
Sukta 3.61
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.61, an Uṣas hymn in the Viśvāmitra corpus)
Uṣas (Dawn)
Triṣṭubh (likely for RV 3.61)
ഏഴ് ഋക്കുകളുള്ള ഈ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രം ഉഷസ്സിനെ (പ്രഭാതത്തെ) പുരാതനയെങ്കിലും എപ്പോഴും യുവതിയായ ദേവിയായി സ്തുതിക്കുന്നു. അവൾ ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡനിയമം) അനുസരിച്ച് വരികയും, ജീവനെ, സമ്പത്തിനെ, ശരിയായ പ്രവർത്തനത്തെ ഉണർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ദൂരെയുള്ള സ്വർഗ്ഗപരിധിയിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്കു വരെ വ്യാപിക്കുന്ന പ്രകാശമയവും നിപുണവുമായ ശക്തിയായി അവളെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു; അവളുടെ ദീപ്തിയെ മിത്ര–വരുൺ സംരക്ഷിക്കുന്ന വിശാലക്രമവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു—അതിലൂടെ വെളിച്ചം വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുകയും ലോകങ്ങൾ ചലനത്തിലാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantra 1
उषो वाजेन वाजिनि प्रचेताः स्तोमं जुषस्व गृणतो मघोनि । पुराणी देवि युवतिः पुरंधिरनु व्रतं चरसि विश्ववारे ॥
ഹേ ഉഷസ്സേ, വാജത്താൽ—ബലസമൃദ്ധിയാൽ—ഹേ വാജിനീ, ഹേ പ്രചേതാ (വിശാലചേതന)! പാടുന്ന സ്തോതാവിന്റെ സ്തോമം സ്വീകരിക്കണമേ, ഹേ മഘോണി (ധനദാത്രീ). പുരാതനയെങ്കിലും നിത്യയൗവനമുള്ള ദേവി, പുരന്ധി (വിവേക-പ്രജ്ഞ) നിറഞ്ഞവളേ, ഹേ വിശ്വവാരേ (സർവ്വകാമ്യേ)! നീ വ്രതാനുസാരമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; ലോകത്തിന്റെ വരങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നു.
Mantra 2
उषो देव्यमर्त्या वि भाहि चन्द्ररथा सूनृता ईरयन्ती । आ त्वा वहन्तु सुयमासो अश्वा हिरण्यवर्णां पृथुपाजसो ये ॥
ഹേ ഉഷസ്സേ, ദിവ്യയും അമർത്ത്യയും ആയവളേ, ചന്ദ്രപ്രഭമായ രഥത്തോടെ വിശാലമായി പ്രകാശിക്ക; സത്യവാണി (സൂനൃതാ)യെ ഉണർത്തി പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവളേ. നന്നായി യോജിപ്പിച്ച (സുയമ) അശ്വങ്ങൾ നിന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരട്ടെ—ഹിരണ്യവർണ്ണയായവളേ, വിശാലപ്രഭയായവളേ—നിന്റെ മഹത്തായ പ്രകാശം വഹിക്കുന്നവർ.
Mantra 3
उषः प्रतीची भुवनानि विश्वोर्ध्वा तिष्ठस्यमृतस्य केतुः । समानमर्थं चरणीयमाना चक्रमिव नव्यस्या ववृत्स्व ॥
ഹേ ഉഷസ്സേ, ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിഞ്ഞ്, നീ എല്ലാ ഭുവനങ്ങളുടെയും മീതെ ഊർദ്ധ്വമായി നിലകൊള്ളുന്നു—അമൃതത്തിന്റെ കേതു (ധ്വജം/ചിഹ്നം). ഒരേ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് നീങ്ങിക്കൊണ്ട്, ചക്രംപോലെ നീ വീണ്ടും വീണ്ടും നിന്നെ പുതുക്കുന്നു—മടങ്ങിവരുമ്പോൾ കൂടുതൽ കൂടുതൽ നവ്യയായി.
Mantra 4
अव स्यूमेव चिन्वती मघोन्युषा याति स्वसरस्य पत्नी । स्वर्जनन्ती सुभगा सुदंसा आन्ताद्दिवः पप्रथ आ पृथिव्याः ॥
നിധി ശേഖരിക്കുന്നതുപോലെ സമ്പത്ത് കൂട്ടിച്ചേർത്തുകൊണ്ട്, മഘോണീ ഉഷസ് മുന്നോട്ട് പോകുന്നു—സ്വസരത്തിന്റെ (സഹോദരിയുടെ) ഭാര്യപോലെ. സ്വർ (പ്രകാശലോകം) ജനിപ്പിക്കുന്നവൾ, സുഭഗയും സുധംസയും; അവൾ ദ്യൗസിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് പൃഥിവിവരെ വ്യാപിക്കുന്നു.
Mantra 5
अच्छा वो देवीमुषसं विभातीं प्र वो भरध्वं नमसा सुवृक्तिम् । ऊर्ध्वं मधुधा दिवि पाजो अश्रेत्प्र रोचना रुरुचे रण्वसंदृक् ॥
പ്രകാശിക്കുന്ന ദേവിയായ ഉഷസ്സിനോട്—നമസ്കാരപൂർവ്വം—നിങ്ങളുടെ സുനിർമ്മിത സ്തുതിഗാനം മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുവിൻ. മധുധാരകമായ അവളുടെ തേജസ് ദിവിയിൽ ഉയർന്നു കയറി; പ്രകാശമണ്ഡലങ്ങൾ ദീപ്തമായി—ആനന്ദദർശിനിയായ ഉഷസ് ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
Mantra 6
ऋतावरी दिवो अर्कैरबोध्या रेवती रोदसी चित्रमस्थात् । आयतीमग्न उषसं विभातीं वाममेषि द्रविणं भिक्षमाणः ॥
ഋതാവരീ—ഋതത്തിന്റെ പഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൾ—ദിവ്യമായ അർക്കങ്ങളായ ജ്വലിക്കുന്ന സ്തുതികളാൽ ഉണരുന്നു; സമൃദ്ധയായ റോദസീ (ദിവ്-പൃഥ്വി) അത്ഭുതരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, ദീപ്തമായി വരുന്ന ഉഷസ് സമീപിക്കുമ്പോൾ, നീ വാഞ്ഛിതമായ ദ്രവിണം (സമ്പത്ത്) തേടി പോകുന്നു—ഭിക്ഷയാചകനായി, ജീവനെ നിറയ്ക്കുന്ന ദ്രവ്യത്തെ അപേക്ഷിച്ചു.
Mantra 7
ऋतस्य बुध्न उषसामिषण्यन्वृषा मही रोदसी आ विवेश । मही मित्रस्य वरुणस्य माया चन्द्रेव भानुं वि दधे पुरुत्रा ॥
ഋതത്തിന്റെ ബുധ്നം (അടിത്തറ) മുതൽ, ഉഷസ്സുകളെ പ്രേരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, മഹാവൃഷാ (ശക്തനായ വൃഷഭൻ) വിശാലമായ റോദസീ (ദിവ്-പൃഥ്വി)യിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. മഹത്തായതാണ് മിത്ര-വരുണരുടെ മായാ (രചനാശക്തി): ചന്ദ്രനെപ്പോലെ അത് പ്രകാശത്തെ പല സ്ഥലങ്ങളിലും സ്ഥാപിച്ചു, കിരണത്തെ എല്ലാടവും വിതരണം ചെയ്യുന്നു.
An invocation to Uṣas as force-bearing, wide-aware, and generous—asked to accept the singer’s hymn while she arrives in obedience to cosmic law.
Uṣas is described as gathering and bestowing riches, crafting and spreading luminous space from the ends of heaven down to earth, awakening the worlds into motion and auspicious activity.
The hymn broadens into a vision of ṛta as the foundation from which the Dawns are impelled, with the great ordering power (linked with Mitra–Varuṇa) distributing light widely like the Moon’s beam.
The praise resolves in recognition of the divine order behind dawn’s daily return, implying confidence in protection, prosperity, and right-guided living under ṛta.
anu vrataṃ carasi
अव स्यूमेव चिन्वती मघोन्युषा याति स्वसरस्य पत्नी । स्वर्जनन्ती सुभगा सुदंसा आन्ताद्दिवः पप्रथ आ पृथिव्याः ॥ṛtasya budhna
Uṣas is the Vedic goddess of Dawn, praised as radiant and generous. She arrives every day in harmony with ṛta (cosmic order) and awakens the world into light and activity.
The hymn celebrates dawn as a daily renewal that brings clarity, prosperity, and right movement. It also points to a deeper order—ṛta—by which light and life are reliably restored.
It is best recited at dawn, especially at the start of daily worship or work. The recitation is meant to invite auspicious beginnings, inner wakefulness, and alignment with truthful, orderly living.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.