
Sukta 3.19
ഈ ചുരുക്ക സൂക്തം അഗ്നിയെ ഹോതൃ (ആഹ്വാന പുരോഹിതൻ) ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും, യജ്ഞത്തിനുള്ളിൽ ദൈവിക ശക്തികളെ സ്ഥാപിക്കുന്ന പ്രചോദിതനും സർവ്വജ്ഞനുമായ ദർശി-ഋഷിയായി അവനെ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉപാസകന്റെ മനസ്സിനെ ഉജ്ജ്വലമാക്കാനും, ആത്മനിയന്ത്രണം പഠിപ്പിക്കാനും, ധനം, ശക്തി, കൂടാതെ സത്യം കേട്ട് സ്വീകരിക്കാനുള്ള ശേഷിയായ ശ്രവസ് നൽകാനും അഗ്നിയോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവസാനം, ദേവന്മാർ ആദികാലത്തിൽ അഗ്നിയെ നിയമിച്ചതിനെ ഓർത്ത്, ദേഹധാരിയായ മനുഷ്യനിൽ ‘ഇവിടെ’ രക്ഷകനായി അവൻ ഉണർന്നു നിലകൊള്ളട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
अग्निं होतारं प्र वृणे मियेधे गृत्सं कविं विश्वविदममूरम् । स नो यक्षद्देवताता यजीयान्राये वाजाय वनते मघानि ॥
യജ്ഞസംഗമത്തിൽ ഞാൻ അഗ്നിയെ—ഹോതാരനെ—തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; പ്രചോദിത കവിയെ, വിശ്വവിദനെ, അമൂരനെ (അവിമൂഢനെ). അവൻ ഞങ്ങൾക്കായി യജിക്കട്ടെ, ദേവതാതയെ ഉള്ളിൽ സ്ഥാപിക്കട്ടെ; യജീയാൻ—അർപ്പണത്തിന് അത്യന്തം യോഗ്യൻ—ഞങ്ങൾക്കായി റായ (സമൃദ്ധി), വാജ (ശക്തി/വിജയം), മഘാനി (ദാന-വൈഭവങ്ങൾ) നേടട്ടെ.
Mantra 2
प्र ते अग्ने हविष्मतीमियर्म्यच्छा सुद्युम्नां रातिनीं घृताचीम् । प्रदक्षिणिद्देवतातिमुराणः सं रातिभिर्वसुभिर्यज्ञमश्रेत् ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഹവിഷ് സമൃദ്ധമായ ഈ അർപ്പണം ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു—സുദ്യുമ്നമായ പ്രകാശത്തോടെ ദീപ്തം, ദാനദായിനി, ഘൃതധാരയായി ഒഴുകുന്നത്. വലത്തോട്ടുള്ള ശുഭഗതിയിൽ സഞ്ചരിച്ച്, ഉത്സാഹിയും വിപുലശക്തിയുമുള്ളവനായി, ദേവതാസമൂഹം ഇവിടെ സ്ഥാപിതമാകട്ടെ; ദാനങ്ങളോടും വസുക്കളോടും കൂടി യജ്ഞം സുസ്ഥിരമാകട്ടെ.
Mantra 3
स तेजीयसा मनसा त्वोत उत शिक्ष स्वपत्यस्य शिक्षोः । अग्ने रायो नृतमस्य प्रभूतौ भूयाम ते सुष्टुतयश्च वस्वः ॥
നിന്റെ ആശ്രയത്തിൽ കൂടുതൽ തീക്ഷ്ണമായ മനസ്സോടെ ഞങ്ങൾ പഠിക്കട്ടെ—സ്വസ്വാമിത്വത്തിന്റെ പാഠം പഠിക്കട്ടെ. ഹേ അഗ്നേ, പുരുഷാർത്ഥമയ പരമശക്തിയുടെ അതിപ്രചുര ധനപ്രവാഹത്തിൽ, ഹേ വസുദാതാവേ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ സുസ്തുതികാരരാകുകയും ആ സമൃദ്ധിയിൽ വളരുകയും ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 4
भूरीणि हि त्वे दधिरे अनीकाग्ने देवस्य यज्यवो जनासः । स आ वह देवतातिं यविष्ठ शर्धो यदद्य दिव्यं यजासि ॥
ഹേ അഗ്നേ, ദേവന്റെ യജ്ഞത്തിന് യോഗ്യരായ ജനങ്ങൾ നിനക്കുള്ളിൽ അനേകം അണീകങ്ങൾ—മുന്നണി ശക്തികൾ—സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഹേ യവിഷ്ഠ, ദേവതാസമൂഹത്തെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; കാരണം ഇന്ന് നീ ദിവ്യമായ, ദീപ്തമായ സംഘത്തെ യജിക്കുന്നു.
Mantra 5
यत्त्वा होतारमनजन्मियेधे निषादयन्तो यजथाय देवाः । स त्वं नो अग्नेऽवितेह बोध्यधि श्रवांसि धेहि नस्तनूषु ॥
യജ്ഞകർമ്മത്തിനായി ദേവന്മാർ യജ്ഞസഭയിൽ നിന്നെ ‘ഹോതൃ’ (ആഹ്വാനക പുരോഹിതൻ) ആയി രൂപപ്പെടുത്തി നിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഇരുത്തിയപ്പോൾ—അഗ്നേ, നീ ഇവിടെ ഞങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി ജാഗരൂകനാകുക; ഞങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ ശ്രവണശക്തി (ശ്രവാംസി)യും ജയകരമായ യശസ്സും സ്ഥാപിക്കണമേ.
The hymn begins by deliberately “choosing” Agni as Hotṛ in the sacrificial gathering, praising him as inspired and all-knowing.
It moves from Agni’s ritual role to his inner work: sharpening the mind, teaching self-mastery, and granting abundant power and wealth.
The peak is the prayer for awakened inner hearing and victorious fame (śravas) to be set upon the bodies—truth-receptivity made embodied.
It concludes by recalling Agni’s primordial establishment by the gods and asking him to be present here as protector and awakener.
agniṃ hotāraṃ pra vṛṇe
स तेजीयसा मनसा त्वोत उत शिक्ष स्वपत्यस्य शिक्षोः । अग्ने रायो नृतमस्य प्रभूतौ भूयाम ते सुष्टुतयश्च वस्वः ॥adhi śravāṃsi dhehi nas tanūṣu
It appoints Agni as the chief priest of the sacrifice and asks him to bring the divine powers into the rite, strengthen the mind, and give prosperity and protection.
Because Agni is seen as the clear-seeing mediator who knows the right way of the sacrifice and leads the offering without confusion, both outwardly in ritual and inwardly in consciousness.
Śravas can mean inspired hearing and also fame or victorious renown; here it points to the capacity to receive truth inwardly, along with the strength and recognition that follow from it.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.