Sukta 30
Sukta 9.30
Soma Pavamāna
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਛਾਣਨੀ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ (ਵਾਚ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ—ਵਹਿੰਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੌਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ “ਆਸਨ” ਤੱਕ—ਅਨੁਸਰਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਸੋਮ ਪੀੜਨ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਸਮੂਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ।
Mantras
Mantra 1
प्र धारा अस्य शुष्मिणो वृथा पवित्रे अक्षरन् । पुनानो वाचमिष्यति ॥
ਇਸ ਸ਼ੁਸ਼ਮੀ (ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ) ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਵਿਚੋਂ ਬਿਨਾ ਰੋਕ ਟੋਕ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਪੁਨਾਨ (ਸ਼ੁੱਧ) ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਾਚ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ) ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰ ਕੇ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
इन्दुर्हियानः सोतृभिर्मृज्यमानः कनिक्रदत् । इयर्ति वग्नुमिन्द्रियम् ॥
ਇੰਦੂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ, ਸੋਤ੍ਰਭਿਃ (ਰਸ ਪੀੜਨ ਵਾਲਿਆਂ) ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਗੱਜਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਬਲ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
आ नः शुष्मं नृषाह्यं वीरवन्तं पुरुस्पृहम् । पवस्व सोम धारया ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਆਪਣੀ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਵਹਿ ਆ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਬਲ—ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬਹੁਤ ਇੱਛਿਤ—ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਅਸਤਿਤਵ ਜਿੱਤੂ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਵੇ।
Mantra 4
प्र सोमो अति धारया पवमानो असिष्यदत् । अभि द्रोणान्यासदम् ॥
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਆਪਣੀ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉੱਛਲ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦ੍ਰੋਣਾਂ (ਵਾਟ/ਕੁੰਡਾਂ) ਵੱਲ ਅਭਿਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤਿਆਰ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਧ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 5
अप्सु त्वा मधुमत्तमं हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः । इन्दविन्द्राय पीतये ॥
ਅਪ੍ਸੁ—ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ—ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਅਤਿ ਮਧੁਮਯ ਹਰੀ (ਤਾਮ੍ਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਾਨ), ਅਦ੍ਰਿਭਿਃ ਪੀੜਨ-ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਇੰਦੂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ—ਉਹ ਪੀ ਕੇ ਜੇਤੂ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਲਈ।
Mantra 6
सुनोता मधुमत्तमं सोममिन्द्राय वज्रिणे । चारुं शर्धाय मत्सरम् ॥
ਸੁਨੋਤਾ—ਪੀੜੋ—ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਲਈ ਅਤਿ ਮਧੁਮਯ ਸੋਮ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਸ਼ਰਧ (ਸਮੂਹ-ਸ਼ਕਤੀ) ਲਈ ਚਾਰੁ ਮਤਸਰ ਨੂੰ—ਸੁੰਦਰ ਉੱਲਾਸ-ਮਦ ਨੂੰ—ਪੀੜੋ।
Frequently Asked Questions
It celebrates Soma as he is purified through the filter, becomes clarified in the vats, and is then pressed as the sweetest offering—especially for Indra—to bring strength and inspired speech.
Because purified Soma is seen as awakening inner inspiration: as the offering becomes clear, the worshipper’s mind and speech become clear and powerful for prayer and insight.
The deity praised is Soma in his purifying form (Pavamāna), but the final verse highlights that the refined Soma is pressed for Indra, the thunderbolt-bearer, to empower him and the divine host.
Ask anything about Sukta 30 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.