Sukta 9
Sukta 3.9
Vasiṣṭha (traditional for RV 3.9)
Apām Napāt (often associated with Agni’s hidden form in waters)
Gāyatrī (probable for opening of RV 3.9; requires metrical verification)
ഈ സൂക്തം അപാം നപാതിനെ—ജലങ്ങളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ രൂപത്തെ—മർത്ത്യരുടെ ദിവ്യസഖാവും രക്ഷകനുമായി സ്തുതിക്കുന്നു. മാതരിശ്വൻ അഗ്നിയെ കൊണ്ടുവന്നതെന്ന പുരാണകഥയെ ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, പരിശുദ്ധ അഗ്നിയുടെ വീണ്ടെടുപ്പും സ്ഥാപിതീകരണവും വിവരിക്കുന്നു. അവസാനം, അനേകം ദൈവശക്തികൾ അഗ്നിയെ ഹോതൃയായി സേവിക്കുകയും സിംഹാസനാരൂഢനാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മഹാദർശനത്തിൽ ഇത് സമാപിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
सखायस्त्वा ववृमहे देवं मर्तास ऊतये । अपां नपातं सुभगं सुदीदितिं सुप्रतूर्तिमनेहसम् ॥
ഹേ സഖാക്കളേ, സഹായത്തിനായി ഞങ്ങൾ മർത്ത്യർ നിന്നെ—ദേവനെ—തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു: അപാം നപാതനെ, സുഭഗനെ, സുദീദിതം (സുപ്രജ്വലിതം) ആയവനെ, സുപ്രതൂർത്തി (സുവിജയി) ആയവനെ, അനേഹസം (അഥകമില്ലാത്തവനെ).
Mantra 2
कायमानो वना त्वं यन्मातॄरजगन्नपः । न तत्ते अग्ने प्रमृषे निवर्तनं यद्दूरे सन्निहाभवः ॥
നീ വനങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; നീ മാതാക്കളായ—ജലങ്ങളിലേക്കു—ചെന്നപ്പോഴും, ഹേ അഗ്നേ, അത് നിനക്കൊരു മടങ്ങിപ്പോക്കല്ല, മുന്നോട്ടുതള്ളുന്ന നിന്റെ പ്രേരണയുടെ മങ്ങലുമല്ല: ദൂരെയായിരുന്നാലും നീ ഇവിടെ സന്നിഹിതനാകുന്നു.
Mantra 3
अति तृष्टं ववक्षिथाथैव सुमना असि । प्रप्रान्ये यन्ति पर्यन्य आसते येषां सख्ये असि श्रितः ॥
നീ ഞങ്ങളെ അത്യന്തം കഠിനമായി അമർത്തിയ പ്രതിരോധം കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയി; അതിനാൽ നീ അകത്ത് നിർമ്മലമായ ആനന്ദമായി, സുമനസ്സായി നിലകൊള്ളുന്നു. ചിലർ പഥത്തിൽ മുന്നേറുന്നു, മറ്റുചിലർ ചുറ്റുമുറ്റി കാവൽ നിൽക്കുന്നു—ആരുടെ സഖ്യത്തിൽ നീ ആശ്രിതനായി സ്ഥാപിതനോ അവർ.
Mantra 4
ईयिवांसमति स्रिधः शश्वतीरति सश्चतः । अन्वीमविन्दन्निचिरासो अद्रुहोऽप्सु सिंहमिव श्रितम् ॥
മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരുന്ന അവനെ അവർ വിടവുകളെയും ദീർഘമായ തുടർച്ചകളെയും അതിക്രമിച്ച് പിന്തുടർന്നു. ക്ഷമയുള്ള, അദ്രുഹ—വഞ്ചനയില്ലാത്ത—ജനങ്ങൾ അവനെ കണ്ടെത്തി: ജലങ്ങളിൽ പതിഞ്ഞ സിംഹംപോലെ, ആഴങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതനായി.
Mantra 5
ससृवांसमिव त्मनाग्निमित्था तिरोहितम् । ऐनं नयन्मातरिश्वा परावतो देवेभ्यो मथितं परि ॥
സ്വഭാവത്താൽ ഒഴുകുന്നവനെപ്പോലെ—അഗ്നി അങ്ങനെ മറഞ്ഞുകിടന്നു. മാതരിശ്വൻ അവനെ പരാവത്—ദൂരത്തിൻ അപ്പുറത്തിൽ നിന്ന്—ദേവന്മാർക്കായി മഥിച്ച് പുറത്തെടുത്തു ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു.
Mantra 6
तं त्वा मर्ता अगृभ्णत देवेभ्यो हव्यवाहन । विश्वान्यद्यज्ञाँ अभिपासि मानुष तव क्रत्वा यविष्ठ्य ॥
ഹേ ഹവ്യവാഹന (അഗ്നി), മർത്ത്യർ നിന്നെ ദേവന്മാർക്കായി പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ മനുഷ്യമുഖ അഗ്നി, നീ നിന്റെ ക്രതു (പ്രഭാവമുള്ള ജ്ഞാന-ഇച്ഛാശക്തി) കൊണ്ടു എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളെയും കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു; ഹേ യവിഷ്ഠ (അത്യന്തം യുവ/നവീന) ബലവാനേ.
Mantra 7
तद्भद्रं तव दंसना पाकाय चिच्छदयति । त्वां यदग्ने पशवः समासते समिद्धमपिशर्वरे ॥
ഇത് നിന്റെ ദംസനാ (ശക്തി-കൗശലം) യുടെ ഭദ്രതയാണ്: അത് അപക്വബോധമുള്ളവരെയും മൂടുന്നു. ഹേ അഗ്നി, പശവഃ (ശക്തികളുടെ/സമ്പത്തിന്റെ കൂട്ടങ്ങൾ) നിന്നിലേക്കു ഒന്നിച്ചുകൂടുമ്പോൾ, നീ—സമിദ്ധൻ—അപിശർവര (മങ്ങലുള്ള/ഇരുണ്ട ആവരണം) ഉള്ളിലും ആശ്രയമാകുന്നു.
Mantra 8
आ जुहोता स्वध्वरं शीरं पावकशोचिषम् । आशुं दूतमजिरं प्रत्नमीड्यं श्रुष्टी देवं सपर्यत ॥
സ്വധ്വര (സ്വയം-സുസംവിധിത) യജ്ഞത്തിൽ, ശീര (ശ്രേഷ്ഠ/പവിത്ര) പാവകശോചിഷ് (ശുദ്ധജ്വാല) ഉള്ളവനു ആഹുതി അർപ്പിക്കുവിൻ. ആശു, ദൂതൻ, അജിര (അഥക), പ്രത്ന, ഈഡ്യ (സ്തുത്യ) ദേവനെ—ശ്രുഷ്ടി (ആജ്ഞാപാലക ശ്രവണം) കൊണ്ട്—സപര്യത (സേവിക്കുവിൻ).
Mantra 9
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥
മുന്നൂറും, മൂവായിരവും—മുപ്പത്തിയും ഒൻപതും—എന്ന ദേവശക്തികൾ അഗ്നിയെ സേവിച്ചു. അവർ ഘൃതത്തിന്റെ ദീപ്തിയാൽ അവനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു, അവനുവേണ്ടി ബർഹിസ് (പവിത്രാസനം) വിരിച്ചു; പിന്നെ ഹോതൃനെ അവന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരുത്തി.
Inside Sukta 9
How it unfolds
- Where it opens
The poets ‘as comrades’ choose Apām Napāt as their divine helper—bright, fortunate, and undefeated.
- Development
Agni’s paradox is unfolded: though hidden, he flows forth by nature; the mythic agent Mātariśvan brings him from the far realm, produced for the gods.
- Climax
A sweeping enthronement scene: vast numbers of divine powers serve Agni, anoint him with ghee, and spread the ritual seat.
- Where it settles
Agni is firmly installed as Hotṛ in his place, securing the rite’s success and the worshippers’ protection through a properly established sacred fire.
The deity: Apām Napāt
- In the VedaDescribed as the ‘Son/Descendant of the Waters,’ shining and well-kindled though concealed, auspicious, victorious, and tireless—an inner fire mysteriously present within the waters and brought forth for the gods.
- Cosmic functionMediates between hidden potential and manifest ritual flame: the latent heat/light in the cosmic waters becomes the sacrificial fire that carries offerings and establishes divine order in the rite.
- Inner significanceRepresents the awakened spark of consciousness emerging from the depths (the ‘waters’ as the subconscious/primordial field), becoming disciplined will and illumination when properly ‘churned’ and enthroned.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha gotra (Āditya/Brāhmaṇa seer-family; traditional Vasiṣṭha lineage) · One of the foremost ṛṣis of the Rig Veda, celebrated for profound Agni hymns and for articulating the Vasiṣṭha vision of ṛta (cosmic order) and inspired speech (vāc).
Famous verses
apāṃ napātaṃ
mātariśvā
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥Attributes of the deity
- Hidden radiance
- Auspicious helper of mortals
- Unwearied and victorious
- Linked to Agni and the Hotṛ function
- Emergent fire from the waters (latent to manifest)
Also by this seer
- Primary seer of much of Maṇḍala 7 (Vasiṣṭha Maṇḍala)
- Hymns to Agni, Varuṇa, Indra, and the Ādityas across the Rig Veda tradition
- Associated in later tradition with the Vasiṣṭha–Viśvāmitra narrative and the Brahmarṣi ideal
The rite, step by step
- Choose/invite the deity as ally and protector (āvahana/selection of Agni-Apām Napāt).
- Kindle or re-kindle the fire, acknowledging its ‘hidden’ state and its emergence.
- Recite the bringing-forth motif (Mātariśvan leading Agni from afar; churning/producing the fire).
- Anoint/brighten the fire with ghee and establish the ritual seat (barhis).
- Install Agni as Hotṛ and proceed with the main offerings/prayers for help and right order (ṛta).
Offerings
- Ghṛta (clarified butter)
- Samidh (fuel sticks)
- Barhis (sacrificial grass/seat arrangement)
- Optional soma-related oblations in a larger soma context
Frequently Asked Questions
Apām Napāt means “Descendant of the Waters.” In RV 3.9 he is the hidden form of Agni—radiant fire present within the waters—invoked as a powerful helper.
Mātariśvan is the mythic bringer of fire. The hymn recalls how he led Agni from the distant realm and made him available for the gods and for sacrifice.
Establish the sacred fire correctly: kindle and honor Agni with ghee, prepare the ritual seat (barhis), and install him as Hotṛ so the offerings and prayers can reach the gods.
Ask anything about Sukta 9 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
