Sukta 48
Sukta 9.48
Soma (Pavamāna)
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਫਲ, “ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ” ਯਜ್ಞਕਰਮ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਰਾਜਸਮਾਨ ਅਤੇ ਸਵਰਗ-ਜਨਮਿਆ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਧਨ ਅਤੇ ਬਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੱਡੀ “ਇੰਦਰ-ਸ਼ਕਤੀ” ਵਜੋਂ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਿਤ ਸਹਾਇਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮਹਾਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
तं त्वा नृम्णानि बिभ्रतं सधस्थेषु महो दिवः । चारुं सुकृत्ययेमहे ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਮਹਾਨ ਦਿਵ (ਦਿਵ੍ਯ ਆਕਾਸ਼) ਦੇ ਸਧਸਥ (ਸਾਂਝੇ ਆਸਨ) ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਮ੍ਣ (ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਖੋਜਦੇ ਹਾਂ—ਸੁਕ੍ਰਿਤ੍ਯ (ਸਤਕਰਮ) ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਕੰਮ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਉਪਾਸਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 2
संवृक्तधृष्णुमुक्थ्यं महामहिव्रतं मदम् । शतं पुरो रुरुक्षणिम् ॥
ਸੰਵ੍ਰੁਕਤ (ਸ਼ੁੱਧ) ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼੍ਣੁ (ਧੀਰਜਵਾਨ) ਤੂੰ ਉਕਥ੍ਯ (ਸਤੁਤੀਯੋਗ) ਹੈਂ; ਮਹਾ ਮਹਿਵ੍ਰਤ (ਵਿਸ਼ਾਲ-ਮਹਾਨ ਨਿਯਮ) ਦਾ ਮਦ (ਆਨੰਦ-ਉਨਮਾਦ) ਤੂੰ ਹੈਂ—ਹਮਲੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੱਤਾ ਦੇ ਸੌ ਪੁਰਃ (ਮੁਖ/ਮੋਰਚੇ) ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
Mantra 3
अतस्त्वा रयिमभि राजानं सुक्रतो दिवः । सुपर्णो अव्यथिर्भरत् ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਕ੍ਰਤੁ ਰਾਜਨ, ਦਿਵ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਤੈਨੂੰ—ਸੁਪਰਨ, ਅਵ੍ਯਥਿਤ (ਨਿਰਵਿਘਨ), ਸੁੰਦਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ—ਢੋ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
विश्वस्मा इत्स्वर्दृशे साधारणं रजस्तुरम् । गोपामृतस्य विर्भरत् ॥
ਜੋਤਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰ ਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਉਹ ਸਾਂਝਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਰਜਸ (ਮੱਧ ਲੋਕਾਂ) ਵਿੱਚ ਤੁਰ (ਤੀਵਰ) ਗਤੀ ਨਾਲ—ਤ (ਸੱਚ-ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਗੋਪਾ (ਰਖਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
अधा हिन्वान इन्द्रियं ज्यायो महित्वमानशे । अभिष्टिकृद्विचर्षणिः ॥
ਫਿਰ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਵੱਡੀ ਇੰਦ੍ਰਿਯ (ਇੰਦ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਿਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ—ਅਭਿਸ਼ਟੀ-ਕ੍ਰਿਤ (ਇੱਛਿਤ ਸਹਾਇਤਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ), ਵਿਚਰਸ਼ਣੀ (ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ)।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma in his Pavamāna form—Soma as the pressed juice that is purified and made to flow clear during the sacrifice.
It portrays a divine, unhindered carrier bringing abundance from heaven—an image for Soma’s heavenly support and the swift arrival of prosperity through the rite.
It asks for successful performance of sacred work (sukṛti), wealth and abundance from heaven, and strengthened power (indriya) that grants the desired help and protection.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.