Mandala 3

Sukta 1

Sukta 3.1

അഗ്നിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന ഈ സൂക്തം അവനെ ദീപ്തമായ പുരോഹിതനും ദൂതനുമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു—യജ്ഞത്തെ ഫലപ്രദമാക്കി, ദേവന്മാരെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന്, ശാന്തിയും ഋതക്രമവും സ്ഥാപിക്കുന്നവനായി. ജലങ്ങളിൽ ജനിച്ചവൻ, വേഗമേറിയ തവിട്ടുനിറമുള്ള അശ്വംപോലെ ഉയരുന്നവൻ, “പശുക്കൾ” (കിരണങ്ങൾ/സമ്പത്ത്) വിടുവിക്കുന്നവൻ എന്നിങ്ങനെ അഗ്നിയെ പല കോസ്മിക രൂപങ്ങളിൽ സ്തുതിക്കുന്നു. ദർശകൻ ദീർഘകാല സമൃദ്ധി, സൗഹാർദ്ദം, വിജയശാലിയായ സന്തതി എന്നിവ അപേക്ഷിക്കുന്നു.

23 mantras | Rishi: Viśvāmitra (traditional for RV 3.1, Agni hymn) | Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (standard for many Agni hymns in this section; verify by critical meter count)

Sukta 2

Sukta 3.2

ഋഗ്വേദം 3.2 അഗ്നിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന ത്രിഷ്ടുഭ് ഛന്ദസ്സിലുള്ള ഒരു സൂക്തമാണ്. ക്രതു (ഇച്ഛാശക്തി)യും ദക്ഷ (കൗശലം)യും മുഖേന ദേവന്മാർ തന്നെയാണ് അവനെ “ജനിപ്പിക്കുന്നത്” എന്നു പറഞ്ഞ്, ദിവ്യപ്രഭയുള്ള പുരോഹിത-ശക്തിയായി അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു. ദർശകൻ വാജ (വിജയമയ സമൃദ്ധി) നേടാനുള്ള ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ മാർഗമായി അഗ്നിയെ തേടുന്നു; അവനെ ഭൃഗു-ദത്തനായി, സിംഹസദൃശനായ വൈശ്വാനരനായി, യജമാനന് നിധികൾ ഉദാരമായി വിതരണം ചെയ്യുന്ന ദാതാവായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു.

15 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.2) | Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 3

Sukta 3.3

ഈ സൂക്തം വൈശ്വാനരനായ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു—മനുഷ്യ പുരോഗതിക്ക് ദൃഢമായ അടിത്തറകൾ (ധരുൺ) സ്ഥാപിക്കുകയും ആരാധനയെ ദേവന്മാരിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്ന സർവ്വവ്യാപിയായ അഗ്നിയായി. ഇതിൽ അഗ്നിയെ അമരമായ യാജകശക്തിയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു: ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, എല്ലാ ജീവികളും തമ്മിൽ യജ്ഞത്തെ വിപുലീകരിക്കുന്നവൻ, ഋതം (ശാശ്വത നിയമം) സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ, തന്റെ തന്നെ കൗശലത്തിലൂടെ മഹാനായി ജനിച്ച് ദ്യാവാപൃഥിവിയെ ഉയർത്തുന്നവൻ.

11 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Maṇḍala 3) | Devata: Agni Vaiśvānara

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 3.3)

Sukta 4

Sukta 3.4

ഋഗ്വേദം 3.4 അഗ്നിസൂക്തം അഗ്നിയെ ഹോതൃനായി—യാഗത്തിന്റെ പുരോഹിതവാണിയായി—സ്ഥാപിക്കുന്നു; ഓരോ സമിധാദാനത്തോടും അവൻ ഉണർന്ന് ഹവിസ്സിലേക്കു ദേവന്മാരെ ക്ഷണിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. കവി ഉഷസ്സിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ പശ്ചാത്തലം നെയ്ത്, പല ദേവതകളുടെയും സമന്വിത ആഹ്വാനം ഒരുമിപ്പിക്കുന്നു; അതുവഴി യാഗം ആശീർവാദത്തിനും ശരിയായ ചിന്തയ്ക്കും സമൃദ്ധിക്കുമായി ദൈവശക്തികളുടെ ഏകവും ക്രമബദ്ധവുമായ സംഗമമാകുന്നു.

11 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.4) | Devata: Agni (as Hotṛ and inviter of the gods)

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 5

Sukta 3.5

ഈ സൂക്തം ഉഷസ്സിനെ (പ്രഭാതത്തെ) അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ജാഗ്രതജ്വാലയായ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു; അവൻ “ഇരുട്ടിന്റെ വാതിലുകൾ തുറന്ന്” ദർശികളെ പ്രകാശപഥത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ജ്ഞാനമുള്ള, നന്നായി ജ്വലിപ്പിച്ച പുരോഹിതനായി, ദൈവിക ഋതത്തിന്റെ രക്ഷകനായി, പ്രചോദിതമായ ശില്പകൃത്യങ്ങളുടെ സംരക്ഷകനായി അഗ്നിയെ ഇത് ആഘോഷിക്കുന്നു. അവസാനം അഗ്നിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ഇളാ (പോഷക സമൃദ്ധി/അന്തര്ദൃഷ്ടി), ദീർഘകാല ലാഭങ്ങൾ, ശക്തമായ സന്തതി എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാർത്ഥനകൾ ഉന്നയിക്കുന്നു.

11 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5) | Devata: Agni (in relation to Uṣas as illumination)

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 6

Sukta 3.6

വിശ്വാമിത്രന്റെ ഈ സൂക്തം പ്രചോദിതനായ ഹോതൃയായ അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു; അവൻ മനുഷ്യന്റെ ചിന്തയും വാക്കും ദൈവമുഖമാക്കി, ഹവിസ്സിനെ ദേവന്മാരിലേക്കു വഹിക്കുന്നു. ഋതം (വിശ്വക്രമം) അനുസരിച്ച് തന്റെ ചുവന്ന, ഘൃതപ്രഭമായ അശ്വങ്ങളെ യോജിപ്പിക്കാനും, ദേവതകളെ യാഗത്തിലേക്കു കൊണ്ടുവരാനും, ആരാധകനു ദീർഘകാലിക സമ്പത്ത്, പ്രകാശം (ഗോ), വിജയകരമായ സന്തതി എന്നിവ നൽകാനും അഗ്നിയോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

11 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (mandala 3 attribution; RV 3.6 continues the Viśvāmitra cycle) | Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 7

Sukta 3.7

അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്ന ഈ സൂക്തത്തിൽ, അവൻ പ്രകാശമയമായ ശക്തിയായി പ്രതിപാദിക്കപ്പെടുന്നു—രണ്ട് മാതാക്കളും രണ്ട് പിതാക്കളും എന്ന ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ മാതാപിതാക്കളിൽ ജനിച്ച് അവരിൽ തന്നെ സ്ഥാപിതനായവൻ. “ഏഴ് വാണികൾ” (സപ്ത വാണീഃ) ഉയർന്ന് അവന്റെ ദീപ്തമായ അധിഷ്ഠാനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. രാത്രിയുടെ വസ്ത്രം, വൃഷഭ-ബലം, വ്യാപിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കൾ എന്നിവ പോലുള്ള സാന്ദ്രമായ കോസ്മിക് പ്രതിമകളിലൂടെ കവി അഗ്നിയോട് ആയുസ്സ് നീട്ടാനും, ഗായകനെ സുരക്ഷിതമായി തന്റെ തന്നെ ധാമൻ (വാസസ്ഥലം)ത്തിലേക്ക് നയിക്കാനും, ദീർഘകാല സമൃദ്ധി, “കിരണങ്ങൾ/ഗോ” (ഗോ), കൂടാതെ ശക്തമായ സന്തതിയും നൽകാനും അപേക്ഷിക്കുന്നു.

11 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.7) | Devata: Agni (implicit), with cosmological dyads (two Mothers/two Fathers) and the seven voices

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

Sukta 8

Sukta 3.8

ഈ സൂക്തം യജ്ഞത്തിനായി ഒരുക്കിയ വനസ്പതി—പവിത്ര വൃക്ഷം/യൂപസ്തംഭം—ജീവന്തമായ ദിവ്യാധാരമായി വന്ദിക്കുന്നു; അത് ഹവിസ്സിനെ ദേവന്മാരിലേക്കു വഹിക്കുകയും കര്‍മ്മത്തെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘ദൈവിക മധു’കൊണ്ട് ആ മരസ്തംഭത്തെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നതും, ഉയര്‍ത്തി സ്ഥാപിക്കുന്നതും, രൂപപ്പെടുത്തുന്നതും അനുഗ്രഹിച്ച്, യജമാനര്‍ക്ക് സമൃദ്ധി, സന്തതി, മംഗളകരമായ വര്‍ധന എന്നിവ ഉദിക്കണമെന്നു പ്രാര്‍ഥിക്കുന്നു.

11 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (RV 3.8 attribution) | Devata: Vanaspati (sacrificial tree/post as divine support)

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 9

Sukta 3.9

ഈ സൂക്തം അപാം നപാതിനെ—ജലങ്ങളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ രൂപത്തെ—മർത്ത്യരുടെ ദിവ്യസഖാവും രക്ഷകനുമായി സ്തുതിക്കുന്നു. മാതരിശ്വൻ അഗ്നിയെ കൊണ്ടുവന്നതെന്ന പുരാണകഥയെ ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, പരിശുദ്ധ അഗ്നിയുടെ വീണ്ടെടുപ്പും സ്ഥാപിതീകരണവും വിവരിക്കുന്നു. അവസാനം, അനേകം ദൈവശക്തികൾ അഗ്നിയെ ഹോതൃയായി സേവിക്കുകയും സിംഹാസനാരൂഢനാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മഹാദർശനത്തിൽ ഇത് സമാപിക്കുന്നു.

9 mantras | Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 3.9) | Devata: Apām Napāt (often associated with Agni’s hidden form in waters)

Chandas: Gāyatrī (probable for opening of RV 3.9; requires metrical verification)

Sukta 10

Sukta 3.10

ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ ജനങ്ങളിടയിൽ പരമാധികാരിയായ രാജാവായും യജ്ഞത്തെ പൂർണ്ണമാക്കുന്ന അനിവാര്യ ഹോതൃവായും സ്തുതിക്കുന്നു. ഋഷികളും സാധാരണ മർത്ത്യരും വിധിയിൽ അവനെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് ഇത് ഊന്നിപ്പറയുന്നു; വിപ്രരുടെ പ്രചോദിത “ജ്യോതീംഷി”കളെ അവൻ വഹിച്ച്, ഹവികളെ ദേവന്മാരിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി, മനുഷ്യരുടെ ബലവും ശേഷിയും വർധിപ്പിക്കുന്നു.

9 mantras | Rishi: Gāthina Viśvāmitra (traditional for RV 3.10) | Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī or Trishtubh (verify in critical edition)

Sukta 11

Sukta 3.11

ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ യാഗത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട പരമ ഹോതൃ (പുരോഹിതൻ) ആയി സ്തുതിക്കുന്നു. മനുഷ്യക്രമത്തിൽ (ആനുഷക്) യാഗത്തെ യഥാവിധി അറിയുകയും പിഴവില്ലാതെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നവൻ അഗ്നിയാണ്. കുലങ്ങളുടെ അജേയനായ നേതാവായി, വേഗവാനായി, നിരന്തരം പുതുക്കപ്പെടുന്നവനായി അഗ്നിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; അവൻ ദേവന്മാരെ ഹവിസ്സിലേക്കു കൊണ്ടുവരുകയും ആരാധകർക്ക് ഇഷ്ടമായ സമ്പത്തും ശക്തിയും നേടാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

9 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.11) | Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (probable for RV 3.11.1; requires metrical confirmation)

Sukta 12

Sukta 3.12

ഋഗ്വേദം 3.12-ൽ ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും (ഇന്ദ്രാഗ്നീ) എന്ന ദ്വിദേവതകളെ പുതുതായി പിഴിഞ്ഞ സോമത്തിനരികേ വരുവാൻ, ഗായകർ അർപ്പിക്കുന്ന സ്തുതിയെ സ്വീകരിക്കുവാൻ, ബലം, പോഷണം, വിജയം എന്നിവ നൽകുവാൻ എന്നിങ്ങനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രന്റെ വീരപരാക്രമത്തെ അഗ്നിയുടെ യാജകീയ അഗ്നിശക്തിയുമായി ലയിപ്പിച്ച്, ആരാധകനുവേണ്ടി ദൈവിക ഊർജത്തെ ‘ദൃശ്യമാക്കി’ ഫലപ്രദമാക്കുന്ന ഏകോപിത ശക്തിയായി അവരെ വരച്ചുകാട്ടുന്നു.

9 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.12) | Devata: Indrāgnī (dual deity)

Chandas: Gāyatrī

Sukta 13

Sukta 3.13

വിശ്വാമിത്രന്റെ ഈ ചെറു അഗ്നിസ്തോത്രം ദിവ്യമായ അഗ്നിയെ ദേവന്മാരോടൊപ്പം വരുവാൻ വിളിച്ചു, ബർഹിസ്‌ (പവിത്രവിരിപ്പ്) മേൽ ഇരുന്ന് യജ്ഞകർമ്മം യഥാക്രമമായി സ്ഥാപിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. അഗ്നിയോട് ഇത് ശാന്തി നൽകുന്ന ആശ്രയങ്ങൾ, സ്വർഗ്ഗം–ഭൂമി–ജലങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും പ്രകാശിക്കുന്ന സമ്പത്ത്, കൂടാതെ ക്ഷയിക്കാതെ വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അച്യുതവും ദീപ്തവുമായ വീരശക്തി (സുവീര്യ) യും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

7 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3; Agni hymn) | Devata: Agni

Chandas: Jagatī (opening verses of many Agni hymns in Book 3 frequently use jagatī; this verse is longer and fits jagatī movement)

Sukta 14

Sukta 3.14

ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ ആനന്ദഭരിതനായ ഹോതൃവായി സിംഹാസനാരൂഢനാക്കുന്നു—വിദഥങ്ങളിൽ (യാഗസമ്മേളനങ്ങളിൽ) ദൃഢമായി നിലകൊണ്ട്, തന്റെ ദീപ്തിയും രക്ഷാശക്തിയും ഭൂമിയാകെ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നവനായി. അവനെ സഹസ്‌ (ബലം/ശക്തി) എന്നതിന്റേ പുത്രനായി, മിന്നൽ-രഥാരൂഢനായി, ജ്വാലാകേശനായി വരച്ചുകാട്ടുന്നു; മിത്രനും വരുണനും മരു‍ത്തുകളും പോലും അവനെ സ്തുതിക്കുന്നു. അവസാനം കവി മുഴുവൻ കർമവും അഗ്നിക്കു സമർപ്പിച്ച്, അർപ്പണം അതിന്റെ പൂർണ്ണതയിലും മാധുര്യത്തിലുമെല്ലാം അറിയുകയും ‘രുചിച്ചു’ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു.

7 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.14) | Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

Sukta 15

Sukta 3.15

ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ വ്യാപകമായി ജ്വലിക്കുന്ന, ദഹിപ്പിക്കുന്ന മഹാശക്തിയായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. അവൻ ദ്വേഷികൾ, രാക്ഷസർ, വിവിധ പീഡകൾ എന്നിവയെ അകറ്റി, ആരാധകനെ ശാന്തിയും സംരക്ഷണവും നിറഞ്ഞ “വിശാല” അഭയത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു. യജ്ഞത്തിന്റെ അജേയനായ നേതാവും രക്ഷകനുമായ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു; അവൻ കർമത്തെ വിജയകരമായ ഫലത്തിലേക്ക് നയിച്ച് “സൗഭാഗ്യത്തിന്റെ മുന്നണികൾ” തുറക്കുന്നു. അവസാന പ്രാർത്ഥനയിൽ പ്രകാശം/സമ്പത്ത്/ജ്ഞാനം സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഗാവിന്റെ പ്രതീകത്തിലുള്ള സ്ഥിരലാഭങ്ങൾ, സന്തതി, കൂടാതെ അഗ്നിയുടെ സ്ഥിരമായ പ്രസാദം അപേക്ഷിക്കുന്നു.

7 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.15) | Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

Sukta 16

Sukta 3.16

അഗ്നിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന ആറു ഋക്കുകളുള്ള ഈ സൂക്തം, അവനെ വീരശക്തിയുടെ (സുവീര്യ), സൗഭാഗ്യത്തിന്റെ (സൗഭഗ)യും സമ്പത്തിന്റെ (രായ്)യും അധിപതിയായി, തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തികളോടുള്ള ജയത്തിന്റെ (വൃത്രഹൻ) ഫലപ്രദമായ ബലമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ലോകങ്ങളിലുടനീളവും ദേവന്മാരുടെ ഇടയിലും ‘പ്രവർത്തിച്ച്’ സിദ്ധി വരുത്തിയ കര്‍ത്താവായി അഗ്നിയെ പുകഴ്ത്തി, ആ ദർശനത്തെ യജ്ഞത്തിലൂടെ ദേവന്മാരിലേക്കു പരിശ്രമിക്കണമെന്ന നേരിട്ടുള്ള പ്രേരണയായി മാറ്റുന്നു. അവസാനം വാജ (ജീവബലംയും ജയശക്തിയും), സമൃദ്ധമായ വർധനം, ആനന്ദവാഹക ഊർജം (മയോഭൂ), വിശാലമായ ദ്യുതി/പ്രഭ (തുവിദ്യുമ്ന), ദീർഘകാല കീർത്തി (യശസ്) എന്നിവയ്ക്കായുള്ള സംക്ഷിപ്ത പ്രാർത്ഥനയോടെ സൂക്തം സമാപിക്കുന്നു.

6 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3 family attribution) | Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; confirm in edition)

Sukta 17

Sukta 3.17

വിശ്വാമിത്രന്റെ ഈ ചെറു അഗ്നിസ്തുതിയിൽ, ഋതം (യാഗ-ബ്രഹ്മാണ്ഡക്രമം) അനുസരിച്ച് ആദ്യം ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അഗ്നിദേവനെ പുകഴ്ത്തുന്നു—യാഗത്തെ നയിക്കുന്നതും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുമായ, ദേവന്മാരെ കൊണ്ടുവരുന്ന ജ്വാലയുള്ളവനായി. രാത്രികളും പകലുകളും എന്ന ചക്രത്തിലൂടെ അഗ്നിക്ക് അഭിഷേകം നടക്കുന്നതും, ഉഷസ്സുകളുമായുള്ള അവന്റെ ബന്ധുത്വവും എടുത്തുകാട്ടി, ജ്ഞാനിയും നിയമാനുസാരിയും ആയ അവൻ ദൈവസഹായം, ക്ഷേമം, അധ്വര (യാഗകർമ്മം) സുഗമമായി പുരോഗമിക്കൽ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina | Devata: Agni

Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely; common for RV 3.17—verify in metrical index)

Sukta 18

Sukta 3.18

ഈ സംക്ഷിപ്ത അഗ്നിസ്തുതിയിൽ അഗ്നിദേവനെ ദയാലു സുഹൃത്തായും പിതൃതുല്യ രക്ഷകനായും സമീപിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു; മനുഷ്യവാസസ്ഥലങ്ങളിൽ ഉയരുന്ന അനവധി വൈരശക്തികളെ അകറ്റണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ദർശകൻ ഇന്ധനവും ഘൃതവും ചേർത്ത് അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിച്ച് ശക്തിയും വിജയവും നന്നായി നേടിയ സമ്പത്തിന്റെ ‘രത്നം’യും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു; അഗ്നിയുടെ രൂപങ്ങളാൽ ആരാധകന്റെ വാസസ്ഥലം ദീപ്തവും സമൃദ്ധവുമാകട്ടെ.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina | Devata: Agni

Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely)

Sukta 19

Sukta 3.19

ഈ ചുരുക്ക സൂക്തം അഗ്നിയെ ഹോതൃ (ആഹ്വാന പുരോഹിതൻ) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും, യജ്ഞത്തിനുള്ളിൽ ദൈവിക ശക്തികളെ സ്ഥാപിക്കുന്ന പ്രചോദിതനും സർവ്വജ്ഞനുമായ ദർശി-ഋഷിയായി അവനെ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉപാസകന്റെ മനസ്സിനെ ഉജ്ജ്വലമാക്കാനും, ആത്മനിയന്ത്രണം പഠിപ്പിക്കാനും, ധനം, ശക്തി, കൂടാതെ സത്യം കേട്ട് സ്വീകരിക്കാനുള്ള ശേഷിയായ ശ്രവസ് നൽകാനും അഗ്നിയോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവസാനം, ദേവന്മാർ ആദികാലത്തിൽ അഗ്നിയെ നിയമിച്ചതിനെ ഓർത്ത്, ദേഹധാരിയായ മനുഷ്യനിൽ ‘ഇവിടെ’ രക്ഷകനായി അവൻ ഉണർന്നു നിലകൊള്ളട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

5 mantras | Devata: Agni

Sukta 20

Sukta 3.20

ഈ ചെറുസൂക്തം പ്രഭാതസമയത്തെ ഒരു കൂട്ടായ ആഹ്വാനമാണ്. ഉഷസിനോടും അശ്വിനികളോടും ദധിക്രാവനോടും കൂടെ അഗ്നിയെ വിളിച്ച്, “ശുഭപ്രകാശത്തിന്റെ ദേവന്മാർ” കേൾക്കുകയും യജ്ഞത്തോടൊപ്പം നീങ്ങുകയും ചെയ്യണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഇത് ബൃഹസ്പതി, സവിതൃ, മിത്ര-വരുണ, ഭഗ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ തുടങ്ങിയ പ്രധാന ദൈവശക്തികളെയൊക്കെയും ഉൾപ്പെടുത്തി, യജ്ഞത്തെ പ്രകാശമയമായ ഋതക്രമവും ശരിയായ ഗതിയും നയിക്കുന്ന ഏകോപിത യാത്രയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

5 mantras | Devata: Agni, Uṣas, Aśvins, Dadhikrāvan (collective invocation)

Sukta 21

Sukta 3.21

ഈ ചെറു സൂക്തം അഗ്നിയെ ജാതവേദസായും ഹോതാവായും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; യജമാനന്റെ യാഗകർമ്മം “അമരന്മാരുടെ ഇടയിൽ” സ്ഥാപിക്കണമെന്നു—അത് അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ശരിയായ ക്രമത്തിൽ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നതിനായി. നെയ്യിൽ സമൃദ്ധമായ ഹവിസുകൾ (നെയ്യൊഴുകുന്ന ഹവിസുകൾ) പ്രത്യേകമായി ഊന്നിപ്പറയുന്നു; കൂടാതെ അഗ്നി യാഗത്തിലെ മുൻനിര പങ്കാളിയാണെന്നും—ആദ്യം ഇരിപ്പിടം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ, ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിയായി പ്രജ്വലിപ്പിക്കപ്പെടുന്നവൻ, യാഗത്തിന്റെ രക്ഷകനും ക്രമീകരകനുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ എന്നും പറയുന്നു.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3 attribution) | Devata: Agni (Jātavedas, Hotṛ)

Chandas: Triṣṭubh (probable; not fully scanned)

Sukta 22

Sukta 3.22

ഈ ചുരുക്കമായ അഗ്നിസൂക്തം യജ്ഞാഗ്നിയെ ദിവ്യപാത്രമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു; അതിൽ ഇന്ദ്രൻ പിഴിഞ്ഞ സോമം സ്ഥാപിച്ച് ആസ്വദിക്കുന്നു. അങ്ങനെ അഗ്നി അർപ്പണത്തിന്റെയും വിജയത്തിന്റെയും പൊതുകേന്ദ്രമാകുന്നു. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ‘സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ പ്രളയധാര’ വരെയായി അഗ്നിയുടെ വ്യാപ്തി വിപുലപ്പെടുത്തി, ദേവന്മാരെ അവരുടെ അധികാരാസനങ്ങളിലേക്കു വിളിക്കുകയും, പ്രകാശത്തിന്റെ ഗതിക്കായി സഹായകമായ ജലങ്ങളെ ആഹ്വാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവസാനം ഇളാ-പ്രചോദിതമായ ദർശനം, ‘പശുക്കൾ/കിരണങ്ങൾ’ എന്ന സ്ഥിരലാഭം, അഗ്നിയുടെ സ്നേഹാനുഗ്രഹത്തിലൂടെ വംശസമൃദ്ധി എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina | Devata: Agni (with Indra as associated actor)

Chandas: Triṣṭubh (probable; long verse)

Sukta 23

Sukta 3.23

ഈ ചെറു അഗ്നിസൂക്തം പുതുതായി ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും ഉറച്ചുനിലക്കുന്ന യാഗപുരോഹിതനുമായ ജാതവേദസിനെ സ്തുതിക്കുന്നു; യാഗാസനത്തിലേക്ക് “അമൃതത്വം” കൊണ്ടുവരുന്നവനായി അവനെ വര്ണിക്കുന്നു. മഥനത്തിലൂടെയും ജ്വലിപ്പിക്കലിലൂടെയും അഗ്നിയുടെ ജനനം, മാതാക്കളിൽ (സമിധികൾ/ജലങ്ങൾ) അവൻ ആനന്ദിക്കുന്നതു എന്നിവ വിവരിച്ച്, ആരാധകനുവേണ്ടി ഇളാ-പ്രേരിത സമൃദ്ധി, ഗോസമ്പത്ത്/തേജസ്, ശക്തമായ സന്തതി എന്നിവ സാധിപ്പിക്കണമെന്നു അവനോടു അപേക്ഷിക്കുന്നു.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (RV 3.23) | Devata: Agni Jātavedas

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by metrical scan)

Sukta 24

Sukta 3.24

ഈ സംക്ഷിപ്ത അഗ്നിസൂക്തത്തിൽ യാഗാഗ്നിയോട് പുറം സംഘർഷത്തിലും ഉള്ളിലെ തടസ്സങ്ങളിലും ഉള്ള വൈരശക്തികളെ കീഴടക്കാനും, യജമാനനു “വർചസ്” (തേജസ്, വിജയപ്രഭ) സ്ഥാപിക്കാനും അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന യാഗാസനമായ ബർഹിസിലേക്കു അഗ്നിയെ ക്ഷണിച്ച്, പ്രകാശമയ ശക്തിയാൽ അവനെ ഉണർത്തി, വീരബലത്തിൽ സമൃദ്ധമായ “രയി” (സമ്പത്ത്/സമൃദ്ധി) ദാനം ചെയ്യാനും, ആരാധകരുടെ ഉദ്ദേശ്യത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കാനും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (RV 3.24) | Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (probable for RV 3.24; confirm by metrical scan—shorter cadence suggests gāyatrī-like)

Sukta 25

Sukta 3.25

ഈ സംക്ഷിപ്ത അഗ്നിസ്തുതിയിൽ അഗ്നിദേവനെ സ്വർഗത്തിന്റെ പുത്രനായി, ഭൂമിയിൽ ദേഹധാരിയായി നിലകൊള്ളുന്ന സാന്നിധ്യമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു; യജ്ഞത്തിൽ ദേവന്മാരെ യഥാവിധി ക്രമപ്പെടുത്തുന്ന സർവജ്ഞ പുരോഹിതനായി അവനെ വർണ്ണിക്കുന്നു. ഭക്തിപൂർവ്വമായ വന്ദനത്തിലൂടെ വളരുന്ന സർവ്വവ്യാപകവും അമരവുമായ പ്രകാശമായി അഗ്നിയെ പുകഴ്ത്തുന്നു; കൂടാതെ “ജലങ്ങളുടെ മദ്ധ്യേ” ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ പൊതുവായ ഇരിപ്പിടങ്ങളെ വിശാലമാക്കി സംരക്ഷിക്കുന്നവനായി പറയുന്നു.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed for RV 3.25) | Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification on full hymn)

Sukta 26

Sukta 3.26

വിശ്വാമിത്രന്റെ കുശിക വംശത്തിലെ ഈ സ്തോത്രം സർവ്വലോകീയമായ അഗ്നി വൈശ്വാനരനെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു—അവൻ ‘പ്രകാശമയ ലോകം’ (സ്വർ) കണ്ടെത്തുകയും, ഋതത്തിന്റെ സത്യപഥത്തിലൂടെ ഹവിസ്സിനെ വിശ്വസ്തമായി കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്തുതി പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, മാരുതർ—ഉഗ്രരും മഴയുടെ ദീപ്തിയാൽ തിളങ്ങുന്ന കൂട്ടാളികളും—അഗ്നിയുടെ ശക്തിയെ വർധിപ്പിക്കുന്നു; ഒടുവിൽ അഗ്നി അക്ഷയവും അനേകധാരകളായി ഒഴുകുന്ന ഉറവുമായിത്തീരുന്നു: ജ്ഞാനിയായ ‘വാക്കിന്റെ പിതാവ്’ (വാച്), അവനെ സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും തന്നേ പോഷിപ്പിക്കുന്നു.

9 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina / Kuśika lineage (self-referential: kuśikāsaḥ) | Devata: Agni Vaiśvānara

Chandas: Jagatī (likely; long pādas; requires metrical verification)

Sukta 27

Sukta 3.27

അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്ന ഈ സൂക്തം, യജ്ഞത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ നയിക്കുന്ന ശക്തിയായി അവനെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു—ശുദ്ധീകരിച്ച ഹവിസ്സിനെ മേലോട്ടു വഹിച്ചു ദേവന്മാരിലേക്കുള്ള പാത സുലഭമാക്കുന്നവൻ. “വാജ” (പൂർണ്ണത, വിജയം നൽകുന്ന ശക്തി) എന്നത് അധ്വരമായ യജ്ഞയാത്രയിൽ അഗ്നി ചലിപ്പിക്കുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായി ഇതിൽ ആവർത്തിച്ച് ചട്ടപ്പെടുത്തുന്നു. അവസാനം അഗ്നിയെ വൃഷഭ-ശക്തിയായി ജ്വലിപ്പിച്ച്, അവൻ ബൃഹത്‌ (വിശാലത)യിൽ വ്യാപകമായി ദഹിക്കട്ടെ; കൃപയും യജ്ഞസിദ്ധിയും ദാനമായി നൽകട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

15 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina | Devata: Agni (as the one who leads offerings to the gods; verse frames ascent of offerings/forces)

Chandas: Gāyatrī (shorter tri-pāda style; this verse is compact and gāyatrī-like in feel—exact metrical counting may vary by recension)

Sukta 28

Sukta 3.28

ഈ ചെറു അഗ്നിസ്തുതിയിൽ ജാതവേദസിനെ സോമപീഡനങ്ങളിലെ—പ്രത്യേകിച്ച് പ്രാതഃസവനവും മാധ്യന്ദിനസവനവും—പുരോൾാശം (യാഗകേക്ക്)യും ആഹുതിയും സ്വീകരിക്കുവാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. യാഗത്തിൽ അഗ്നിക്കുള്ള ന്യായമായ പങ്കിനെയും, കർമ്മത്തിന്റെ അഖണ്ഡത സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ധീരഃ (സ്ഥിരബുദ്ധിയുള്ള ജ്ഞാനികൾ) വഹിക്കുന്ന പങ്കിനെയും ഇത് ഊന്നിപ്പറയുന്നു; അതുവഴി പ്രചോദിതമായ ചിന്ത (ധീ)യും ക്ഷേമവും ശക്തിപ്പെടുന്നു.

6 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed to the Viśvāmitra family for Maṇḍala 3; hymn-level attribution may vary by recension) | Devata: Agni (Jātavedas)

Chandas: Tr̥ṣṭubh (predominant in RV 3.28; verse-level scansion may show variation)

Sukta 29

Sukta 3.29

ഈ സൂക്തം മന്തനത്തിലൂടെ അഗ്നിയെ കൊളുത്തുന്ന ജീവന്തമായ ഒരു ലിറ്റർജിയാണ്; അഗ്നിയുടെ ജനനത്തെ ഉദ്ദേശപൂർവ്വമായ, പരിശുദ്ധമായ സൃഷ്ടിയായി കണ്ട്, പുരാതന യാഗാചാരത്തെ പുതുക്കുന്നു. അഗ്നി ഉയരുമ്പോൾ—പുകയും ജ്വാലയും അടയാളങ്ങളായി—അവൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത ഹോതാവായി യാഗത്തെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു, തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തികളോടുള്ള ജയത്തിനായി ബലവും വീര്യവും നൽകുന്നു, കൂടാതെ ആരാധകരെ സ്ഥിരമായ ‘നിശ്ചിത’ ആസനത്തിലേക്ക് എത്തിച്ച്, അവന്റെ മുഖേന സോമാനന്ദത്തിന്റെ സമീപത്തേക്ക് നയിക്കുന്നു.

16 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (family attribution for early RV 3) | Devata: Agni (manifested through manthana)

Chandas: Jagatī or Tr̥ṣṭubh (verse needs metrical verification; fire-kindling hymns often vary)

Sukta 30

Sukta 3.30

ഋഗ്വേദം 3.30 ശക്തിമത്തായ ഒരു ഇന്ദ്രസ്തുതിയാണ്. വിശ്വാമിത്രരുടെ കുലം സോമപ്രിയനായ വീരനായ ഇന്ദ്രനെ മനുഷ്യസംഘർഷത്തിൽ ഏകമായ വ്യക്തമായ വിവേചകനായും നിർണായക രക്ഷകനായും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ബന്ധനങ്ങൾ പൊട്ടിക്കുകയും തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഇന്ദ്രന്റെ ധർമ്മസദൃശമായ ശക്തിയെ ഇത് പുകഴ്ത്തുന്നു; ഗായകർ പാടുന്നതു കേൾക്കാനും, അർപ്പണങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാനും, വിജയം, സമ്പത്ത്, ക്ഷേമം എന്നിവ ദാനമായി നൽകാനും അവനെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

22 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional ascription for RV 3.30) | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; common for Indra hymns in this mandala)

Sukta 31

Sukta 3.31

വിശ്വാമിത്രരുടെ വൃത്തത്തിൽ നിന്നുള്ള ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ ഗാഢമായ “കുടുംബ”–തലമുറ രൂപകങ്ങളിലൂടെ—പിതാവ്, പുത്രി, ബന്ധുത്വം—സ്തുതിക്കുന്നു; ഇതിലൂടെ ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡക്രമം) എങ്ങനെ മറഞ്ഞ ബന്ധങ്ങളാൽ ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെടുകയും നിലനിർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നിയമം അറിയുന്ന അന്തർഗത അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, ശക്തികളെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് സമന്വയിപ്പിക്കുന്ന ആ അഗ്നിയിലൂടെ, പിന്നീട് പിതാവിന് ഒരു ആസനം/ആധാരം സ്ഥാപിച്ച് പ്രകാശമുള്ള ലോകത്തെ വിപുലീകരിക്കുന്ന വിശാല സൃഷ്ടിദർശനത്തിലേക്ക് ഇത് നീങ്ങുന്നു. അവസാനം ശൈലി യുദ്ധപരവും പ്രായോഗികവുമായിത്തീർന്ന്, തടസ്സങ്ങൾ തകർക്കുകയും ധനവും വിജയവും ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശക്തിയായി ഇന്ദ്രനെ വിളിക്കുന്നു; അങ്ങനെ യജ്ഞക്രമം സംരക്ഷണത്തിലും സമൃദ്ധിയിലും പര്യവസാനിക്കുന്നു എന്ന് കാണിക്കുന്നു.

22 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika) (traditional attribution for Maṇḍala 3; hymn 3.31 often associated with Viśvāmitra’s circle) | Devata: Agni (with esoteric family/cosmic relations imagery)

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 32

Sukta 3.32

ഈ സൂക്തം സോമപതിയായ ഇന്ദ്രനെ മധ്യാഹ്ന സോമപാനത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു; അവൻ സോമം പാനം ചെയ്ത് ഉല്ലസിച്ച്, തന്റെ വിജയശക്തി ആരാധകരിലേക്കു തിരിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ജന്മം മുതലേ പ്രകടമായതായി പറയപ്പെടുന്ന അവന്റെ സ്വാഭാവികവും അതിരില്ലാത്തതുമായ പരാക്രമത്തെ ഇത് പുകഴ്ത്തുന്നു; യുദ്ധത്തിൽ വിളി കേട്ട്, തടസ്സങ്ങളെ (വൃത്രാണി) തകർത്തു, സത്യസമ്പത്തും ജയവും ഉറപ്പാക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു.

17 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.32) | Devata: Indra (Soma-pati)

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 33

Sukta 3.33

ഈ സൂക്തം ജോടിയായ നദിദേവിമാരായ വിപാട്, ശുതുദ്രി എന്നിവരെ പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ജീവദായകവും വേഗവുമുള്ള മാതൃത്വഭാവമുള്ള ജലങ്ങളായി സ്തുതിക്കുന്നു; സുരക്ഷിതമായി കടക്കാനും സംരക്ഷണത്തിനുമായി അവരോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. കൂടാതെ, തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന സർപ്പം/ബന്ധനങ്ങളെ ഇന്ദ്രൻ പ്രഹരിച്ച് ജലങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ച മാതൃകാപരമായ കൃത്യം ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, നദികളുടെ സ്വതന്ത്ര പ്രവാഹത്തെ നിയന്ത്രണത്തിനുമേലുള്ള ദൈവിക വിജയവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം, തടസ്സങ്ങൾ ഒഴുകിപ്പോകട്ടെ; “കുറ്റമില്ലാത്ത ഇരുവരും” സുരക്ഷയും ക്ഷേമവും പ്രാപിക്കട്ടെ എന്ന പ്രായോഗികവും കരുണാപൂർണ്ണവുമായ പ്രാർത്ഥനയോടെ സൂക്തം സമാപിക്കുന്നു.

13 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika) | Devata: Vipāṭ and Śutudrī (paired river-goddesses; also connected to Sindhu complex)

Chandas: Jagatī

Sukta 34

Sukta 3.34

ഈ സൂക്തം പവിത്രവാകായ ബ്രഹ്മൻകൊണ്ട് ശക്തിപ്രാപിച്ച കോട്ടഭേദകനായ ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിക്കുന്നു. അവൻ ദാസ/ദസ്യു വിരോധത്തെ തകർത്തു, ശത്രുക്കളെ ചിതറിച്ചു, ഋഷികൾക്ക് യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത് നേടിക്കൊടുക്കുന്നു. അവന്റെ പ്രവൃത്തികളുടെ മഹത്വവും ധാർമ്മികതയും—വക്രത്തെ നേരെയാക്കുന്നതും അപ്രതിരോധ്യശക്തിയാൽ ജയിക്കുന്നതും—ഇത് ആഘോഷിക്കുന്നു; അവസാനം യുദ്ധപ്രാർത്ഥനയായി, മത്സരത്തിലും സമൃദ്ധിയിലും ആരാധകരുടെ വിളി കേട്ട് സഹായിക്കണമെന്നു ഇന്ദ്രനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

11 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (RV 3.34 traditionally) | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 35

Sukta 3.35

ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രനോടുള്ള അടിയന്തര സോമ-ആഹ്വാനമാണ്: അവന്റെ തവിട്ടുനിറമുള്ള കുതിരകളെ രഥത്തിലേക്ക് വിളിക്കുന്നു; അവൻ വേഗത്തിൽ വന്ന് ബർഹിസിന് മേൽ വെച്ചിരിക്കുന്ന, പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമം പാനം ചെയ്യണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. കവിയാകട്ടെ ഇന്ദ്രനെ ഏറ്റവും പുരുഷോചിതനായ കൊള്ളവിജയി, വൃത്രസദൃശമായ തടസ്സങ്ങളെ തകർക്കുന്നവൻ എന്നു പ്രശംസിക്കുന്നു; ജയവും, മത്സരങ്ങളിൽ സംരക്ഷണവും, സമ്പത്തിന്റെ സമാഹാരവും അവനോടു യാചിക്കുന്നു.

11 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Maṇḍala 3 general attribution; Sukta 35 also in Viśvāmitra collection) | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 36

Sukta 3.36

ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രനെ നിരന്തരം ശക്തിവർധിതനായ വീരനായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; ഓരോ സോമപീഡനത്തോടും കൂടി അവൻ വളരുകയും തന്റെ മഹാകൃത്യങ്ങളാൽ “സുപ്രസിദ്ധൻ” ആകുകയും ചെയ്യുന്നു. സോമത്തിന്റെ നിറയ്ക്കുന്ന ശക്തിയോട് ഇന്ദ്രന്റെ വ്യാപിക്കുന്ന പരാക്രമം ഇതിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു; നദികൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞുചേരുന്നതുപോലെ—അടക്കാനാവാത്ത പ്രചോദനത്തിന്റെ ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ പ്രതീകമായി ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. അവസാനം ഇത് നേരിട്ടുള്ള യുദ്ധ-പ്രാർത്ഥനയായി സമാപിക്കുന്നു: ദാനശീലനായ ഇന്ദ്രൻ കേൾക്കട്ടെ, തടസ്സങ്ങളെ (വൃത്രാണി) തകർത്തുകളയട്ടെ, ആരാധകർക്കായി നിധികളും സമ്പത്തും ജയിച്ചുകൊടുക്കട്ടെ.

11 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (continuing Maṇḍala 3 sequence) | Devata: Indra (contextually; hymn continues Indra-Soma motif)

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 37

Sukta 3.37

ഋഗ്വേദം 3.37 ഇന്ദ്രനെ വൃത്രഹന്താവായും യുദ്ധവിജയദായകനായും വിളിച്ചുണർത്തുന്ന സംക്ഷിപ്തവും ശക്തവുമായ ആഹ്വാനമാണ്. ആരാധകരിലേക്കു തിരിഞ്ഞ് അവരുടെ വിജയങ്ങൾക്ക് ബലം പകരണമെന്നു സ്തുതി അപേക്ഷിക്കുന്നു. അടുത്തും ദൂരത്തും നിന്നുമെല്ലാം ഇന്ദ്രനെ ആവർത്തിച്ച് വിളിച്ച്, അവൻ വേഗത്തിൽ എത്തി ഹവിസ് സ്വീകരിച്ച്, പ്രകാശം, ജലങ്ങൾ, പുരോഗതി എന്നിവ തടഞ്ഞുവെക്കുന്ന തടസ്സശക്തികളെ തകർക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

11 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (opening of RV 3.37 traditionally attributed to Viśvāmitra). | Devata: Indra.

Chandas: Gāyatrī (short 3-pāda structure suggests a compact meter; many such invocatory openings are in Gāyatrī).

Sukta 38

Sukta 3.38

വിശ്വാമിത്രന്റെ ഈ സൂക്തം കവിയുടെ പ്രചോദിതചിന്തയെ നന്നായി കെട്ടിയോടിച്ച ഓട്ടക്കുതിരപോലെ ചലിപ്പിച്ച്, അന്തർദർശനവും ഋഷിസംഗവും തേടുന്നു; കൂടാതെ തടസ്സങ്ങൾ തകർത്തു സമൃദ്ധി നേടാൻ ഇന്ദ്രനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഇന്ദ്രനെ പുറംപോരാട്ടത്തിലെ വീരശക്തിയായി മാത്രമല്ല, മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന “പ്രാണങ്ങൾ”യും സത്യങ്ങളും ഉണർന്ന് നീങ്ങാൻ ഇടയാക്കുന്ന പ്രകാശിത മനഃശക്തിയായി സ്തുതിക്കുന്നു. പിന്നീടുള്ള ദർശനപരമായ വഴിത്തിരിവിൽ ധർമ്മനിയമത്തിനുള്ളിലെ ഗന്ധർവന്മാർ എന്ന സൂക്ഷ്മ കോസ്മികക്രമം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ശരിയായ ദർശനം ഉണർത്തിയും പ്രേരിപ്പിച്ചും നയിക്കുന്നവനായി സവിതൃയുടെ അനുബന്ധ സാന്നിധ്യവും തെളിയുന്നു.

10 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed for Mandala 3 Indra cycle; hymn-level attribution) | Devata: Indra (with inner-psychological emphasis on Indra as the illumined Mind-Power); ancillary: Savitṛ appears later in the hymn

Chandas: Triṣṭubh (dominant meter for RV 3.38)

Sukta 39

Sukta 3.39

ഇന്ദ്രനോടുള്ള ഈ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തുതിയിൽ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന പ്രചോദിതമായ “ചിന്താ-സ്തോത്രം” (മതി/സ്തോമ) പ്രഭുവിലേക്കുയരുന്നു; യജമാനന്റെ ഉള്ളിൽ നിക്ഷിപ്തമായ തന്റെ തന്നെ ശക്തിയെ ഇന്ദ്രൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഉണർത്തണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. നവഗ്വരും ദശഗ്വരും കൂടെ ഒളിഞ്ഞിരുന്ന സൂര്യനെ കണ്ടെത്തിയ ഇന്ദ്രന്റെ സത്യകർമ്മം—ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് വെളിച്ചം വീണ്ടെടുത്തത്—ഓർമ്മിപ്പിച്ച ശേഷം, ഇപ്പോഴത്തെ പോരാട്ടത്തിൽ സഹായം, തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നവരിൽ വിജയം, സമ്പത്തും ക്ഷേമവും നേടൽ എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

9 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3) | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 40

Sukta 3.40

ഈ സൂക്തം ശക്തിയുടെ വൃഷഭനായ ഇന്ദ്രനെ പുതുതായി പിഴിഞ്ഞ സോമത്തിലേക്ക് വിളിച്ചു വരുത്തി, അവൻ കുടിക്കട്ടെ, സംരക്ഷിക്കട്ടെ, യജമാനനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന മധു/അന്ധസ് എന്ന മധുരസാരത്തെ വർധിപ്പിക്കട്ടെ എന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ദൂരത്തുനിന്നും അടുത്തുനിന്നും ഇന്ദ്രൻ വരിക, “മധ്യാന്തരീക്ഷ”ത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അതിനെ വിജയം, പ്രകാശം, പോഷകശക്തി എന്നിവയ്ക്കുള്ള വഴിയാക്കുക എന്ന് ഇത് ആവർത്തിച്ച് ഉത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

9 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3) | Devata: Indra

Chandas: Gāyatrī

Sukta 41

Sukta 3.41

ഋഗ്വേദം 3.41 ഒരു ആഹ്വാനസൂക്തം (ആഹ്വാന) ആകുന്നു; യജമാനന്മാരിലേക്കു തന്റെ ആനന്ദം തിരിച്ച്, രണ്ടു തവിട്ടുനിറമുള്ള കുതിരകളോടുകൂടെ വേഗത്തിൽ വന്ന് സോമം പാനം ചെയ്യാൻ ഇന്ദ്രനെ വിളിക്കുന്നു. ഇതിൽ അവനെ “ബലത്തിന്റെ അധിപൻ” എന്നു സ്തുതിക്കുകയും, അർപ്പണത്തോടും നന്നായി ഒരുക്കിയ ബർഹിസ്‌ (ആസനം) നോടും അവൻ സ്വാഭാവികമായി ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്നു വര്ണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കൂടാതെ ആരാധകന്റെ ചിന്തകൾ കിടാവിനെ ചുറ്റി അമ്മമാർ കൂട്ടം ചേരുന്നതുപോലെ ഇന്ദ്രനെ ചുറ്റി കൂട്ടം ചേരുന്നു എന്നു ചിത്രീകരിക്കുന്നു. സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ഇന്ദ്രന്റെ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പാക്കുക, സോമം മൂലം അവൻ ഉല്ലസിക്കുക, അതിന്റെ ഫലമായി ശക്തി, സംരക്ഷണം, വിജയം എന്നിവയുടെ ദാനം ലഭിക്കുക എന്നതാണ്.

9 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina | Devata: Indra

Chandas: Gayatri (probable for RV 3.41.1; verify per critical edition)

Sukta 42

Sukta 3.42

ഇത് ഇന്ദ്രനോടുള്ള ക്ഷണഗീതമായ ഒരു സോമസ്തുതിയാണ്: കവി അവനെ തന്റെ രണ്ട് തവിട്ടുനിറമുള്ള കുതിരകളോടുകൂടെ വേഗത്തിൽ വരാനും പുതുതായി പിഴിഞ്ഞ സോമം പാനം ചെയ്യാനും വിളിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ സോമം തന്റെ ഉദരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച് ശക്തനാകണമെന്ന് ഇത് ആവർത്തിച്ച് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; അങ്ങനെ അവനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന കുശിക/വിശ്വാമിത്ര വംശത്തിന് സംരക്ഷണവും ശക്തിയും വിജയവും നൽകണമെന്നതാണ് ഇതിന്റെ അഭിലാഷം.

9 mantras | Rishi: Gāthin Viśvāmitra (traditional; verify Anukramaṇī) | Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (likely; requires metrical verification)

Sukta 43

Sukta 3.43

ഈ സൂക്തം സോമപീഡനത്തിലേക്ക് ഇന്ദ്രനെ തന്റെ രഥത്തിൽ അതിവേഗം വരുവാൻ, വിരിച്ച ബർഹിസിൽ ഇരുന്ന് യജ്ഞകർമ്മികളോടൊപ്പം പ്രിയ സഖാവായി ചേരുവാൻ ഉത്സുകമായി ക്ഷണിക്കുന്നു. യുദ്ധവിജയം നൽകുന്ന, വൃത്രഹന്താവായ, ശക്തിയുടെയും സമ്പത്തിന്റെയും അധിപനായ ഇന്ദ്രനെ ഇത് സ്തുതിക്കുകയും, സോമത്തിലൂടെ സംരക്ഷകനായി, രാജസനായകനായി, ഋഷിത്വപ്രചോദകനായി മാറണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ആചാരപരവുമാണ് (ഇന്ദ്രൻ പാനം ചെയ്ത് യാഗത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ) കൂടാതെ അസ്തിത്വപരവുമാണ് (വിജയം, സമൃദ്ധി, പ്രചോദിത ദർശനം നേടാൻ).

8 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.43) | Devata: Indra (invited to Soma-drinking; chariot imagery)

Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (opening verses of RV 3.43 often vary; requires metrical verification)

Sukta 44

Sukta 3.44

ഈ സംക്ഷിപ്തമായ ഗായത്രി-ശൈലിയിലുള്ള സൂക്തം സോമപീഡനത്തിലേക്ക് ഇന്ദ്രനെ ക്ഷണിക്കുന്നു; അവൻ തന്റെ കപിലവർണ്ണ കുതിരകളോടുകൂടെ വന്ന് യാഗത്തിൽ ദീപ്തമായ രഥത്തിൽ ഇരിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. തുടർന്ന് സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും താങ്ങുന്നവനും സമൃദ്ധമായ പോഷണം സ്ഥാപിക്കുന്നവനും ആയി ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിക്കുന്നു; അവസാനം വിജയകരമായ പ്രവർത്തനത്തിനായി വജ്രം ധരിച്ചു സജ്ജമാകുന്ന കപില വൃഷഭനായ ഇന്ദ്രന്റെ പ്രതിമയിൽ സമാപിക്കുന്നു.

4 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3 Indra cycle; RV 3.44) | Devata: Indra

Chandas: Gāyatrī (probable for RV 3.44; shorter pādas consistent with Gāyatrī-stotra style)

Sukta 45

Sukta 3.45

ഈ ചെറുസൂക്തം ഇന്ദ്രനെ തന്റെ ഹരികൾ (തവിട്ടുനിറമുള്ള കുതിരകൾ/ശക്തികൾ) സഹിതം, യാതൊരു ബന്ധനവും തടസ്സമാകാതെ, വേഗത്തിൽ എത്തി ഹവിസ്സ് സ്വീകരിച്ച് യജമാനനെ ശക്തിപ്പെടുത്തണമെന്നു വിളിക്കുന്നു. സമുദ്രംപോലെ ആഴമുള്ള ഇന്ദ്രന്റെ ക്രതു (ദൃഢനിശ്ചയം) വർധനയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് ഇത് പുകഴ്ത്തുന്നു—നന്നായി കാവലിരിക്കുന്ന ഒഴുക്കുകളും മേയൽഭൂമിയിലേക്കു നീങ്ങുന്ന പശുക്കളും പോലെ. അവസാനം ഇന്ദ്രൻ സ്വയംപ്രേരിതനും സ്വയംഭരണനും ആണെന്ന് ഉറപ്പാക്കി, അവന്റെ വർധിച്ചുവരുന്ന പരാക്രമം ആരാധകനു ഏറ്റവും ഉന്നതവും ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന യശസ്സും മംഗളകരമായ ശ്രവണവും നൽകട്ടെ എന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.45 Indra hymn) | Devata: Indra

Chandas: Gāyatrī (probable)

Sukta 46

Sukta 3.46

ഈ ചെറു ഇന്ദ്രസ്തുതിയിൽ വജ്രധാരിയായ സ്വയംസാർവഭൗമനും, എപ്പോഴും യുവാവായിട്ടും വാർദ്ധക്യമില്ലാത്ത വൃഷഭസ്വഭാവമുള്ള പ്രഭുവുമായ ഇന്ദ്രനെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ വീരകൃത്യങ്ങൾ അതിവിപുലവും സർവത്ര പ്രസിദ്ധവുമാണെന്ന് ഇത് വരയ്ക്കുന്നു. അവൻ എല്ലാ അളവുകളെയും കവിഞ്ഞൊഴുകുന്നവൻ—സ്വർഗ്ഗം, ഭൂമി, അന്തരീക്ഷം എന്നിവയെയും അതിക്രമിക്കുന്നവൻ—എന്നും ചിത്രീകരിക്കുന്നു. കര്‍മ്മത്തിന്റെ അവസാനം സോമം തയ്യാറാക്കി അർപ്പിക്കുന്നു; അവൻ അത് പാനം ചെയ്ത് സംരക്ഷണവും വിജയവും ശക്തിപ്പെടുത്തട്ടെ എന്നതാണ് പ്രാർത്ഥന.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional, Mandala 3) | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (very likely)

Sukta 47

Sukta 3.47

ഈ ചെറു ഇന്ദ്ര–മരുത് സ്തോത്രം, മരുതന്മാർ അനുഗമിക്കുന്ന യുദ്ധ-വൃഷഭനായ ഇന്ദ്രനെ പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമം പാനം ചെയ്യാൻ ക്ഷണിച്ച്, വിജയംയും രക്ഷയും ലഭിക്കാനായി ഉല്ലസിപ്പിക്കണമെന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ മഹാശക്തിയെ ഋതം (ശരിയായ ക്രമവും ശരിയായ സമയവും) എന്നതുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച്, വൃത്രവധത്തിൽ മരുതന്മാർ അവനെ പിന്തുടർന്ന് അവന്റെ ഉള്ളിൽ ശക്തി “സ്ഥാപിച്ചു” എന്നത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ലക്ഷ്യം പ്രായോഗികവും യാജ്ഞികവും ആണ്: ശരിയായ സമയത്ത് അർപ്പിക്കുന്ന സോമയാഗം വഴി ആരാധകർക്ക് പുതുമയായ സഹായം, ബലം, വിജയം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുക.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional, Mandala 3) | Devata: Indra (with Maruts as associates)

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Sukta 48

Sukta 3.48

ഈ ചെറു ഇന്ദ്രസ്തുതിഗാനം ദേവന്റെ സഹജവും ജന്മസിദ്ധവുമായ ശക്തിയെ പുകഴ്ത്തുന്നു: യുവവൃഷഭനെപ്പോലെ അവൻ ഉടൻ മുന്നേറി പുതുതായി പിഴിഞ്ഞ സോമം സ്വീകരിച്ച് വഹിക്കുന്നു. മാതാവിൽ നിന്ന് പോഷണം തേടിയതും, സോമത്തിലെ തീക്ഷ്ണശക്തി തിരിച്ചറിഞ്ഞതും, തുടർന്ന് എല്ലാവരെയും മറികടന്ന് മഹത്തായ കൃത്യങ്ങൾ നിർവഹിച്ചതും ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം ഇത് യുദ്ധപ്രാർത്ഥനയായി സമാപിക്കുന്നു: സംഘർഷത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠ സഹായിയായ ഇന്ദ്രൻ വൃത്രങ്ങളെ (തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നവരെ) സംഹരിച്ച് ഗായകർക്കു ധനവും ക്ഷേമവും ജയിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് വിളിച്ചുപറയുന്നു.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for Maṇḍala 3); RV 3.48 often treated as Indra hymn | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 49

Sukta 3.49

ഈ ചെറുതായ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തുതി, സോമപാനം ചെയ്യുന്ന എല്ലാ ജനങ്ങളും ആഗ്രഹിച്ച് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന ദേവനായി ഇന്ദ്രനെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു—അവൻ തടസ്സങ്ങളെ (വൃത്ര) ഭേദിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിക്കായി ജനിച്ചവനും വിജയം ഉറപ്പിക്കുന്നവനും ആകുന്നു. യുദ്ധം കടത്തിവിടുന്നവനായി, രണ്ടു ലോകങ്ങളെ വിശാലമാക്കുന്നവനായി, ഫലപ്രദമായ സമൃദ്ധി പകർന്നൊഴുക്കുന്നവനായി അവനെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. അവസാനം, ഇപ്പോഴത്തെ പോരാട്ടത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ അപേക്ഷ കേട്ട് സഹായിക്കാനും സമ്പത്തിന്റെ ജയമൊരുക്കാനും എന്നുള്ള നേരിട്ടുള്ള പ്രാർത്ഥനയോടെ ഇത് സമാപിക്കുന്നു.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional) | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 50

Sukta 3.50

ഈ ചുരുക്കസ്തോത്രം മരുৎവത് ഇന്ദ്രനെ—ആവേശഭരിതനും സർവ്വവ്യാപകനുമായ വൃഷഭനെ, മരുৎഗണങ്ങളോടൊപ്പം വരുന്നവനെ—സോമം പാനം ചെയ്യാനും യജമാനനെ ശക്തിപ്പെടുത്താനും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. അർപ്പണങ്ങളാൽ ഇന്ദ്രൻ നിറയട്ടെ; പരിപൂർണ്ണതയുടെ “ഗാവുകൾ” (കിരണങ്ങൾ/സമ്പത്ത്) ദാനം ചെയ്യട്ടെ; വൃത്രസദൃശമായ തടസ്സങ്ങളെ സംഹരിച്ച് പോരാട്ടത്തിൽ വിജയംയും ക്ഷേമവും ഉറപ്പാകട്ടെ എന്നും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

5 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn-level attribution assumed for Mandala 3) | Devata: Indra (Marutvat Indra)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 51

Sukta 3.51

ഈ സൂക്തം ‘ജനങ്ങളാൽ താങ്ങപ്പെടുന്നവൻ’ എന്നും ‘അധികമായി ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നവൻ’ എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഇന്ദ്രനോട് ഉത്സാഹപൂർണ്ണമായ ക്ഷണമാണ്—യജ്ഞത്തിലേക്ക് വരിക, മനോഹരമായി രൂപപ്പെടുത്തിയ സ്തുതിയെ സ്വീകരിക്കുക, പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമം പാനം ചെയ്യുക. ഇന്ദ്രന്റെ മുൻകാല സോമപാനങ്ങളും വിജയങ്ങളും ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, അവയെ ഇപ്പോഴത്തെ സഹായത്തിനുള്ള ഉറപ്പായി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. അവസാനം, അർപ്പണവും മന്ത്രവും ഇന്ദ്രന്റെ സമഗ്രമായ സത്തയെ—ഉദരം, ശിരസ്, ഭുജങ്ങൾ—ദാനങ്ങൾ നൽകാനും ഇഷ്ടസിദ്ധി നിറവേറ്റാനും ശക്തിപ്പെടുത്തട്ടെ എന്ന സംക്ഷിപ്ത പ്രാർത്ഥനയോടെ ഇത് സമാപിക്കുന്നു.

12 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn-level attribution assumed for Mandala 3) | Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 52

Sukta 3.52

ഇന്ദ്രനോടുള്ള ഈ സ്തുതി സോമയാഗത്തെ അതിന്റെ വിവിധ പീഡനങ്ങളിലൂടെ (പ്രെസ്സിംഗുകൾ) ചട്ടക്കൂടിലാക്കി, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രഭാതത്തിലും വീണ്ടും മധ്യാഹ്നത്തിലും ഇന്ദ്രനെ ക്ഷണിക്കുന്നു—തയ്യാറാക്കിയ ആഹാരങ്ങളും കവിയുടെ സ്തുതിയും സ്വീകരിക്കുവാൻ. അർപ്പണങ്ങൾ (ധാന്യങ്ങൾ, പിണ്ഡ/കേക്കുകൾ, സ്തുതിഗാനം) “ഫലപ്രദം/സുന്ദരം” ആകണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു; സോമപാനത്തിനും വിജയത്തിനുമായി ഇന്ദ്രന്റെ വീരശക്തി ദിനംപ്രതി വർധിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

8 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.52) | Devata: Indra

Chandas: Anuṣṭubh (probable; short 8-syllable pādas typical of this verse)

Sukta 53

Sukta 3.53

ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രനെ പർവതനോടൊപ്പം അവരുടെ മഹാരഥത്തിൽ വരുവാൻ, സോമം പാനം ചെയ്യുവാൻ, യജ്ഞകർതാക്കൾക്ക് ശക്തി, വിജയം, സമൃദ്ധമായ ‘പോഷകധാരകൾ’ (ഇഷഃ) നൽകുവാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രശക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള സ്തുതിയെ കവിയുടെ നിർമ്മിത ബ്രഹ്മൻ (പവിത്ര വചന-സംയോജനം) കൂടെ നെയ്ത്, ഭാരതജനങ്ങൾക്ക് സമൃദ്ധി, വീരബലം, മത്സരത്തിലും യുദ്ധത്തിലും വിജയം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം.

24 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.53) | Devata: Indra-Parvata

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Sukta 54

Sukta 3.54

വിശ്വാമിത്രന്റെ ഈ സൂക്തം പ്രധാനമായും അഗ്നിയെ എപ്പോഴും ജാഗരൂകനായി പ്രാർത്ഥന കേൾക്കുന്നവനായി, യജമാനർക്കായി ബലം, പ്രചോദനം, വിജയം എന്നിവ സമാഹരിക്കുന്ന ദൈവശക്തിയായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. സ്തുതി പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ സഹദേവതകൾ—പ്രത്യേകിച്ച് ദ്യാവാ-പൃഥിവീ, പിന്നീടു ത്വഷ്ടൃയും ഋഭുക്കളും (പൂഷനും)—യജ്ഞക്രമത്തെ ഉറപ്പിക്കാൻ പ്രവേശിക്കുന്നു: ശരിയായ നിർമ്മാണം, ശരിയായ അർപ്പണം, ശരിയായ സംരക്ഷണം. അവസാനം അഗ്നി ഹവിസ്സിനെ മധുരമാക്കുകയും, ഇന്ധനബലത്തോടെ ജ്വലിക്കുകയും, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുകയും, ദിനംപ്രതി യജമാനനെ പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യണമെന്നു നേരിട്ട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

22 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Maṇḍala 3) | Devata: Agni (with Dyāvā-Pṛthivī entering immediately in the hymn)

Chandas: Triṣṭubh (probable; hymn 3.54 largely Triṣṭubh)

Sukta 55

Sukta 3.55

ഋഗ്വേദം 3.55-ൽ അനേകം ദേവന്മാർ ഒരൊറ്റ മഹത്തായ പരമാധികാരത്താൽ—ഏകമായ അസുരശക്തി (അസുരത്വം ഏകṁ)—താങ്ങപ്പെടുന്നു എന്നു ധ്യാനിക്കുന്നു; ഉഷസ് ഉദിച്ച് മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ക്രമത്തെ തുറക്കുമ്പോൾ അത് പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. “പ്രകാശത്തിന്റെ പടി”യിലെ വാക്ക്, ജോടിയായ പാലുതരുന്ന പശുക്കൾ, ജലങ്ങളും സസ്യങ്ങളും, ഭൂമിയുടെ സമൃദ്ധി എന്നീ പ്രതീകചിത്രങ്ങളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെ, ദേവന്മാർക്ക് ശക്തി നൽകുകയും യജ്ഞത്തെയും ജീവിതത്തെയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഋതത്തിന്റെ ആന്തരിക ഏകോപനത്തെ ഈ സൂക്തം സ്തുതിക്കുന്നു.

22 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for Mandala 3; RV 3.55 commonly in his family-book domain) | Devata: Viśve Devāḥ / the One Asura-might behind the gods; Dawn as revelatory condition

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)

Sukta 56

Sukta 3.56

ഈ സൂക്തം ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെ നിലനിർത്തുന്ന ലംഘിക്കാനാവാത്ത ഋതത്തെ—ആദ്യവും ദൃഢവുമായ നിയമങ്ങളെ (വ്രതങ്ങളെ)—സ്തുതിക്കുന്നു; അത്ര സ്ഥിരമായതിനാൽ ലോകങ്ങളും പർവതങ്ങളും പോലും വളയിപ്പിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ആവർത്തിക്കുന്ന ത്രയങ്ങളിലൂടെ (മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ, മൂന്ന് ശക്തികൾ, മൂന്ന് ജലങ്ങൾ) ഇത് കോസ്മികക്രമത്തെ മാതൃകാപരവും ലയബദ്ധവുമായ ഭരണമായി വരച്ചുകാട്ടുന്നു; അത് യജ്ഞസത്രത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങിവരുന്നു. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം യജമാനന്റെ കർമവും ചിന്തയും ആ ഉയർന്ന, അഖണ്ഡമായ ധർമ്മനിയമത്തോട് ഒത്തുചേര്ത്ത്, ദേവന്മാർ “വന്ന്” ക്ഷേമം സ്ഥാപിക്കണമെന്നതാണ്.

8 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (family attribution for Maṇḍala 3) | Devata: Dharmic/Ṛta-order of the gods (cosmic law) rather than a single personalized deity

Chandas: Triṣṭubh

Sukta 57

Sukta 3.57

ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്ര–അഗ്നി എന്ന ദ്വയശക്തികളെ പ്രചോദനത്തിന്റെ “പശു” (മനീഷാ)യെ കണ്ടെത്തുകയും സുരക്ഷിതമായി കൈവശം വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരായി സ്തുതിക്കുന്നു—പോഷണം, അന്തർദൃഷ്ടി, വിജയം എന്നിവ ഒഴുകിപ്പകരുന്ന ഒരു ഉറവയായി. കാവ്യപ്രകാശത്തെ യജ്ഞകർമ്മത്തോടും, പ്രത്യേകിച്ച് സോമപീഡനത്തോടും, ബന്ധിപ്പിച്ച്, മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സമൃദ്ധി ദേവന്മാരിലേക്കു മേലോട്ടുയർന്ന് അവിടെ നിന്ന് മാർഗ്ഗദർശനം, സമൃദ്ധി, സർവ്വവ്യാപിയായ “സുമനസ്” (നല്ല മനസ്) ആയി തിരിച്ചുവരുന്നു എന്നു പറയുന്നു.

6 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed for RV 3.57) | Devata: Indra-Agni (dual), with the Cow/Manīṣā motif central

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

Sukta 58

Sukta 3.58

ഈ സൂക്തം പ്രഭാതത്തിൽ അശ്വിനൗകളെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; അവരുടെ വേഗത്തിലുള്ള ആഗമനം ഉഷസ്സിന്റെ ഉണർത്തുന്ന പ്രകാശത്തോടും ദക്ഷിണയുടെ ക്രമബദ്ധവും ഉദാരവുമായ ദാനാർപ്പണത്തോടും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. “പ്രകാശത്തിന്റെ പശു” എന്നും “തേൻനിധികൾ” എന്നും ഉള്ള ജീവന്തമായ ദൃശ്യങ്ങളിലൂടെ, ദേവയാന പഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ ഇരട്ട വൈദ്യന്മാരെ യജമാനന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് വരുവാനും അവിടെ തേൻമധുരമായ സോമം പാനം ചെയ്യുവാനും ക്ഷണിക്കുന്നു.

9 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for Maṇḍala 3; specific hymn traditionally in Viśvāmitra cycle) | Devata: Aśvinau (with Uṣas/Dakṣiṇā imagery in support)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 3.58; verse-length and cadence consistent)

Sukta 59

Sukta 3.59

ഈ സൂക്തം ‘ഋതവാക്യം’—ശരിയായ വാക്ക്—ഉച്ചരിച്ച് സ്ഥാപിക്കുന്ന ആദിത്യനായ മിത്രനെ സ്തുതിക്കുന്നു; അവൻ മനുഷ്യസമൂഹങ്ങളെ ക്രമബദ്ധവും സൗഹൃദപരവുമായ ഗതിയിലാക്കി നിർത്തുന്നു. മിത്രൻ ദ്യാവാപൃഥിവിയെ സ്ഥിരമായി ധരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം കാണുന്ന സാമൂഹ്യസത്യത്തിന്റെയും ശരിയായ ആചരണത്തിന്റെയും കാവൽക്കാരൻ എന്ന നിലയിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അഗ്നിയിലൂടെ ശുദ്ധീകരിച്ച ഹവിസുകൾ അർപ്പിച്ച് അവന്റെ പ്രസാദം, സംരക്ഷണം, സമൃദ്ധി എന്നിവ നേടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

9 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.59) | Devata: Mitra

Chandas: Triṣṭubh (common in this mandala; probable here)

Sukta 60

Sukta 3.60

ഈ സൂക്തം സൌധന്വനരായ ഋഭുക്കളെ സ്തുതിക്കുന്നു—യാഗത്തിന്റെ കൃതികളെ പരിപൂർണമാക്കി മർത്ത്യരെ ഉന്നതിയിലേക്കുയർത്തുന്ന “സുനിർമ്മിത കർമ്മങ്ങളുടെ” ദിവ്യ ശില്പികൾ. “മനസ്സിന്റെ ബന്ധുത്വം” വഴി അവരെ യജ്ഞസ്ഥലത്തേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നു; പിഴിഞ്ഞ സോമത്തിനരികെ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം അവരുടെ അളവറ്റ നൈപുണ്യവും മഹിമയും ആഘോഷിക്കുന്നു; ഒടുവിൽ, അന്വേഷകനു പലവിധ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നവരായി, ഋഭുക്കളോടുകൂടിയ ഇന്ദ്രനെ അർപ്പണത്തിലേക്ക് വരുവാൻ സംയുക്തമായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.

7 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for much of Maṇḍala 3; specific hymn 3.60 traditionally to the Ṛbhus by Viśvāmitra) | Devata: Ṛbhus (Saudhanvanas), divine artisans of perfection

Chandas: Jagatī (probable for 3.60.1 due to longer cadence)

Sukta 61

Sukta 3.61

ഏഴ് ഋക്കുകളുള്ള ഈ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രം ഉഷസ്സിനെ (പ്രഭാതത്തെ) പുരാതനയെങ്കിലും എപ്പോഴും യുവതിയായ ദേവിയായി സ്തുതിക്കുന്നു. അവൾ ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡനിയമം) അനുസരിച്ച് വരികയും, ജീവനെ, സമ്പത്തിനെ, ശരിയായ പ്രവർത്തനത്തെ ഉണർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ദൂരെയുള്ള സ്വർഗ്ഗപരിധിയിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്കു വരെ വ്യാപിക്കുന്ന പ്രകാശമയവും നിപുണവുമായ ശക്തിയായി അവളെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു; അവളുടെ ദീപ്തിയെ മിത്ര–വരുൺ സംരക്ഷിക്കുന്ന വിശാലക്രമവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു—അതിലൂടെ വെളിച്ചം വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുകയും ലോകങ്ങൾ ചലനത്തിലാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

7 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.61, an Uṣas hymn in the Viśvāmitra corpus) | Devata: Uṣas (Dawn)

Chandas: Triṣṭubh (likely for RV 3.61)

Sukta 62

Sukta 3.62

ഋഗ്വേദം 3.62 ഒരു സ്തുതി-സൂക്തമാണ്; ഇതിൽ പ്രധാനമായി ഇന്ദ്ര–വരുണരുടെ ദ്വന്ദ്വാധിപത്യവും ശക്തിയും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു—വിജയശക്തി ധാർമ്മിക-കോസ്മിക ക്രമത്തോടൊപ്പം ചേർന്ന്—സഖാക്കളെ സംരക്ഷിക്കാനും, വൈരസമ്മർദ്ദങ്ങളെ ജയിക്കാനും, സമൂഹത്തിന് പൂർണ്ണത നൽകുന്ന ദേവന്മാരുടെ പ്രസിദ്ധ “മഹിമ” പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും. ഈ സൂക്തത്തിനുള്ളിൽ സവിതൃ ദേവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന പ്രശസ്തമായ ഗായത്രി മന്ത്രം (3.62.10) ഉൾപ്പെടുന്നു; അത് ബുദ്ധിയുടെ പ്രകാശത്തിലേക്ക് സൂക്തത്തെ അന്തർമുഖമാക്കി, ബാഹ്യവിജയവും അന്തർസന്മാർഗ്ഗ-നേതൃത്വവും രണ്ടും ഋത (സത്യ-ക്രമം) കീഴിൽ ഒരേ നുകത്തിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

18 mantras | Rishi: Viśvāmitra Gāthina (RV 3.62 traditionally Viśvāmitra) | Devata: Indra–Varuṇa (dual)

Chandas: Triṣṭubh (common in 3.62; confirm by scan)