Sukta 25
Sukta 8.25
Mitra-Varuṇa (dual; likely given the following verse explicitly names them)
ঋগ্বেদ ৮.২৫ সূক্তটো মূলত মিত্ৰ–বৰুণলৈ কৰা প্ৰাৰ্থনা—তেওঁলোক সৰ্বজগতৰ প্ৰহৰী, ঋত (সত্য-নিয়ম) ধৰি ৰাখে, উপাসকক ৰক্ষা কৰে, আৰু সঠিক জীৱনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ভিতৰ-বাহিৰৰ “বিস্তাৰ/অৱকাশ” (ৱাৰ্য) প্ৰশস্ত কৰে। এই স্তোত্ৰত তেওঁলোকৰ সজাগ ৰক্ষাৰ প্ৰশংসা আৰু নিৰাপদ গমন, সামাজিক সমন্বয়, আৰু সংকোচনৰ পৰা মুক্তিৰ অনুৰোধ পালাক্ৰমে উঠে; এই আশীৰ্বাদসমূহ তেওঁলোকৰ নৈতিক সাৰ্বভৌমত্ব আৰু চুক্তিবদ্ধ মিত্ৰতাৰ ওপৰত স্থাপিত।
Mantras
Mantra 1
ता वां विश्वस्य गोपा देवा देवेषु यज्ञिया । ऋतावाना यजसे पूतदक्षसा ॥
তোমালোক দুয়ো বিশ্বৰ গোপা; দেৱসকলৰ মাজত দেৱ, যজ্ঞীয়। ঋতাৱান হৈ যজ্য হওঁৱা—পূতদক্ষসা, শুদ্ধ কৰ্মেন্দ্ৰিয়সহ।
Mantra 2
मित्रा तना न रथ्या वरुणो यश्च सुक्रतुः । सनात्सुजाता तनया धृतव्रता ॥
মিত্ৰ আৰু বৰুণ—যেন সু-যোজিত ৰথচালক দুজন একেলগে আগবাঢ়ে; বৰুণ আৰু সেইজন যাৰ সংকল্প দীপ্ত, শুদ্ধ-কৰ্মবুদ্ধিসম্পন্ন। সনাতন উৎসৰ পৰা জন্মা, সত্য সন্তান, তেওঁলোকে নিজৰ বিধান-ব্ৰত দৃঢ়ভাৱে ধৰি ৰাখে।
Mantra 3
ता माता विश्ववेदसासुर्याय प्रमहसा । मही जजानादितिॠतावरी ॥
সেই মহামাতা অদিতি—ঋতধাৰিণী, বিশ্ববেদস্ শক্তিৰে সমৃদ্ধ—সূৰ্য-প্ৰভুত্বৰ বাবে জন্ম দিছে; সৰ্বজ্ঞ শক্তি আৰু মহৎ মহিমাৰ বাবে, আমাৰ ভিতৰত বিস্তৃত (অনন্ত) চেতনাক জাগ্ৰত কৰি তোলে।
Mantra 4
महान्ता मित्रावरुणा सम्राजा देवावसुरा । ऋतावानावृतमा घोषतो बृहत् ॥
মিত্ৰ-বৰুণ মহৎ—দুজন একেলগে সম্ৰাট, দেৱ আৰু অসুৰ-প্ৰভু; ঋতবাহক। তেওঁলোকে উচ্চস্বৰে ঋত, সেই বৃহৎতাক ঘোষণ কৰে—যাতে আত্মাই শুনি সঠিক সুৰ-সমন্বয়ৰ বিধান গ্ৰহণ কৰে।
Mantra 5
नपाता शवसो महः सूनू दक्षस्य सुक्रतू । सृप्रदानू इषो वास्त्वधि क्षितः ॥
হে মহাশক্তিৰ (শৱস) নপাৎ দুজন, দক্ষ (দক্ষ) শক্তিৰ সত্য পুত্ৰ, সুকৃতু—সৎকৰ্মত প্ৰজ্ঞাৱান; স্ৰিপ্ৰদানু—দ্ৰুতবাহী ইষা-শক্তি দান কৰোঁতা—আমাৰ ইষাৰ বাসস্থানৰ ওপৰত অধিষ্ঠান কৰা, পোষক স্ৰোতসমূহত আমাৰ নিবাস স্থাপন কৰা।
Mantra 6
सं या दानूनि येमथुर्दिव्याः पार्थिवीरिषः । नभस्वतीरा वां चरन्तु वृष्टयः ॥
যি দানূসমূহ তোমালোকে একেলগে যোজনা কৰিছা—দিব্য আৰু পাৰ্থিৱ ইষাসমূহ—সেই স্ৰোতসমূহ তোমালোকৰ ফালে গতি কৰক; মেঘবাহী বৰষুণসমূহ (বৃষ্টি) তোমালোকৰ ওচৰলৈ চলি আহক, যাতে আমাৰ সত্তা সত্যানুগত হ’বলৈ সজীৱ আৰু প্রস্তুত হয়।
Mantra 7
अधि या बृहतो दिवोऽभि यूथेव पश्यतः । ऋतावाना सम्राजा नमसे हिता ॥
যিসকলে বৃহৎ দ্যৌৰ পৰা তললৈ চায়—যেনেকৈ গৰুৰ জাক নিজৰ ক্ষেত্ৰলৈ দৃষ্টি মেলে—সেই ঋতাবান দুজন সহ-সম্ৰাট আমাৰ নমস্কাৰে আসনত স্থাপিত; আত্মসমৰ্পণে আমি অন্তৰত তেওঁলোকৰ ৰাজত্ব স্থিৰ কৰোঁ।
Mantra 8
ऋतावाना नि षेदतुः साम्राज्याय सुक्रतू । धृतव्रता क्षत्रिया क्षत्रमाशतुः ॥
ঋতধাৰী দুজন অন্তৰত উপবিষ্ট হওক—সত্য যৌথ সাম্ৰাজ্যৰ বাবে, সু-কৃতু (সৎকৰ্মত প্ৰজ্ঞ), দৃঢ়-ব্ৰত, ক্ষত্ৰিয় (ৰাজশক্তিধাৰী)। আমাৰ ভিতৰত ক্ষত্ৰ—কাৰ্যকৰ আধিপত্য—তেওঁলোকে লাভ কৰি স্থাপন কৰক।
Mantra 9
अक्ष्णश्चिद्गातुवित्तरानुल्बणेन चक्षसा । नि चिन्मिषन्ता निचिरा नि चिक्यतुः ॥
চকুৰেৰে-ও তেওঁলোক পথৰ সৰ্বোত্তম সন্ধানী; অব্যভিচাৰী দৃষ্টিৰে। ন মিচমিচাই, ন বিলম্ব কৰে—তেওঁলোকে (আমাৰ বাবে) সঠিক পথ চিনে আৰু চিহ্নিত কৰে।
Mantra 10
उत नो देव्यदितिरुरुष्यतां नासत्या । उरुष्यन्तु मरुतो वृद्धशवसः ॥
আৰু দেৱী অদিতিয়ে আমাক বিস্তাৰ দিওক, ৰক্ষা কৰক, হে নাসত্যা; বৃদ্ধশৱস মৰুতসকলেও আমাক ৰক্ষা কৰক—যাতে আমাৰ জীৱন ঋতৰ দিশে নিৰ্ভয়ে আগবাঢ়ে।
Mantra 11
ते नो नावमुरुष्यत दिवा नक्तं सुदानवः । अरिष्यन्तो नि पायुभिः सचेमहि ॥
হে সুদানৱ শক্তিসকল, দিনে আৰু ৰাতিয়ে আমাৰ নাওখন ৰক্ষা কৰা। তোমালোকৰ পায়ু—ৰক্ষাকবচ—আমাৰ চাৰিওফালে থাকিলে, অক্ষত হৈ আমি তোমালোকৰ সৈতে একেলগে দুঃসাধ্য পাৰাপাৰ অতিক্ৰম কৰোঁ।
Mantra 12
अघ्नते विष्णवे वयमरिष्यन्तः सुदानवे । श्रुधि स्वयावन्त्सिन्धो पूर्वचित्तये ॥
অঘ্ন—অহিংস—বিষ্ণুক, সুদানৱ দাতাক, আমি অক্ষত হ’বলৈ কামনা কৰি আহ্বান কৰোঁ। হে সিন্ধু, স্বয়াৱন্ত, পূৰ্বচিৎ—প্ৰাচীন চেতনাৰ জাগৰণৰ বাবে—আমাৰ কথা শুনা।
Mantra 13
तद्वार्यं वृणीमहे वरिष्ठं गोपयत्यम् । मित्रो यत्पान्ति वरुणो यदर्यमा ॥
আমি সেই পৰম, অতি উত্তম, ৰক্ষিত বিস্তৃতি—সত্তাৰ অন্তৰঙ্গ মুক্ত-আকাশ—বাছি লওঁ; যাক মিত্র সুৰ-সমন্বয় ৰূপে ৰক্ষা কৰে, যাক বরুণ মহৎ ঋত-নিয়ম ৰূপে ৰক্ষা কৰে, আৰু যাক আর্যমান যাত্ৰাৰ শ্ৰেষ্ঠ ঋজু-ব্যৱস্থাৰূপে ৰক্ষা কৰে।
Mantra 14
उत नः सिन्धुरपां तन्मरुतस्तदश्विना । इन्द्रो विष्णुर्मीढ्वांसः सजोषसः ॥
আৰু আমাৰ বাবে আপাম্ সিন্ধু (জলৰ নদী) সেই একে বিস্তাৰ দান কৰক; মৰুতসকলেও তাক দান কৰক, আৰু অশ্বিনদ্বয়েও। ইন্দ্ৰ আৰু বিষ্ণু—এক-মতে শক্তিশালী সহায়ক—একেলগে, কৰ্মৰ এক আনন্দত, তাক দান কৰক।
Mantra 15
ते हि ष्मा वनुषो नरोऽभिमातिं कयस्य चित् । तिग्मं न क्षोदः प्रतिघ्नन्ति भूर्णयः ॥
কাৰণ এইসকলেই নিশ্চয় প্ৰেৰক বীৰ নৰ; যিকোনো শত্রুৰ আক্ৰমণকো সিহঁতে নিপাত কৰে—তীক্ষ্ণ চালনাশক্তিৰ দৰে প্ৰতিবন্ধ ভাঙি—এই শক্তিৰ ঘূৰ্ণিবায়ুসদৃশ বীৰসকল বাধাৰ ওপৰত ঘূৰি পৰি তাক চূৰ্ণ কৰে।
Mantra 16
अयमेक इत्था पुरूरु चष्टे वि विश्पतिः । तस्य व्रतान्यनु वश्चरामसि ॥
এই এক জন—এইদৰে—বহু আৰু বিস্তৃত পথত দৰ্শন কৰে, জনসমূহৰ অধিপতি। তেওঁৰ সত্য-ব্ৰতসমূহ অনুসৰি আমি তোমাৰ সঙ্গত চলি থাকোঁ, সেই ধৰ্মশাসনৰ অনুগামী হৈ জীৱন গঢ়ি তোলোঁ।
Mantra 17
अनु पूर्वाण्योक्या साम्राज्यस्य सश्चिम । मित्रस्य व्रता वरुणस्य दीर्घश्रुत् ॥
প্ৰাচীন ভিত্তি আৰু সত্য সাম্ৰাজ্যৰ নিবাসসমূহ অনুসৰণ কৰি, আমি মিত্ৰৰ ব্ৰতসমূহ দৃঢ়কৈ ধৰি ৰাখোঁ; আৰু দূৰ-শ্ৰুত, দীঘলীয়া-স্থায়ী বৰুণৰ বিধানকো—যেন সত্যৰ ৰাজত্ব আমাৰ ভিতৰত প্ৰতিষ্ঠিত হয়।
Mantra 18
परि यो रश्मिना दिवोऽन्तान्ममे पृथिव्याः । उभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा ॥
যি জনে নিজৰ ৰশ্মিৰে দ্যৌৰ সীমান্ত আৰু পৃথিৱীৰ বিস্তাৰ মাপি থৈছে, সি নিজৰ মহিমাৰে উভয় ৰোদসী—দুয়ো জগত—পূৰ্ণ কৰি তুলিছে; সেই বিশাল পৰিমাপ আমাৰ ভিতৰত জাগ্ৰত হওক।
Mantra 19
उदु ष्य शरणे दिवो ज्योतिरयंस्त सूर्यः । अग्निर्न शुक्रः समिधान आहुतः ॥
দ্যৌৰ আশ্ৰয়দায়ী উচ্চতাত ঊৰ্ধ্বলৈ সূৰ্যই জ্যোতি চলাই দিলে; আহুতিৰে প্ৰজ্বলিত উজ্জ্বল অগ্নিৰ দৰে সি দীপ্ত হয়—আমাৰ মানৱ ৰাত্ৰিৰ ভিতৰত দেখা-পোৱা শিখাক জাগাই তোলে।
Mantra 20
वचो दीर्घप्रसद्मनीशे वाजस्य गोमतः । ईशे हि पित्वोऽविषस्य दावने ॥
মোৰ অন্তৰত উদ্ভূত এই বাণী দীৰ্ঘ-প্ৰসাৰিত, সুদূৰ-ভিত্তিসম্পন্ন আধাৰত অধিপতি; গোমত্—জ্ঞানৰ কিৰণসমৃদ্ধ—বাজ (বল-ঐশ্বৰ্য)ৰ পূৰ্ণতাতো ই শাসন কৰে। কিয়নো ই পিতৃ (পোষণকাৰী আনন্দ) দান কৰিবলৈ সক্ষম—যি অবিষ, অক্ষতিকৰ; ক্ষতি নকৰে, বৰং আত্মাক দৃঢ় কৰে।
Mantra 21
तत्सूर्यं रोदसी उभे दोषा वस्तोरुप ब्रुवे । भोजेष्वस्माँ अभ्युच्चरा सदा ॥
সেই সূৰ্যক মই আহ্বান কৰোঁ—উভয় ৰোদসী (দুই জগত)ৰ কাষত—ৰাতি আৰু উষাৰ সময়ত: ‘ভোগসমূহৰ দিশে সদায় আমাৰ ওপৰত ঊৰ্ধ্বগামী হওক; আমাক বিস্তাৰত উত্তোলন কৰা, য’ত আত্মাই সত্য-আনন্দত অংশ ল’ব পাৰে।’
Mantra 22
ऋज्रमुक्षण्यायने रजतं हरयाणे । रथं युक्तमसनाम सुषामणि ॥
ঋজ্ৰ—সোজা পথত দৃঢ়গামী—ৰজত-দীপ্ত ৰথ, হৰয়াণে (তাম্ৰবৰ্ণ শক্তিসমূহে) টনা, আমি লাভ কৰিলোঁ। সু-যুক্ত, সঠিক স্তোত্ৰ-ছন্দত সংযোজিত এই শক্তিৰ সুশাসিত বাহনে আমাক সত্য পথত দ্ৰুত আগুৱাই নিয়ক।
Mantra 23
ता मे अश्व्यानां हरीणां नितोशना । उतो नु कृत्व्यानां नृवाहसा ॥
এইবোৰ মোৰ বাবে অশ্বীয়ান হৰিণ (দ্ৰুত বায়-বৰ্ণ অশ্ব)ৰ তীক্ষ্ণ প্ৰেৰণা-অঙ্কুশ; ই প্ৰাণশক্তিসমূহক আগবঢ়াই নিয়ে। আৰু এতিয়াও কৃত্ব্য (ক্ৰিয়া/ইচ্ছা-কর্ম)সমূহৰ নৃবাহসা—মানৱ-বহনকাৰী শক্তিসমূহ—ইচ্ছাক কাৰ্যকৰ কৰ্মত বহন কৰি নিয়ে।
Mantra 24
स्मदभीशू कशावन्ता विप्रा नविष्ठया मती । महो वाजिनावर्वन्ता सचासनम् ॥
টান টান ৰশ্মি আৰু শাসনৰ চাবুকসহ, হে বিপ্ৰসকল, নবীনতম, অগ্ৰগামী মতিৰ দ্বাৰা—মহৎ, বাজিক (পুৰস্কাৰ-বহনকাৰী) অশ্বসমূহ আমাৰ সাচাসন (সহ-আসন, সহ-উপস্থিতি)সহ আহক।
Frequently Asked Questions
They are paired Āditya deities who guard truth-order (ṛta). Mitra represents harmony and trustworthy bonds, while Varuṇa represents vast moral law and restraint; together they protect the worshipper.
In this context it is a ‘protected wideness’—a safe, open space for life and mind. It can mean both outer security and inner freedom from fear, guilt, and constriction.
It is suited for asking protection, truthful speech, right relationships, and success in journeys or agreements. The hymn ties these practical needs to alignment with ṛta, the cosmic and ethical order.
Ask anything about Sukta 25 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.