Sukta 90
Sukta 9.90
Soma Pavamāna (approaching Indra)
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਅੱਗੇ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤਿੱਖੀ ਕੀਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਜਿੱਤੂ ਰਥ ਵਾਂਗ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹੇ, ਜਲਾਂ, ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ‘ਗਾਂਵਾਂ’ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਲਿਆਵੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ ਲਈ ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦਾ ਰਾਜਸੀ ਰੂਪ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
प्र हिन्वानो जनिता रोदस्यो रथो न वाजं सनिष्यन्नयासीत् । इन्द्रं गच्छन्नायुधा संशिशानो विश्वा वसु हस्तयोरादधानः ॥
ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਨਕ, ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਰਥ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਯੁਧ ਤਿੱਖੇ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਸੂ ਆਪਣੇ ਦੋਨਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਵਿਜੈ-ਦਾਨ ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ।
Mantra 2
अभि त्रिपृष्ठं वृषणं वयोधामाङ्गूषाणामवावशन्त वाणीः । वना वसानो वरुणो न सिन्धून्वि रत्नधा दयते वार्याणि ॥
ਤਿੰਨ-ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਧਾਮ ਉਸ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵੱਲ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਚਾਰੀਆਂ ਵਾਣੀਆਂ ਪੁਕਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਰੁਣ ਵਾਂਗ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ; ਰਤਨ-ਧਾਰਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਰਦਾਨ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
शूरग्रामः सर्ववीरः सहावाञ्जेता पवस्व सनिता धनानि । तिग्मायुधः क्षिप्रधन्वा समत्स्वषाळ्हः साह्वान्पृतनासु शत्रून् ॥
ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ, ਸਰਵਵੀਰ, ਸਹਾਵਾਨ (ਬਲਵਾਨ), ਜੇਤਾ—ਹੇ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ; ਧਨਾਂ ਦਾ ਸਨਿਤਾ (ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਬਣ। ਤਿੱਖੇ ਆਯੁਧਾਂ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਧਨ੍ਵਾ (ਤੇਜ਼ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ), ਅਜਿਤ, ਸਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ—ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਵਿਜਈ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ।
Mantra 4
उरुगव्यूतिरभयानि कृण्वन्त्समीचीने आ पवस्वा पुरंधी । अपः सिषासन्नुषसः स्वर्गाः सं चिक्रदो महो अस्मभ्यं वाजान् ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਵ੍ਯੂਤੀ (ਵਿਆਪਕ ਰਾਹ) ਵਾਲੇ, ਹੇ ਸੋਮ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਭਯ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ—ਸਮੀਚੀਨ (ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜੇ) ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰੰਧੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਪਵਸ੍ਵ। ਅਪਃ (ਜਲਾਂ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਉਸ਼ਸਃ (ਉਸ਼ਾਵਾਂ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਃ (ਸੂਰ੍ਯਲੋਕ ਦੀਆਂ ਦਿਪਤ ਗਾਵਾਂ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਵਾਜਾਨ੍ (ਬਲ-ਪੂਰਨਤਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਘੋਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰ।
Mantra 5
मत्सि सोम वरुणं मत्सि मित्रं मत्सीन्द्रमिन्दो पवमान विष्णुम् । मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान्मत्सि महामिन्द्रमिन्दो मदाय ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਵਰੁਣ ਲਈ ਮਦ (ਉੱਲਾਸ) ਬਣ; ਮਿਤ੍ਰ ਲਈ ਮਦ ਬਣ; ਹੇ ਇੰਦੋ ਪਵਮਾਨ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਮਦ ਬਣ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਵੀ ਮਦ ਬਣ। ਮਰੁਤ-ਸ਼ਰਧ (ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ) ਲਈ ਮਦ ਬਣ; ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਮਦ ਬਣ; ਹੇ ਇੰਦੋ, ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ—ਦਿਵ੍ਯ ਮਦਾ (ਉਤਕਰਸ਼ਕ ਉਨਮਾਦ) ਰੂਪ ਬਣ।
Mantra 6
एवा राजेव क्रतुमाँ अमेन विश्वा घनिघ्नद्दुरिता पवस्व । इन्दो सूक्ताय वचसे वयो धा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ—ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ, ਕ੍ਰਤੁ (ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ) ਅਤੇ ਯੁਕਤ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਹੇ ਸੋਮ, ਪਵਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ; ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਸਭ ਵਕਰਤਾਵਾਂ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦੇ। ਹੇ ਇੰਦੁ, ਸੁਕਤ ਦੇ ਵਚਨ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਧਾਰਨ ਕਰਾ; ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤਿਓ, ਸਵਸਤੀ ਦੇ ਕਲਿਆਣਮਈ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਰੱਖੋ।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he flows and purifies through the filter—especially as he approaches Indra to empower victory and give abundance.
It describes Soma’s swift, forceful movement in the ritual stream: purified Soma rushes forward with power (vāja), as if a chariot charging toward its goal, bringing gifts to gods and people.
It asks for fearlessness and safe paths, for the gathering of waters and dawning light (symbols of renewal), for victorious strength, for life-force to support inspired speech, and for ongoing well-being (svasti).
Ask anything about Sukta 90 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.