Opening the text

मण्डल 3
The Family Book of Vishvamitra
ಋಗ್ವೇದದ ಮೂರನೇ ಮಂಡಲವು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ವಂಶಗ್ರಂಥ. ಇಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕೇಂದ್ರಿತ ದೃಷ್ಟಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ: ಹೋತೃ ಹಾಗೂ ಜಾತವೇದಸ್ ಆಗಿರುವ ಅಗ್ನಿ ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸೋಮವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು, ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಜಯ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರನು—ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ—ವೇಗವಾಗಿ ಬಂದು ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಪುನಃಪುನಃ ಸೋಮಪೀಡನೆಗಳಿಂದ ಅವನ ಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಶತ್ರುತ್ವದ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ, ಬಲ, ಪೋಷಣೆ, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸೌರ ಹಾಗೂ ಸವಿತೃ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಸೂಕ್ತಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯತ್ರಿ (3.62.10)ಯಲ್ಲಿ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ತಲುಪಿ, ಯಥಾವಿಧಿ ಯಜ್ಞಾಚರಣೆಯನ್ನು ಋತ/ಋಜು ಎಂಬ ‘ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ’ದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ.
Sukta 3.1
ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಯಾಜಕನಾಗಿಯೂ ದೂತನಾಗಿಯೂ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ—ಯಜ್ಞವನ್ನು ಫಲಪ್ರದಗೊಳಿಸಿ, ದೇವರನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆದು, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಋತಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನೆಂದು. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಶ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು, ವೇಗವಂತ ಕಂದು ಅಶ್ವದಂತೆ ಏರುವವನು, ಮತ್ತು “ಗೋಗಳು” (ಕಿರಣಗಳು/ಸಂಪತ್ತು)ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವನು. ದೃಷ್ಟಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸೌಹಾರ್ದ, ಮತ್ತು ವಿಜಯಶಾಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ.
Sukta 3.2
ಋಗ್ವೇದ 3.2 ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಯಾಜಕ-ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವತಃ ಕ್ರತು (ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷ (ಕೌಶಲ್ಯ)ಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು “ಜನ್ಮ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು ವರ್ಣನೆ. ಋಷಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವಾಜ (ವಿಜಯಮಯ ಸಮೃದ್ಧಿ)ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಯ್ಕೆಯೋಗ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನನ್ನು ಭೃಗು-ದತ್ತ, ಸಿಂಹಸಮಾನ ವೈಶ್ವಾನರ, ಮತ್ತು ಯಜಮಾನನಿಗೆ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಉದಾರವಾಗಿ ಹಂಚುವ ದಾತನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.3
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ವೈಶ್ವಾನರನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಮಾನವ ಪ್ರಗತಿಗೆ ದೃಢವಾದ ಆಧಾರಗಳನ್ನು (ಧರುಣ) ಸ್ಥಾಪಿಸುವ, ಯಜ್ಞಾರಾಧನೆಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅಮರ ಯಾಜಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದೇವರುಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವವನು, ಋತ (ಶಾಶ್ವತ ನಿಯಮ)ವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವನು, ತನ್ನದೇ ಕೌಶಲದಿಂದ ಮಹಾನ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿ, ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ಉನ್ನತಿಗೇರಿಸುವವನು.
Sukta 3.4
ಋಗ್ವೇದ 3.4 ಅಗ್ನಿಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೋತೃನಾಗಿ—ಯಜ್ಞದ ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ವಾಣಿಯಾಗಿ—ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಿಧಾರೋಪಣೆಯೊಡನೆ ಅವನು ಜಾಗೃತನಾಗಿ ಹವಿಸ್ಸಿಗೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕರೆತರುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಉಷಸ್ಸಿನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನೆಯ್ದು, ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳ ಸಮನ್ವಿತ ಆವಾಹನವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಯಜ್ಞವು ಆಶೀರ್ವಾದ, ಸಮ್ಯಕ್ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ದೈವಶಕ್ತಿಗಳ ಏಕೈಕ, ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.
Sukta 3.5
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಉಷಸ್ಸನ್ನು (ಪ್ರಭಾತವನ್ನು) ಎದುರುಗೊಳ್ಳುವ ಜಾಗೃತ ಜ್ವಾಲೆಯಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು “ಕತ್ತಲೆಯ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು” ಋಷಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಯಾಜಕನಾಗಿಯೂ ದೈವಿಕ ಋತದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿಯೂ, ಪ್ರೇರಿತ ಕೌಶಲ್ಯಕರ್ಮದ ಪಾಲಕನಾಗಿಯೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಇದು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಇಳಾ (ಪೋಷಕ ಸಮೃದ್ಧಿ/ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ), ಸ್ಥಿರ ಲಾಭಗಳು ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.6
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಈ ಸೂಕ್ತವು ಪ್ರೇರಿತ ಹೋತೃನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು ಮಾನವನ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಯನ್ನು ದೇವಮುಖವಾಗಿಸಿ, ಹವಿಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಋತ (ವಿಶ್ವಕ್ರಮ) ಅನುಸಾರವಾಗಿ ತನ್ನ ಕೆಂಪು, ಘೃತಪ್ರಭ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೂಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಕರೆತರುವಂತೆ, ಮತ್ತು ಆರಾಧಕನಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಐಶ್ವರ್ಯ, ಬೆಳಕು (ಗೋ), ಹಾಗೂ ವಿಜಯಶಾಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Sukta 3.7
ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಎರಡು ಮಾತೃಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಪಿತೃಗಳು ಎಂಬ ವಿಶ್ವಪಿತೃಮಾತೃಗಳೊಳಗೆ ಜನಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗುವವನು. “ಏಳು ವಾಣಿಗಳು” (ಸಪ್ತ ವಾಣೀಃ) ಉದಯಿಸಿ ಅವನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿಯ ವಸ್ತ್ರ, ವೃಷಭ-ಬಲ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಪಿತೃಮಾತೃಗಳು ಎಂಬ ಗಾಢ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕವಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ, ಗಾಯಕನನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಧಾಮನ್ (ನಿವಾಸ)ಕ್ಕೆ ನಡೆಸಲಿ, ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮೃದ್ಧಿ, “ಕಿರಣಗಳು/ಗೋ” (ಗೋ), ಹಾಗೂ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂತಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Sukta 3.8
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ವನಸ್ಪತಿ—ಪವಿತ್ರ ವೃಕ್ಷ/ಯೂಪಸ್ತಂಭವನ್ನು—ಜೀವಂತ ದಿವ್ಯಾಧಾರವಾಗಿ ವಂದಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಹವಿಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ‘ದೈವಿಕ ಮಧು’ದಿಂದ ಆ ಲಕಡಿಯ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸುವುದು, ಎತ್ತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ, ಯಜಮಾನರಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸಂತಾನ, ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕರ ವೃದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.9
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಪಾಂ ನಪಾತನನ್ನು—ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರುವ ಅಗ್ನಿಯ ರೂಪವನ್ನು—ಮಾನವರ ದಿವ್ಯ ಮಿತ್ರನಾಗಿಯೂ ರಕ್ಷಕನಾಗಿಯೂ ಆರಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾತರಿಶ್ವನ್ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟನೆಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅನೇಕ ದೈವಶಕ್ತಿಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೋತೃನಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾಗಿಸುವ ಮಹಾದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 3.10
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜನಾಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ರಾಜನಾಗಿ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ಹೋತೃನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯರೂ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಇದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ; ವಿಪ್ರರ ಪ್ರೇರಿತ “ಜ್ಯೋತೀಂಷಿ”ಗಳನ್ನು ಅವನು ಧರಿಸಿ, ಹವಿಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಮಾನವರ ಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Sukta 3.11
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಯಜ್ಞದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದ ಪರಮ ಹೋತೃ (ಯಾಜಕ) ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾನವೀಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ (ಆನುಷಕ್) ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಅರಿತು, ತಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿಸುವವನು. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕುಲಗಳ ಅಜೇಯ ನಾಯಕನಾಗಿ, ವೇಗವಂತನಾಗಿ, ಸದಾ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವವನಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆತನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹವಿಸ್ಸಿಗೆ ಕರೆತಂದು, ಆರಾಧಕರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Sukta 3.12
ಋಗ್ವೇದ 3.12ರಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ದೇವತೆಗಳಾದ ಇಂದ್ರ–ಅಗ್ನಿ (ಇಂದ್ರಾಗ್ನೀ) ಯವರಿಗೆ ಆಮಂತ್ರಣವಿದೆ: ಹೊಸದಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದ ಸೋಮದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಗಾಯಕರು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಬಲ, ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು. ಈ ಸ್ತುತಿ ಇಂದ್ರನ ವೀರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಗ್ನಿಯ ಯಾಜಕೀಯ ಅಗ್ನಿಬಲದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ; ಆರಾಧಕನಿಗಾಗಿ ದೈವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ‘ಗೋಚರ’ವಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಮಾಡುವ ಸಮನ್ವಿತ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.13
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಗ್ನಿ ಸ್ತೋತ್ರವು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಗಮಿಸಲೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಬರ್ಹಿಸ್ (ಪವಿತ್ರ ಹಾಸು) ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾಗಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮವನ್ನು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲೆಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಶಾಂತಿದಾಯಕ ಆಶ್ರಯಗಳನ್ನು, ಆಕಾಶ–ಭೂಮಿ–ಜಲಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು, ಮತ್ತು ಕ್ಷಯಿಸದೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಗುವ ಅಚ್ಯುತ, ದೀಪ್ತಿಮಾನ ವೀರಶಕ್ತಿ (ಸುವೀರ್ಯ) ಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತದೆ.
Sukta 3.14
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆನಂದಭರಿತ ಹೋತೃನಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾಗಿಸುತ್ತದೆ—ವಿದಥಗಳಲ್ಲಿ (ಯಜ್ಞಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ) ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು, ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನೂ ರಕ್ಷಣಾಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುವವನಾಗಿ. ಅವನನ್ನು ಸಹಸ್ (ಬಲ/ಶಕ್ತಿ) ಎಂಬುದರ ಪುತ್ರನೆಂದು, ವಿದ್ಯುತ್-ರಥಾರೂಢನಾಗಿ, ಜ್ವಾಲಾಕೇಶನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಮಿತ್ರ, ವರುಣ ಮತ್ತು ಮರುತರೂ ಸಹ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕವಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಮಾಧುರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು ‘ರುಚಿಸಿ’ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Sukta 3.15
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ದಹಿಸುವ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ದ್ವೇಷಿಗಳು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ವಿಧವಿಧವಾದ ಪೀಡೆಗಳನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಿ, ಆರಾಧಕನನ್ನು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ “ವಿಶಾಲ” ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಜ್ಞದ ಅಜೇಯ ನಾಯಕನಾಗಿಯೂ ರಕ್ಷಕನಾಗಿಯೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ವಿಧಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ನಡೆಸಿ, “ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಮುಂಭಾಗಗಳನ್ನು” ತೆರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಬೆಳಕು/ಸಂಪತ್ತು/ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಗೋವಿನ ರೂಪದ ಸ್ಥಿರ ಲಾಭಗಳು, ಸಂತಾನ, ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ಥಿರ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Sukta 3.16
ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಆರು ಋಚೆಗಳ ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅವನನ್ನು ವೀರಶಕ್ತಿಯ (ಸುವೀರ್ಯ), ಸೌಭಾಗ್ಯದ (ಸೌಭಗ) ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ (ರಾಯ್) ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಜಯ ತರುವ (ವೃತ್ರಹನ್) ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಲವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಲೋಕಗಳಾದ್ಯಂತವೂ ದೇವತೆಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ‘ಕಾರ್ಯಮಾಡಿ’ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ತೃನಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಯಜ್ಞದ ಮೂಲಕ ದೇವತೆಗಳತ್ತ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕೆಂಬ ನೇರ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಜ (ಪ್ರಾಣಬಲ ಮತ್ತು ಜಯಶಕ್ತಿ), ಸಮೃದ್ಧ ವೃದ್ಧಿ, ಆನಂದವಾಹಕ ಶಕ್ತಿ (ಮಯೋಭೂ), ವಿಶಾಲ ತೇಜಸ್ಸು (ತುವಿದ್ಯುಮ್ನ) ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಯಶಸ್ಸು/ಕೀರ್ತಿ (ಯಶಸ್)ಗಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ತವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 3.17
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಅಗ್ನಿ ಸ್ತೋತ್ರವು ಋತ (ಯಜ್ಞ-ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಕ್ರಮ) ಅನುಸಾರ ಮೊದಲಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಗ್ನಿದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ, ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕರೆತರುವ ಜ್ವಾಲೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ. ರಾತ್ರಿಗಳೂ ದಿನಗಳೂ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವಾಗುವುದನ್ನೂ, ಉಷಸ್ಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಬಂಧುತ್ವವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಅವನು ದೈವೀ ಸಹಾಯ, ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಅಧ್ವರ (ಯಜ್ಞಕರ್ಮ) ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.18
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಗ್ನಿ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿದೇವರನ್ನು ದಯಾಳು ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ, ತಂದೆಯಂತ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಅನೇಕ ವೈರಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಇದೆ. ಋಷಿ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಘೃತದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ, ಬಲ, ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನ ‘ರತ್ನ’ವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿಯ ರೂಪಗಳಿಂದ ಆರಾಧಕನ ನಿವಾಸವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವೂ ಸಮೃದ್ಧವೂ ಆಗಲೆಂದು.
Sukta 3.19
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೋತೃ (ಆಹ್ವಾನ ಯಾಜಕ)ನಾಗಿ ಆಯ್ದು, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೈವೀ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರೇರಿತ, ಸರ್ವಜ್ಞ ದ್ರಷ್ಟಾ-ಋಷಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪಾಸಕನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸಲಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಿ, ಮತ್ತು ಧನ, ಬಲ ಹಾಗೂ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾದ ಶ್ರವಸ್ ಅನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದುದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ದೇಹಧಾರಿಯಾದ ಮಾನವನೊಳಗೆ ‘ಇಲ್ಲಿಯೇ’ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಅವನು ಜಾಗೃತನಾಗಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.20
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ಸಮೂಹ ಆಮಂತ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಷಸ್ಸು, ಅಶ್ವಿನರು ಮತ್ತು ದಧಿಕ್ರಾವನ್ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. “ಶುಭ ಪ್ರಕಾಶದ ದೇವರುಗಳು” ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಿ, ಯಜ್ಞದೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಸವಿತೃ, ಮಿತ್ರ-ವರುಣ, ಭಗ, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಆದಿತ್ಯರು ಮೊದಲಾದ ಮಹಾದೈವಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಾವೇಶಕ ಆಹ್ವಾನವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಋತ ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಗತಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಸಂಯೋಜಿತ ಯಾತ್ರೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.21
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜಾತವೇದಸ್ ಮತ್ತು ಹೋತೃ ಎಂದು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ಯಜಮಾನನ ಯಾಗಕರ್ಮವನ್ನು “ಅಮರರ ನಡುವೆ” ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ—ಅದು ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಂತೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಹವಿಗಳು (ತುಪ್ಪ ಹರಿಯುವ ಹವಿಗಳು) ಒತ್ತಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿಯೇ ಯಾಗದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದು—ಮೊದಲು ಆಸೀನನಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಯಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾಗಿ, ಯಾಗದ ರಕ್ಷಕನೂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನೂ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.22
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಗ್ನಿಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯನ್ನು ದೈವ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಪಿಷ್ಠಸೋಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ಅರ್ಪಣೆಯೂ ವಿಜಯವೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಕೇಂದ್ರವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ‘ಸ್ವರ್ಗದ ಪ್ರವಾಹ’ವರೆಗೆ ಅಗ್ನಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾಸನಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಚಲನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾದ ಜಲಗಳನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಳಾ-ಪ್ರೇರಿತ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ‘ಗೋಗಳು/ಕಿರಣಗಳು’ ಎಂಬ ಶಾಶ್ವತ ಲಾಭ, ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿಯ ಸೌಮ್ಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ವಂಶಸಮೃದ್ಧಿ ದೊರಕಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.23
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಅಗ್ನಿ-ಸೂಕ್ತವು ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾಗಿ ಸುಸ್ಥಾಪಿತನಾದ ಯಜ್ಞಪುರೋಹಿತನಾಗಿ ಜಾತವೇದಸನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಯಜ್ಞಾಸನಕ್ಕೆ “ಅಮೃತತ್ವ”ವನ್ನು ತರುವವನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮಥನ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ವಲನದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯ ಜನನವನ್ನು, ಮಾತೃಗಳ ಮಧ್ಯೆ (ಸಮಿಧೆಗಳು/ಜಲಗಳು) ಅವನು ಆನಂದಿಸುವುದನ್ನು ಹೇಳಿ, ಪೂಜಕನಿಗಾಗಿ ಇಳಾ-ಪ್ರೇರಿತ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಗೋಸಂಪತ್ತು/ತೇಜಸ್ಸು, ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂತಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.24
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಗ್ನಿ-ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಒಳಗಿನ ಅಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಶತ್ರುಬಲಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಜಯಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಯಜಮಾನನಿಗೆ “ವರ್ಚಸ್” (ತೇಜಸ್ಸು, ವಿಜಯೀ ಪ್ರಕಾಶ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಯಜ್ಞಾಸನವಾದ ಬರ್ಹಿಸಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ, ವೀರಬಲದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ “ರಯಿ” (ಸಂಪತ್ತು/ಸಮೃದ್ಧಿ) ನೀಡುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಆರಾಧಕರ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Sukta 3.25
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಗ್ನಿ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಗ್ನಿದೇವನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದ ಪುತ್ರನಾಗಿಯೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿ ಇರುವ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಾಗಿಯೂ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮಗೊಳಿಸುವ ಸರ್ವಜ್ಞ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ, ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅಮರ ಪ್ರಕಾಶವೆಂದು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು “ಜಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ” ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದಾಗ, ಮಾನವ ಜೀವನದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಸನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುವವನಾಗಿಯೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Sukta 3.26
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಕುಶಿಕ ವಂಶದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅಗ್ನಿ ವೈಶ್ವಾನರನನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ—ಅವನು ‘ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕ’ (ಸ್ವರ್)ವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಋತದ ಸತ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹವಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸಾಗಿಸುವವನು. ಸ್ತುತಿ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಮರುತರು—ಉಗ್ರ, ಮಳೆಯ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಮಿತ್ರರು—ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ಅಕ್ಷಯ, ಅನೇಕ ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಉಗಮವಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ: ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ‘ವಾಕ್ಯದ ತಂದೆ’ (ವಾಚ್), ಅವನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗವೂ ಭೂಮಿಯೂ ತಾವೇ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ.
Sukta 3.27
ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಸೂಕ್ತವು, ಯಜ್ಞದ ಮುಂಚೂಣಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ—ಶುದ್ಧೀಕೃತ ಹವಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ದಾರಿ ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವವನು. ಇಲ್ಲಿ “ವಾಜ” (ಪೂರ್ಣತೆ, ವಿಜಯಶಕ್ತಿ) ಎಂಬುದನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಅಧ್ವರವೆಂಬ ಯಜ್ಞಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಲನೆಗೆ ತಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸುವುದಾಗಿ ಪುನಃಪುನಃ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವೃಷಭ-ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ, ಅವನು ಬೃಹತ್ (ವಿಶಾಲ)ದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ದಹಿಸಲಿ; ಕೃಪೆಯನ್ನೂ ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.28
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಅಗ್ನಿ ಸ್ತೋತ್ರವು ಜಾತವೇದಸನನ್ನು ಸೋಮಪೀಡನಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾತಃ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಂದಿನ ಸವನಗಳಲ್ಲಿ—ಪುರೋಳಾಶ (ಯಜ್ಞಕೇಕ್) ಹಾಗೂ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಪಾಲು ಇರುವುದನ್ನೂ, ವಿಧಿಯ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಧೀರಃ (ಸ್ಥಿರ ಜ್ಞಾನಿಗಳು) ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆ (ಧೀ) ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮ-ಸೌಖ್ಯಗಳು ಬಲಪಡುತ್ತವೆ.
Sukta 3.29
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಮಂಥನದ ಮೂಲಕ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸುವ ಜೀವಂತ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿದೆ; ಅಗ್ನಿಯ ಜನನವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾದ, ಪವಿತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಯಜ್ಞಕರ್ಮವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಏಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ—ಧೂಮ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿ—ಅವನು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಹೋತೃನಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ, ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಜಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಉಪಾಸಕರನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾದ, ‘ನಿಶ್ಚಿತ’ ಆಸನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿ, ಅವನ ಮೂಲಕ ಸೋಮ-ಆನಂದದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.
Sukta 3.30
ಋಗ್ವೇದ 3.30 ಒಂದು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಇಂದ್ರಸ್ತೋತ್ರ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ವಂಶವು ಸೋಮಪ್ರಿಯ ವೀರನಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮಾನವ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿವೇಚಕನಾಗಿಯೂ ನಿರ್ಣಾಯಕ ರಕ್ಷകനಾಗಿಯೂ ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಇಂದ್ರನ ಧರ್ಮಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಗಾಯಕರು ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಜಯ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.31
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ವಲಯದಿಂದ ಬಂದ ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಗಾಢವಾದ “ಕುಟುಂಬ” ಮತ್ತು ಪೀಳಿಗೆಯ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ—ತಂದೆ, ಮಗಳು, ಬಂಧುತ್ವ—ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಇವು ಋತ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಕ್ರಮ) ಹೇಗೆ ಗುಪ್ತ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಅಂತರಂಗದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಆ ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ, ನಂತರ ತಂದೆಗೆ ಆಸನ/ಆಧಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ವಿಶಾಲ ಸೃಷ್ಟಿಕಲ್ಪನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯತ್ತ ಇದು ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಯುದ್ಧಮಯವೂ ಕಾರ್ಯಪ್ರಧಾನವೂ ಆಗಿ, ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಧನ ಮತ್ತು ಜಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಯಜ್ಞಕ್ರಮವು ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.32
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸೋಮಪತಿಯಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೋಮಪಾನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಅವನು ಸೋಮವನ್ನು ಕುಡಿಯಲಿ, ಉಲ್ಲಾಸಿತನಾಗಲಿ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ವಿಜಯಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಜಮಾನರು/ಸ್ತೋತ್ರಕರ್ತರ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಟವಾದೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಅವನ ಸಹಜ, ಅಸೀಮ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಇದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು (ವೃತ್ರಾಣಿ) ಚೂರುಮೂರುಮಾಡಿ, ಸತ್ಯವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಜಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Sukta 3.33
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಜೋಡಿ ನದಿದೇವಿಯರಾದ ವಿಪಾಟ್ ಮತ್ತು ಶುತುದ್ರಿಯನ್ನು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ, ಜೀವದಾಯಕ, ವೇಗವಂತ ಮತ್ತು ಮಾತೃತ್ವಭರಿತ ಜಲಗಳೆಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಸುರಕ್ಷಿತ ದಾಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅವುಗಳಿಂದ ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಸರ್ಪ/ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಹೊಡೆದು ಜಲಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಆದರ್ಶ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ನದಿಗಳ ಮುಕ್ತ ಹರಿವನ್ನು ಬಂಧನದ ಮೇಲಿನ ದೈವಿಕ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅಡೆತಡೆಗಳು ತೊಳೆದುಹೋಗಲಿ ಮತ್ತು “ದೋಷರಹಿತ ಇಬ್ಬರೂ” ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತಲುಪಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ, ಕರುಣಾಮಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ತವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 3.34
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿ (ಬ್ರಹ್ಮನ್) ಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಗೊಂಡ ಕೋಟಿಭೇದಕ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ದಾಸ/ದಸ್ಯು ವಿರೋಧವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸಿ, ಋಷಿಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಕೃತ್ಯಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು—ವಕ್ರವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅಪ್ರತಿಹತ ಬಲದಿಂದ ಜಯಿಸುವುದನ್ನು—ಇದು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲೂ ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲೂ ಪೂಜಕರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನೆರವಾಗಲೆಂದು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Sukta 3.35
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ತುರ್ತು ಸೋಮ-ಆಮಂತ್ರಣವಾಗಿದೆ: ಅವನ ಕಪಿಲ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ರಥಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಂದು ಬರ್ಹಿಸ್ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾದ, ಪೀಡಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಲೆಂದು ವಿನಂತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪುರುಷಾರ್ಥಿ, ಲೂಟಿಯ ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವವನು, ವೃತ್ರಸಮಾನ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುವವನು ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಜಯ, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ, ಹಾಗೂ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅವನಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Sukta 3.36
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸದಾ ಬಲವರ್ಧಿತನಾಗಿರುವ ವೀರನಾಗಿ ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೋಮಪೀಡನದೊಂದಿಗೆ ಅವನು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಹಾಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ “ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ”ನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸೋಮದ ತುಂಬಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ಇಂದ್ರನ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಇದು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ; ನದಿಗಳು ಸಾಗರದತ್ತ ಧಾವಿಸುವಂತೆ—ಅನಿವಾರ್ಯ ವೇಗದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ರೂಪಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ನೇರ ಯುದ್ಧ-ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: ದಾನಶೀಲ ಇಂದ್ರನು ಕೇಳಲಿ, ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು (ವೃತ್ರಾಣಿ) ಸಂಹರಿಸಲಿ, ಮತ್ತು ಆರಾಧಕರಿಗೆ ಧನ-ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಕೊಡಲಿ.
Sukta 3.37
ಋಗ್ವೇದ 3.37 ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ, ಪ್ರಬಲವಾದ ಇಂದ್ರನ ಆವಾಹನೆ. ವೃತ್ರಹಂತನೂ ಯುದ್ಧವಿಜಯದಾತನೂ ಆದ ಇಂದ್ರನು ಯಜಮಾನರ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಅವರ ಜಯಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಲೆಂದು ಇದರಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದಿಂದಲೂ ದೂರದಿಂದಲೂ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮರುಮರು ಕರೆಯುತ್ತಾ, ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿ ಹವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಬೆಳಕು, ಜಲಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.38
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಈ ಸೂಕ್ತವು, ಕವಿ-ಋಷಿಯ ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೂತುಗಟ್ಟಿದ ಓಟದ ಕುದುರೆಯಂತೆ ಚಲನೆಗೆ ತಂದು, ಅಂತರ್ದರ್ಶನವನ್ನೂ ಋಷಿಗಳ ಸಂಗವನ್ನೂ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರನನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿನ ವೀರಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಗುಪ್ತವಾದ “ಪ್ರಾಣಗಳು” ಮತ್ತು ಸತ್ಯಗಳು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾಶಿತ ಮನಃಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ದರ್ಶನಾತ್ಮಕ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದೊಳಗಿನ ಗಂಧರ್ವರು ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಶ್ವಕ್ರಮ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿ ಮುಂದೂಡುವವನಾಗಿ ಸವಿತೃನ ಸಹಾಯಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.
Sukta 3.39
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೃದಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪ್ರೇರಿತ “ಚಿಂತಾ-ಸ್ತೋತ್ರ” (ಮತಿ/ಸ್ತೋಮ) ಪ್ರಭುವಿನತ್ತ ಏರುತ್ತದೆ; ಯಜಮಾನನೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ತನ್ನದೇ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಗುರುತಿಸಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನವಗ್ವರು ಮತ್ತು ದಶಗ್ವರೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನು ಗುಪ್ತ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸತ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು—ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದ ಘಟನೆಯನ್ನು—ಸ್ಮರಿಸಿ, ನಂತರ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ನೆರವು, ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರ ಮೇಲೆ ಜಯ, ಹಾಗೂ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮ-ಸುಖಗಳ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.40
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಶಕ್ತಿಯ ವೃಷಭನಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದ ಸೋಮದ ಬಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಅವನು ಕುಡಿಯಲಿ, ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಬಲ ನೀಡುವ ಸಿಹಿ ಸಾರವಾದ ಮಧು/ಅಂಧಸ್ಸನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ದೂರದಿಂದಲೂ ಸಮೀಪದಿಂದಲೂ ಇಂದ್ರನು ಬರಲಿ, “ಮಧ್ಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ”ದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ವಿಜಯ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿಸಲಿ ಎಂದು ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.41
ಋಗ್ವೇದ 3.41 ಒಂದು ಆಹ್ವಾನ-ಸೂಕ್ತ (ಆಹ್ವಾನ) ಆಗಿದ್ದು, ಯಜಮಾನರ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ಆನಂದವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ, ಎರಡು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಅಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬಂದು ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡಲು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು “ಬಲದ ಅಧಿಪತಿ” ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅರ್ಪಣೆಯತ್ತ ಹಾಗೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಬರ್ಹಿಸ್ (ಆಸನ) ಕಡೆಗೆ ಅವನು ಸಹಜವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆರಾಧಕನ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕರು ಸುತ್ತ ತಾಯಿಗಳು ಗುಂಪಾಗುವಂತೆ ಇಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ಗುಂಪಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತದ ಉದ್ದೇಶ ಇಂದ್ರನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು, ಸೋಮದಿಂದ ಅವನ ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು, ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಬಲ, ರಕ್ಷಣೆ, ಹಾಗೂ ವಿಜಯದ ವರವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಾಗಿದೆ.
Sukta 3.42
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಆಹ್ವಾನಾತ್ಮಕ ಸೋಮಗೀತೆಯಾಗಿದೆ: ಕವಿ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಎರಡು ಕಂದು ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದು ಹೊಸದಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವಂತೆ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರನು ಸೋಮವನ್ನು ತನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಬೇಕೆಂದು ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗಾಗಿ ಅವನು ಅವನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುವ ಕುಶಿಕ/ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ವಂಶಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂಬುದು ಇದರ ಆಶಯ.
Sukta 3.43
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸೋಮಪೀಡನಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬರಲು, ಹಾಸಿದ ಬರ್ಹಿಸಿನ ಮೇಲೆ ಆಸನಗ್ರಹಿಸಿ ಯಜಮಾನರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರನಂತೆ ಸೇರಲು ಉರಿಗೊಳಿಸುವ ಆಹ್ವಾನವಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯ ತರುವ, ವೃತ್ರಹಂತ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಇದು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಸೋಮದ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಕನಾಗಲು, ರಾಜಸ ನಾಯಕನಾಗಲು ಮತ್ತು ಋಷಿತ್ವದ ಪ್ರೇರಕನಾಗಲು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ವಿಧಿವಿಧಾನಾತ್ಮಕವೂ (ಇಂದ್ರನು ಕುಡಿಯಲು ಬಂದು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಲ ತುಂಬಲು) ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವಾತ್ಮಕವೂ (ಜಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಿತ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು) ಆಗಿದೆ.
Sukta 3.44
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಗಾಯತ್ರೀ ಶೈಲಿಯ ಸೂಕ್ತವು ಸೋಮಪೀಡನಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು ತನ್ನ ಕಪಿಲ ಅಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ರಥದ ಮೇಲೆ ಆಸನಾರೂಢನಾಗಲೆಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧಾರಿಸುವವನು, ಸಮೃದ್ಧ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು ಎಂದು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಜಯಕರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಜ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಜ್ಜಾಗುವ ಕಪಿಲ ವೃಷಭನಾದ ಇಂದ್ರನ ರೂಪಕದಲ್ಲಿ ಸಮಾಪ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 3.45
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಸೂಕ್ತವು ಇಂದ್ರನನ್ನು ತನ್ನ ಹರಿ (ಕಂದು ಕುದುರೆಗಳು/ಶಕ್ತಿಗಳು)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿ, ಹವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಯಜಮಾನನನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಆಳವಾದ ಇಂದ್ರನ ಕ್ರತು (ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ) ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಕಾವಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಹರಿವುಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಯಲುಭೂಮಿಗೆ ಸಾಗುವ ಗೋವುಗಳಂತೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತನೂ ಸ್ವಯಂಶಾಸಿತನೂ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿ, ಅವನ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಪರಾಕ್ರಮವು ಆರಾಧಕನಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ, ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯುವ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಶುಭ ಶ್ರವಣವನ್ನೂ ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.46
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಇಂದ್ರಸ್ತೋತ್ರವು ವಜ್ರಧಾರಿಯಾದ ಸ್ವಯಂಸಾರ್ವಭೌಮನಾದ, ಸದಾ ಯೌವನವಂತನಾಗಿದ್ದರೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗದ ವೃಷಭನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಮಹಿಮಾಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರನ ವೀರಕೃತ್ಯಗಳು ಅಪಾರವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಬಿಡುವವನು—ಸ್ವರ್ಗ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವವನು—ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಧಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಮವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಅದನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ವಿಜಯವನ್ನೂ ಬಲಪಡಿಸಲಿ ಎಂಬುದೇ ಆಶಯ.
Sukta 3.47
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಇಂದ್ರ–ಮರುತ್ ಸ್ತೋತ್ರವು, ಮರುತರು ಜೊತೆಯಾದ ಯುದ್ಧ-ವೃಷಭನಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಪೀಡಿಸಿದ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ವಿಜಯ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಋತ (ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಕಾಲ)ದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ವೃತ್ರವಧೆಯಲ್ಲಿ ಮರುತರು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅವನೊಳಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು “ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ”ುದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ದೇಶವು ವಿಧಿಪರ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಾತ್ಮಕ: ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸೋಮಾರ್ಪಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಕರಿಗೆ ಹೊಸ ಸಹಾಯ, ಬಲ ಮತ್ತು ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.
Sukta 3.48
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಇಂದ್ರಸ್ತೋತ್ರವು ದೇವನ ಸಹಜ, ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ: ಯುವ ವೃಷಭನಂತೆ ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಂದು ಹೊಸದಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದ ಸೋಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾಯಿಯಿಂದ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿದುದು, ಸೋಮದಲ್ಲಿರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದುದು, ನಂತರ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದುದನ್ನು ಇದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಯುದ್ಧಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಹಾಯಕನಾದ ಇಂದ್ರನು ವೃತ್ರಗಳನ್ನು (ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರನ್ನು) ಸಂಹರಿಸಿ ಗಾಯಕರಿಗೆ ಧನ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
Sukta 3.49
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತುತಿ, ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗಗಳು ಬಯಸಿ ಆವಾಹಿಸುವ ದೇವನಾಗಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ—ಅವನು ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು (ವೃತ್ರ) ಭೇದಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜನಿಸಿದವನು, ಜಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು. ಯುದ್ಧವನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವವನಾಗಿ, ಎರಡು ಲೋಕಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವವನಾಗಿ, ಫಲವತ್ತಾದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸುರಿಸುವವನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಸಮರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ನೆರವಾಗಲೆಂದು ಮತ್ತು ಧನಸಂಪತ್ತಿನ ಜಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲೆಂದು ನೇರವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 3.50
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ತೋತ್ರವು ಮರುತ್ವರ ಇಂದ್ರನನ್ನು—ಆವೇಗಶೀಲನೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕನೂ ಆದ ವೃಷಭನನ್ನು, ಮರುತ್ಗಣರೊಂದಿಗೆ ಬರುವವನನ್ನು—ಸೋಮಪಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಅರ್ಪಣೆಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಲಿ, ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ “ಗೋಗಳು” (ಕಿರಣಗಳು/ಸಂಪತ್ತು) ದಾನಮಾಡಲಿ, ಮತ್ತು ವೃತ್ರಸಮಾನ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಯವೂ ಕ್ಷೇಮವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Sukta 3.51
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ‘ಜನರಿಂದ ಧಾರಿತನಾದ’ ಹಾಗೂ ‘ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಮಂತ್ರಿತನಾದ’ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಆಹ್ವಾನವಾಗಿದೆ—ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಸುಂದರವಾಗಿ ರಚಿತವಾದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಒತ್ತಿದ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಲೆಂದು. ಇಂದ್ರನು ಹಿಂದೆಯೂ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡಿದದ್ದು ಮತ್ತು ಗಳಿಸಿದ ವಿಜಯಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನೇ ಈಗಿನ ನೆರವಿಗೆ ಭರವಸೆಯಾಗಿ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರವು ಇಂದ್ರನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು—ಉದರ, ಶಿರಸ್ಸು ಮತ್ತು ಭುಜಗಳನ್ನು—ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಶಕ್ತಿಮಂತಗೊಳಿಸಲಿ ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 3.52
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಸ್ತುತಿ ಸೋಮಯಾಗವನ್ನು ಅದರ ವಿವಿಧ ಪೀಡನೆಗಳ (ಪ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್ಗಳ) ಮೂಲಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗೊಳಿಸಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ—ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳನ್ನೂ ಕವಿಯ ಸ್ತುತಿಯನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲೆಂದು. ಅರ್ಪಣೆಗಳು (ಧಾನ್ಯ, ಪಿಷ್ಟಕ/ಪೂರಣ ಕೇಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿಗೀತೆ) “ಫಲಪ್ರದ/ಸುಂದರ”ವಾಗಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ; ಸೋಮಪಾನಕ್ಕೂ ಜಯಕ್ಕೂ ಇಂದ್ರನ ವೀರಬಲವು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.53
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಪರ್ವತದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಅವರ ಮಹಾ ರಥದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿ, ಯಜಮಾನರು/ಯಜ್ಞಕರ್ತರಿಗೆ ಬಲ, ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ‘ಪೋಷಕ ಧಾರೆಗಳು’ (ಇಷಃ) ನೀಡುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರಶಕ್ತಿಯ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕವಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬ್ರಹ್ಮನ್ (ಪವಿತ್ರ ವಚನ-ಸಂಯೋಜನೆ) ಜೊತೆಗೆ ನೇಯ್ದು, ಭರತ ಜನರಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ, ವೀರಬಲ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.
Sukta 3.54
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಈ ಸೂಕ್ತವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸದಾ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೇಳುವವನಾಗಿ, ಯಜಮಾನರಿಗೆ ಬಲ, ಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನೀಡುವ ದೈವಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ತುತಿ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಸಹಾಯಕ ದೇವತೆಗಳು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ, ನಂತರ ತ್ವಷ್ಟೃ ಮತ್ತು ಋಭುಗಳು (ಮತ್ತು ಪೂಷನ್)—ಯಜ್ಞಕ್ರಮವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ: ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಸರಿಯಾದ ಅರ್ಪಣೆ, ಸರಿಯಾದ ರಕ್ಷಣೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯು ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಮಧುರಗೊಳಿಸಲಿ, ಇಂಧನಬಲದಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಲಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲಿ ಮತ್ತು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಯಜಮಾನನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಲಿ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sukta 3.55
ಋಗ್ವೇದ 3.55ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳು ಒಂದೇ ಮಹತ್ತಾದ ಅಧಿಪತ್ಯದಿಂದ—ಏಕವಾದ ಅಸುರಶಕ್ತಿ (ಅಸುರತ್ವಂ ಏಕಂ)—ಧಾರಿತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಉಷಸ್ಸು ಉದಯಿಸಿ ಗುಪ್ತವಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆರೆಯುವಾಗ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. “ಬೆಳಕಿನ ಹೆಜ್ಜೆ”ಯಲ್ಲಿರುವ ವಾಣಿ, ಜೋಡಿ ಹಾಲುಕೊಡುವ ಹಸುಗಳು, ನೀರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು, ಭೂಮಿಯ ಸಮೃದ್ಧಿ ಎಂಬ ಸಂಕೇತಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಜೀವನವನ್ನು ಧಾರಿಸುವ ಋತದ ಆಂತರಿಕ ಏಕಸೂತ್ರತೆಯನ್ನು ಈ ಸೂಕ್ತ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.56
ಈ ಸೂಕ್ತವು ದೇವರುಗಳು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಅಚಲ ಋತವನ್ನು—ಮೊದಲನೆಯ, ದೃಢವಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು (ವ್ರತಗಳನ್ನು)—ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಎಷ್ಟೋ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಲೋಕಗಳೂ ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹ ವಾಲುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮರುಮರು ಕಾಣುವ ತ್ರಯಗಳ ಮೂಲಕ (ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳು, ಮೂರು ಜಲಗಳು) ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾದರಿಯುತ, ಲಯಬದ್ಧ ಆಡಳಿತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಯಜ್ಞಸತ್ರಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸೂಕ್ತದ ಉದ್ದೇಶ ಯಜಮಾನನ ಕರ್ಮವನ್ನೂ ಚಿಂತೆಯನ್ನೂ ಆ ಮೇಲಿನ, ಭಂಗರಹಿತ ಧರ್ಮನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ, ದೇವರುಗಳು “ಬಂದು” ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
Sukta 3.57
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಜೋಡಿ ಶಕ್ತಿಗಳಾದ ಇಂದ್ರ–ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರಣೆಯ “ಗೋ” (ಮನೀಷಾ) ಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವವರಾಗಿಯೂ ಅದನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿಯೂ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಅದು ಪೋಷಣೆ, ಒಳನೋಟ ಮತ್ತು ವಿಜಯವನ್ನು ಹರಿಸುವ ಮೂಲ. ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಯಜ್ಞಕರ್ಮದೊಂದಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋಮಪೀಡನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜೋಡಿಸಿ, ಅಡಗಿರುವ ಸಮೃದ್ಧಿ ದೇವತೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮೇಲೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ “ಸುಮನಸ್ಸು”ವಾಗಿ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Sukta 3.58
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನೌಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಅವರ ವೇಗವಾದ ಆಗಮನವನ್ನು ಉಷಸ್ಸಿನ ಜಾಗೃತಿಯ ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ, ಉದಾರ ಅರ್ಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. “ಬೆಳಕಿನ ಹಸು” ಮತ್ತು “ಮಧುವಿನ ನಿಧಿಗಳು” ಎಂಬ ಸಜೀವ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ, ದೇವಯಾನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಆ ಜೋಡಿ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಯಜಮಾನನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬರಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಧುರ-ಮಧುಸಮಾನ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವಂತೆ ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
Sukta 3.59
ಈ ಸೂಕ್ತವು ‘ಋತವಾಕ್ಯ’—ಸರಿಯಾದ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆದಿತ್ಯ ಮಿತ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು ಮಾನವ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧ, ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಿತ್ರನು ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಧರಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸದುಪಚಾರದ ರಕ್ಷಕನೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧೀಕೃತ ಹವಿಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಅವನ ಅನುಗ್ರಹ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 3.60
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಸೌಧನ್ವನರಾದ ಋಭುಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯತ್ತ ಏರಿಸುವ “ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಕೃತ್ಯಗಳ” ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು. “ಮನಸ್ಸಿನ ಬಂಧುತ್ವ”ದ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಯಜ್ಞಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಒತ್ತಿಹಾಕಿದ ಸೋಮದ ಸಮೀಪ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಅಳತೆಯಿಲ್ಲದ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ವಿಧದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಯಜಮಾನನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾ, ಋಭುಗಳೊಡನೆ ಇಂದ್ರನು ಅರ್ಪಣೆಗೆ ಬರಲೆಂದು ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
Sukta 3.61
ಈ ಏಳು ಋಚೆಗಳ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರವು ಉಷಸ್ಸನ್ನು (ಪ್ರಭಾತವನ್ನು) ಪುರಾತನಳಾದರೂ ಸದಾ ಯೌವನವತಿಯಾದ ದೇವಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಋತದ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ನಿಯಮದ) ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿ, ಜೀವವನ್ನು, ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮತ್ತು ಸತ್ಕರ್ಮಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ದೂರದ ಸ್ವರ್ಗಸೀಮೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಕುಶಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಆಕೆಯ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಮಿತ್ರ–ವರುಣರು ಪಾಲಿಸುವ ವಿಶಾಲ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕು ಹಂಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳು ಚಲನೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.
Sukta 3.62
ಋಗ್ವೇದ 3.62 ಒಂದು ಸ್ತುತಿ-ಸೂಕ್ತ; ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂದ್ರ–ವರುಣರ ಯುಗ್ಮ ಅಧಿಪತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ವಿಜಯಬಲವು ಧರ್ಮ-ವಿಶ್ವಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಏಕವಾಗಿದ್ದು—ಮಿತ್ರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಶತ್ರುತ್ವದ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು, ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ತರುವ ದೇವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ “ಮಹಿಮೆಯನ್ನು” ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು. ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲೇ ಸವಿತೃ ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಿತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ (3.62.10) ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅದು ಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರಕಾಶದ ಕಡೆಗೆ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಒಳಮುಖಗೊಳಿಸಿ, ಹೊರಗಿನ ಜಯ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಸನ್ಮಾರ್ಗ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಎರಡನ್ನೂ ಋತ (ಸತ್ಯ-ಕ್ರಮ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
Mandala 3 is a “family book” attributed to the seer Viśvāmitra Gāthina and his descendants. Its hymns preserve that lineage’s characteristic liturgical style, especially Agni-centered priestly themes and Savitṛ-oriented illumination.
The best-known is 3.62, which contains the Gāyatrī Mantra (3.62.10) addressed to Savitṛ. It is widely recited as a prayer for inspired intellect and divine illumination.
The mandala repeatedly presents Agni as the flawlessly installed Hotṛ and Jātavedas who establishes the sacrifice, carries Soma, and grants immortality and varchas. Indra (often with Agni) is invoked to arrive swiftly for Soma, grow in power through repeated pressings, and secure victory, strength, and nourishment for the sacrificer.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.