Sukta 49
Sukta 9.49
Soma (Pavamāna)
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਅਤੇ ਯਜਨੀ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਵਰਗੀ ਪੋਸ਼ਣ-ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਲਈ ਬਲਵਰਧਕ, ਸਿਹਤ-ਦਾਇਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਜ੍ਞ ਵਿਚੋਂ ਸਾਫ਼, ਘੀ ਵਰਗੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵਹੇ, ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਤੇ ਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰੇ।
Mantras
Mantra 1
पवस्व वृष्टिमा सु नोऽपामूर्मिं दिवस्परि । अयक्ष्मा बृहतीरिषः ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ; ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਵਰਸਾ—ਦਿਵਸਪਾਰਿ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਆਪਃ ਦੀ ਊਰ੍ਮਿ (ਲਹਿਰ) ਵਾਂਗ; ਰੋਗ-ਰਹਿਤ, ਮਹਾਨ ਇਸ਼ਃ (ਪ੍ਰੇਰਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ।
Mantra 2
तया पवस्व धारया यया गाव इहागमन् । जन्यास उप नो गृहम् ॥
ਉਸੇ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ—ਜਿਸ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਗਾਵਃ (ਕਿਰਣਾਂ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਰਸ਼ਮੀਆਂ) ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਨਿਆਸਃ (ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਸਾਡੇ ਗ੍ਰਿਹ (ਦੇਹ-ਨਿਵਾਸ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 3
घृतं पवस्व धारया यज्ञेषु देववीतमः । अस्मभ्यं वृष्टिमा पव ॥
ਘ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਰਸ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ; ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵਵੀਤਮ (ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ-ਪ੍ਰਿਯ)! ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਰਖਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ—ਪੋਸ਼ਕ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਅਵਤਰਣ ਉਤਾਰ।
Mantra 4
स न ऊर्जे व्यव्ययं पवित्रं धाव धारया । देवासः शृणवन्हि कम् ॥
ਉਹ ਸਾਡੀ ਊਰਜਾ-ਵਾਧੇ ਲਈ—ਅਵ੍ਯਯ—ਪਵਿੱਤਰ (ਛਾਣਨੀ) ਵਿਚੋਂ ਧਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਦੌੜਦਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਉਠਦੀ ਉਸ ਪੁਕਾਰ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ।
Mantra 5
पवमानो असिष्यदद्रक्षांस्यपजङ्घनत् । प्रत्नवद्रोचयन्रुचः ॥
ਪਵਮਾਨ (ਸੋਮ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਧਾਵਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਾਂਗ ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦਹਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It asks Soma to purify himself in the ritual flow and to bring nourishing rain-like abundance, strong uplifting energy, and protection for the worshippers.
It poetically links Soma’s purified stream with cosmic waters and rainfall, suggesting that ritual purification supports fertility and nourishment in the world.
Rakṣas represent harmful, obstructing forces; Soma’s purification symbolizes clearing those obstacles so clarity, truth, and inner illumination can shine again.
Ask anything about Sukta 49 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.