Sukta 69

Mantra 1

इषुर्न धन्वन्प्रति धीयते मतिर्वत्सो न मातुरुप सर्ज्यूधनि । उरुधारेव दुहे अग्र आयत्यस्य व्रतेष्वपि सोम इष्यते ॥

ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਮਤਿ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ ਵੱਲ ਧਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮਾਂ ਦੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਥਣ ਵੱਲ ਵੱਛਾ ਜਿਵੇਂ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਧਾਵਦੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਧਾਰਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੋਹਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਮ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Mantra 2

उपो मतिः पृच्यते सिच्यते मधु मन्द्राजनी चोदते अन्तरासनि । पवमानः संतनिः प्रघ्नतामिव मधुमान्द्रप्सः परि वारमर्षति ॥

ਸੋਚ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਧੁ ਨਾਲ ਸਿੰਜਦੀ ਹੈ। ਆਨੰਦ-ਵਾਹਕ ਜਨਮ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਆਸਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ—ਅਟੁੱਟ ਧਾਗੇ ਵਾਂਗ—ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਮਧੁ-ਭਰਿਆ ਬੂੰਦ ਜਾਲ-ਸਮ ਆਵਰਨ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

अव्ये वधूयुः पवते परि त्वचि श्रथ्नीते नप्तीरदितेॠतं यते । हरिरक्रान्यजतः संयतो मदो नृम्णा शिशानो महिषो न शोभते ॥

ਅਵ੍ਯ (ਭੇਡ ਦੀ ਉਨ) ਉੱਤੇ ਉਹ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਧੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ; ਚਮੜੀ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ ਅਦਿਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਋ਤ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ—ਪੂਜਨੀਯ, ਆਪ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਮਦ; ਆਤਮ-ਬਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Mantra 4

उक्षा मिमाति प्रति यन्ति धेनवो देवस्य देवीरुप यन्ति निष्कृतम् । अत्यक्रमीदर्जुनं वारमव्ययमत्कं न निक्तं परि सोमो अव्यत ॥

ਉਕ੍ਸ਼ਾ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ) ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ ਵੰਡਦਾ ਹੈ; ਧੇਨੂਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ—ਦੇਵ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ (ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਕਾਸ) ਕੋਲ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਵਰਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ; ਸੋਮ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਬੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਡੁਬੋ ਕੇ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਕੱਪੜਾ।

Mantra 5

अमृक्तेन रुशता वाससा हरिरमर्त्यो निर्णिजानः परि व्यत । दिवस्पृष्ठं बर्हणा निर्णिजे कृतोपस्तरणं चम्वोर्नभस्मयम् ॥

ਦਾਗ-ਰਹਿਤ, ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਕਪਿਲ-ਵਰਨ ਅਮਰ ਹਰੀ (ਸੋਮ), ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਚੌਫੇਰੇ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਨ ਲਈ ਦਿਉ (ਸਵਰਗ) ਦੀ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਚਮਕੀਲਾ ਆਵਰਨ ਬਣਾਇਆ; ਅਤੇ ਚਮੂਆਂ (ਪਿਆਲਿਆਂ/ਪਾਤਰਾਂ) ਲਈ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਉਪਸਤਰਨ, ਆਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ ਆਧਾਰ, ਰਚਿਆ।

Mantra 6

सूर्यस्येव रश्मयो द्रावयित्नवो मत्सरासः प्रसुपः साकमीरते । तन्तुं ततं परि सर्गास आशवो नेन्द्रादृते पवते धाम किं चन ॥

ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕ, ਰਸ-ਭਰੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਇਕੱਠੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਤਾਣੇ ਹੋਏ ਤੰਤੂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਕਿਸੇ ਧਾਮ—ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਨੂੰ—ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Mantra 7

सिन्धोरिव प्रवणे निम्न आशवो वृषच्युता मदासो गातुमाशत । शं नो निवेशे द्विपदे चतुष्पदेऽस्मे वाजाः सोम तिष्ठन्तु कृष्टयः ॥

ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਢਲਾਨ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਝਪਟਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵੱਲੋਂ ਢਾਲੇ ਗਏ ਤੇਜ਼ ਉਮੰਗ-ਭਰੇ ਮਦ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ—ਦੋ-ਪੈਰਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ-ਪੈਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ; ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੋਮ, ਬਲ ਦੀਆਂ ਭਰਪੂਰਤਾਵਾਂ ਅਡੋਲ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਵੱਸੇ ਰਹਿਣ।

Mantra 8

आ नः पवस्व वसुमद्धिरण्यवदश्वावद्गोमद्यवमत्सुवीर्यम् । यूयं हि सोम पितरो मम स्थन दिवो मूर्धानः प्रस्थिता वयस्कृतः ॥

ਹੇ ਸੋਮ! ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ ਆ; ਵਸੂ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਹਿਰਣ੍ਯ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਅਸ਼੍ਵ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਗੋ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਯਵ (ਅਨਾਜ)-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁਵੀਰ੍ਯ (ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਲਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਸੋਮ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਆਧਾਰ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਦਿਵ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਆਯੁਸ਼੍ਯ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋ।

Mantra 9

एते सोमाः पवमानास इन्द्रं रथा इव प्र ययुः सातिमच्छ । सुताः पवित्रमति यन्त्यव्यं हित्वी वव्रिं हरितो वृष्टिमच्छ ॥

ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਧਾਰਾਂ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਤ (ਨਿਚੋੜੀਆਂ) ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਉਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ (ਛਾਣਣ) ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰਿਤ-ਵਰਨ (ਤਾਂਬੇਲੇ) ਧਾਰੇ ਵਰਖਾ ਵੱਲ—ਉੱਚੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਉਡੇਲ ਵੱਲ—ਦੌੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

Mantra 10

इन्दविन्द्राय बृहते पवस्व सुमृळीको अनवद्यो रिशादाः । भरा चन्द्राणि गृणते वसूनि देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः ॥

ਹੇ ਇੰਦੁ (ਸੋਮ-ਬੂੰਦ)! ਵਿਸ਼ਾਲ ਇੰਦਰ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ—ਸੁਮ੍ਰੁਲੀਕ (ਕਿਰਪਾਲੂ), ਅਨਵਦ੍ਯ (ਨਿਰਦੋਸ਼), ਰਿਸ਼ਾਦਾ (ਹਾਨੀ ਦਾ ਨਾਸਕ)। ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚੰਦਰ (ਚਮਕਦੀਆਂ) ਵਸੂਆਂ ਲਿਆ ਦੇ; ਅਤੇ ਹੇ ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਦੇਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਓ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।