Sukta 2
Sukta 9.2
Vasiṣṭha (traditional attribution for portions of RV 9.2; Soma Pavamāna context)
Soma Pavamāna (Soma in the act of purification), with explicit linkage to Indra
Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables typical for many Pavamāna verses)
ਗਵੇਦ 9.2 ਇੱਕ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ/ਫਿਲਟਰ) ਰਾਹੀਂ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵਹਿਣ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਬਣਨ ਅਤੇ ਹਵਿਸ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ “ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ” ਕਹਿ ਕੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਵੀਰਤਾ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਯਜ્ઞਕਰਮ ਨੂੰ ਬਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਜਨ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਜ्ञ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਤਿ-ਆਵਸ਼੍ਯਕ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋ ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
पवस्व देववीरति पवित्रं सोम रंह्या । इन्द्रमिन्दो वृषा विश ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ; ਦੇਵ-ਵੀਰਤਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਹਿ। ਹੇ ਇੰਦੂ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।
Mantra 2
आ वच्यस्व महि प्सरो वृषेन्दो द्युम्नवत्तमः । आ योनिं धर्णसिः सदः ॥
ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਸਰः, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸਮਾਨ ਇੰਦੂ, ਦ੍ਯੁਮਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜਸਵੀ! ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਸਥਾਪਿਤ ਸਦਨ ਵਿੱਚ, ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰ।
Mantra 3
अधुक्षत प्रियं मधु धारा सुतस्य वेधसः । अपो वसिष्ट सुक्रतुः ॥
ਪਿਆਰਾ ਮਧੁ ਦੋਹ ਕੇ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਹੈ—ਸੁਤ ਸੋਮ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵੇਧਸ (ਵਿਧਾਤਾ) ਲਈ। ਹੇ ਵਸਿਸ਼ਠ! ਸੁਕ੍ਰਤੁ (ਸੁਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਆਪः ਉਸ ਮਿਠਾਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਹਾ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ।
Mantra 4
महान्तं त्वा महीरन्वापो अर्षन्ति सिन्धवः । यद्गोभिर्वासयिष्यसे ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ! ਮਹਾਨ ਆਪः, ਮਹਾਬਲ ਸਿੰਧਵः ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਗੋਭਿਃ—ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ—ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਆਨੰਦ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
समुद्रो अप्सु मामृजे विष्टम्भो धरुणो दिवः । सोमः पवित्रे अस्मयुः ॥
ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੋਮ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਦਿਉ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸਰਾ, ਧਾਰਕ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ (ਪਵਿਤ੍ਰਕ) ਵਿਚ ਸੋਮ ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਸਾਡੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।
Mantra 6
अचिक्रदद्वृषा हरिर्महान्मित्रो न दर्शतः । सं सूर्येण रोचते ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਾਂਗ ਬਲਵਾਨ ਹਰੀ (ਤਾਮ੍ਰ-ਵਰਨ) ਗੱਜਿਆ ਹੈ—ਮਹਾਨ, ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਦਰਸ਼ਨੀਯ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਸੱਚ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਇਕ-ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 7
गिरस्त इन्द ओजसा मर्मृज्यन्ते अपस्युवः । याभिर्मदाय शुम्भसे ॥
ਹੇ ਇੰਦੂ, ਤੇਰੀਆਂ ਗਿਰਃ (ਵਾਣੀ/ਮੰਤ੍ਰ) ਓਜ ਨਾਲ ਮਰਮ੍ਰੁਜ੍ਯੰਤੈ—ਕੰਮ ਲਈ ਉਤਸੁਕ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਦ (ਆਨੰਦ-ਉਨਮਾਦ) ਲਈ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈਂ; ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਰਸ ਦਾ ਅਲੰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 8
तं त्वा मदाय घृष्वय उ लोककृत्नुमीमहे । तव प्रशस्तयो महीः ॥
ਹੇ ਘ੍ਰਿਸ਼ਵ (ਅਗਨਿ-ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ) ਪ੍ਰਭੂ! ਮਦ-ਆਨੰਦ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਖੋਜਦੇ ਹਾਂ—ਹੇ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਕਰਤਾ! ਤੇਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀਆਂ ਮਹਾਨ ਹਨ।
Mantra 9
अस्मभ्यमिन्दविन्द्रयुर्मध्वः पवस्व धारया । पर्जन्यो वृष्टिमाँ इव ॥
ਹੇ ਇੰਦੁ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ! ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਧੁ ਵਾਂਗ ਧਾਰਾ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ—ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਪਰਜਨ੍ਯ ਵਾਂਗ।
Mantra 10
गोषा इन्दो नृषा अस्यश्वसा वाजसा उत । आत्मा यज्ञस्य पूर्व्यः ॥
ਹੇ ਇੰਦੁ! ਤੂੰ ਗੋਸ਼ਾ (ਗੋ/ਕਿਰਣਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ), ਨ੍ਰਿਸ਼ਾ (ਵੀਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ), ਅਸ਼੍ਵਸਾ (ਅਸ਼੍ਵ-ਵੇਗ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਾਣਬਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ), ਅਤੇ ਵਾਜਸਾ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਤਮਾ ਹੈਂ।
Frequently Asked Questions
It praises Soma while he is being filtered and purified, asking him to become radiant and powerful, and to strengthen Indra and the sacrificer’s victorious energy.
In Vedic ritual language, Soma is the invigorating drink that empowers Indra; symbolically, purified delight and clarity feed the higher will that overcomes obstacles.
It means “the ancient Self of the sacrifice”: Soma is portrayed as the innermost essence that makes the offering effective—both ritually as Soma-juice and inwardly as purified spiritual force.
Ask anything about Sukta 2 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.