
Sukta 3.6
Viśvāmitra Gāthina (mandala 3 attribution; RV 3.6 continues the Viśvāmitra cycle)
Agni
Triṣṭubh (probable)
വിശ്വാമിത്രന്റെ ഈ സൂക്തം പ്രചോദിതനായ ഹോതൃയായ അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു; അവൻ മനുഷ്യന്റെ ചിന്തയും വാക്കും ദൈവമുഖമാക്കി, ഹവിസ്സിനെ ദേവന്മാരിലേക്കു വഹിക്കുന്നു. ഋതം (വിശ്വക്രമം) അനുസരിച്ച് തന്റെ ചുവന്ന, ഘൃതപ്രഭമായ അശ്വങ്ങളെ യോജിപ്പിക്കാനും, ദേവതകളെ യാഗത്തിലേക്കു കൊണ്ടുവരാനും, ആരാധകനു ദീർഘകാലിക സമ്പത്ത്, പ്രകാശം (ഗോ), വിജയകരമായ സന്തതി എന്നിവ നൽകാനും അഗ്നിയോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
प्र कारवो मनना वच्यमाना देवद्रीचीं नयत देवयन्तः । दक्षिणावाड्वाजिनी प्राच्येति हविर्भरन्त्यग्नये घृताची ॥
മുന്നോട്ട് പോവുക, ഹേ ഗായകരേ, മനസ്സിൽ ചിന്തയെ രൂപപ്പെടുത്തി വാക്കിനെ പണിയുമ്പോൾ; ദേവന്മാരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരേ, അതിനെ ദേവദിശയിലേക്കു നയിക്കുവിൻ. ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ വാജിനീ ശക്തി കിഴക്കോട്ടു നീങ്ങുന്നു; ഘൃതപ്രഭയുള്ള പഥം കൈവശമുള്ള അവൾ അഗ്നിക്കായി ഹവിസ് കൊണ്ടുവരുന്നു.
Mantra 2
आ रोदसी अपृणा जायमान उत प्र रिक्था अध नु प्रयज्यो । दिवश्चिदग्ने महिना पृथिव्या वच्यन्तां ते वह्नयः सप्तजिह्वाः ॥
ജനിക്കുമ്പോൾ നീ രണ്ടു ലോകങ്ങളായ രോദസീകളെ നിറച്ചു; പിന്നെ നീ നിന്റെ അവകാശത്തിലേക്കു മുന്നേറി—ഇപ്പോൾ യജ്ഞകർമ്മത്തെ നയിക്കുന്നവനായി. ഹേ അഗ്നേ, ദ്യൗവും പൃഥിവിയും കടന്ന നിന്റെ മഹിമയാൽ, നിന്റെ വഹ്നികൾ—സപ്തജിഹ്വാ വഹനശക്തികൾ—പ്രവർത്തനത്തിലേക്കു ഉച്ചരിക്കപ്പെടട്ടെ.
Mantra 3
द्यौश्च त्वा पृथिवी यज्ञियासो नि होतारं सादयन्ते दमाय । यदी विशो मानुषीर्देवयन्तीः प्रयस्वतीरीळते शुक्रमर्चिः ॥
ദ്യൗസും പൃഥിവിയും—യജ്ഞാർഹർ—നിന്നെ ഗൃഹത്തിൽ ഹോതാവായി ഇരുത്തുന്നു; ദേവന്മാരെ തേടുന്ന മനുഷ്യജനങ്ങൾ, ഹവിഷ്യസമൃദ്ധരായി, നിന്റെ പ്രകാശമുള്ള അർച്ചി (ജ്വാല)യെ ആരാധിച്ച് സ്തുതിക്കുന്നു.
Mantra 4
महान्त्सधस्थे ध्रुव आ निषत्तोऽन्तर्द्यावा माहिने हर्यमाणः । आस्क्रे सपत्नी अजरे अमृक्ते सबर्दुघे उरुगायस्य धेनू ॥
മഹാൻ, സഹാസനത്തിൽ ധ്രുവനായി, അവൻ രണ്ടു ദ്യാവകളുടെ മദ്ധ്യേ സ്ഥാപിതനാകുന്നു, മഹാശക്തിയോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ. വിശാലഗാമിയുടെ രണ്ടു അച്യുത, അജര, അക്ഷത, നിർവൈര ദുഗ്ധധേനുക്കൾ ഒരുമിച്ച് ഒഴുകുന്ന പാൽ ചൊരിയുന്നു.
Mantra 5
व्रता ते अग्ने महतो महानि तव क्रत्वा रोदसी आ ततन्थ । त्वं दूतो अभवो जायमानस्त्वं नेता वृषभ चर्षणीनाम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ വ്രതങ്ങൾ (നിയമങ്ങൾ) മഹത്തായവ—അതിമഹത്തായവ; നിന്റെ ക്രതു (ശക്തി/പ്രജ്ഞ)കൊണ്ട് നീ രണ്ടു ലോകങ്ങളെയും വ്യാപിപ്പിച്ചു. ജന്മംകൊണ്ടുതന്നെ നീ ദൂതനായി; ഹേ വൃഷഭ, നീ മനുഷ്യകുലങ്ങളുടെ നേതാവാണ്.
Mantra 6
ऋतस्य वा केशिना योग्याभिर्घृतस्नुवा रोहिता धुरि धिष्व । अथा वह देवान्देव विश्वान्त्स्वध्वरा कृणुहि जातवेदः ॥
ഋതത്തിന്റെ യോജ്യബന്ധങ്ങളാൽ—ഘൃതപ്രകാശം ഒഴുകുന്ന—രണ്ടു ചുവന്ന കുതിരകളെ ദണ്ഡത്തിൽ (ധുരിയിൽ) കെട്ടുക. പിന്നെ, ഹേ ദിവ്യ ജാതവേദസേ, സർവ്വ ദേവന്മാരെയും ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; നമ്മുടെ സ്വധ്വര യജ്ഞയാത്രയെ സുമാർഗ്ഗവും അഖണ്ഡവും ശുഭവും ആക്കുക.
Mantra 7
दिवश्चिदा ते रुचयन्त रोका उषो विभातीरनु भासि पूर्वीः । अपो यदग्न उशधग्वनेषु होतुर्मन्द्रस्य पनयन्त देवाः ॥
ദിവ്യാകാശത്തിലെ പ്രകാശഭരിത പ്രദേശങ്ങളും നിനക്കായി ദീപ്തമാകുന്നു; ഹേ ഉഷസ്സേ, നീ നിന്റെ അനേകം പ്രഭാതകിരണങ്ങളോടെ അനുഗമിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, വനങ്ങളിൽ ജലങ്ങൾ ജാഗരിക്കുമ്പോൾ, മന്ദ്രനായ ഹോതാവിന്റെ ആനന്ദമയ ജ്വാലയിൽ ദേവന്മാർ ഹർഷിക്കുന്നു.
Mantra 8
उरौ वा ये अन्तरिक्षे मदन्ति दिवो वा ये रोचने सन्ति देवाः । ऊमा वा ये सुहवासो यजत्रा आयेमिरे रथ्यो अग्ने अश्वाः ॥
വിശാല അന്തരിക്ഷത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവരായാലും, ദിവ്യപ്രകാശമുള്ള ലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവന്മാരായാലും—ആ യജ്യരും സുഹവാസരും (എളുപ്പത്തിൽ ആഹ്വാനിക്കാവുന്ന) ശക്തികൾക്കായി, ഹേ അഗ്നേ, രഥത്തിന്റെ കുതിരകൾ കെട്ടിപ്പൊരുത്തപ്പെട്ടു വന്നിരിക്കുന്നു; യജ്ഞയാത്രയ്ക്ക് സന്നദ്ധം.
Mantra 9
ऐभिरग्ने सरथं याह्यर्वाङ्नानारथं वा विभवो ह्यश्वाः । पत्नीवतस्त्रिंशतं त्रीँश्च देवाननुष्वधमा वह मादयस्व ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഇവയോടുകൂടെ ഒരേ രഥത്തിൽ ഏകസമരസമായി ഇവിടെ വരിക—അല്ലെങ്കിൽ പല രഥങ്ങളിലായും; നിന്റെ അശ്വങ്ങൾക്ക് ബഹുവിധ വൈഭവശക്തിയുണ്ടല്ലോ. തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്വധ പ്രകാരം, പത്നീവന്തന്മാരായ (ശക്തിസഹിത) ദേവന്മാരെ—മൂന്നു ദശവും മൂന്നു (33)—ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; പൂർത്തിയായ ഹവിസ്സിൽ ആനന്ദിക്കയും ചെയ്യുക.
Mantra 10
स होता यस्य रोदसी चिदुर्वी यज्ञंयज्ञमभि वृधे गृणीतः । प्राची अध्वरेव तस्थतुः सुमेके ऋतावरी ऋतजातस्य सत्ये ॥
അവൻ തന്നെയാണ് ഹോതൃ; ഓരോ യജ്ഞത്തിലും വിശാലമായ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ പോലും സ്തുതിയാൽ അവനെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. അധ്വരത്തിൽ അവർ രണ്ടുപേരും മുന്നേറുന്ന തൂണുകളെപ്പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു—സുന്ദരമായി ജോഡിയായി, ഋതത്തിന്റെ രക്ഷകർ—ഋതജാതന്റെ സത്യത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി.
Mantra 11
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
ഹേ അഗ്നേ, വിളിച്ചപേക്ഷിക്കുന്നവനുവേണ്ടി ഇളയെ സിദ്ധമാക്കുക—പുരുദംസം (ബഹുവിധ ശക്തിസമൃദ്ധം), ഗോമാതാവിന്റെ ദീർഘകാല ലാഭം, പ്രകാശത്തിന്റെ സ്ഥിരസിദ്ധി. ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു പുത്രൻ—വളരുന്ന സന്തതി—ജീവിതസമരത്തിൽ വിജയം നേടുന്നവൻ—ഉണ്ടാകട്ടെ. ഹേ അഗ്നേ, അതേ നിന്റെ സുമതി (ശുഭകൃപ) ഞങ്ങളിൽ നിലനില്ക്കട്ടെ.
It asks Agni, the divine priest, to carry the offering to the gods, bring the gods to the sacrifice, and make the rite proceed in a right and unbroken way according to ṛta.
The ‘yoking’ is a ritual-symbolic image for setting Agni’s power in ordered motion—so the sacrifice has a steady course and the gods are effectively invited.
The hymn seeks iḷā (nourishing inspiration and plenty), an enduring gain of go (often understood as cattle and also as light), and a victorious son/offspring, through Agni’s gracious favor (sumati).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.