ্বেষ ভাঙি পেলোৱা; চাৰিওফালৰ বাধা-চাপ দূৰ কৰা; বৈৰী আঘাতসমূহ বধ কৰা। তেতিয়া আমাৰলৈ স্পাৰ্হ্য বসু—আকাঙ্ক্ষিত ধন—আনি দিয়া।

Mantra 41

यद्वीळाविन्द्र यत्स्थिरे यत्पर्शाने पराभृतम् । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

হে ইন্দ্ৰ, যি কিবা দৃঢ় দুৰ্গত দূৰলৈ স্থাপন কৰা হৈছে, যি কিবা স্থিৰ আধাৰত দৃঢ়কৈ ধৰা আছে, যি কিবা বিস্তৃত ক্ষেত্ৰত পাৰলৈ বহন কৰা হৈছে—সেই স্পাৰ্হ্য বসু, আকাঙ্ক্ষিত ধন, তেতিয়া আমাৰ ইয়ালৈ আনি দিয়া।

Mantra 42

यस्य ते विश्वमानुषो भूरेर्दत्तस्य वेदति । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

যি জনে, হে দেব, সকলো মানুহৰ মাজত তোমাৰ দান কৰা প্ৰাচুৰ্য্য সত্যকৈ জানে, সেই স্পৃহণীয় বসুধন—সেই পূৰ্ণতাৰ সত্য সম্পদ—আমালৈ আন।

Frequently Asked Questions

Agni is the ritual prerequisite: when the fire is kindled and the offering-space is prepared, the sacrifice becomes “ready,” and Indra is invited into that prepared order as the main recipient of Soma.

The hymn asks Indra to come to the Soma-pressing, drink the offering, become empowered through exhilaration (mada), and then grant strength, protection, victory, and desirable wealth to the worshippers.

It means Indra is portrayed as a constant, renewing ally—fresh in power and quick to help—especially for those who perform the ritual sincerely and in the right sequence.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App