
Sukta 3.55
Viśvāmitra Gāthina (traditional for Mandala 3; RV 3.55 commonly in his family-book domain)
Triṣṭubh (probable; confirm)
ഋഗ്വേദം 3.55-ൽ അനേകം ദേവന്മാർ ഒരൊറ്റ മഹത്തായ പരമാധികാരത്താൽ—ഏകമായ അസുരശക്തി (അസുരത്വം ഏകṁ)—താങ്ങപ്പെടുന്നു എന്നു ധ്യാനിക്കുന്നു; ഉഷസ് ഉദിച്ച് മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ക്രമത്തെ തുറക്കുമ്പോൾ അത് പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. “പ്രകാശത്തിന്റെ പടി”യിലെ വാക്ക്, ജോടിയായ പാലുതരുന്ന പശുക്കൾ, ജലങ്ങളും സസ്യങ്ങളും, ഭൂമിയുടെ സമൃദ്ധി എന്നീ പ്രതീകചിത്രങ്ങളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെ, ദേവന്മാർക്ക് ശക്തി നൽകുകയും യജ്ഞത്തെയും ജീവിതത്തെയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഋതത്തിന്റെ ആന്തരിക ഏകോപനത്തെ ഈ സൂക്തം സ്തുതിക്കുന്നു.
Mantra 1
उषसः पूर्वा अध यद्व्यूषुर्महद्वि जज्ञे अक्षरं पदे गोः । व्रता देवानामुप नु प्रभूषन्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
മുൻ ഉഷസ്സുകൾ വിരിഞ്ഞു തെളിയുമ്പോൾ, പ്രകാശത്തിന്റെ പദത്തിൽ മഹത്തായ അക്ഷരവചനം ജനിക്കുന്നു. ദേവന്മാരുടെ വ്രതങ്ങളെ അലങ്കരിച്ച് വെളിപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, ദൈവശക്തികളുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം പ്രസ്ഫുടമാകുന്നു.
Mantra 2
मो षू णो अत्र जुहुरन्त देवा मा पूर्वे अग्ने पितरः पदज्ञाः । पुराण्योः सद्मनोः केतुरन्तर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
ഇവിടെ ദേവന്മാർ ഞങ്ങളെ തള്ളിക്കളയരുതേ; ഹേ അഗ്നേ, പഥജ്ഞരായ മുൻ പിതാക്കന്മാരും ഞങ്ങളെ നിരസിക്കരുതേ. രണ്ടു പുരാതന വാസസ്ഥലങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ കേതു (ദീപചിഹ്നം) സ്ഥാപിതമാണ്—ദേവന്മാരുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം.
Mantra 3
वि मे पुरुत्रा पतयन्ति कामाः शम्यच्छा दीद्ये पूर्व्याणि । समिद्धे अग्नावृतमिद्वदेम महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
എന്റെ കാമനകൾ പല ദിക്കുകളിലേക്കും പറന്നു പോകുന്നു; ജ്വലിച്ചിരിക്കുന്ന ജ്വാലയിലേക്കു ഞാൻ പുരാതന പ്രകാശങ്ങളെ ദീപ്തമാക്കുന്നു. ജ്വലിച്ചിരിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ നാം ഋതം—സത്യത്തെയേ തന്നെ ഉച്ചരിക്കട്ടെ; ദേവന്മാരുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം (ദിവ്യാധിപത്യം) അതാണ്.
Mantra 4
समानो राजा विभृतः पुरुत्रा शये शयासु प्रयुतो वनानु । अन्या वत्सं भरति क्षेति माता महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
ഒരേ രാജാവ് പലവിധത്തിൽ ധരിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ വിശ്രമസ്ഥാനങ്ങളിൽ ശയിക്കുന്നു, വനങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. മറ്റൊരാൾ കിടാവിനെ വഹിക്കുന്നു; മാതാവ് വസിച്ച് പോഷിപ്പിക്കുന്നു—ദേവന്മാരുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം (ദിവ്യാധിപത്യം) അതാണ്.
Mantra 5
आक्षित्पूर्वास्वपरा अनूरुत्सद्यो जातासु तरुणीष्वन्तः । अन्तर्वतीः सुवते अप्रवीता महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
പിന്നിലുള്ളത് മുൻപിലുള്ളതിൽ സ്ഥാപിതമാണ്; അനൂരൂത്—അനുനാദമില്ലാത്തത്—പുതുതായി ജനിച്ച യുവരൂപങ്ങളിലകത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു. അന്തർവതീ—അകത്ത് ധരിക്കുന്നവൾ—അപ്രവീതാ, അഘോഷിതയായിട്ടും പ്രസവിക്കുന്നു—ദേവന്മാരുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം (ദിവ്യാധിപത്യം) അതാണ്.
Mantra 6
शयुः परस्तादध नु द्विमाताबन्धनश्चरति वत्स एकः । मित्रस्य ता वरुणस्य व्रतानि महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
അപ്പുറത്തപ്പുറം ശയിക്കുന്നവൻ—ഇപ്പോൾ തീർച്ചയായും ദ്വിമാതാ, ബന്ധനമില്ലാതെ—ഏകനായ വത്സമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഇവ മിത്രന്റെയും വരുണന്റെയും വ്രതങ്ങൾ (നിയമങ്ങൾ) ആകുന്നു; ദേവന്മാരുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം (ദിവ്യാധിപത്യ-ശക്തി) ഇതാണ്.
Mantra 7
द्विमाता होता विदथेषु सम्राळन्वग्रं चरति क्षेति बुध्नः । प्र रण्यानि रण्यवाचो भरन्ते महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
ദ്വിമാതാ ഹോതാ വിധഥങ്ങളിൽ സമ്രാട്ടായി നിലകൊള്ളുന്നു; അഗ്രത്തെ അനുഗമിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു, ബുധ്ന (ഗഹനാധാരം)യിൽ വസിക്കുന്നു. മുന്നോട്ട് അവർ രണ്യ (മനോഹര) നിധികളും രണ്യവാച് (ആനന്ദവാഹി വാക്കുകൾ)യും കൊണ്ടുവരുന്നു; ദേവന്മാരുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം ഇതാണ്.
Mantra 8
शूरस्येव युध्यतो अन्तमस्य प्रतीचीनं ददृशे विश्वमायत् । अन्तर्मतिश्चरति निष्षिधं गोर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
യുദ്ധിക്കുന്ന വീരനെപ്പോലെ, അന്തമ (അന്തരതമ) പിന്നോട്ടു തിരിഞ്ഞ്, നേരെ വന്നിരിക്കുന്ന സർവ്വത്തെയും കാണുന്നു. അന്തർമതി ‘ഗോ’ (കിരണം/പ്രകാശം)യുടെ നിഷ്ഷിധ (ഗൂഢാസനം)ത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു; ദേവന്മാരുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം ഇതാണ്.
Mantra 9
नि वेवेति पलितो दूत आस्वन्तर्महाँश्चरति रोचनेन । वपूंषि बिभ्रदभि नो वि चष्टे महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
താഴേക്ക് വേഗം ചെല്ലുന്നു—പുരാതന ദൂതൻ—പ്രവാഹങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ; മഹാനായി, പ്രകാശമയ ലോകത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അനേകം രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു, വിവേകത്തോടെ ഞങ്ങളിലേക്കു നോക്കുന്നു: ദേവന്മാരുടെ ഒരേയൊരു മഹത്തായ അസുരത്വം (ആധിപത്യം) തന്നെയുണ്ട്.
Mantra 10
विष्णुर्गोपाः परमं पाति पाथः प्रिया धामान्यमृता दधानः । अग्निष्टा विश्वा भुवनानि वेद महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
വിഷ്ണു ഗോപനായി പരമ പഥത്തെ കാക്കുന്നു; പ്രിയമായ അമൃത ധാമങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. അഗ്നി ഈ സർവ്വ ഭുവനങ്ങളെയും അറിയുന്നു: ദേവന്മാരുടെ ഒരേയൊരു മഹത്തായ അസുരത്വം (ആധിപത്യം) തന്നെയുണ്ട്.
Mantra 11
नाना चक्राते यम्या वपूंषि तयोरन्यद्रोचते कृष्णमन्यत् । श्यावी च यदरुषी च स्वसारौ महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
യമ്യ—സഹോദരികളായ രണ്ടു പേർ—വിവിധ രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവരിൽ ഒരുത്തി പ്രകാശിക്കുന്നു, മറ്റുത്തി കറുപ്പാണ്. ശ്യാവിയും അരുഷിയും—സഹോദരികൾ—പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: ദേവന്മാരുടെ ഒരേയൊരു മഹത്തായ അസുരത്വം (ആധിപത്യം) തന്നെയുണ്ട്.
Mantra 12
माता च यत्र दुहिता च धेनू सबर्दुघे धापयेते समीची । ऋतस्य ते सदसीळे अन्तर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
അവിടെ മാതാവും പുത്രിയും—രണ്ട് ക്ഷീരധേനുക്കൾ—സമന്വയത്തോടെ ഒരുമിച്ച് പാൽ കറന്ന് പരസ്പരം പോഷിപ്പിക്കുന്നു. ഋതത്തിന്റെ അന്തർസദസ്സിൽ ഞാൻ അവരെ ആരാധിക്കുന്നു: ദേവന്മാരുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം (പ്രഭുത്വം) അതുതന്നെ.
Mantra 13
अन्यस्या वत्सं रिहती मिमाय कया भुवा नि दधे धेनुरूधः । ऋतस्य सा पयसापिन्वतेळा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
മറ്റൊരുത്തിയുടെ കിടാവിനെ നക്കിക്കൊണ്ട് അവൾ മുഴങ്ങുന്നു; ഏതു ഭാവത്തിൽ ധേനു തന്റെ ഉദരം താഴെ വെക്കുന്നു? ഋതത്തിന്റെ പാലാൽ അവൾ നിറഞ്ഞു വീർപ്പുന്നു—ഇളാ: ദേവന്മാരുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം (പ്രഭുത്വം) അതുതന്നെ.
Mantra 14
पद्या वस्ते पुरुरूपा वपूंष्यूर्ध्वा तस्थौ त्र्यविं रेरिहाणा । ऋतस्य सद्म वि चरामि विद्वान्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
തന്റെ പാദചുവടുകളാൽ അവൾ പലരൂപങ്ങളായ വപുസ്സുകളെ തന്നെ പൊതിയുന്നു; നേരെ നിൽക്കുമ്പോൾ അവൾ ത്രിവിധ പോഷണത്തെ നക്കുന്നു. അറിഞ്ഞവനായി ഞാൻ ഋതത്തിന്റെ സദ്മത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു: ദേവന്മാരുടെ ഏകമായ മഹത്തായ അസുരത്വം (പ്രഭുത്വം) അതുതന്നെ.
Mantra 15
पदे इव निहिते दस्मे अन्तस्तयोरन्यद्गुह्यमाविरन्यत् । सध्रीचीना पथ्या सा विषूची महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
ദസ്മമായ (അദ്ഭുത) തത്ത്വത്തിനുള്ളിൽ വെച്ചിരിക്കുന്ന രണ്ടു പാദമുദ്രകളെപ്പോലെ—അവയിൽ ഒന്ന് ഗൂഢം, മറ്റൊന്ന് പ്രസ്ഫുടം. ഒന്ന് നേരെ പോകുന്ന പഥ്യാ, മറ്റൊന്ന് വഴിമാറുന്ന; ദേവന്മാരുടെ മഹത്തായ ഏകമായ അസുരത്വം (സാർവ്വഭൗമാധിപത്യം) അതുതന്നെ.
Mantra 16
आ धेनवो धुनयन्तामशिश्वीः सबर्दुघाः शशया अप्रदुग्धाः । नव्यानव्या युवतयो भवन्तीर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
ധേനുക്കൾ കുലുങ്ങി ചലനത്തിലാകട്ടെ—അശിശ്വീ (അക്ഷയ), സബർദുഘാഃ (ഒരുമിച്ച് പാൽ തരുന്ന), ഇനിയും പൂർണ്ണമായി കറന്നുതീരാത്തവ. നവ്യ-നവ്യമായി, യുവതികളായി വീണ്ടും വീണ്ടും യൗവനം പ്രാപിക്കുന്നു: ദേവന്മാരുടെ മഹത്തായ ഏകമായ അസുരത്വം (സാർവ്വഭൗമാധിപത്യം) അതുതന്നെ.
Mantra 17
यदन्यासु वृषभो रोरवीति सो अन्यस्मिन्यूथे नि दधाति रेतः । स हि क्षपावान्त्स भगः स राजा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
വൃഷഭൻ (പുരുഷ-ബലം) മറ്റു യൂഥങ്ങളിൽ ഗർജ്ജിക്കുമ്പോൾ, അവൻ മറ്റൊരു യൂഥത്തിൽ തന്റെ രേതഃ (വീര്യം, ശക്തിയുടെ വിത്ത്) സ്ഥാപിക്കുന്നു. കാരണം അവൻ ക്ഷപാവാൻ—രാത്രികളുടെ അധിപൻ, അവൻ ഭഗ—ആനന്ദദാതാവ്, അവൻ രാജാവ്: ദേവന്മാരുടെ മഹത്തായ ഏകമായ അസുരത്വം (ഏക അസുര-ശക്തി) അതുതന്നെ.
Mantra 18
वीरस्य नु स्वश्व्यं जनासः प्र नु वोचाम विदुरस्य देवाः । षोळ्हा युक्ताः पञ्चपञ्चा वहन्ति महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
ഹേ ജനാസഃ, ഇപ്പോൾ വീരന്റെ സു-അശ്വയുക്ത രഥബലത്തെ നാം പ്രസ്താവിക്കാം; ദേവന്മാർ അതിനെ അറിയുന്നു. പതിനാറു യുക്തർ, അഞ്ചും അഞ്ചും (സംഘങ്ങളായി), അതിനെ മുന്നോട്ട് വഹിക്കുന്നു—ദേവന്മാരുടെ ഒരു മഹത്തായ ആധിപത്യം, ഏകമായ അസുരത്വ-ശക്തി.
Mantra 19
देवस्त्वष्टा सविता विश्वरूपः पुपोष प्रजाः पुरुधा जजान । इमा च विश्वा भुवनान्यस्य महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
ദിവ്യ ത്വഷ്ടാ—വിശ്വരൂപ സവിതൃ—പ്രജകളെ പോഷിപ്പിച്ചു; പലവിധമായി ജനങ്ങളെ ജനിപ്പിച്ചു, ഈ എല്ലാ ഭുവനങ്ങളും അവന്റേതാണ്. ഇതാണ്—ദേവന്മാരുടെ ഒരു മഹത്തായ ആധിപത്യം, ഏകമായ അസുരത്വ-ശക്തി.
Mantra 20
मही समैरच्चम्वा समीची उभे ते अस्य वसुना न्यृष्टे । शृण्वे वीरो विन्दमानो वसूनि महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
മഹീ (വിശാല ശക്തി) സമീചിയായി കൂടിച്ചേരുന്ന രണ്ടു ചമ്വാ (പാത്രങ്ങൾ) യോടൊപ്പം സംയോഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവന്റെ ഇരുവശ വസു-നിധികളും അകത്ത് സ്ഥാപിതമാണ്. വീരൻ ശ്രവിക്കുന്നു, വസുക്കളെ കണ്ടെത്തി—ദേവന്മാരുടെ ഒരു മഹത്തായ ആധിപത്യം, ഏകമായ അസുരത്വ-ശക്തി.
Mantra 21
इमां च नः पृथिवीं विश्वधाया उप क्षेति हितमित्रो न राजा । पुरःसदः शर्मसदो न वीरा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
ഞങ്ങളുടെ ഈ സർവ്വധായാ—എല്ലാം താങ്ങുന്ന പൃഥിവിയുടെ സമീപത്ത് ഹിതമിത്രൻ രാജാവുപോലെ വസിക്കുന്നു. പുരഃസദത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന വീരന്മാരെപ്പോലെ, ശർമത്തിൽ ആശ്രയാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ, അവൻ രക്ഷ സ്ഥാപിക്കുന്നു—ദേവന്മാരുടെ ഒരു മഹത്തായ അസുരത്വം, ഏകമായ അസുര-ശക്തി.
Mantra 22
निष्षिध्वरीस्त ओषधीरुतापो रयिं त इन्द्र पृथिवी बिभर्ति । सखायस्ते वामभाजः स्याम महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
നിന്റെ നിഷ്ഷിധ്വരീ ശക്തികൾ—ഔഷധികളും ആപഃ (ജലങ്ങളും); പൃഥിവി, ഹേ ഇന്ദ്ര, നിനക്കായി റയി (സമൃദ്ധി) വഹിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ നിന്റെ സഖാക്കളാകട്ടെ, നിന്റെ വാമഭാജഃ—പ്രിയ ദാനങ്ങളുടെ പങ്കാളികളാകട്ടെ—ദേവന്മാരുടെ ഒരു മഹത്തായ അസുരത്വം, ഏകമായ അസുര-ശക്തി.
Dawn opens; with that opening, the ‘imperishable Word’ is born in the step/seat of Light, and the gods’ laws are adorned and made manifest.
A sequence of symbols unfolds to show how Ṛta coordinates complementary powers and nourishes life—mother and daughter as paired milch-cows, inner seats of order, and the natural supports of waters and plants.
The repeated recognition that all divine powers stand on one vast sovereignty—‘mahad devānām asuratvam ekam’—a single governing might behind the many names and functions.
The hymn turns toward practical blessing: abundance borne by Earth, powers at work in nature, and a petition to belong as companions and sharers in the gifts, under the same unitive divine lordship.
mahad devānām asuratvam ekam
mahad devānām asuratvam ekam
mahad devānām asuratvam ekam
It means “the one great sovereignty (asura-might) of the gods.” The hymn says the many divine powers work as one coordinated reality grounded in a single lordship.
Dawn is the condition of revelation: when the Dawns “open out,” hidden order becomes visible and the imperishable Word is said to be born in the seat/step of Light.
The hymn uses a symbolic image of two complementary powers that nourish each other in harmony within Ṛta. Interpreters often relate it to paired realities like Night and Dawn or Heaven and Earth, understood also as inner spiritual complements.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.