Sukta 20
Sukta 9.20
Pavamāna Soma seer tradition (RV 9).
Soma Pavamāna
Gāyatrī
ਇਹ ਛੋਟਾ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੇ (ਪਵਿਤ੍ਰ) ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮਾਨ ਧਾਰਾ ਬਣ ਕੇ। ਕਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਵੇ ਅਤੇ ਪੱਕੀ/ਸਥਿਰ ਦੌਲਤ (ਧ੍ਰੁਵ ਰਯਿ), ਪੋਸ਼ਣ/ਵਾਧੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ (ਇਸ਼), ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਸੁਵੀਰ੍ਯ) ਨੂੰ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵੇ।
Mantras
Mantra 1
प्र कविर्देववीतयेऽव्यो वारेभिरर्षति । साह्वान्विश्वा अभि स्पृधः ॥
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਕਵੀ ਅੱਗੇ ਵਗਦਾ ਹੈ—ਸੋਮ, ਅਵ੍ਯ (ਭੇਡ ਦੀ ਉਨ) ਦੇ ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਛਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੁਣੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਵਿਰੋਧੀ ਸਭ ਟੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
स हि ष्मा जरितृभ्य आ वाजं गोमन्तमिन्वति । पवमानः सहस्रिणम् ॥
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਪਵਮਾਨ ਜਰਿਤਰਾਂ (ਸਤੁਤਿਕਾਰਾਂ) ਲਈ ਗੋਮੰਤ (ਕਿਰਣ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ) ਬਲ ਦਾ ਵਾਜ (ਵਿਜੈ-ਸ਼ਕਤੀ) ਚਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸਹਸ੍ਰਿਣ, ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਭਰਪੂਰਤਾ।
Mantra 3
परि विश्वानि चेतसा मृशसे पवसे मती । स नः सोम श्रवो विदः ॥
ਤੂੰ ਚੇਤਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਛੂਹ ਕੇ ਸਾਡੀ ਮਤੀ (ਚਿੰਤਨ) ਨੂੰ ਘੜਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਸੋਮ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼੍ਰਵਃ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਯਸ਼, ਸੱਚ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੀਰਤੀ—ਬਖ਼ਸ਼।
Mantra 4
अभ्यर्ष बृहद्यशो मघवद्भ्यो ध्रुवं रयिम् । इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਅਭ੍ਯਰ੍ਸ਼—ਵਹਿ ਆ; ਮਘਵਦ੍ਭ੍ਯੋ ਲਈ ਧ੍ਰੁਵ ਰਯਿ (ਥਿਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਬਖ਼ਸ਼। ਅਤੇ ਜੋ ਸਤੋਤ੍ਰੀ ਭਜਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਵਾਧੇ ਦੀ ਇਸ਼ (ਪ੍ਰੇਰਕ ਸ਼ਕਤੀ) ਵੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।
Mantra 5
त्वं राजेव सुव्रतो गिरः सोमा विवेशिथ । पुनानो वह्ने अद्भुत ॥
ਹੇ ਸੋਮ! ਸੁਵ੍ਰਤ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਗਿਰਃ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਦਭੁਤ ਵਹ્નਿ! ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਵਾਹਕ ਬਣ ਕੇ ਸਾਡੀ ਹਵਿ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 6
स वह्निरप्सु दुष्टरो मृज्यमानो गभस्त्योः । सोमश्चमूषु सीदति ॥
ਉਹ ਵਹ્નਿ—ਵਾਹਕ ਸ਼ਕਤੀ—ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼੍ਟਰ, ਰੋਕਣ ਨੂੰ ਕਠਿਨ ਹੈ; ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਜ੍ਯਮਾਨ—ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ—ਸੋਮ ਚਮੂਸ਼ੁ (ਪਿਆਲਿਆਂ/ਪਾਤਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 7
क्रीळुर्मखो न मंहयुः पवित्रं सोम गच्छसि । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥
ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ, ਹੇ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ (ਪਵਿੱਤਰਕ) ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਸਤੋਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਵੀਰ੍ਯ—ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ—ਧਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜੈ-ਬਲ ਭਰਦਾ ਹੈਂ, ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ।
Frequently Asked Questions
Soma Pavamāna is Soma as he is being purified—flowing through the ritual filter—so he becomes fit for the gods and powerful for the sacrificer.
The woolen filter (pavitra/avya) is the key ritual instrument that clarifies Soma; the hymn uses it as a symbol of purification that turns raw force into luminous, beneficial power.
It asks for victory over opposition, steadfast prosperity (dhruva rayi), nourishing increase (iṣ), and heroic strength (suvīrya) that empowers both life and sacred speech.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.