Sukta 66
Sukta 9.66
Soma Pavamāna
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਉਸ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੇ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਉਗ੍ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਲਵਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਹਿ ਕੇ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ‘ਦੁੱਧ’ ਬਲ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਧਿਕ ਵੀ ਹੈ—ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਨੂੰ ਉਰਜਾਵਾਨ ਕਰਨਾ—ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਵੀ—ਸੋਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣਾ।
Mantras
Mantra 1
पवस्व विश्वचर्षणेऽभि विश्वानि काव्या । सखा सखिभ्य ईड्यः ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼੍ਵਚਰ੍ਸ਼ਣੇ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ; ਸਭ ਕਾਵ੍ਯਾਂ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਚਾਰਣਾਂ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ। ਹੇ ਸਖਾ, ਸਖੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤਿ-ਯੋਗ (ਈਡ੍ਯ) ਹੈਂ।
Mantra 2
ताभ्यां विश्वस्य राजसि ये पवमान धामनी । प्रतीची सोम तस्थतुः ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਆਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ, ਤੇਰੇ ਦੋ ਧਾਮ ਪ੍ਰਤੀਚੀ—ਅੰਦਰ-ਮੁਖ—ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਸਾਧਕ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਤਿਆਰ।
Mantra 3
परि धामानि यानि ते त्वं सोमासि विश्वतः । पवमान ऋतुभिः कवे ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੇਰੇ ਧਾਮ ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਰੂਪ ਸਭ ਪਾਸੀਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਵਮਾਨ, ਹੇ ਕਵੀ, ਤੂੰ ਰਿਤੂਆਂ ਰਾਹੀਂ—ਰਿਤ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ—ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 4
पवस्व जनयन्निषोऽभि विश्वानि वार्या । सखा सखिभ्य ऊतये ॥
ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ, ਆਨੰਦ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਜਨਮਾਂਦਾ; ਸਭ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧ। ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਆ।
Mantra 5
तव शुक्रासो अर्चयो दिवस्पृष्ठे वि तन्वते । पवित्रं सोम धामभिः ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਤੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਕਿਰਣ/ਅਰਚੀਆਂ ਦਿਉਂ ਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਧਾਮਾਂ (ਸਥਾਪਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰਕਰਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈਂ—ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਪਵਿਤ੍ਰੰ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਣ) ਹੈਂ।
Mantra 6
तवेमे सप्त सिन्धवः प्रशिषं सोम सिस्रते । तुभ्यं धावन्ति धेनवः ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸੱਤ ਸਿੰਧੂ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਿਸ਼—ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਆਗਿਆ—ਅਨੁਸਾਰ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਧੇਨੂਆਂ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ—ਪੋਸ਼ਕ ਰਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਆਨੰਦ ਵੱਲ ਤੁਰੰਤ ਧਾਵਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 7
प्र सोम याहि धारया सुत इन्द्राय मत्सरः । दधानो अक्षिति श्रवः ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧ; ਸੁਤ (ਪਿਸਿਆ ਹੋਇਆ) ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਮਤਸਰ—ਉਲ੍ਹਾਸ—ਬਣ। ਤੂੰ ਅਕ੍ਸ਼ਿਤਿ ਸ਼੍ਰਵਃ—ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਯਸ਼—ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 8
समु त्वा धीभिरस्वरन्हिन्वतीः सप्त जामयः । विप्रमाजा विवस्वतः ॥
ਸੱਤ ਜਾਮੀ ਭੈਣਾਂ—ਪ੍ਰੇਰਣ ਵਾਲੀਆਂ—ਧੀ-ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਗੂੰਜਾ ਉਠੀਆਂ; ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਵਿਵਸਵਤ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ, ਤੈਨੂੰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪੰਥ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਗਾਇਆ।
Mantra 9
मृजन्ति त्वा समग्रुवोऽव्ये जीरावधि ष्वणि । रेभो यदज्यसे वने ॥
ਇਕਸੁਰ ਮੰਤ੍ਰ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਅਵ੍ਯ (ਭੇਡ ਦੀ ਉਨ) ਉੱਤੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਛਾਣਨੀ ਉੱਤੇ, ਗੂੰਜਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ—ਜਦੋਂ, ਹੇ ਰੇਭ, ਤੂੰ ਵਨ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 10
पवमानस्य ते कवे वाजिन्त्सर्गा असृक्षत । अर्वन्तो न श्रवस्यवः ॥
ਹੇ ਕਵੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਪਵਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਬਲਵਾਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਛੁੱਟ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਯਸ਼ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਧਾਵੇ ਕਰਦੀਆਂ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 11
अच्छा कोशं मधुश्चुतमसृग्रं वारे अव्यये । अवावशन्त धीतयः ॥
ਮਧੁ-ਚੂਹਦੀ ਮਿਠਾਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਹਾ ਦਿੱਤਾ—ਅਵ੍ਯਯ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣ ਵਿੱਚ; ਅਤੇ ਧੀਤੀਆਂ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ) ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਤਰਸੀਆਂ—ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ।
Mantra 12
अच्छा समुद्रमिन्दवोऽस्तं गावो न धेनवः । अग्मन्नृतस्य योनिमा ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਇੰਦੂ ਦੇ ਬੂੰਦ ਘਰ ਨੂੰ ਗਏ—ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧੇਨੂਆਂ ਵਾਂਗ; ਉਹ ਤਸ੍ਯ ਯੋਨਿ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਸੱਚ ਦੇ ਗਰਭ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਤ ਜੰਮਦਾ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 13
प्र ण इन्दो महे रण आपो अर्षन्ति सिन्धवः । यद्गोभिर्वासयिष्यसे ॥
ਹੇ ਇੰਦੂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਰਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਹਿ; ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦੀਆਂ ਦੌੜਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਤਦੋਂ ਬਾਹਰ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਕਿਰਣਾਂ (ਗਾਂਵਾਂ) ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਸਾਵੇਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਾਵੇਂ।
Mantra 14
अस्य ते सख्ये वयमियक्षन्तस्त्वोतयः । इन्दो सखित्वमुश्मसि ॥
ਤੇਰੇ ਇਸ ਸਖ੍ਯ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਓਟ ਨਾਲ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਯਜ੍ਞ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰੀਏ। ਹੇ ਇੰਦੂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਖਿਤ੍ਵ (ਸਾਥ-ਸੰਗਤ) ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 15
आ पवस्व गविष्टये महे सोम नृचक्षसे । एन्द्रस्य जठरे विश ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਗਵਿਸ਼ਟੀ (ਗੋ/ਕਿਰਣਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ) ਲਈ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ ਆ; ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਜਠਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।
Mantra 16
महाँ असि सोम ज्येष्ठ उग्राणामिन्द ओजिष्ठः । युध्वा सञ्छश्वज्जिगेथ ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ; ਉਗ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਹੈਂ। ਹੇ ਇੰਦੂ, ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਹੈਂ। ਲੜਦਿਆਂ ਲੜਦਿਆਂ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 17
य उग्रेभ्यश्चिदोजीयाञ्छूरेभ्यश्चिच्छूरतरः । भूरिदाभ्यश्चिन्मंहीयान् ॥
ਜੋ ਉਗ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਬਲਵਾਨ, ਸ਼ੂਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਸ਼ੂਰ, ਅਤੇ ਬਹੁ-ਦਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਮਹਾਦਾਤਾ ਹੈ—ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਤਿਸ਼ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਹੈ।
Mantra 18
त्वं सोम सूर एषस्तोकस्य साता तनूनाम् । वृणीमहे सख्याय वृणीमहे युज्याय ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਸੂਰਜ-ਸਮ ਸ਼ੂਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰੇਰਕ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਅਤੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਨਾਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸਖ਼ੀ ਲਈ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ; ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਜੁੱਤੀ ਹੋਈ ਏਕਤਾ ਲਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 19
अग्न आयूंषि पवस आ सुवोर्जमिषं च नः । आरे बाधस्व दुच्छुनाम् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਡੇ ਲਈ ਆਯੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਿਆ—ਬਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਪੋਸ਼ਣ ਵੀ। ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਤੇ ਦੁર્ભਾਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਧੱਕ ਦੇ।
Mantra 20
अग्निॠषिः पवमानः पाञ्चजन्यः पुरोहितः । तमीमहे महागयम् ॥
ਅਗਨੀ—ਰਿਸ਼ੀ, ਪਵਮਾਨ (ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲਾ), ਪਾਞਚਜਨ੍ਯ (ਪੰਜ ਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ), ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਸਥਾਪਿਤ—ਉਸ ਮਹਾਗਯ (ਮਹਾਨ ਦਾਤਾ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ) ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਰਾਧਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 21
अग्ने पवस्व स्वपा अस्मे वर्चः सुवीर्यम् । दधद्रयिं मयि पोषम् ॥
ਹੇ ਅਗਨੇ, ਪਵਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਵਪਾ (ਸੁਕਿਰਤ ਕਰਮ) ਕਰ; ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਵਰਚਸ (ਤੇਜ) ਅਤੇ ਸੁਵੀਰ੍ਯ (ਉੱਤਮ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਧਾਰਨ ਕਰਾ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਰਯਿ (ਧਨ/ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਪੱਤੀ) ਤੇ ਪੋਸ਼ (ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਵਾਧਾ) ਰੱਖ।
Mantra 22
पवमानो अति स्रिधोऽभ्यर्षति सुष्टुतिम् । सूरो न विश्वदर्शतः ॥
ਪਵਮਾਨ ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ਟੁਤੀ (ਉੱਤਮ ਸਤੁਤੀ) ਵੱਲ ਧਾਵਦਾ ਹੈ—ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।
Mantra 23
स मर्मृजान आयुभिः प्रयस्वान्प्रयसे हितः । इन्दुरत्यो विचक्षणः ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਇੰਦੂ (ਸੋਮ), ਆਯੁ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ, ਪਿਸੇ ਹੋਏ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਉਸ ਆਨੰਦ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ—ਵਿਚਕਸ਼ਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।
Mantra 24
पवमान ऋतं बृहच्छुक्रं ज्योतिरजीजनत् । कृष्णा तमांसि जङ्घनत् ॥
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸ਼ੁਕਲ ਤੇਜ—ਸੱਤ੍ਯ-ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਜੋਤ—ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਅੰਧਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 25
पवमानस्य जङ्घ्नतो हरेश्चन्द्रा असृक्षत । जीरा अजिरशोचिषः ॥
ਜਦੋਂ ਪਵਮਾਨ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਕੇ ਚੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਹਰਿ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ) ਦੀਆਂ ਚੰਦਰ ਕਿਰਣਾਂ ਛੁੱਟ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਜਰ, ਅਸ਼ੋਚਿਸ਼ (ਅਮਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਜਵਾਲਾ ਵਾਲੀਆਂ)।
Mantra 26
पवमानो रथीतमः शुभ्रेभिः शुभ्रशस्तमः । हरिश्चन्द्रो मरुद्गणः ॥
ਪਵਮਾਨ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰਥ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ; ਸ਼ੁੱਧ ਜਨਾਂ ਨਾਲ—ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਸਤੁਤ; ਹਰਿਤ-ਕਾਂਤੀਮਾਨ, ਮਰੁਦਗਣ ਵਰਗਾ ਬਲਵਾਨ ਸਮੂਹ।
Mantra 27
पवमानो व्यश्नवद्रश्मिभिर्वाजसातमः । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥
ਪਵਮਾਨ ਆਪਣੇ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ—ਵਾਜਸਾਤਮ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜੇਤੂ; ਉਹ ਸਤੋਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਵੀਰਯ, ਉੱਚਾ ਵੀਰ-ਬਲ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 28
प्र सुवान इन्दुरक्षाः पवित्रमत्यव्ययम् । पुनान इन्दुरिन्द्रमा ॥
ਅੱਗੇ, ਨਿਚੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇੰਦੂ ਰਕਸ਼ਾਃ ਪਵਿਤ੍ਰ ਵਿਚੋਂ ਅਤਿ-ਅਵ੍ਯਯ, ਖ਼ਯ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਨਾਨ ਕਰਦਾ ਇੰਦੂ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।
Mantra 29
एष सोमो अधि त्वचि गवां क्रीळत्यद्रिभिः । इन्द्रं मदाय जोहुवत् ॥
ਏਸ਼ ਸੋਮੋ ਤ੍ਵਚਿ ਅਧਿ—ਗਵਾਂ (ਕਿਰਣ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਧੇਨੂਆਂ) ਵਿਚਕਾਰ, ਅਦ੍ਰਿਭਿਃ (ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ) ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਖੇਡਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਦਾਯ (ਸ਼ਕਤੀ-ਮਦ ਦੇ ਉਲ੍ਹਾਸ ਲਈ) ਜੋਹੁਵਤ्—ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 30
यस्य ते द्युम्नवत्पयः पवमानाभृतं दिवः । तेन नो मृळ जीवसे ॥
ਹੇ ਪਵਮਾਨ, ਤੇਰਾ ਦ੍ਯੁਮ੍ਨਵਤ੍ ਪਯਃ—ਦਿਵಃ (ਸਵਰਗ) ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ, ਤੇਜਸਵੀ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਸੇ (ਜੀਵਨ ਲਈ) ਮೃळ—ਕਿਰਪਾਲ ਹੋ।
Frequently Asked Questions
The hymn addresses Soma as Pavamāna (“the self-purifying one”), also called Indu, praised while he is being strained and made fit for offering.
It supports the Soma ritual by invoking Soma’s purification and power, and it asks Soma to grant strength, inspiration, victory, and the grace that sustains life.
These images describe Soma’s nourishing, life-giving essence and his radiant, heaven-linked potency—both the ritual drink’s vitality and its spiritual symbolism of clarified consciousness.
Ask anything about Sukta 66 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.