Rig Veda Sukta 98
Mandala 9Sukta 9812 Mantras

Sukta 98

Sukta 9.98

Devata

Soma Pavamāna (Indu)

ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਇੰਦੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਉੱਲੀਏ ਛਾਣਣਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਅੰਤ ਧਨ, ਬਲ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਗਾਇਕਾਂ ਵੱਲ “ਵਹਿ ਆਉਣ” ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਦੀ ਸੁੱਧ ਧਾਰ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦਮਈ ਸਹਿਮਤੀ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਂਦਾ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ “ਘਰ” ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਦਾ ਅੰਤ ਇਸ ਸਾਂਝੀ ਆਕਾਂਖਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਸੋਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਬਲ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ।

Sanskrit recitationRig Veda 9.98

Mantras

Mantra 1

अभि नो वाजसातमं रयिमर्ष पुरुस्पृहम् । इन्दो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभ्वासहम् ॥

ਹੇ ਇੰਦੂ, ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵਹਿ ਆ—ਵਾਜਸਾਤਮ (ਬਲ-ਵਿਜੈ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ) ਰਯਿ, ਪੁਰੁਸਪ੍ਰਿਹ (ਬਹੁਤ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ) ਧਨ। ਹੇ ਇੰਦੋ, ਸਹਸ੍ਰਭਰਣਸ (ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਤੁਵਿਦ੍ਯੁਮਨ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਿਮਾ) ਅਤੇ ਵਿਭ੍ਵਾਸਹ (ਸਭ ਰੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ) ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕਰ।

Mantra 2

परि ष्य सुवानो अव्ययं रथे न वर्माव्यत । इन्दुरभि द्रुणा हितो हियानो धाराभिरक्षाः ॥

ਦਬਾਇਆ ਹੋਇਆ (ਸੁਵਾਨ) ਉਹ ਉਨ ਦੇ ਆਵਰਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਉੱਤੇ ਕਵਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੰਦੁ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦ੍ਰੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

परि ष्य सुवानो अक्षा इन्दुरव्ये मदच्युतः । धारा य ऊर्ध्वो अध्वरे भ्राजा नैति गव्ययुः ॥

ਦਬਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇੰਦੁ ਉਨ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਮਦ (ਆਨੰਦ-ਉਮੰਗ) ਝੜਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਧਵਰ (ਯਜ੍ਞ) ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਾਰਾ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਗਵ੍ਯਾਂ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਗੋਆਂ) ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ।

Mantra 4

स हि त्वं देव शश्वते वसु मर्ताय दाशुषे । इन्दो सहस्रिणं रयिं शतात्मानं विवाससि ॥

ਹੇ ਦੇਵ ਇੰਦੂ! ਤੂੰ ਹੀ ਸਦਾ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਤ੍ਯ ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉ ਕਲਿਆਣ-ਰੂਪ ਵਸੁ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਇੰਦੋ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਸ੍ਰਿਣ ਰਯਿ—ਸ਼ਤਾਤਮ (ਸੌ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲਾ) ਧਨ—ਦੇ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਖੇਮ ਵਿੱਚ ਵਸਾਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 5

वयं ते अस्य वृत्रहन्वसो वस्वः पुरुस्पृहः । नि नेदिष्ठतमा इषः स्याम सुम्नस्याध्रिगो ॥

ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ, ਹੇ ਵਸੁ! ਤੇਰੇ ਬਹੁਤੇ ਧਨਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਇਸ (ਸੋਮ) ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਾਂ। ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਸਾਨੂੰ ਟਿਕਾ; ਅਤੇ ਹੇ ਅਧ੍ਰਿਗੋ, ਤੇਰੇ ਸੁਮਨ (ਕਿਰਪਾ) ਦੇ ਧਾਰਕ ਬਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਅਟੁੱਟ ਠਹਿਰਾਵ ਵਾਲੇ ਰਹੀਏ।

Mantra 6

द्विर्यं पञ्च स्वयशसं स्वसारो अद्रिसंहतम् । प्रियमिन्द्रस्य काम्यं प्रस्नापयन्त्यूर्मिणम् ॥

ਦੋ ਵਾਰੀ ਪੰਜ ਭੈਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਵੈ-ਯਸ਼ਸਵੀ (ਸੋਮ) ਨੂੰ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਕਾਮ੍ਯ ਉਸ ਨੂੰ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਆਨੰਦ-ਊਰਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 7

परि त्यं हर्यतं हरिं बभ्रुं पुनन्ति वारेण । यो देवान्विश्वाँ इत्परि मदेन सह गच्छति ॥

ਉਹ ਪ੍ਰਿਯ ਕੇਸਰੀ-ਵਰਨ ਸੋਮ ਨੂੰ—ਸੁਵਰਨ-ਭੂਰਾ (ਬਭ੍ਰੁ) ਨੂੰ—ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਜਲ ਨਾਲ ਚੌਫੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿ-ਵਿਆਪ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।

Mantra 8

अस्य वो ह्यवसा पान्तो दक्षसाधनम् । यः सूरिषु श्रवो बृहद्दधे स्वर्ण हर्यतः ॥

ਉਸ ਦੀ ਅਵਸਾ (ਸਹਾਇਤਾ) ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੁਹਾਡਾ ਰੱਖਿਆਕ ਹੈ—ਦਕ੍ਸ਼ (ਕੌਸ਼ਲ) ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਕਤੀ-ਸਾਧਕ। ਜੋ ਹਰ੍ਯਤ (ਪ੍ਰਿਯ, ਤੇਜਸਵੀ) ਸ੍ਵਰ੍ਣ (ਸੂਰਜ-ਸਮਾਨ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ, ਸੂਰੀਸ਼ੁ (ਰਿਸ਼ੀ-ਗਾਇਕਾਂ) ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਰਵਃ (ਯਸ਼, ਕੀਰਤੀ) ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸੂਰਜ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਦ੍ਯੌ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਂਗ।

Mantra 9

स वां यज्ञेषु मानवी इन्दुर्जनिष्ट रोदसी । देवो देवी गिरिष्ठा अस्रेधन्तं तुविष्वणि ॥

ਹੇ ਰੋਦਸੀ (ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ), ਮਨੁੱਖੀ ਯਜਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਇੰਦੂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਦੇਵ, ਦੇਵੀ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਦੇਵ; ਗਿਰਿਸ਼ਠਾ (ਪਹਾੜ-ਵਾਸੀ), ਅਸ੍ਰੇਧੰਤ (ਅਥੱਕ, ਅਡੋਲ), ਤੁਵਿਸ਼੍ਵਣਿ (ਮਹਾਨ ਗੂੰਜ/ਗਰਜ ਵਾਲਾ)।

Mantra 10

इन्द्राय सोम पातवे वृत्रघ्ने परि षिच्यसे । नरे च दक्षिणावते देवाय सदनासदे ॥

ਹੇ ਸੋਮ, ਇੰਦਰ ਲਈ—ਪੀਣ ਵਾਸਤੇ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਘ੍ਨ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ) ਇੰਦਰ ਲਈ ਤੂੰ ਚੌਫੇਰੇ ਪਰਿਸ਼ਿਚ੍ਯਸੇ (ਸੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ)। ਅਤੇ ਨਰ (ਵੀਰ) ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਤ (ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ-ਦਾਨ ਵਾਲੇ) ਦੇਵ ਲਈ—ਸਦਨਾਸਦੇ (ਆਸਨਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ) ਦਿਵ੍ਯ ਲਈ ਭੀ।

Mantra 11

ते प्रत्नासो व्युष्टिषु सोमाः पवित्रे अक्षरन् । अपप्रोथन्तः सनुतर्हुरश्चितः प्रातस्ताँ अप्रचेतसः ॥

ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੋਮ, ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਉਸ਼ਾਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ (ਪਵਿਤ੍ਰ) ਰਾਹੀਂ ਵਹਿ ਨਿਕਲੇ। ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਧੱਕ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਪਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ—ਪ੍ਰਾਤ਼ਕਾਲ ਵਿੱਚ—ਉਹ ਅਪ੍ਰਚੇਤਸ (ਸਹੀ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ) ਚਾਲਾਂ/ਪ੍ਰਵਾਹ।

Mantra 12

तं सखायः पुरोरुचं यूयं वयं च सूरयः । अश्याम वाजगन्ध्यं सनेम वाजपस्त्यम् ॥

ਹੇ ਸਖਿਓ! ਉਸ ਪੁਰੋਰੁਚ (ਅੱਗੇ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ—ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ, ਸੂਰਯਹ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ। ਵਾਜਗੰਧ੍ਯ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ) ਜਿੱਤੀਏ; ਵਾਜਪਸਤ੍ਯ (ਉਸ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਘਰ ਤੇ ਆਧਾਰ) ਵੀ ਜਿੱਤੀਏ।

Frequently Asked Questions

The deity is Soma Pavamāna (Indu)—Soma as the purified, flowing juice during the ritual filtering process.

As Soma is purified, he is asked to flow toward the worshippers with abundant wealth, victorious strength, and radiant power that removes obstacles and supports the gods.

Because the hymn is meant for the Soma-pressing rite: the poetry mirrors Soma’s real movement through water and filters, and also symbolizes inner purification leading to clarity and power.

Ask anything about Sukta 98 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App