Sukta 61
Sukta 9.61
Traditionally attributed within the Pavamāna Soma corpus (RV 9) to Soma-pavamāna seers; specific ṛṣi for 9.61 is transmitted in Anukramaṇī traditions (commonly within the Kaśyapa/others pavamāna attributions), but not recoverable from the provided input alone.
Soma Pavamāna (purifying Soma)
Jagatī (typical for many RV 9 stanzas; exact meter should be verified against pada syllable count)
ਰਿਗਵੇਦ 9.61 ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰਣ (ਛਾਣਨੀ) ਰਾਹੀਂ ਵਹਿ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚੁਰ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਥੱਲੇ ਉਤਰਣ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਮੰਗ/ਉਨਮਾਦ (ਮਦ) ਨਾਲ ਭਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਿਖਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਿੱਖਾ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
अया वीती परि स्रव यस्त इन्दो मदेष्वा । अवाहन्नवतीर्नव ॥
ਇਸ ਸਾਡੇ ਆਵਾਹਨ-ਵੀਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਇੰਦੂ (ਸੋਮ), ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਹਿ ਆ; ਤੂੰ ਮਦਾਂ (ਆਨੰਦ-ਉਨਮਾਦਾਂ) ਵਿੱਚ ਨਵ-ਨਵਤੀ ਉਤਰਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ (ਸ਼ਕਤੀ-ਪ੍ਰਵਾਹ) ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 2
पुरः सद्य इत्थाधिये दिवोदासाय शम्बरम् । अध त्यं तुर्वशं यदुम् ॥
ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹ ਸਤ੍-ਧੀ (ਸੁਵਿਚਾਰਵਾਨ) ਦਿਵੋਦਾਸ ਲਈ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸ਼ੰਬਰ (ਸ਼ਤਰੂ-ਅਵਰੋਧ) ਨੂੰ; ਫਿਰ ਉਹ ਤੁਰਵਸ਼ ਅਤੇ ਯਦੂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਰੁਕੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸਤਿਤਵ ਦੇ ਕੈਦ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਮੋਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
परि णो अश्वमश्वविद्गोमदिन्दो हिरण्यवत् । क्षरा सहस्रिणीरिषः ॥
ਹੇ ਇੰਦੂ (ਸੋਮ), ਸਾਡੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵਹਿ; ਅਸ਼ਵਵਿਦ੍—ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜਿਤਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਗੋਮਤ੍—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਕਿਰਨਾਂ (ਗਾਂਵਾਂ) ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਅਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਵਤ੍—ਸੁਵਰਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਸਹਸ੍ਰਗੁਣੀ ਵਾਧੇ ਦੀਆਂ ਇਸ਼ਾਂ (ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ) ਵਰਸਾ।
Mantra 4
पवमानस्य ते वयं पवित्रमभ्युन्दतः । सखित्वमा वृणीमहे ॥
ਹੇ ਸਵਯੰ-ਪਵਮਾਨ (ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧ) ਸੋਮ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਉੱਤੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਖਿਤ੍ਵ—ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਅੰਤਰੰਗ ਬੰਧਨ—ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 5
ये ते पवित्रमूर्मयोऽभिक्षरन्ति धारया । तेभिर्नः सोम मृळय ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਤੇਰੀਆਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਊਰਮੀਆਂ (ਲਹਿਰਾਂ) ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਮ੍ਰੁਲਯ: ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼; ਆਪਣੇ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਸੱਤ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰ।
Mantra 6
स नः पुनान आ भर रयिं वीरवतीमिषम् । ईशानः सोम विश्वतः ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀਰਤਾ-ਭਰੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ (ਰਯਿ) ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਵਾਧਾ ਲਿਆ; ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਸਮੂਹ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰ ਅਤੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰ।
Mantra 7
एतमु त्यं दश क्षिपो मृजन्ति सिन्धुमातरम् । समादित्येभिरख्यत ॥
ਇਸੇ ਨੂੰ ਦਸ ਤੇਜ਼ ਹੱਥ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਆਦਿਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤ ਅਤੇ ਸਤਿ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਮਰਸ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 8
समिन्द्रेणोत वायुना सुत एति पवित्र आ । सं सूर्यस्य रश्मिभिः ॥
ਸੁਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ; ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਏਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਨੰਦ ਹੀ ਬਲ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 9
स नो भगाय वायवे पूष्णे पवस्व मधुमान् । चारुर्मित्रे वरुणे च ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਗ, ਵਾਯੁ ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਣ ਲਈ ਮਧੁਰ-ਰਸ ਭਰਿਆ ਹੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ; ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਲਈ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ।
Mantra 10
उच्चा ते जातमन्धसो दिवि षद्भूम्या ददे । उग्रं शर्म महि श्रवः ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਤੇਰੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਉੱਚਾ ਉਠਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਤੇਰਾ ਉਗ੍ਰ ਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼।
Mantra 11
एना विश्वान्यर्य आ द्युम्नानि मानुषाणाम् । सिषासन्तो वनामहे ॥
ਇਸ (ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਮ-ਪ੍ਰਵਾਹ) ਨਾਲ ਆਰਯ ਸ਼ਕਤੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਭ ਦ੍ਯੁਮਨ—ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਆਕਾਂਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 12
स न इन्द्राय यज्यवे वरुणाय मरुद्भ्यः । वरिवोवित्परि स्रव ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਵਕਾਸਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਬਣ ਕੇ ਸਾਡੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵਹਿੰਦਾ ਰਹੁ—ਤਾਂ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਵਰੁਣ ਦਾ ਤ-ਨਿਯਮ, ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵੇਗ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਯਜ੍ਯ-ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਣ।
Mantra 13
उपो षु जातमप्तुरं गोभिर्भङ्गं परिष्कृतम् । इन्दुं देवा अयासिषुः ॥
ਜਨਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ, ਤੇਜ਼ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਪ੍ਤੁਰ ਸੋਮ—ਗੋ-ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸੰਵਾਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਉਸ ਚਮਕਦੇ ਇੰਦੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਜ੍ਯ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਲਿਆਇਆ।
Mantra 14
तमिद्वर्धन्तु नो गिरो वत्सं संशिश्वरीरिव । य इन्द्रस्य हृदंसनिः ॥
ਸਾਡੀਆਂ ਗਿਰਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਵਾਂ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ, ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਮਤਿ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ।
Mantra 15
अर्षा णः सोम शं गवे धुक्षस्व पिप्युषीमिषम् । वर्धा समुद्रमुक्थ्यम् ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਹਿ; ਗੋ (ਅੰਦਰਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ। ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰ ਪੋਸ਼ਕ ਰਸਧਾਰਾ ਉਡੇਲ ਦੇ; ਅਤੇ ਉਕਥ੍ਯ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ্তুਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾ।
Mantra 16
पवमानो अजीजनद्दिवश्चित्रं न तन्यतुम् । ज्योतिर्वैश्वानरं बृहत् ॥
ਪਵਮਾਨ (ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ) ਸੋਮ ਦਿਵ ਤੋਂ ਅਦਭੁਤ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਚਿਤ੍ਰ ਤੇਜ ਜਨਮਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜੋਤਿ—ਸਾਰਵਭੌਮ ਅਗਨੀ-ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
Mantra 17
पवमानस्य ते रसो मदो राजन्नदुच्छुनः । वि वारमव्यमर्षति ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਦਾ ਰਸ—ਮਦ (ਆਨੰਦ-ਉਨਮਾਦ)—ਅਚ੍ਯੁਤ, ਅਦੁੱਛੁਨਹ (ਅਵਿਫਲ) ਹੈ। ਉਹ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੇ (ਅਵ੍ਯ) ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਤੋੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 18
पवमान रसस्तव दक्षो वि राजति द्युमान् । ज्योतिर्विश्वं स्वर्दृशे ॥
ਹੇ ਪਵਮਾਨ! ਤੇਰਾ ਰਸ—ਤੇਰਾ ਦਕ੍ਸ਼ (ਵਿਵੇਕ-ਸ਼ਕਤੀ)—ਦ੍ਯੁਮਾਨ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਦਾ ਹੈ; ਸ੍ਵਰ (ਸੂਰਜ-ਲੋਕ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਜੋਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 19
यस्ते मदो वरेण्यस्तेना पवस्वान्धसा । देवावीरघशंसहा ॥
ਹੇ ਵਰੇਣ੍ਯ! ਤੇਰਾ ਜੋ ਮਦ (ਆਨੰਦ-ਉਤਸ਼ਾਹ) ਸਭ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਅੰਧਸ (ਸੋਮਰਸ) ਦੇ ਪੀੜਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ; ਹੇ ਦੇਵਾਵੀਰ, ਅਘਸ਼ੰਸਹਾ (ਦੁਸ਼ਟ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ)!
Mantra 20
जघ्निर्वृत्रममित्रियं सस्निर्वाजं दिवेदिवे । गोषा उ अश्वसा असि ॥
ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ (ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਅਮਿਤ੍ਰਿਯ (ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਬਲ) ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈਂ; ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਤੂੰ ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਜਿੱਤਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਗੋਸ਼ਾ (ਗਾਂਵਾਂ/ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ) ਅਤੇ ਅਸ਼੍ਵਸਾ (ਘੋੜਿਆਂ/ਤੇਜ਼ ਊਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ) ਹੈਂ।
Mantra 21
सम्मिश्लो अरुषो भव सूपस्थाभिर्न धेनुभिः । सीदञ्छ्येनो न योनिमा ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਅਰੁਣ-ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ ਹੋ; ਸੁਸਥਿਤ ਪਾਲਣਹਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਗੋਸ਼ਾਲੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਟਿਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼੍ਯੇਨ (ਬਾਜ਼) ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਘੋਂਸਲੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਯੋਨੀ—ਜਨਮ-ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ; ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤ (ਸੱਚ-ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਸੁਸਥਾਪਿਤ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।
Mantra 22
स पवस्व य आविथेन्द्रं वृत्राय हन्तवे । वव्रिवांसं महीरपः ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ—ਤੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ; ਮਹਾਨ ਆਪಃ (ਜਲਾਂ) ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਬਲ ਬਣ, ਜੋ ਰੁਕਾਵਟ ਦੀ ਗੰਢ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੇ।
Mantra 23
सुवीरासो वयं धना जयेम सोम मीढ्वः । पुनानो वर्ध नो गिरः ॥
ਹੇ ਮੀਢ੍ਵਃ ਸੋਮ, ਅਸੀਂ ਸੁਵੀਰ—ਸੱਚੇ ਵੀਰ੍ਯ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ—ਹੋ ਕੇ ਧਨ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾਵਾਂ ਜਿੱਤੀਂ। ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਗਿਰਃ—ਮੰਤ੍ਰ-ਵਾਣੀਆਂ—ਵਧਾ; ਸਾਡਾ ਬਚਨ ਸੱਚ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣੇ।
Mantra 24
त्वोतासस्तवावसा स्याम वन्वन्त आमुरः । सोम व्रतेषु जागृहि ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੋਜੀ-ਸਾਧਕ ਬਣੀਏ। ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿ—ਸਾਡੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਸਤਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾ ਦੇ।
Mantra 25
अपघ्नन्पवते मृधोऽप सोमो अराव्णः । गच्छन्निन्द्रस्य निष्कृतम् ॥
ਸੋਮ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵੈਰੀ ਦਬਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦਾ; ਦੋਸ਼ਰਹਿਤ ਸੋਮ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ—ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Mantra 26
महो नो राय आ भर पवमान जही मृधः । रास्वेन्दो वीरवद्यशः ॥
ਹੇ ਪਵਮਾਨ! ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਰਾਇ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਿਆ; ਵੈਰੀ ਦਬਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ। ਹੇ ਇੰਦੂ! ਵੀਰਤਾ-ਭਰਿਆ ਯਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼—ਕਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਆਤਮ-ਯਸ਼।
Mantra 27
न त्वा शतं चन ह्रुतो राधो दित्सन्तमा मिनन् । यत्पुनानो मखस्यसे ॥
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਰਾਧਸ্ (ਦਾਨ-ਧਨ) ਦੇਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਦੋਂ ਸੌ ਠੱਗ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਘਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਸੋਮ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਪੁਨਾਨ (ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ) ਹੈਂ, ਤਦੋਂ ਤੂੰ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈਂ—ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਤੇਰਾ ਸੰਕਲਪ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 28
पवस्वेन्दो वृषा सुतः कृधी नो यशसो जने । विश्वा अप द्विषो जहि ॥
ਹੇ ਇੰਦੂ, ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਾਂਗ, ਸੁਤ (ਨਿਚੋੜਿਆ ਹੋਇਆ) ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ; ਸਾਨੂੰ ਯਸ਼ਸਵੀ ਜਨ ਬਣਾ। ਜੋ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ—ਸੱਚ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਕਾਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਟਾ ਦੇ।
Mantra 29
अस्य ते सख्ये वयं तवेन्दो द्युम्न उत्तमे । सासह्याम पृतन्यतः ॥
ਹੇ ਇੰਦੂ, ਤੇਰੀ ਇਸ ਸਖ੍ਯਤਾ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਉੱਤਮ ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਪਰਾਕ੍ਰਮ) ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੀਏ। ਚਮਕਦੇ ਸੋਮ ਦੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ-ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਧਾਰੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਵਿਭਾਜਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈਏ।
Mantra 30
या ते भीमान्यायुधा तिग्मानि सन्ति धूर्वणे । रक्षा समस्य नो निदः ॥
ਹੇ ਸੋਮ (ਇੰਦੁ), ਤੇਰੇ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ—ਤੀਖੇ, ਧੁੰਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਨਿੰਦਕ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਕਾਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is purified (pavamāna) through the ritual filter, asking him to bring inspiration and power, reveal great light, and protect worshippers from harm and slander.
It presents Soma’s purification as the arising of a vast universal radiance—connected with the Vaiśvānara (universal fire) principle—symbolizing awakened illumination and ordered energy.
It asks Soma’s sharp protective powers to guard the community and the seeker from hostile speech, false accusation, and inner negation that undermines truth and confidence.
Ask anything about Sukta 61 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.