Sukta 5
Sukta 9.5
Soma Pavamāna
ਇਹ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਣ-ਊਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ-ਦਾਤਾ ਬਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਬਦਲ-ਬਦਲ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਵਾਹਾ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣੇ ਸੋਮ-ਅਰਪਣ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
समिद्धो विश्वतस्पतिः पवमानो वि राजति । प्रीणन्वृषा कनिक्रदत् ॥
ਸਮਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼੍ਵਤਸਪਤਿ—ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਮਸਤਤਾ ਦਾ ਧਾਰਕ ਅਧਿਪਤੀ—ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਵਜੋਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਣਨ ਕਰਦਾ, ਅੰਦਰਲਾ ਰਸ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸ਼ਕਤੀ ਗੱਜਦੀ ਹੈ, ਊਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Mantra 2
तनूनपात्पवमानः शृङ्गे शिशानो अर्षति । अन्तरिक्षेण रारजत् ॥
ਤਨੂਨਪਾਤ—ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ—ਆਪਣਾ ਸਿੰਗ ਤਿੱਖਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਤੇ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਤਰિક્ષ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਚਮਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
ईळेन्यः पवमानो रयिर्वि राजति द्युमान् । मधोर्धाराभिरोजसा ॥
ਈਲੇਨ੍ਯ—ਆਕਾਂਛਣਯੋਗ—ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਦ੍ਯੁਮਾਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਯਿ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਰੂਪ—ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਮਧੁ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਓਜਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
बर्हिः प्राचीनमोजसा पवमानः स्तृणन्हरिः । देवेषु देव ईयते ॥
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਆਪਣੇ ਓਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਰ੍ਹਿਸ—ਯਜ੍ਞ-ਆਸਨ—ਵਿਸਤਾਰਦਾ ਹੈ; ਹਰੀ—ਸੁਵਰਨ-ਹਰਿਤ—ਊਰਜਾ ਦਾ ਅਸ਼੍ਵ ਵਿਛਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੇਵ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲ—ਅੰਦਰਲੇ ਉੱਚੇ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੱਲ—ਚਲਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
उदातैर्जिहते बृहद्द्वारो देवीर्हिरण्ययीः । पवमानेन सुष्टुताः ॥
ਉਦਾਤਤ ਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ—ਸੁਵਰਨਮਈ ਜੋਤ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ—ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਵੈ-ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਰਾਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 6
सुशिल्पे बृहती मही पवमानो वृषण्यति । नक्तोषासा न दर्शते ॥
ਸੁਸ਼ਿਲਪਿਤ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪૃਥਵੀ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਆਪਣੇ ਵೃಷਣ੍ਯ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਤ-ਉਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਅੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਲਯਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ।
Mantra 7
उभा देवा नृचक्षसा होतारा दैव्या हुवे । पवमान इन्द्रो वृषा ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋ ਦੈਵੀ ਹੋਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵೃಷਾ ਸਥਿਤ ਹੈ—ਵਿਜੇਈ ਬਲ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸ਼ਕਤੀ।
Mantra 8
भारती पवमानस्य सरस्वतीळा मही । इमं नो यज्ञमा गमन्तिस्रो देवीः सुपेशसः ॥
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਦੀ ਭਾਰਤੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਇੜਾ—ਸੁੰਦਰ-ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ—ਸਾਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਆਓ; ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਠੀਕ ਘੜਤ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਆ ਵੱਸਣ।
Mantra 9
त्वष्टारमग्रजां गोपां पुरोयावानमा हुवे । इन्दुरिन्द्रो वृषा हरिः पवमानः प्रजापतिः ॥
ਮੈਂ ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੂੰ—ਅਗਰਜ, ਗੋਪਾ, ਗੋਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੁਰੋਯਾਵਾਨ (ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨੇਤਾ)—ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਚਮਕਦਾ ਇੰਦੂ, ਪਵਮਾਨ, ਇੰਦਰ ਹੀ ਹੈ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਹਰੀ (ਤਾਮ੍ਰ-ਵਰਨ ਬਲ)—ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ।
Mantra 10
वनस्पतिं पवमान मध्वा समङ्ग्धि धारया । सहस्रवल्शं हरितं भ्राजमानं हिरण्ययम् ॥
ਹੇ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ, ਮਿਠਾਸ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਵਨਸਪਤੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ; ਹਜ਼ਾਰ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਹਰੀ-ਤਾਮ੍ਰ-ਵਰਨ, ਦਿਪਤਿਮਾਨ, ਹਿਰਣ੍ਯਮਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।
Mantra 11
विश्वे देवाः स्वाहाकृतिं पवमानस्या गत । वायुर्बृहस्पतिः सूर्योऽग्निरिन्द्रः सजोषसः ॥
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਦੀ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਨਾਲ ਬਣੀ ਆਹੁਤੀ ਵੱਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਆਉਣ। ਵਾਯੁ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸੂਰਜ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ—ਇਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ।
Frequently Asked Questions
Soma Pavamāna is Soma in the act of self-purification—pressed, flowing, and clarified through the filter—praised as a radiant power that energizes gods and humans.
It sanctifies and celebrates the Soma flow during purification and offering, portraying Soma as increasing inner delight and strength, and inviting the gods to come to the oblation.
Night-and-Dawn symbolize rhythmic alternation—hidden and revealed. The hymn uses this image to show how Soma’s purified power becomes perceptible in ordered cycles of obscurity and light.
Ask anything about Sukta 5 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.