
Sukta 3.8
Viśvāmitra Gāthina (RV 3.8 attribution)
Triṣṭubh
ഈ സൂക്തം യജ്ഞത്തിനായി ഒരുക്കിയ വനസ്പതി—പവിത്ര വൃക്ഷം/യൂപസ്തംഭം—ജീവന്തമായ ദിവ്യാധാരമായി വന്ദിക്കുന്നു; അത് ഹവിസ്സിനെ ദേവന്മാരിലേക്കു വഹിക്കുകയും കര്മ്മത്തെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘ദൈവിക മധു’കൊണ്ട് ആ മരസ്തംഭത്തെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നതും, ഉയര്ത്തി സ്ഥാപിക്കുന്നതും, രൂപപ്പെടുത്തുന്നതും അനുഗ്രഹിച്ച്, യജമാനര്ക്ക് സമൃദ്ധി, സന്തതി, മംഗളകരമായ വര്ധന എന്നിവ ഉദിക്കണമെന്നു പ്രാര്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
अञ्जन्ति त्वामध्वरे देवयन्तो वनस्पते मधुना दैव्येन । यदूर्ध्वस्तिष्ठा द्रविणेह धत्ताद्यद्वा क्षयो मातुरस्या उपस्थे ॥
ഹേ വനസ്പതേ, ദേവയജകർ അധ്വരത്തിൽ നിന്നെ ദൈവീ മധുവാൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. നീ ഊർധ്വമായി നില്ക്കുമ്പോൾ, ഇവിടെ ദ്രവിണ (അന്തരംഗ സമ്പത്ത്) സ്ഥാപിക്ക; അല്ലെങ്കിൽ ഈ മാതാവ് (പൃഥിവി)യുടെ ഉപസ്ഥത്തിൽ നിന്റെ വാസമുണ്ടായിരിക്കുമ്പോഴും ലാഭം ഉറപ്പാക്കുക.
Mantra 2
समिद्धस्य श्रयमाणः पुरस्ताद्ब्रह्म वन्वानो अजरं सुवीरम् । आरे अस्मदमतिं बाधमान उच्छ्रयस्व महते सौभगाय ॥
സമിദ്ധമായ അഗ്നിയുടെ മുമ്പിൽ ചായ്ന്ന് ആശ്രയിക്കുന്നവൻ, ബ്രഹ്മം (മന്ത്ര-വാണി)കൊണ്ട് അജരവും സുവീരവുമായ ശക്തിയെ ജയിക്കുന്നവൻ—ഞങ്ങളിൽ നിന്നു ദുര്മതി (വളഞ്ഞ മനസ്, കുപ്രവൃത്തി) ദൂരെയാക്കി തള്ളുക; മഹത്തായ സൗഭാഗ്യത്തിനായി ഉയർന്നു എഴുന്നേൽക്കുക, പ്രകാശിക്കുക.
Mantra 3
उच्छ्रयस्व वनस्पते वर्ष्मन्पृथिव्या अधि । सुमिती मीयमानो वर्चो धा यज्ञवाहसे ॥
ഉച്ഛ്രയസ്വ, ഹേ വനസ്പതേ—പൃഥിവിയുടെ വർഷ്മൻ (ഉയരം/ശിഖരം)മേൽ. സുമിതി (ശരിയായ യോജനം-മാപം) പ്രകാരം അളക്കപ്പെട്ടവനായി, യജ്ഞവാഹ (യജ്ഞം വഹിക്കുന്നവൻ)ക്കായി വർചസ് (തേജസ്, കീർത്തി) സ്ഥാപിക്കു.
Mantra 4
युवा सुवासाः परिवीत आगात्स उ श्रेयान्भवति जायमानः । तं धीरासः कवय उन्नयन्ति स्वाध्यो मनसा देवयन्तः ॥
യുവാവ്, സുവാസാഃ (സുന്ദരവസ്ത്രധാരി), പരിവീത—സ്വതേജസ്സാൽ സർവ്വതോവൃതൻ—വരുന്നു; ജനിക്കുമ്പോഴുതന്നെ അവൻ കൂടുതൽ ശ്രേയസ്കരനാകുന്നു. അവനെ ധീര കവിഗണവും ഋഷിദർശികളും, സ്വാധ്യ (സ്വയംനിയന്ത്രിത) മനസ്സോടെ ദേവയന്തഃ (ദൈവത്തെ തേടുന്നവർ) ഉയർത്തുന്നു.
Mantra 5
जातो जायते सुदिनत्वे अह्नां समर्य आ विदथे वर्धमानः । पुनन्ति धीरा अपसो मनीषा देवया विप्र उदियर्ति वाचम् ॥
ജനിച്ചവൻ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു—ദിവസങ്ങളുടെ ശുഭ-ദിനത്വത്തിൽ; സഭയിൽ, പൊതുചലനത്തിൽ വളരുന്നു. ധീരർ പ്രചോദിതമായ മനീഷയാൽ കർമങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ദേവമുഖിയായ വിപ്രൻ വാചയെ ഉയർത്തുന്നു.
Mantra 6
यान्वो नरो देवयन्तो निमिम्युर्वनस्पते स्वधितिर्वा ततक्ष । ते देवासः स्वरवस्तस्थिवांसः प्रजावदस्मे दिधिषन्तु रत्नम् ॥
ഹേ വനസ്പതിയുടെ അധിപാ, നിന്നെ ദേവയന്തന്മാരായ നരർ അളന്ന് നിശ്ചയിച്ചതോ, അല്ലെങ്കിൽ ദീപ്തമായ സ്വധിതി (കോടാലി) കൊത്തിയൊരുക്കിയതോ—ആ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ സ്വ-പ്രകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ഞങ്ങളിലേക്കു പ്രജാവന്തമായ രത്നം സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
Mantra 7
ये वृक्णासो अधि क्षमि निमितासो यतस्रुचः । ते नो व्यन्तु वार्यं देवत्रा क्षेत्रसाधसः ॥
മുറിച്ച് ഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടവ, യതസ്രുച—നിയന്ത്രിത സ്രുചകളോടെ—അവർ ഞങ്ങൾക്ക് ശ്രേഷ്ഠമായ വാർയം (ആഗ്രഹ്യ സമൃദ്ധി) നേടിക്കൊടുക്കട്ടെ; ദേവമാർഗത്തിൽ, ക്ഷേത്രസാധസ—ക്ഷേത്രത്തെ സിദ്ധമാക്കുന്നവർ—ഞങ്ങൾക്ക് ഫലം വരുത്തട്ടെ.
Mantra 8
आदित्या रुद्रा वसवः सुनीथा द्यावाक्षामा पृथिवी अन्तरिक्षम् । सजोषसो यज्ञमवन्तु देवा ऊर्ध्वं कृण्वन्त्वध्वरस्य केतुम् ॥
സുനീതരായ ആദിത്യന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, വസുക്കൾ—കൂടാതെ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ, പൃഥിവി, അന്തരിക്ഷം—ഏകമനസ്സോടെ യജ്ഞത്തെ കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ; അധ്വരത്തിന്റെ കേതു (ധ്വജ-ചിഹ്നം) ഉയർത്തിക്കൊള്ളട്ടെ.
Mantra 9
हंसा इव श्रेणिशो यतानाः शुक्रा वसानाः स्वरवो न आगुः । उन्नीयमानाः कविभिः पुरस्ताद्देवा देवानामपि यन्ति पाथः ॥
ഹംസങ്ങളെപ്പോലെ നിരതാളത്തിൽ അവർ വരുന്നു—ശുക്രതേജസ്സു ധരിച്ചു, ‘സ്വര’നാദം മുഴക്കി; മുൻവശത്ത് കവികൾ ഉയർത്തി നയിക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ ദേവന്മാരിലേക്കെത്തുന്ന പഥത്തിലൂടെ മുന്നേറുന്നു.
Mantra 10
शृङ्गाणीवेच्छृङ्गिणां सं ददृश्रे चषालवन्तः स्वरवः पृथिव्याम् । वाघद्भिर्वा विहवे श्रोषमाणा अस्माँ अवन्तु पृतनाज्येषु ॥
കൊമ്പുള്ളവരുടെ കൊമ്പുകളെപ്പോലെ അവർ ഒരുമിച്ച് ദൃശ്യമാകുന്നു—ചഷാലം ധരിച്ചവർ, പൃഥിവിയിൽ ‘സ്വര’നാദം മുഴക്കുന്ന ശക്തികൾ. ഗായകരോടൊപ്പമാകട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ വിഹവ (ആഹ്വാനം) എന്ന വിളിയിലാകട്ടെ—ശ്രവിച്ചു—പ്രഭുത്വത്തിനായുള്ള യുദ്ധങ്ങളിൽ (പൃതനാജ്യേഷു) ഞങ്ങളെ കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ.
Mantra 11
वनस्पते शतवल्शो वि रोह सहस्रवल्शा वि वयं रुहेम । यं त्वामयं स्वधितिस्तेजमानः प्रणिनाय महते सौभगाय ॥
ഹേ വനസ്പതി (വനത്തിന്റെ അധിപതി), നൂറു കൊമ്പുകളോടെ വളരുക; ആയിരം കൊമ്പുകളോടെ—ഞങ്ങളും വളർന്നു ഉയരട്ടെ. ഈ തേജോമയ സ്വധിതി (കോടാലി) മുന്നോട്ട് നയിച്ചിരിക്കുന്ന നിന്നെ, നീ ഞങ്ങളെ മഹത്തായ സൗഭാഗ്യത്തിലേക്ക്—പരിപൂർണ സിദ്ധിയുടെ വിശാല സമൃദ്ധിയിലേക്ക്—നയിക്കണമേ.
The hymn opens with the consecration: Vanaspati is anointed with divine sweetness and asked to establish wealth when set upright or when resting ‘in the mother’s lap’ (earth).
Attention moves to the human craft of sacrifice—measuring and shaping the wood—linking skilled action with divine presence, and asking the radiant gods to grant a treasure rich in progeny.
A peak blessing of generative abundance: the rite’s support becomes a source of prajā (life-increase) and ratna (treasure), fusing ritual exactness with cosmic fecundity.
It closes with an expansive benediction—‘grow with a hundred shoots, with a thousand shoots may we grow’—turning the image of the sprouting tree into a final promise of great good fortune.
madhunā daivyena
prajāvad asme didhiṣantu ratnam
śatavalśo vi roha sahasravalśā
Vanaspati is the consecrated sacred wood—often the sacrificial post/tree element—honored as a divine support that upholds the yajña and helps bring blessings back to the worshippers.
The anointing marks consecration: sweetness and purity are symbolically placed into the ritual support so it becomes fit to carry offerings and to attract prosperity and well-being.
It repeatedly asks for draviṇa (wealth), ratna (treasure), prajā (progeny), and expansive growth—pictured as the tree sprouting with hundreds and thousands of shoots.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.