Rig Veda Sukta 12
Mandala 9Sukta 129 Mantras

Sukta 12

Sukta 9.12

Devata

Soma Pavamāna (for Indra)

Chandas

Gāyatrī (probable)

ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸਤੁਤੀ ਦਬਾ ਕੇ ਨਿਚੋੜੀਆਂ ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਣ-ਛਾਣਣੀ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਋ਤ (ਕੌਸਮੀਕ ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਆਸਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ-ਵਰਧਨਾ ਲਈ ਅਤਿ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਛਾਣਣੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਇੰਦੂ ਉਪਾਸਕ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਪੋਸ਼ਿਤ, ਹਜ਼ਾਰ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ (ਰਯਿ) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Mantras

Mantra 1

सोमा असृग्रमिन्दवः सुता ऋतस्य सादने । इन्द्राय मधुमत्तमाः ॥

ਸੋਮ ਦੇ ਬੂੰਦ ਦੌੜ ਪਏ ਹਨ—ਸੁਤ, ਪਿਸ਼ਿਤ—਋ਤ ਦੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ। ਅਤਿ ਮਧੁਰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਹ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਨ ਲਈ।

Mantra 2

अभि विप्रा अनूषत गावो वत्सं न मातरः । इन्द्रं सोमस्य पीतये ॥

ਵਿਪ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਸਤੁਤੀ-ਨਾਦ ਉਠਾਇਆ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ) ਕਿਰਣਾਂ ਮਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਸੋਮ-ਪਾਨ ਲਈ ਇੰਦਰ ਵੱਲ।

Mantra 3

मदच्युत्क्षेति सादने सिन्धोरूर्मा विपश्चित् । सोमो गौरी अधि श्रितः ॥

ਮਦ (ਆਨੰਦ) ਟਪਕਾਉਂਦਾ ਸੋਮ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਨਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ—ਸਪਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ—ਉਹ ‘ਗੌਰੀ’ ਉੱਤੇ ਅਧਿ-ਸ਼੍ਰਿਤ, ਚਮਕਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।

Mantra 4

दिवो नाभा विचक्षणोऽव्यो वारे महीयते । सोमो यः सुक्रतुः कविः ॥

ਦਿਵ ਦੇ ਨਾਭ ਤੋਂ, ਵਿਚਕਸ਼ਣ—ਸਪਸ਼ਟ-ਦਰਸ਼ੀ—ਸੋਮ ਅਵੀ (ਉਨ) ਦੇ ਛਾਣਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੁਕ੍ਰਤੁ—ਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ—ਕਵੀ (ਰਿਸ਼ੀ-ਕਵੀ) ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਮਹਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

यः सोमः कलशेष्वाँ अन्तः पवित्र आहितः । तमिन्दुः परि षस्वजे ॥

ਜੋ ਸੋਮ ਕਲਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਵਿਤ੍ਰਕ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜਸਵੀ ਇੰਦੂ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਿਸ਼ਵਜ ਕੇ, ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਘੇਰ ਕੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 6

प्र वाचमिन्दुरिष्यति समुद्रस्याधि विष्टपि । जिन्वन्कोशं मधुश्चुतम् ॥

ਤੇਜਸਵੀ ਇੰਦੂ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੇ ਵਿਸ਼ਟਪ ਤੋਂ; ਮਧੁ-ਚੁਤ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੋਲ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਚੁਰ ਹੋਣ।

Mantra 7

नित्यस्तोत्रो वनस्पतिर्धीनामन्तः सबर्दुघः । हिन्वानो मानुषा युगा ॥

ਨਿੱਤ ਸਤੁਤ ਵਨਸਪਤਿ-ਪਤੀ (ਪੀੜੀ ਹੋਈ ਵਨੌਸ਼ਧੀ-ਸ਼ਕਤੀ) ਧੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਧਨਾਢ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਯੁਗਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦਾ ਹੈ—ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਲੰਮੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪਕਵਤਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 8

अभि प्रिया दिवस्पदा सोमो हिन्वानो अर्षति । विप्रस्य धारया कविः ॥

ਸੋਮ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਵਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪਦਾਂ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਵੀ-਋ਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਵਿਪ੍ਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ।

Mantra 9

आ पवमान धारय रयिं सहस्रवर्चसम् । अस्मे इन्दो स्वाभुवम् ॥

ਹੇ ਪਵਮਾਨ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਰਯਿ—ਲਿਆ ਕੇ ਧਾਰਨ ਕਰ; ਹੇ ਇੰਦੂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸੁਜਨਮੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸਥਿਤ ਕਰ।

Frequently Asked Questions

It praises Soma as he is pressed and purified through the filter, becoming sweet and luminous, and then offered toward Indra. It ends by asking Soma to bring radiant prosperity to the worshipper.

It means the purified Soma is aligned with Ṛta—cosmic truth and right order. The offering is not just a drink, but a force that supports harmony and rightful power.

It asks for “wealth/abundance with a thousand lights,” meaning a strong, radiant, many-sided prosperity—outer well-being and inner brightness together.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App