
Sukta 9.17
Kāṇva (general for adjacent pavamāna material; hymn-level attribution may vary)
Soma Pavamāna
Gāyatrī (probable)
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਛਾਣਨੀ/ਫਿਲਟਰ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ “ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲੋਕਾਂ” ਤੋਂ ਪਰੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ-ਸਮਾਨ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਯਜ್ಞ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਤ (ਸੱਚ/ਵਿਵਸਥਾ) ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਾਨ ਲਈ ਯੋਗ।
Mantra 1
प्र निम्नेनेव सिन्धवो घ्नन्तो वृत्राणि भूर्णयः । सोमा असृग्रमाशवः ॥
ਢਲਾਣ ਤੋਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਜ਼ ਸੋਮ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਣਿ—ਰੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਨੰਤਃ—ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਭੂਰਣਯਃ—ਘੁੰਮਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Mantra 2
अभि सुवानास इन्दवो वृष्टयः पृथिवीमिव । इन्द्रं सोमासो अक्षरन् ॥
ਅਭਿਸੁਤ ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੋਮੇ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵਗਦੇ ਹਨ।
Mantra 3
अत्यूर्मिर्मत्सरो मदः सोमः पवित्रे अर्षति । विघ्नन्रक्षांसि देवयुः ॥
ਅਤਿਊਰਮੀ, ਮਤਸਰ ਤੇ ਮਦ-ਸਰੂਪ ਸੋਮ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਯੁ ਹੋ ਕੇ ਰਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਘਟਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
आ कलशेषु धावति पवित्रे परि षिच्यते । उक्थैर्यज्ञेषु वर्धते ॥
ਉਹ ਕਲਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਚ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਢਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਕਥਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
अति त्री सोम रोचना रोहन्न भ्राजसे दिवम् । इष्णन्त्सूर्यं न चोदयः ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਦਿਉਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ। ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰੇਰਕ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦਾ ਹੈਂ—ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਤੀ ਤੱਕ ਚਲਾਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 6
अभि विप्रा अनूषत मूर्धन्यज्ञस्य कारवः । दधानाश्चक्षसि प्रियम् ॥
ਵਿਪ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਦੇ ਕਾਰਵ ਯਜ्ञ ਦੇ ਮੱਥੇ—ਸ਼ਿਖਰ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਯ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ (ਅੰਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
Mantra 7
तमु त्वा वाजिनं नरो धीभिर्विप्रा अवस्यवः । मृजन्ति देवतातये ॥
ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਵਾਜਿਨ ਸੋਮ ਨੂੰ ਨਰ—ਵਿਪ੍ਰ, ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਇੱਛੁਕ—ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾਤਿ (ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਤੱਬ) ਜਨਮ ਲਵੇ।
Mantra 8
मधोर्धारामनु क्षर तीव्रः सधस्थमासदः । चारुॠताय पीतये ॥
ਮਧੁ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਤੀਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਿਆ, ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਦਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰ। ਤ (ਸੱਚ-ਵਿਵਸਥਾ) ਲਈ ਸੁੰਦਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ (ਤੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ)।
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma juice in the act of purification as it flows through the filter and becomes fit for offering and drinking by the gods.
Rivers show Soma’s rushing, cleansing force that breaks blockages; the Sun image shows Soma’s power to shine, ascend, and drive forward light and life-energy.
It means Soma is aligned with ṛta—truth, right order, and harmony—so the offering supports clarity, balance, and the proper movement of sacred power in the rite.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.