
Sukta 9.78
Soma Pavamāna
ਇਹ ਛੋਟੀ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ ਹੀ ਸਲਾਹੁੰਦੀ ਹੈ: “ਰਾਜਾ” ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਰਪਣ-ਸਥਾਨ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ, ਦਿਵਿਆ ਸੰਗਤ, ਅਤੇ ਧਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ “ਚਰਾਗਾਹ-ਮਾਰਗ” (ਗਵਿਊਤੀ), ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੇੜੇ ਤੇ ਦੂਰ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰੇ।
Mantra 1
प्र राजा वाचं जनयन्नसिष्यददपो वसानो अभि गा इयक्षति । गृभ्णाति रिप्रमविरस्य तान्वा शुद्धो देवानामुप याति निष्कृतम् ॥
ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਿਆਂ; ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਧਾਰ ਕੇ ਕਿਰਣਾਂ ਵੱਲ ਧਾਵਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਗ਼/ਮੈਲ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਵਿਰ (ਮੇਢਾ/ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਤਾ) ਆਪਣੇ ਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ (ਤਿਆਰ ਅਰਪਣ-ਸਥਾਨ) ਵੱਲ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
इन्द्राय सोम परि षिच्यसे नृभिर्नृचक्षा ऊर्मिः कविरज्यसे वने । पूर्वीर्हि ते स्रुतयः सन्ति यातवे सहस्रमश्वा हरयश्चमूषदः ॥
ਇੰਦਰ ਲਈ, ਹੇ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਨਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੌਫੇਰੇ ਢਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ ਊਰਮੀ—ਕਵੀ—ਤੂੰ ਵਨ ਵਿੱਚ (ਯਜ੍ਞ-ਪੀੜਨ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ) ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤੇਰੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਅਨੇਕ ਸ੍ਰੁਤਯਃ (ਧਾਰਾਂ) ਹਨ; ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਰਗੇ ਹਰਯਃ, ਚਮੂਸ਼ਦ੍—ਹਵਿਸ਼-ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਆਸੀਨ—ਬਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 3
समुद्रिया अप्सरसो मनीषिणमासीना अन्तरभि सोममक्षरन् । ता ईं हिन्वन्ति हर्म्यस्य सक्षणिं याचन्ते सुम्नं पवमानमक्षितम् ॥
ਸਮੁੰਦਰ-ਜਨਮੀਆਂ ਅਪਸਰਸਾਂ, ਅੰਦਰ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਮਨੀਸ਼ਿਣ (ਵਿਚਾਰਕ) ਉੱਤੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਢਾਲ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਮ੍ਯ (ਉੱਚੇ ਗ੍ਰਿਹ) ਦੀ ਸਖ਼ਸ਼ਣਿ—ਸਹਚਰਤਾ ਵੱਲ—ਪ੍ਰੇਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਤੋਂ ਅਖ਼ਿਤ (ਅਖੰਡ) ਸੁਮਨ—ਕਿਰਪਾ—ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 4
गोजिन्नः सोमो रथजिद्धिरण्यजित्स्वर्जिदब्जित्पवते सहस्रजित् । यं देवासश्चक्रिरे पीतये मदं स्वादिष्ठं द्रप्समरुणं मयोभुवम् ॥
ਸਾਡਾ ਸੋਮ ਗੋਜਿਤ੍—ਗੋ/ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਜੇਤੂ—ਬਣ ਕੇ, ਰਥਜਿਤ੍, ਹਿਰਣ੍ਯਜਿਤ੍, ਸ੍ਵਰਜਿਤ੍, ਅਬ੍ਜਿਤ੍, ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ੍ ਹੋ ਕੇ ਪਵਤੇ—ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੀਣ ਲਈ ਮਦ—ਆਨੰਦ-ਉਤਕਰਸ਼—ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੜਿਆ ਹੈ: ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਦ੍ਰਪਸ, ਅਰੁਣ—ਉਸ਼ਾ-ਬਲ ਨਾਲ ਰਕਤਿਮ—ਅਤੇ ਮਯੋਭੁਵ—ਸੁਖਦਾਇਕ।
Mantra 5
एतानि सोम पवमानो अस्मयुः सत्यानि कृण्वन्द्रविणान्यर्षसि । जहि शत्रुमन्तिके दूरके च य उर्वीं गव्यूतिमभयं च नस्कृधि ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਪਵਮਾਨ! ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਨੇੜੇ ਤੇ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ; ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਵ੍ਯੂਤੀ (ਚਰਾਗਾਹ) ਅਤੇ ਨਿਰਭਯ ਅਵਸਥਾ ਬਖ਼ਸ਼।
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he flows and purifies himself through water and the filter, becoming fit to be offered to the gods.
It means Soma is seen as a power that awakens inspired speech (vāc) and clear thought in the seer, especially during the purification and offering.
It asks Soma to make intentions true, to send riches, to defeat enemies near and far, and to grant a wide, radiant ‘pasture’ (gavyūti) along with fearlessness.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.