
Sukta 3.58
Viśvāmitra Gāthina (attribution for Maṇḍala 3; specific hymn traditionally in Viśvāmitra cycle)
Triṣṭubh (probable for RV 3.58; verse-length and cadence consistent)
ഈ സൂക്തം പ്രഭാതത്തിൽ അശ്വിനൗകളെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; അവരുടെ വേഗത്തിലുള്ള ആഗമനം ഉഷസ്സിന്റെ ഉണർത്തുന്ന പ്രകാശത്തോടും ദക്ഷിണയുടെ ക്രമബദ്ധവും ഉദാരവുമായ ദാനാർപ്പണത്തോടും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. “പ്രകാശത്തിന്റെ പശു” എന്നും “തേൻനിധികൾ” എന്നും ഉള്ള ജീവന്തമായ ദൃശ്യങ്ങളിലൂടെ, ദേവയാന പഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ ഇരട്ട വൈദ്യന്മാരെ യജമാനന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് വരുവാനും അവിടെ തേൻമധുരമായ സോമം പാനം ചെയ്യുവാനും ക്ഷണിക്കുന്നു.
Mantra 1
धेनुः प्रत्नस्य काम्यं दुहानान्तः पुत्रश्चरति दक्षिणायाः । आ द्योतनिं वहति शुभ्रयामोषसः स्तोमो अश्विनावजीगः ॥
പ്രാചീന ഋതത്തിന്റെ അഭിലഷണീയമായ ആനന്ദം പാൽപോലെ ദോഹിക്കുന്ന പ്രകാശധേനു, ദക്ഷിണയുടെ (യഥാവിധി അർപ്പണത്തിന്റെ) പുത്രനായി അകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവൾ ശുഭ്രമായ ദ്യോതനം കൊണ്ടുവരുന്നു; ഉഷസ്സിന്റെ സ്തോത്രം അശ്വിനരെ വേഗപ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് ഉണർത്തിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 2
सुयुग्वहन्ति प्रति वामृतेनोर्ध्वा भवन्ति पितरेव मेधाः । जरेथामस्मद्वि पणेर्मनीषां युवोरवश्चकृमा यातमर्वाक् ॥
ഋതത്തിന്റെ നിയമത്തിൽ നിങ്ങളുടെ സുസംയുക്തമായ വാഹകശക്തികൾ നിങ്ങളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരുന്നു; ഞങ്ങളുടെ ഉയർന്നുയർന്ന മേധകൾ പിതൃന്മാരുടെ ജ്ഞാനങ്ങളെപ്പോലെ ഉയിർത്തെഴുന്നു. ഞങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ശക്തരാകുക, പണിയുടെ (കഞ്ഞുസന്റെ) ചുരുങ്ങിയ മനീഷയെ ചിതറിക്കുക; നിങ്ങളുടെ അവസ് ഞങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു—ഞങ്ങളിലേക്കു സമീപിച്ചു വരിക.
Mantra 3
सुयुग्भिरश्वैः सुवृता रथेन दस्राविमं शृणुतं श्लोकमद्रेः । किमङ्ग वां प्रत्यवर्तिं गमिष्ठाहुर्विप्रासो अश्विना पुराजाः ॥
സുയുഗ (നന്നായി കെട്ടിയ) അശ്വങ്ങളോടും, സുവൃത (സുഗമമായി തിരിയുന്ന) രഥത്തോടും കൂടി, ഹേ ദസ്രാ (അദ്ഭുതകർമ്മികൾ) അശ്വിനൗ, അദ്രി (സോമപിഷണശില) ഉച്ചരിച്ച ഈ ശ്ലോകം ശ്രവിക്കുവിൻ. പിന്നെ എന്തുകൊണ്ട്, ഹേ അശ്വിനൗ, പുരാജാ വിപ്രന്മാർ (പ്രേരിത ഋഷികൾ) നിങ്ങളെ ‘പ്രത്യുത്തരത്തിന് ഏറ്റവും വേഗം മടങ്ങിവരുന്നവർ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു?
Mantra 4
आ मन्येथामा गतं कच्चिदेवैर्विश्वे जनासो अश्विना हवन्ते । इमा हि वां गोऋजीका मधूनि प्र मित्रासो न ददुरुस्रो अग्रे ॥
ഹേ അശ്വിനൗ, ‘ആ മന്യേഥാം’—അറിയുവിൻ; ‘ആ ഗതം’—വരുവിൻ: എല്ലാ ജനങ്ങളും ദേവന്മാരെപ്പോലെ ഉത്സാഹത്തോടെ നിങ്ങളെ ഹവിക്കുന്നില്ലേ? കാരണം നിങ്ങളുടെ ഗോഋജീക (ഗോ/പ്രകാശം ജയിക്കുന്ന) മധുക്കൾ—മധുരരസങ്ങൾ—ഉഷാ (ഉഷസ്) യുടെ ആരംഭത്തിൽ മിത്രശക്തികൾപോലെ മുൻപിൽ തെളിഞ്ഞ് ദാനമായി പുറപ്പെടുന്നു.
Mantra 5
तिरः पुरू चिदश्विना रजांस्याङ्गूषो वां मघवाना जनेषु । एह यातं पथिभिर्देवयानैर्दस्राविमे वां निधयो मधूनाम् ॥
ഹേ അശ്വിനൗ, അനേകം രജാംസി (ലോകങ്ങൾ/വിസ്താരങ്ങൾ) കടന്നിട്ടും, മഘവാനൗ (ഉദാരദാതാക്കൾ) നിങ്ങളുടെ അങ്ഗൂഷ (പ്രേരകഗാനം/വിളി) ജനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ദേവയാന പഥങ്ങളിലൂടെ ഇവിടെ വരുവിൻ, ഹേ ദസ്രാ; ഇവിടെ നിങ്ങളുടെ മധുക്കളുടെ നിധികൾ—മധുരാനന്ദത്തിന്റെ ഖജനകൾ—ഉണ്ട്.
Mantra 6
पुराणमोकः सख्यं शिवं वां युवोर्नरा द्रविणं जह्नाव्याम् । पुनः कृण्वानाः सख्या शिवानि मध्वा मदेम सह नू समानाः ॥
ഹേ നരന്മാരേ (അശ്വിനൗ), പുരാതനമാണ് നിങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലം; നിങ്ങളിരുവരോടുമുള്ള സൗഹൃദം ശിവം—കല്യാണകരം. ജാഹ്നവീ (ഗംഗ)യിൽ ധനം നിലകൊള്ളുന്നു. വീണ്ടും ശിവമായ സഖ്യതാബന്ധങ്ങളെ പുതുക്കുവിൻ; മധുവുപോലെ മധുരമായ ആനന്ദത്തോടെ നാം ഇപ്പോൾ ഏകതയിൽ ചേർന്ന് സന്തോഷിക്കാം.
Mantra 7
अश्विना वायुना युवं सुदक्षा नियुद्भिष्च सजोषसा युवाना । नासत्या तिरोअह्न्यं जुषाणा सोमं पिबतमस्रिधा सुदानू ॥
ഹേ അശ്വിനൗ, വായുവിനോടൊപ്പം, ഹേ യുവാക്കളേ, സുദക്ഷരേ, നിങ്ങളുടെ നിയുദ്കളോടുകൂടെ ഒരേ രസത്തിൽ ചേർന്നവരായി—ഹേ നാസത്യരേ, അഹ്നിയെ അതിക്രമിക്കുന്ന (ദിവസത്തിനപ്പുറമുള്ള) സോമത്തെ ആസ്വദിച്ചുകൊണ്ട്, ഹേ സുദാനൂ (ഉദാരദാതാക്കളേ), അശ്രിധാ—തടസ്സമില്ലാതെ അത് പാനം ചെയ്വിൻ.
Mantra 8
अश्विना परि वामिषः पुरूचीरीयुर्गीर्भिर्यतमाना अमृध्राः । रथो ह वामृतजा अद्रिजूतः परि द्यावापृथिवी याति सद्यः ॥
ഹേ അശ്വിനൗ, നിങ്ങളെ ചുറ്റി പലവിധ പ്രേരണകൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു—ഗീർഭിഃ (സ്തുതിഗീതങ്ങളാൽ) പരിശ്രമിക്കുന്നവ, അമൃധ്രാഃ—ഒരിക്കലും തെറ്റാത്തവ. ഋതജ—ഋതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, അദ്രി (സോമപേഷണശില)യുടെ ബലത്തിൽ ഓടുന്ന നിങ്ങളുടെ രഥം ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ (ആകാശവും ഭൂമിയും) ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 9
अश्विना मधुषुत्तमो युवाकुः सोमस्तं पातमा गतं दुरोणे । रथो ह वां भूरि वर्पः करिक्रत्सुतावतो निष्कृतमागमिष्ठः ॥
ഹേ അശ്വിന്മാരേ, മധുരസത്തിൽ അത്യന്തം മധുരമായ സോമം യുവാവുപോലെ ഉത്സാഹത്തോടെ പിഴിഞ്ഞ് വിളിക്കുന്നു; അതു പാനം ചെയ്വിൻ—ഗൃഹത്തിലേക്ക് വരുവിൻ. അനവധി സൗന്ദര്യരൂപങ്ങളാൽ വിശാലമായ നിങ്ങളുടെ രഥം, സോമം പിഴിയുന്നവൻ ഒരുക്കിയ സ്ഥാനത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു.
A luminous “cow of light” pours forth the desired delight of ancient truth, while Uṣas’ praise sets the Aśvins in motion under Dakṣiṇā’s auspicious order.
The poet’s call moves “across many worlds,” urging the twins to come by godward paths; the hymn gathers images of sweetness, treasure, and beneficence as the ritual invitation intensifies.
The Soma is declared supremely honey-rich and already pressed—an immediate, urgent welcome: “drink it; come into the house,” as the splendid chariot reaches the prepared place.
The arrival is secured through praise and offering, leaving the sacrificer aligned with dawn’s illumination, right-giving order, and the Aśvins’ restorative presence.
dhenuḥ … dakṣiṇāyāḥ
pathibhir devayānaiḥ
somas taṃ pātam ā gatam duroṇe
The Aśvinau are twin Vedic gods known for swift help, healing, and rescue. This hymn calls them at dawn to bring health, good fortune, and a successful beginning to the Soma rite.
Uṣas is Dawn, the awakening light that stirs divine movement and inspiration. Dakṣiṇā is the “right-giving” offering or sacred generosity that makes the sacrifice well-ordered and effective.
The hymn centers on inviting the Aśvins to arrive by the godward paths and drink the freshly pressed, honey-sweet Soma in the sacrificer’s house, sealing a bond of blessing and protection.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.