Sukta 95
Sukta 9.95
Soma Pavamāna (Hari)
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਉਸ ਸੁਨਹਿਰੀ/ਤਾਮ੍ਰ ਵਰਣ ਵਾਲੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਛੁਟ ਕੇ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪੀੜਨ-ਪਾਤਰ ਤੇ ਛਾਣਨੀ/ਫਿਲਟਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ‘ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਨ ਚੋਗਾ’ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਮ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਦੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਵੇ। ਸੂਕਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਆਕਾਂਖਾ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੱਚੀ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
कनिक्रन्ति हरिरा सृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः । नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजं गा अतो मतीर्जनयत स्वधाभिः ॥
ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹਰੀ (ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗਾ) ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ; ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਜਠਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਚੋਗਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ੍ਵਧਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਤੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
हरिः सृजानः पथ्यामृतस्येयर्ति वाचमरितेव नावम् । देवो देवानां गुह्यानि नामाविष्कृणोति बर्हिषि प्रवाचे ॥
ਹਰਿ (ਸੋਮ), ਛੁੱਟ ਕੇ, ਤ ਦਾ ਪਥ ਚਲਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮੱਲਾਹ ਨਾਵ ਨੂੰ ਹੰਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਵਾਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵ ਬਰ੍ਹਿਸਿ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਹ੍ਯ ਨਾਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਅੱਗੇਲੇ ਉਚਾਰ ਲਈ।
Mantra 3
अपामिवेदूर्मयस्तर्तुराणाः प्र मनीषा ईरते सोममच्छ । नमस्यन्तीरुप च यन्ति सं चा च विशन्त्युशतीरुशन्तम् ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਧਾਵਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਖੋਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਨੀਸ਼ਾਵਾਂ ਸੋਮ ਵੱਲ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਇੱਛੁਕ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਇੱਛਦਾ ਹੈ (ਭੇਟ ਅਤੇ ਉਤਥਾਨ)।
Mantra 4
तं मर्मृजानं महिषं न सानावंशुं दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । तं वावशानं मतयः सचन्ते त्रितो बिभर्ति वरुणं समुद्रे ॥
ਉਸ ਨੂੰ—ਮਰਮ੍ਰਜ੍ਯਮਾਨ (ਮਲਿਆ/ਚਮਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ)—ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਮਹਿਸ਼ ਵਰਗਾ; ਚਮਕਦਾ ਅੰਸ਼ੁ, ਬਲਵਾਨ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ—ਲੋਕ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਂਗ ਦੋਹਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨਾਲ, ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਮਤੀਆਂ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ; ਤ੍ਰਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
इष्यन्वाचमुपवक्तेव होतुः पुनान इन्दो वि ष्या मनीषाम् । इन्द्रश्च यत्क्षयथः सौभगाय सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥
ਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਉਪਵਕਤਾ ਵਾਂਗ ਬਾਣੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਰਹੇ ਇੰਦੁ (ਸੋਮ), ਤੂੰ ਮਨੀਂਸ਼ਾ—ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਾਡੇ ਸੌਭਾਗ ਲਈ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੂਵੀਰ੍ਯ (ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਦੇ ਪਤੀ/ਸਵਾਮੀ ਬਣੀਏ।
Frequently Asked Questions
It praises Soma in his purified (pavamāna) form during the Soma ritual—how he is released, filtered, becomes radiant, and gives rise to inspired thoughts and sacred speech.
It shows how prayers and insights surge toward Soma with force and devotion, as if the mind’s inspirations naturally flow into the purified Soma current.
Soma is Indra’s empowering drink in Vedic ritual. The hymn asks that Soma and Indra together bring good fortune and grant ‘heroic power’ (strength, victory, capability) to the worshippers.
Ask anything about Sukta 95 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
