Sukta 1
Sukta 9.1
Madhucchandas (traditionally, Soma Pavamāna seer-line; attribution varies by Anukramaṇī traditions)
Soma Pavamāna (Soma in the act of purification/flowing); with Indra as recipient
Gāyatrī (3 pādas × 8 syllables)
ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਇਹ ਆਰੰਭਕ ਸੂਕਤ ਉਸ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੀੜਿਆ ਤੇ ਛਾਣਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਭਰੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵਹੇ। ਪਦ ਸੋਮ ਦੀ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਲ ਵਿੱਚ ਨਿਖਾਰ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤੂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਆਦਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
स्वादिष्ठया मदिष्ठया पवस्व सोम धारया । इन्द्राय पातवे सुतः ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਦਮਸਤ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ; ਨਿਚੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ।
Mantra 2
रक्षोहा विश्वचर्षणिरभि योनिमयोहतम् । द्रुणा सधस्थमासदत् ॥
ਰਖ਼ਸੋਹਾ, ਵਿਸ਼ਵਚਰਸ਼ਣੀ, ਉਹ ਯੋਨੀ ਉੱਤੇ ਅਭਿਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਆਸਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਲੋਹੇ ਵਿੱਚ ਠੋਕ ਕੇ ਘੜੇ ਵਰਗਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ; ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਆਧਾਰ, ਸਧਸਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 3
वरिवोधातमो भव मंहिष्ठो वृत्रहन्तमः । पर्षि राधो मघोनाम् ॥
ਹੇ ਸੋਮ (ਇੰਦੂ), ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਵਕਾਸ (ਵਰਿਵਸ) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬਣ; ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤ ਬਣ। ਮਘਵਾਨਾਂ—ਦਾਨਵੀਰਾਂ—ਦਾ ਰਾਧਸ (ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ।
Mantra 4
अभ्यर्ष महानां देवानां वीतिमन्धसा । अभि वाजमुत श्रवः ॥
ਹੇ ਸੋਮ, ਆਪਣੇ ਪਿਸ਼ਟ ਆਨੰਦ (ਅੰਧਸ) ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਵੀਤੀ—ਯਜ্ঞ-ਭੋਜਨ—ਵੱਲ ਵਹਿ ਆ; ਅਤੇ ਵਾਜ (ਬਲ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਤੇ ਸ਼੍ਰਵਸ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਯਸ਼) ਵੱਲ ਵੀ ਵਹਿ ਆ।
Mantra 5
त्वामच्छा चरामसि तदिदर्थं दिवेदिवे । इन्दो त्वे न आशसः ॥
ਹੇ ਇੰਦੂ, ਇਸੇ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ—ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਡੀਆਂ ਆਸਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 6
पुनाति ते परिस्रुतं सोमं सूर्यस्य दुहिता । वारेण शश्वता तना ॥
ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ ਤੇਰੇ ਪਰਿ-ਸ੍ਰੁਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਸਨਾਤਨ ਜਲ-ਛਾਣਣ ਨਾਲ—ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਵੇਕ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਨਿਰਮਲ ਸੱਚ ਬਣਾਂਦੀ ਹੈ।
Mantra 7
तमीमण्वीः समर्य आ गृभ्णन्ति योषणो दश । स्वसारः पार्ये दिवि ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖਮ-ਗਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਫੜ ਕੇ ਨੇੜੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਂਝੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ—ਦੂਰਲੇ ਦਿਵ ਵਿੱਚ ਦਸ ਭੈਣਾਂ; ਸੋਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸੁਰਤਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ।
Mantra 8
तमीं हिन्वन्त्यग्रुवो धमन्ति बाकुरं दृतिम् । त्रिधातु वारणं मधु ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਅਥੱਕ ਜਨ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚਮੜੇ ਦੀ ਥੈਲੀ ਨੂੰ ਫੂਕਦੇ ਹਨ—ਤ੍ਰਿਧਾਤੁ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਮਧੁ; ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਆਧਾਰ ਵਿੱਚ ਥਿਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਆਨੰਦ।
Mantra 9
अभीममघ्न्या उत श्रीणन्ति धेनवः शिशुम् । सोममिन्द्राय पातवे ॥
ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਘਨਿਆ—ਅਹਿੰਸਕ, ਨਾ ਮਾਰੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ—ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਧੇਨੂਆਂ ਇਸ ਸ਼ਿਸ਼ੁ-ਰੂਪ ਸੋਮ ਨੂੰ ਰਲਾ ਕੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੀਣ ਲਈ ਸੋਮ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 10
अस्येदिन्द्रो मदेष्वा विश्वा वृत्राणि जिघ्नते । शूरो मघा च मंहते ॥
ਇਸ ਸੋਮ ਦੇ ਮਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ—ਰੁਕਾਵਟਾਂ—ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਰ ਬਲ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It means Soma “as he is being purified/flowing clear” through the filter after pressing. The hymn praises this clarified Soma while it streams and becomes fit to offer.
Indra is the main drinker of Soma in many rites. The hymn says Soma’s purified exhilaration strengthens Indra, enabling him to overcome obstacles (vṛtra) and support prosperity.
It is a poetic image for a luminous purifying agency—often understood as the bright, discriminating power associated with the filtering/clarifying process (and sometimes linked with dawn-like radiance). It expresses how Soma is refined into clear, truthful potency.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.