Sukta 33
Sukta 3.33
Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)
Jagatī
ഈ സൂക്തം ജോടിയായ നദിദേവിമാരായ വിപാട്, ശുതുദ്രി എന്നിവരെ പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ജീവദായകവും വേഗവുമുള്ള മാതൃത്വഭാവമുള്ള ജലങ്ങളായി സ്തുതിക്കുന്നു; സുരക്ഷിതമായി കടക്കാനും സംരക്ഷണത്തിനുമായി അവരോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. കൂടാതെ, തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന സർപ്പം/ബന്ധനങ്ങളെ ഇന്ദ്രൻ പ്രഹരിച്ച് ജലങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ച മാതൃകാപരമായ കൃത്യം ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, നദികളുടെ സ്വതന്ത്ര പ്രവാഹത്തെ നിയന്ത്രണത്തിനുമേലുള്ള ദൈവിക വിജയവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം, തടസ്സങ്ങൾ ഒഴുകിപ്പോകട്ടെ; “കുറ്റമില്ലാത്ത ഇരുവരും” സുരക്ഷയും ക്ഷേമവും പ്രാപിക്കട്ടെ എന്ന പ്രായോഗികവും കരുണാപൂർണ്ണവുമായ പ്രാർത്ഥനയോടെ സൂക്തം സമാപിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र पर्वतानामुशती उपस्थादश्वे इव विषिते हासमाने । गावेव शुभ्रे मातरा रिहाणे विपाट् छुतुद्री पयसा जवेते ॥
പർവതങ്ങളുടെ മനോഹരമായ മടിയിൽ നിന്നു ആ രണ്ടു ആഗ്രഹിണികൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നു—കെട്ടഴിച്ച കുതിരപ്പെൺകുതിരകൾപോലെ ചിരിച്ചുല്ലസിച്ച്. ശുഭ്രമായ മാതാക്കളെപ്പോലെ, കിടാവിനെ നക്കിയൊരുക്കുന്ന പശുവെപ്പോലെ, വിപാട്‌യും ശുതുദ്രീയും പോഷകപാലുപോലെയുള്ള ജലത്തോടെ വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്നു.
Mantra 2
इन्द्रेषिते प्रसवं भिक्षमाणे अच्छा समुद्रं रथ्येव याथः । समाराणे ऊर्मिभिः पिन्वमाने अन्या वामन्यामप्येति शुभ्रे ॥
ഇന്ദ്രൻ പ്രേരിപ്പിച്ചവരായി, മുന്നോട്ടോടുന്ന പ്രേരണയെ യാചിച്ച്, നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും പാതയിലെ രഥങ്ങൾപോലെ സമുദ്രത്തേയ്ക്ക് നീങ്ങുന്നു. തരംഗങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു പൊങ്ങിക്കൊണ്ട്, ഒരുമിച്ചു പാഞ്ഞുചേരുമ്പോൾ, ഹേ ശുഭ്രേ, നിങ്ങളിൽ ഒരു പ്രകാശധാര മറ്റേതിനോടു ചേർന്നു വരുന്നു—ഒറ്റ പ്രവാഹത്തിൽ ഐക്യം തേടി.
Mantra 3
अच्छा सिन्धुं मातृतमामयासं विपाशमुर्वीं सुभगामगन्म । वत्समिव मातरा संरिहाणे समानं योनिमनु संचरन्ती ॥
ഞങ്ങൾ സിന്ധുവിലേക്കെത്തി—ഏറ്റവും മാതൃത്വമയമായ, ക്ഷീണമറിയാത്തവളിലേക്കു; വിപാശയിലേക്കും—വിശാലയും സൗഭാഗ്യവതിയുമായവളിലേക്കും. കിടാവിനെ നക്കിയൊരുക്കുന്ന രണ്ടു മാതാക്കളെപ്പോലെ, അവർ ഒരേ താളത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു—ഒരേ യോനി, ഒരേ ഉദ്ഭവം, ഒരേ പാത പിന്തുടർന്ന്.
Mantra 4
एना वयं पयसा पिन्वमाना अनु योनिं देवकृतं चरन्तीः । न वर्तवे प्रसवः सर्गतक्तः किंयुर्विप्रो नद्यो जोहवीति ॥
ഈ വഴിയിലൂടെ ഞങ്ങൾ പോഷകമായ പയസ്സാൽ നിറഞ്ഞു വീർപ്പോടെ, ദേവന്മാർ നിർമ്മിച്ച യോനി-മാർഗ്ഗത്തെ അനുഗമിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു. പ്രവാഹത്തിനായി രൂപപ്പെടുത്തിയ ഈ പ്രസവം (ദൈവപ്രേരണം) പിന്നോട്ടു തിരിയുന്നില്ല; അവരുടെ രഹസ്യഗതി അറിയാൻ ആകാംക്ഷയുള്ള വിപ്ര ഋഷി നദികളെ വിളിക്കുന്നു.
Mantra 5
रमध्वं मे वचसे सोम्याय ऋतावरीरुप मुहूर्तमेवैः । प्र सिन्धुमच्छा बृहती मनीषावस्युरह्वे कुशिकस्य सूनुः ॥
ഹേ ഋതാവരിമാരേ, സോമജന്യമായ എന്റെ വചനത്തിൽ ആനന്ദിക്കുവിൻ; നിങ്ങളുടെ വേഗഗതികളോടെ ഒരു നിമിഷം സമീപിക്കുവിൻ. സിന്ധുവിലേക്കു എന്റെ വിശാലമായ മണീഷ പുറപ്പെടുന്നു; ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ വിളിക്കുന്ന ഞാൻ—കുശികന്റെ പുത്രൻ—സഹായത്തിനായി നിങ്ങളെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 6
इन्द्रो अस्माँ अरदद्वज्रबाहुरपाहन्वृत्रं परिधिं नदीनाम् । देवोऽनयत्सविता सुपाणिस्तस्य वयं प्रसवे याम उर्वीः ॥
വജ്രബാഹുവായ ഇന്ദ്രൻ ഞങ്ങൾക്കായി വഴി തുറന്നു; നദികളുടെ പരിധിപോലെ തടഞ്ഞുനിന്ന വൃത്രനെ അവൻ അടിച്ചു നീക്കി. സുപാണിയായ ദേവൻ സവിതൃ ഞങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിച്ചു; ആ ദിവ്യ പ്രസവ-പ്രേരണയാൽ ഞങ്ങൾ വിശാലമായ വിസ്താരങ്ങളിൽ യാത്രചെയ്യുന്നു.
Mantra 7
प्रवाच्यं शश्वधा वीर्यं तदिन्द्रस्य कर्म यदहिं विवृश्चत् । वि वज्रेण परिषदो जघानायन्नापोऽयनमिच्छमानाः ॥
എപ്പോഴും പ്രസ്താവിക്കപ്പെടേണ്ടത് ആ വീര്യം തന്നേ—ഇന്ദ്രന്റെ ആ കർമ്മം—അവൻ അഹി (വൃത്ര)യെ പിളർത്തിയപ്പോൾ. വജ്രംകൊണ്ട് അവൻ തടസ്സമായി ചുറ്റിനിന്ന പരിഷദുകളെ തകർത്തു; പിന്നെ ജലങ്ങൾ വഴിക്കായുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ മുന്നോട്ട് വന്നു, സ്വതന്ത്രഗതി തേടി.
Mantra 8
एतद्वचो जरितर्मापि मृष्ठा आ यत्ते घोषानुत्तरा युगानि । उक्थेषु कारो प्रति नो जुषस्व मा नो नि कः पुरुषत्रा नमस्ते ॥
ഹേ ജരിതർ (ഗായകനേ), ഈ വചനം അവഗണിക്കരുത്; നിന്റെ ദൂരമൊളിക്കുന്ന ഘോഷം പിന്നീടുള്ള യുഗങ്ങളിലേക്കും നിലനില്ക്കട്ടെ. ഞങ്ങളുടെ ഉക്തങ്ങളിൽ ഈ കാർ (ആഹ്വാനധ്വനി) സ്വീകരിച്ച് സമ്മതത്തോടെ ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിയുക; ഹേ പുരുഷത്രാ (മനുഷ്യഹിതകരശക്തി), ഞങ്ങളെ എവിടെയും താഴെയിറക്കരുത്—നിനക്കു നമസ്കാരം.
Mantra 9
ओ षु स्वसारः कारवे शृणोत ययौ वो दूरादनसा रथेन । नि षू नमध्वं भवता सुपारा अधोअक्षाः सिन्धवः स्रोत्याभिः ॥
ഓ സ്വസാരഃ (സഹോദരിമാരേ), കാരവ (ഗായകൻ)ന്റെ വിളി കേൾക്കുവിൻ; അവൻ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് അനസാ (വണ്ടി)യും രഥവും കൊണ്ടു നിങ്ങളിലേക്കു വന്നിരിക്കുന്നു. കൃപയോടെ താഴ്ന്നു വഴങ്ങുക, സുപാരാ (എളുപ്പത്തിൽ കടക്കാവുന്ന) ആകുക; ഹേ സിന്ധവഃ (പ്രവാഹങ്ങളേ), അക്ഷ (അച്ചുതണ്ട്/ധുരി)യുടെ താഴെവരെ മാത്രം ആഴമാകുന്ന വിധം നിങ്ങളുടെ ധാരകൾ താഴ്ന്നു ഒഴുകട്ടെ.
Mantra 10
आ ते कारो शृणवामा वचांसि ययाथ दूरादनसा रथेन । नि ते नंसै पीप्यानेव योषा मर्यायेव कन्या शश्वचै ते ॥
ഹേ (നദീ), നിന്റെ പ്രതിനാദവും നിന്റെ വചനങ്ങളും ഞങ്ങൾ കേൾക്കട്ടെ; നീ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് വണ്ടിയും രഥവും സഹിതം വന്നിരിക്കുന്നു. ജീവശക്തിസമൃദ്ധയായ സ്ത്രീ സ്നേഹത്തോടെ എങ്ങനെ ചായുന്നുവോ, കന്യക വരന്റെ അടുക്കൽ എങ്ങനെ ചായുന്നുവോ—അങ്ങനെ ഞങ്ങളിലേക്കു ചായുക; എപ്പോഴും ഞങ്ങളോടുകൂടെ ഇരിക്ക.
Mantra 11
यदङ्ग त्वा भरताः संतरेयुर्गव्यन्ग्राम इषित इन्द्रजूतः । अर्षादह प्रसवः सर्गतक्त आ वो वृणे सुमतिं यज्ञियानाम् ॥
എപ്പോൾ, ഹേ (നദീ), ഭാരതർ നിന്നെ കടക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു—ഗവ്യഃ (ഗോസംപത്ത്/പ്രകാശമയ ഗാവുകൾ) തേടി—ഇന്ദ്രജൂതമായ ചലിക്കുന്ന സംഘത്തോടുകൂടെ, അപ്പോൾ പ്രസവഃ (പ്രേരണം) മോചനം നൽകുന്ന പ്രവാഹമായി മുന്നോട്ടു പാഞ്ഞുചെല്ലട്ടെ. യജ്ഞിയരുടെ സുമതി (ശുഭബുദ്ധിയുടെ കൃപ) ഞാൻ നിനക്കായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.
Mantra 12
अतारिषुर्भरता गव्यवः समभक्त विप्रः सुमतिं नदीनाम् । प्र पिन्वध्वमिषयन्तीः सुराधा आ वक्षणाः पृणध्वं यात शीभम् ॥
ഗവ്യവഃ (കിരണാന്വേഷികൾ) ഭാരതർ കടന്നുപോയി; വിപ്രഃ (ഋഷി) നദികളുടെ സുമതി (കൃപാഭരിതമായ ഐക്യം) നേടി. ഹേ സുരാധാഃ (സുസാധക) പ്രവാഹങ്ങളേ, പ്രേരിതരായി വീർപ്പോടെ ഒഴുകുവിൻ; നിങ്ങളുടെ വക്ഷണാഃ (ഉരം/തീരങ്ങൾ) നിറച്ച്, വേഗത്തിൽ മുന്നേറുവിൻ.
Mantra 13
उद्व ऊर्मिः शम्या हन्त्वापो योक्त्राणि मुञ्चत । मादुष्कृतौ व्येनसाघ्न्यौ शूनमारताम् ॥
ഉയരുന്ന ഊർമി (തിര) ശമ്യാ (മരക്കൊള്ളികൾ/കമ്പുകൾ) അടിച്ചു നീക്കട്ടെ; ഹേ ആപഃ (ജലങ്ങളേ), യോക്ത്രാണി (ജൂഗബന്ധങ്ങൾ) അഴിച്ചുവിടുവിൻ. ദുഷ്കൃത്യത്താലോ ഏനസ് (ദോഷം) മൂലമോ അഘ്ന്യൗ—ആ രണ്ടു നിർദോഷ (അഹിംസ്യ) സ്ത്രീകൾ—ഹാനിക്കു വിധേയരാകരുത്; അവർ ശൂനം (മംഗളം)യും ആരതി (രക്ഷ)യും പ്രാപിക്കട്ടെ.
Inside Sukta 33
How it unfolds
- Where it opens
A vivid, poetic emergence: the two rivers surge from the mountains, radiant and maternal, rushing with nourishing ‘milk.’
- Development
Praise becomes petition: the rivers are asked to grant a safe course, while the hymn widens into the cosmic myth of Indra breaking the serpent/closures so the waters may seek their path.
- Climax
Indra’s celebrated act of cutting the serpent and smashing the encircling resistances—after which the waters advance, desiring their way (ayanam).
- Where it settles
A concrete closing prayer: may waves strike away stakes, may yokes be loosened, and may the guiltless be unharmed—arriving at safety and well-being.
The deity: Vipāṭ and Śutudrī
- In the VedaThey are treated as living goddesses who can grant passage, remove restraints, and protect travelers and cattle.
- Cosmic functionTo embody the free, life-sustaining flow of waters in the world—fertility, nourishment, movement, and the ordered pathways (ayanam) by which vitality circulates; their flow is framed as part of Indra’s cosmic victory that opens channels and releases abundance.
- Inner significanceThe rivers signify released life-force and clarity of movement in consciousness: when obstructions (fear, guilt, constraint) are struck down, the inner ‘waters’ find their course, restoring nourishment, safety, and right direction.
The seer
- Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)Kauśika gotra; Gāthin lineage (connected with the Gādhi/Kuśika tradition) · A royal-turned-seer celebrated for spiritual power and for hymns that join political geography (rivers, routes, peoples) with cosmic theology (Indra releasing the waters).
Famous verses
प्र पर्वतानामुशती उपस्थादश्वे इव विषिते हासमाने । गावेव शुभ्रे मातरा रिहाणे विपाट् छुतुद्री पयसा जवेते ॥प्रवाच्यं शश्वधा वीर्यं तदिन्द्रस्य कर्म यदहिं विवृश्चत् । वि वज्रेण परिषदो जघानायन्नापोऽयनमिच्छमानाः ॥उद्व ऊर्मिः शम्या हन्त्वापो योक्त्राणि मुञ्चत । मादुष्कृतौ व्येनसाघ्न्यौ शूनमारताम् ॥Attributes of the deity
- Mountain-born and swift-flowing
- Nourishing (páyas imagery) and maternal
- Protective—granting safe crossing and well-being
- Liberating—loosening bonds/yokes and breaking obstacles
- Part of the wider Vedic waters (Āpaḥ) theology connected to Indra’s release of waters
Also by this seer
- Rig Veda Maṇḍala 3 is predominantly attributed to Viśvāmitra and his family of seers.
- Tradition associates the famous Gāyatrī/ Sāvitrī mantra (RV 3.62.10) with Viśvāmitra.
- Several Indra hymns in Mandala 3 that emphasize Vṛtra-slaying and the liberation of waters are linked to the Viśvāmitra corpus.
The rite, step by step
- Ācamana or sprinkling with clean water while stating the intention of safe passage and well-being.
- Invoke Vipāṭ–Śutudrī with praise of their mountain origin, speed, and nourishing power (opening verses).
- Recall Indra’s release of the waters (mid-hymn) to ritually ‘authorize’ the removal of obstruction and fear.
- Petition the waters to open a path, loosen bonds, and protect the innocent (closing verses).
- Conclude with silent offering of gratitude at the water’s edge and a vow of non-harm/clean conduct toward waters and crossings.
Offerings
- Libation of water (arghya/udaka)
- Ghee or milk offered into fire when performed with agni (optional)
- Barley or soma-substitute offerings in a formal setting (context-dependent)
- Simple flowers or grains offered respectfully to the river (local custom, non-Vedic but common in practice)
Frequently Asked Questions
They are paired river-goddesses praised as swift, bright, nourishing waters. The hymn treats them as living divine powers who can grant a safe path and protection.
It recalls the Vedic myth where Indra breaks the obstruction that held back the waters. This frames the rivers’ flowing as a cosmic act of liberation—opening pathways and restoring abundance.
Traditionally it suits prayers near water—especially before crossing a river—asking the waters to remove obstacles and bring travelers to safety. More broadly, it is recited for clearing blockages and restoring ‘flow’ in life and mind.
Ask anything about Sukta 33 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
