
Sukta 9.15
Soma Pavamāna (in relation to Indra)
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਛਾਣਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦਿਪਦਿਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ‘ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ’ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ-ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਯਜ્ઞਕਰਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ–ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪਾਨ ਤਾਕਤ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਧਰਮਸੰਗਤ ਕਰਮ ਲਈ ਰਾਹ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 1
एष धिया यात्यण्व्या शूरो रथेभिराशुभिः । गच्छन्निन्द्रस्य निष्कृतम् ॥
ਇਹ ਸ਼ੂਰ ਸੂਖਮ ਧੀ (ਧਿਆ) ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਚੱਲਦਾ ਚੱਲਦਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਤੂ ਬਲ ਦੇ ਮੁਕਤ ਖੇਤਰ ਵੱਲ।
Mantra 2
एष पुरू धियायते बृहते देवतातये । यत्रामृतास आसते ॥
ਇਹ ਸੋਮ ਅਨੇਕ ਧੀ-ਜਾਗ੍ਰਤੀਆਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਿਹਤ (ਵਿਸ਼ਾਲ) ਵੱਲ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਤਿ (ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ) ਵੱਲ; ਉੱਥੇ ਅਮ੍ਰਿਤਾਸਃ, ਅਮਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਆਸਨ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 3
एष हितो वि नीयतेऽन्तः शुभ्रावता पथा । यदी तुञ्जन्ति भूर्णयः ॥
ਇਹ ਸੋਮ, ਥਾਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦੇ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਪੀੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 4
एष शृङ्गाणि दोधुवच्छिशीते यूथ्यो वृषा । नृम्णा दधान ओजसा ॥
ਇਹ ਸੋਮ, ਝੁੰਡ ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਆਪਣੇ ਸਿੰਗ ਹਿਲਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨ੍ਰਿਮ੍ਣ ਅਤੇ ਓਜਸ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ—ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
Mantra 5
एष रुक्मिभिरीयते वाजी शुभ्रेभिरंशुभिः । पतिः सिन्धूनां भवन् ॥
ਇਹ ਸੋਮ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਮਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਚਿੱਟੇ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵਾਜੀ ਬਣ ਕੇ ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਿੰਧੂਆਂ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 6
एष वसूनि पिब्दना परुषा ययिवाँ अति । अव शादेषु गच्छति ॥
ਇਹ ਸੋਮ ਵਸੂਆਂ—ਧਨ-ਸੰਪਤੀਆਂ—ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕਠਿਨ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਧਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਆਸਨਾਂ ਵੱਲ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ।
Mantra 7
एतं मृजन्ति मर्ज्यमुप द्रोणेष्वायवः । प्रचक्राणं महीरिषः ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਸਾਫ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ—ਦ੍ਰੋਣਾਂ (ਵੱਟਾਂ) ਦੇ ਨੇੜੇ; ਖੋਜੀ ਆਯੂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 8
एतमु त्यं दश क्षिपो मृजन्ति सप्त धीतयः । स्वायुधं मदिन्तमम् ॥
ਇਸੇ ਨੂੰ ਦਸ ਤੇਜ਼ ਹੱਥ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਧੀਤੀਆਂ (ਵਿਚਾਰ); ਉਹ ਆਪ-ਆਯੁਧਧਾਰੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਦਿਨਤਮ—ਖੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਬਣਦਾ ਆਨੰਦ।
It praises Soma in the moment of purification—rushing through the filters, shining brightly, and becoming the empowering drink offered to Indra for strength and victory.
Because purified Soma is imagined as a powerful flow: it can mean literal flowing waters and also the inner currents of energy and inspiration that Soma is said to master.
They point to two kinds of cleansing: the physical ritual cleansing by priests’ hands and the inner cleansing by concentrated, inspired thought—making Soma a clear, luminous force in both senses.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.