Sukta 113
Sukta 9.113
Pavamāna Soma hymn tradition; specific rishi attribution requires Anukramaṇī confirmation for 9.113.
Soma Pavamāna; Indra prominently as drinker and agent of victory.
Unverified without metrical scan.
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਪੀੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਨੀ ਵਿਚੋਂ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਲਈ ਉੱਛਲ ਕੇ ਵਹਿਣ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੰਦਰ ਸ਼ਕਤੀ ਪੀ ਕੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਕਰਤੱਬ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ। ਪੱਥਰਾਂ, ਜਪ/ਛੰਦ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹਨ ਦੀ ਯਾਗਿਕ ਛਬੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਾ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਤਵ (ਅਮਰਤਾ) ਵੱਲ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਧ੍ਰੁਵ-ਵਾਕ “ਇੰਦਰਾਯੇਂਦੋ ਪਰਿ ਸ੍ਰਵ” ਬਾਹਰੀ ਯਜ્ઞ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੀ ਉਤਥਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
शर्यणावति सोममिन्द्रः पिबतु वृत्रहा । बलं दधान आत्मनि करिष्यन्वीर्यं महदिन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਸ਼ਰ੍ਯਣਾਵਤ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਇੰਦਰ ਸੋਮ ਪੀਵੇ; ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਬਲ ਧਾਰ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵੀਰਯ ਕਰਣ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ। ਹੇ ਇੰਦੁ (ਸੋਮ), ਇੰਦਰ ਲਈ ਪਰਿ ਸ੍ਰਵ—ਚੌਫੇਰੇ ਵਹਿ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਹਿ।
Mantra 2
आ पवस्व दिशां पत आर्जीकात्सोम मीढ्वः । ऋतवाकेन सत्येन श्रद्धया तपसा सुत इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਹੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੇ ਸੋਮ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਦਾਤਾ, ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵਹਿ ਆ! ਤ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਸਤ੍ਯ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਨਾਲ, ਤਪਸ ਨਾਲ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ (ਸੁਤ ਹੋ ਕੇ) — ਹੇ ਇੰਦੂ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵਹਿ, ਅੱਗੇ ਵਹਿ।
Mantra 3
पर्जन्यवृद्धं महिषं तं सूर्यस्य दुहिताभरत् । तं गन्धर्वाः प्रत्यगृभ्णन्तं सोमे रसमादधुरिन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਪਰਜਨ੍ਯ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ ਲੈ ਆਈ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਦਾਨ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ; ਸੋਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸ—ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਾਰ—ਟਿਕਾਇਆ। ਹੇ ਇੰਦੂ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵਹਿ, ਅੱਗੇ ਵਹਿ।
Mantra 4
ऋतं वदन्नृतद्युम्न सत्यं वदन्त्सत्यकर्मन् । श्रद्धां वदन्त्सोम राजन्धात्रा सोम परिष्कृत इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਤਦ੍ਯੁਮ੍ਨ (ਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ); ਸਤ੍ਯ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਸਤ੍ਯਕਰ੍ਮਨ (ਸਤ੍ਯ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ); ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਸੋਮ ਰਾਜਾ—ਹੇ ਸੋਮ, ਧਾਤ੍ਰਾ (ਵਿਧਾਤਾ) ਵੱਲੋਂ ਪਰਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵਹਿ, ਅੱਗੇ ਵਹਿ।
Mantra 5
सत्यमुग्रस्य बृहतः सं स्रवन्ति संस्रवाः । सं यन्ति रसिनो रसाः पुनानो ब्रह्मणा हर इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇ ਸਤ੍ਯ ਦਾ ਸੰਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਕੱਠੇ ਵਹਿੰਦੇ ਧਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਸ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਹਰੀ (ਤਾਂਬੇ-ਵਰਣ) ਇੰਦੂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ (ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਚੌਫੇਰੇ ਵਹਿ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋ।
Mantra 6
यत्र ब्रह्मा पवमान छन्दस्यां वाचं वदन् । ग्राव्णा सोमे महीयते सोमेनानन्दं जनयन्निन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਜਿੱਥੇ, ਹੇ ਪਵਮਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁਰੋਹਿਤ ਛੰਦਸ੍ਯ (ਛੰਦੋਬੱਧ) ਵਾਣੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਗ੍ਰਾਵਣ (ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੱਥਰ) ਨਾਲ ਸੋਮ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੋਮ ਨਾਲ ਉਹ ਆਨੰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦੂ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਚੌਫੇਰੇ ਵਹਿ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋ।
Mantra 7
यत्र ज्योतिरजस्रं यस्मिँल्लोके स्वर्हितम् । तस्मिन्मां धेहि पवमानामृते लोके अक्षित इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਜਿੱਥੇ ਅਜਸ੍ਰ (ਅਵਿਰਤ) ਜੋਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਰ (ਸੂਰਜਮਈ ਸਵਰਗ) ਟਿਕਿਆ ਹੈ—ਉਸ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਅਕ੍ਸ਼ਿਤ (ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ) ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਵਮਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਟਿਕਾ। ਹੇ ਇੰਦੂ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਚੌਫੇਰੇ ਵਹਿ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋ।
Mantra 8
यत्र राजा वैवस्वतो यत्रावरोधनं दिवः । यत्रामूर्यह्वतीरापस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਜਿੱਥੇ ਵੈਵਸਵਤ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਵ ਦਾ ਅਵਰੋਧਨ—ਸੁਰਗ ਦਾ ਘੇਰਾ/ਦੁਆਰ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਆਪਃ (ਜਲ-ਧਾਰਾਵਾਂ) ਹਨ—ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ (ਅਮਰ) ਕਰ। ਹੇ ਇੰਦੁ (ਸੋਮ), ਇੰਦਰ ਲਈ ਪਰਿ ਸ੍ਰਵ—ਚੌਫੇਰੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਹਿ।
Mantra 9
यत्रानुकामं चरणं त्रिनाके त्रिदिवे दिवः । लोका यत्र ज्योतिष्मन्तस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਜਿੱਥੇ ਅਨੁਕਾਮੰ ਚਰਣੰ—ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਣਾਕੇ—ਤਿੰਨ-ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਤ੍ਰਿਦਿਵੇ—ਤਿੰਨ-ਵਿਧ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ; ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਮੰਤ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ—ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਰ। ਹੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੋਮ, ਪਰਿ ਸ੍ਰਵ—ਚੌਫੇਰੇ ਤੇ ਅੰਦਰ ਵਹਿ।
Mantra 10
यत्र कामा निकामाश्च यत्र ब्रध्नस्य विष्टपम् । स्वधा च यत्र तृप्तिश्च तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਜਿੱਥੇ ਕਾਮਾਂ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਕਾਮਾ—ਸੱਚੇ ਸੰਕਲਪ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਧਨ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ) ਦਾ ਵਿਟਪ—ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਨ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਵਧਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ—ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਰ। ਹੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੋਮ, ਪਰਿ ਸ੍ਰਵ—ਚੌਫੇਰੇ ਤੇ ਅੰਦਰ ਵਹਿ।
Mantra 11
यत्रानन्दाश्च मोदाश्च मुदः प्रमुद आसते । कामस्य यत्राप्ताः कामास्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ਜਿੱਥੇ ਆਨੰਦ, ਹਰਖ ਅਤੇ ਮੁਦਿਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੋਦ ਆਪਣਾ ਆਸਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਬਖ਼ਸ਼; ਹੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੋਮ (ਇੰਦੋ), ਸਾਡੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਹਿ।
Frequently Asked Questions
It is a Soma Pavamāna hymn asking the purified Soma to flow strongly for Indra, so Indra gains strength and achieves victory. It also presents Soma as a giver of joy and a path toward immortality.
Because in the Soma ritual, correct metrical recitation and sacred speech are part of how Soma is ‘made great’—the hymn teaches that disciplined, measured speech helps manifest Soma’s uplifting power.
In Vedic terms it points to amṛta—rising beyond decay and fear through Soma’s purified essence. It can mean both a hoped-for divine state and an inner transformation toward enduring wholeness and bliss.
Ask anything about Sukta 113 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
