Sukta 67
Sukta 9.67
Soma Pavamana
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸਤੁਤੀ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਜਦੋਂ ਛਾਣਨੀ/ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਸੋਮ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਧਨ–ਵੀਰਤਾ–ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪੂਰਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਰ-ਰੂਪ ਰਸ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ: ਪਵਮਾਨੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਦੁੱਧ, ਘਿਉ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਾਲਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ।
Mantras
Mantra 1
त्वं सोमासि धारयुर्मन्द्र ओजिष्ठो अध्वरे । पवस्व मंहयद्रयिः ॥
ਤੂੰ ਸੋਮ ਹੈਂ—ਧਾਰਯੁಃ (ਧਾਰਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ), ਮੰਦਰ (ਆਨੰਦਦਾਇਕ), ਅਧ੍ਵਰੇ (ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ) ਓਜਿਸ਼੍ਠ (ਅਤਿਸ਼ਯ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ); ਪਵਸ੍ਵ—ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮੰਹਯਤ੍ ਰਯਿਃ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ/ਪੂਰਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼।
Mantra 2
त्वं सुतो नृमादनो दधन्वान्मत्सरिन्तमः । इन्द्राय सूरिरन्धसा ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਤੂੰ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਧਾਰਕ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੱਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇੰਦਰ ਲਈ ਅੰਧਸ (ਸੋਮ-ਰਸ) ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦਾਤਾ ਹੈਂ।
Mantra 3
त्वं सुष्वाणो अद्रिभिरभ्यर्ष कनिक्रदत् । द्युमन्तं शुष्ममुत्तमम् ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਅਦ੍ਰਿ (ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰਾਂ) ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵਹਿ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਗੂੰਜਦਾਰ ਨਾਦ ਕਰਦਾ; ਤੂੰ ਦ੍ਯੁਮੰਤ (ਤੇਜਸਵੀ) ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ੁਸ਼ਮ (ਬਲ) ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 4
इन्दुर्हिन्वानो अर्षति तिरो वाराण्यव्यया । हरिर्वाजमचिक्रदत् ॥
ਇੰਦੁ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਅਵ੍ਯਯ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਵਾਰਾ (ਆਵਰਨਾਂ) ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ; ਹਰੀ (ਤਾਮ੍ਰ-ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦਾ ਘੋਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
इन्दो व्यव्यमर्षसि वि श्रवांसि वि सौभगा । वि वाजान्त्सोम गोमतः ॥
ਹੇ ਇੰਦੂ, ਤੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰਕ (ਛਾਣਨੀ) ਵਿਚੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰਵਣਾਂ/ਕੀਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੌਭਾਗਿਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਜਿੱਤੂ ਵਾਜਾਂ (ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਫੈਲਾਂਦਾ ਹੈਂ—ਹੇ ਸੋਮ, ਗੋ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਣਾਂ) ਨਾਲ ਧਨਵਾਨ, ਦਿੱਪਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ।
Mantra 6
आ न इन्दो शतग्विनं रयिं गोमन्तमश्विनम् । भरा सोम सहस्रिणम् ॥
ਹੇ ਇੰਦੂ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਤਗੁਣ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਗੋ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਣਾਂ) ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ (ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਗਤੀ-ਸ਼ਕਤੀ) ਯੁਕਤ ਧਨ—ਲਿਆ ਦੇ; ਹੇ ਸੋਮ, ਸਹਸ੍ਰਧਾਰਾ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਭਵਨ ਵਿਚ ਵਹਾ ਕੇ ਲਿਆ।
Mantra 7
पवमानास इन्दवस्तिरः पवित्रमाशवः । इन्द्रं यामेभिराशत ॥
ਪਵਮਾਨ ਇੰਦੂ, ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼, ਪਵਿਤ੍ਰਕ (ਛਾਣਨੀ) ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਨੰਦ-ਰਸ ਨੂੰ ਦਿੱਪਤ ਅਧਿਪਤਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਏਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 8
ककुहः सोम्यो रस इन्दुरिन्द्राय पूर्व्यः । आयुः पवत आयवे ॥
ਸੋਮਯ ਰਸ—ਇੰਦੂ—ਇੰਦਰ ਲਈ ਪੁਰਾਤਨ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਆਯੁ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਆਯੁ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਵੱਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 9
हिन्वन्ति सूरमुस्रयः पवमानं मधुश्चुतम् । अभि गिरा समस्वरन् ॥
ਚਮਕਦੇ ਦੇਵ ਮਧੁ ਟਪਕਾਉਂਦੇ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਵੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਗੀਤ ਉਸ ਵੱਲ ਇਕੋ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 10
अविता नो अजाश्वः पूषा यामनियामनि । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥
ਅਜਾਸ਼ਵ—ਬੱਕਰੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲਾ—ਸਾਡਾ ਸਹਾਇਕ ਪੂਸ਼ਨ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਤੇ ਸਾਡਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਕਨਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ (ਵਧਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ) ਸਾਨੂੰ ਭੋਜਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Mantra 11
अयं सोमः कपर्दिने घृतं न पवते मधु । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥
ਇਹ ਸੋਮ ਕਪર્દਿਨ ਲਈ ਘਿਉ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠਾ ਮਧੁਰਸ ਬਣ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਕੁਆਰੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਦਾ-ਨਵੀਂ, ਜਾਗਰੂਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਭਾਗ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Mantra 12
अयं त आघृणे सुतो घृतं न पवते शुचि । आ भक्षत्कन्यासु नः ॥
ਹੇ ਆਘ੍ਰਿਣੇ (ਦਹਕਦਾ ਤੇਜਸਵੀ), ਇਹ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਘਿਉ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਕੁਆਰੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਦਾ-ਨਵੀਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਯੋਗ ਭੋਗ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ, ਸਾਡਾ ਵਿਕਾਸ ਨਿਰਮਲਤਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
Mantra 13
वाचो जन्तुः कवीनां पवस्व सोम धारया । देवेषु रत्नधा असि ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਵਗਦਿਆਂ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ; ਤੂੰ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਵਾਣੀ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰੇਰਕ ਜੰਤੁ ਹੈਂ; ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਰਤਨਧਾ—ਅੰਦਰਲੇ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਥਾਪਣ ਵਾਲਾ।
Mantra 14
आ कलशेषु धावति श्येनो वर्म वि गाहते । अभि द्रोणा कनिक्रदत् ॥
ਉਹ ਕਲਸ਼ਾਂ (ਵੱਟਾਂ/ਪਾਤਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਧਾਵਦਾ ਹੈ; ਸ਼੍ਯੇਨ (ਬਾਜ਼) ਵਾਂਗ ਆਵਰਨ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਅੰਦਰ ਘੁੱਸਦਾ ਹੈ; ਦ੍ਰੋਣਾ (ਲੱਕੜ ਦੇ ਦ੍ਰੋਣ/ਟੱਬ) ਉੱਤੇ ਕਨੀ-ਕਨੀ ਕਰਕੇ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ—ਅਰਪਣ-ਆਸਨ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਸੋਮ।
Mantra 15
परि प्र सोम ते रसोऽसर्जि कलशे सुतः । श्येनो न तक्तो अर्षति ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਜਦ ਤੂੰ ਸੁਤ (ਪੀੜਿਆ/ਨਿਚੋੜਿਆ) ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਰਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼੍ਯੇਨ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਵਗਦਾ ਹੈਂ—ਉਤਾਵਲਾ, ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਵਾਹ।
Mantra 16
पवस्व सोम मन्दयन्निन्द्राय मधुमत्तमः ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ; ਇੰਦਰ ਲਈ ਤੂੰ ਮਧੁਮੱਤਮ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਧੁਰ-ਰਸਭਰਿਆ—ਬਣ।
Mantra 17
असृग्रन्देववीतये वाजयन्तो रथा इव ॥
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਏ ਹਨ—ਇਨਾਮ ਲਈ ਦੌੜਦੇ ਰਥਾਂ ਵਾਂਗ; ਸੋਮ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਦਬਾਏ ਜਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ, ਬਲ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਢੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 18
ते सुतासो मदिन्तमाः शुक्रा वायुमसृक्षत ॥
ਉਹ ਸੁਤ ਸੋਮ-ਧਾਰਾਂ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਦਕ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ—ਵਾਯੁ ਵੱਲ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ-ਦੇਵ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਆਨੰਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ।
Mantra 19
ग्राव्णा तुन्नो अभिष्टुतः पवित्रं सोम गच्छसि । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥
ਗ੍ਰਾਵਣਾਂ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਟੁਤ, ਹੇ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਸਾਡੇ ਸਤੋਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਵੀਰਯ—ਉੱਤਮ ਵੀਰ-ਬਲ—ਧਰ ਕੇ, ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੂ ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 20
एष तुन्नो अभिष्टुतः पवित्रमति गाहते । रक्षोहा वारमव्ययम् ॥
ਇਹ ਸੋਮ—ਅੱਗੇ ਧੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ—ਪਵਿੱਤਰ (ਛਾਣਨੀ) ਤੋਂ ਪਰੇ ਡੁੱਬ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਕ੍ਸ਼ੋ-ਹਾ, ਵੈਰੀ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰੱਖਿਆ-ਆਵਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 21
यदन्ति यच्च दूरके भयं विन्दति मामिह । पवमान वि तज्जहि ॥
ਜੋ ਭੈ—ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੂਰ—ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਆ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਮਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹਟਾ ਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੁਲਾ ਕੇ ਮਿਟਾ ਦੇ। ਸ਼ੁੱਧ ਧਾਰਾ ਸੱਤ ਨੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਨਿਰਮਲ ਕਰੇ।
Mantra 22
पवमानः सो अद्य नः पवित्रेण विचर्षणिः । यः पोता स पुनातु नः ॥
ਹੇ ਪਵਮਾਨ, ਅੱਜ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਕਰਮਾ (ਵਿਚਰਸ਼ਣਿ) ਪਵਿੱਤਰ (ਛਾਣਨੀ) ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ। ਜੋ ਪੋਤਾ—ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰ ਯਜ੍ਞ-ਪੁਰੋਹਿਤ—ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ।
Mantra 23
यत्ते पवित्रमर्चिष्यग्ने विततमन्तरा । ब्रह्म तेन पुनीहि नः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੀ ਲੌ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਤਰਤਹ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਜੋ ਤੇਰੀ ਪਵਿਤ੍ਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ—ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ (ਅੰਤਰ-ਵਾਣੀ) ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ।
Mantra 24
यत्ते पवित्रमर्चिवदग्ने तेन पुनीहि नः । ब्रह्मसवैः पुनीहि नः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਲੌ-ਭਰਿਆ ਜੋ ਤੇਰਾ ਪਵਿਤ੍ਰਕ ਹੈ—ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ; ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਵਾਂ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ-ਆਵੇਗਾਂ) ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ।
Mantra 25
उभाभ्यां देव सवितः पवित्रेण सवेन च । मां पुनीहि विश्वतः ॥
ਹੇ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ, ਤੇਰੇ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ—ਪਵਿਤ੍ਰਕ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਵ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਨਾਲ—ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ।
Mantra 26
त्रिभिष्ट्वं देव सवितर्वर्षिष्ठैः सोम धामभिः । अग्ने दक्षैः पुनीहि नः ॥
ਹੇ ਦੇਵ ਸਵਿਤਰ, ਤ੍ਰਿਭਿਃ—ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ—ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੋਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਧਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਆਪਣੇ ਦਕ੍ਸ਼ (ਕਾਰਜ-ਸਾਧਕ) ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ।
Mantra 27
पुनन्तु मां देवजनाः पुनन्तु वसवो धिया । विश्वे देवाः पुनीत मा जातवेदः पुनीहि मा ॥
ਦੇਵਜਨ—ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਲ—ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ; ਵਸੂ ਜਾਗ੍ਰਤ ਧੀਆ (ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਵਿਚਾਰ) ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ। ਸਭ ਦੇਵ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ; ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ।
Mantra 28
प्र प्यायस्व प्र स्यन्दस्व सोम विश्वेभिरंशुभिः । देवेभ्य उत्तमं हविः ॥
ਵਧ, ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ; ਵਹਿ ਨਿਕਲ, ਹੇ ਸੋਮ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਅੰਸ਼ੂ—ਕਿਰਣਾਂ—ਸਹਿਤ; ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਪਰਮ ਹਵਿ ਬਣ ਜਾ।
Mantra 29
उप प्रियं पनिप्नतं युवानमाहुतीवृधम् । अगन्म बिभ्रतो नमः ॥
ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਿਯ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ ਹਾਂ—ਸਦਾ ਕਰਮਰਤ ਯੁਵਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਨਮਸਕਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਸਮੀਪ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 30
अलाय्यस्य परशुर्ननाश तमा पवस्व देव सोम । आखुं चिदेव देव सोम ॥
ਸੁਸਤ ਅਵਰੋਧ ਨੂੰ ਕੁਹਾੜੀ ਨੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਵਹਿ, ਹੇ ਦੇਵ ਸੋਮ—ਹਾਂ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੁਰੇਦਣ ਵਾਲੇ ਅੰਧਕਾਰ-ਰੂਪ ‘ਚੂਹੇ’ ਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵ ਸੋਮ।
Mantra 31
यः पावमानीरध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् । सर्वं स पूतमश्नाति स्वदितं मातरिश्वना ॥
ਜੋ ਪਵਮਾਨੀ ਰਿਚਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ/ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਿਤ ਰਸ ਨੂੰ—ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਸਵਾਦਦਾ ਹੈ, ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਵੱਲੋਂ ਮਿੱਠਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ।
Mantra 32
पावमानीर्यो अध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् । तस्मै सरस्वती दुहे क्षीरं सर्पिर्मधूदकम् ॥
ਜੋ ਪਵਮਾਨੀ ਛੰਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ/ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਰਸ-ਸਾਰ—ਉਸ ਲਈ ਸਰਸਵਤੀ ਦੁਹੀਂਦੀ ਹੈ: ਖੀਰ, ਸਰਪਿਸ (ਘਿਉ), ਮਧੁ ਅਤੇ ਉਦਕ—ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦਾਤੇ।
Frequently Asked Questions
The main deity is Soma Pavamāna—Soma as he is purified while flowing through the ritual filter, becoming fit to be offered to the gods.
It celebrates Soma’s purification and swift, powerful flow in the sacrifice, and asks him to bring abundance, strength, and inspired fullness to the worshipper.
The final verse gives a ‘fruit of recitation’: one who recites the Pavamānī verses receives Sarasvatī’s nourishment—milk, ghee, honey, and water—symbolizing prosperity and inspired speech.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.