
Sukta 3.27
Viśvāmitra Gāthina
Gāyatrī (shorter tri-pāda style; this verse is compact and gāyatrī-like in feel—exact metrical counting may vary by recension)
അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്ന ഈ സൂക്തം, യജ്ഞത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ നയിക്കുന്ന ശക്തിയായി അവനെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു—ശുദ്ധീകരിച്ച ഹവിസ്സിനെ മേലോട്ടു വഹിച്ചു ദേവന്മാരിലേക്കുള്ള പാത സുലഭമാക്കുന്നവൻ. “വാജ” (പൂർണ്ണത, വിജയം നൽകുന്ന ശക്തി) എന്നത് അധ്വരമായ യജ്ഞയാത്രയിൽ അഗ്നി ചലിപ്പിക്കുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതായി ഇതിൽ ആവർത്തിച്ച് ചട്ടപ്പെടുത്തുന്നു. അവസാനം അഗ്നിയെ വൃഷഭ-ശക്തിയായി ജ്വലിപ്പിച്ച്, അവൻ ബൃഹത് (വിശാലത)യിൽ വ്യാപകമായി ദഹിക്കട്ടെ; കൃപയും യജ്ഞസിദ്ധിയും ദാനമായി നൽകട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
प्र वो वाजा अभिद्यवो हविष्मन्तो घृताच्या । देवाञ्जिगाति सुम्नयुः ॥
മുന്നോട്ട് പോവുക—നിങ്ങളുടെ വാജങ്ങൾ, ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധികൾ—ഉയരങ്ങളിലേക്കു അഭിദ്യവ; ഹവിഷ്മന്തർ, ഘൃതാചീ—ഘൃതമയ പ്രകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ. സുമ്നയു—കൃപ തേടുന്നവൻ—ദേവന്മാരിലേക്കെത്തുന്നു.
Mantra 2
ईळे अग्निं विपश्चितं गिरा यज्ञस्य साधनम् । श्रुष्टीवानं धितावानम् ॥
ഞാൻ അഗ്നിയെ ഈളുന്നു—വിപശ്ചിത്, വ്യക്തദർശി—ഗിരാ (വചന) കൊണ്ടു; യജ്ഞം സാധിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവൻ ശ്രുഷ്ടീവാൻ—ആജ്ഞാനുസൃത ശ്രവണത്തിൽ സമൃദ്ധൻ—ധിതാവാൻ—സ്ഥാപിത ധിയിൽ ദൃഢൻ.
Mantra 3
अग्ने शकेम ते वयं यमं देवस्य वाजिनः । अति द्वेषांसि तरेम ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങൾ—നിന്റെ വാജിനഃ (ബലവാന്മാർ, തേജസ്വി സഹായി)—ദേവന്റെ യമം (നിയമ-സംയമം, ധർമ്മശാസനം) പ്രാപിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരാകട്ടെ; ദ്വേഷങ്ങളെയും പ്രതിരോധങ്ങളെയും അതിക്രമിച്ച് കടക്കട്ടെ.
Mantra 4
समिध्यमानो अध्वरेऽग्निः पावक ईड्यः । शोचिष्केशस्तमीमहे ॥
അധ്വര (യജ്ഞ)ത്തിൽ സമിധ്യമായ്—പ്രജ്വലിക്കുന്ന—പാവക, ഈഡ്യ അഗ്നി, ജ്വാലാകേശൻ; അവനെയാണു ഞങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നത്.
Mantra 5
पृथुपाजा अमर्त्यो घृतनिर्णिक्स्वाहुतः । अग्निर्यज्ञस्य हव्यवाट् ॥
വിശാലബലമുള്ള, അമർത്ത്യൻ, ഘൃതത്തിന്റെ തേജോമയ ആവരണത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ, സ്വാഹുത—അഗ്നി യജ്ഞത്തിന്റെ ഹവ്യവാട് (ഹവിഷ് വഹിക്കുന്നവൻ) ആകുന്നു.
Mantra 6
तं सबाधो यतस्रुच इत्था धिया यज्ञवन्तः । आ चक्रुरग्निमूतये ॥
ആ പ്രതിബന്ധമില്ലാത്ത ജ്വാലയെ—യജമാനർ, ശിക്ഷിതമായ സ്രുചുകളോടെ, ജാഗ്രതധിയാൽ—സഹായത്തിനായി ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചു: അഗ്നി, ദിവ്യസങ്കൽപശക്തിയുടെ ബലം.
Mantra 7
होता देवो अमर्त्यः पुरस्तादेति मायया । विदथानि प्रचोदयन् ॥
അമരനായ ദേവൻ—ഹോതൃ—തന്റെ മായ (രചനാശക്തി) കൊണ്ടു മുന്നിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; വിദഥങ്ങളെ പ്രചോദിപ്പിച്ച് അവയെ യഥോചിത ഗതിയിലേക്കു നയിക്കുന്നു.
Mantra 8
वाजी वाजेषु धीयतेऽध्वरेषु प्र णीयते । विप्रो यज्ञस्य साधनः ॥
വാജി—വാജങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതനാകുന്നു; അധ്വരങ്ങളിൽ (യജ്ഞയാത്രകളിൽ) മുന്നോട്ടു നയിക്കപ്പെടുന്നു—വിപ്രൻ, യജ്ഞത്തിന്റെ സാധകൻ (സിദ്ധികർത്താവ്).
Mantra 9
धिया चक्रे वरेण्यो भूतानां गर्भमा दधे । दक्षस्य पितरं तना ॥
ധിയാ (ദർശന-ചിന്ത) കൊണ്ടു വരണ്യൻ—പൂജ്യൻ—രചന ചെയ്തു; ഭൂതങ്ങളുടെ (സകല സത്തകളുടെ) ഗർഭം സ്ഥാപിച്ചു. ദക്ഷ (Dakṣa)ന്റെ പിതാവിനെ തന്റെ തന്നെ തനുവിൽ (ശരീരത്തിൽ) അവൻ സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 10
नि त्वा दधे वरेण्यं दक्षस्येळा सहस्कृत । अग्ने सुदीतिमुशिजम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, വരണ്യൻ—പൂജ്യൻ—നിന്നെ ഞാൻ സ്ഥാപിക്കുന്നു: ദക്ഷ (Dakṣa)ന്റെ ഇളാ (പ്രചോദനം/വാക്ക്), സഹസ് (ബലം) കൊണ്ടു രൂപപ്പെട്ടത്; സുദീതി (സുതേജസ്) ഉള്ള ഉശിജ് (യജ്ഞസാധകൻ, അർപ്പണത്തിനായി ഉത്സുകനായ അന്വേഷകൻ).
Mantra 11
अग्निं यन्तुरमप्तुरमृतस्य योगे वनुषः । विप्रा वाजैः समिन्धते ॥
അഗ്നി—യന്തു (മാർഗ്ഗദർശി)യും അപ്തു (ഫലപ്രദ പ്രവർത്തകൻ)യും—ഋത (സത്യ-ക്രമം)യുടെ യോഗത്തിൽ (യോജനം/ബന്ധത്തിൽ) നിലകൊള്ളുന്നു; അവനെ വിപ്രർ (പ്രചോദിത ഋഷിജനം) വാജ (ബല-സമൃദ്ധി)കളാൽ ഒരുമിച്ചു ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 12
ऊर्जो नपातमध्वरे दीदिवांसमुप द्यवि । अग्निमीळे कविक्रतुम् ॥
അധ്വരത്തിൽ ദീപ്തനായ, ഊർജ്ജത്തിന്റെ നപാത്—ദ്യാവിലേക്കുയരുന്ന—അഗ്നിയെ ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു; കവി-ക്രതു, ദർശകന്റെ ഇച്ഛപോലെ ഇച്ഛയുള്ളവൻ.
Mantra 13
ईळेन्यो नमस्यस्तिरस्तमांसि दर्शतः । समग्निरिध्यते वृषा ॥
ഈളേനിയൻ, നമസ്കാരാർഹൻ, തമസ്സുകളെ അതിക്രമിച്ച് ദർശനീയൻ; അഗ്നി സമഗ്രമായി പ്രജ്വലിക്കുന്നു—വൃഷാ, ബലവാനും പ്രേരകനും.
Mantra 14
वृषो अग्निः समिध्यतेऽश्वो न देववाहनः । तं हविष्मन्त ईळते ॥
വൃഷനുപോലെ അഗ്നി പ്രജ്വലിക്കുന്നു—ദേവവാഹനമായ അശ്വംപോലെ; ഹവിഷ്മന്തർ അവനെ സ്തുതിയോടെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു.
Mantra 15
वृषणं त्वा वयं वृषन्वृषणः समिधीमहि । अग्ने दीद्यतं बृहत् ॥
ഹേ അഗ്നേ, നീ വൃഷണൻ—വൃഷഭസ്വഭാവമുള്ള ബലവാൻ; ഞങ്ങളും വൃഷഭസമമായ ശക്തിയോടെ സമിധകളാൽ നിന്നെ പൂർണ്ണമായി ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, മഹാ വിശാലതയിൽ വ്യാപകമായി ദീപ്തനാകുക.
The hymn opens with a forward surge: plenitudes of force (vājāḥ) press toward the heights, bearing offering and ghee-bright radiance, seeking grace that reaches the gods.
Agni is established as the one who is ‘set’ within plenitude and ‘led forward’ through the sacrificial journeys; the rite is portrayed as a directed ascent where priestly vision (vipra) and effective action converge.
Agni is hailed as the bull-force and is kindled to blaze expansively—an image of concentrated power becoming vast, ensuring the yajña’s success and divine response.
The sukta closes by sealing the rite in confident invocation: Agni’s wide blazing secures auspiciousness, accomplishment, and the completed conveyance of offerings to the devas.
प्र वो वाजा अभिद्यवो हविष्मन्तो घृताच्या । देवाञ्जिगाति सुम्नयुः ॥vipro yajñasya sādhanaḥ
agne dīdyatam bṛhat
It praises Agni as the power that leads the sacrifice forward and carries the offering upward to the gods, so that grace and success return to the worshipper.
“Vāja” is the hymn’s way of describing energized abundance and victory. Agni sets this force in motion and guides it through the sacrificial journey so it becomes effective.
It means “Agni, blaze widely in the Vast.” The prayer asks the fire to expand in power and light, completing the rite and opening a larger, auspicious state.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.