Opening the text

Sukta 3.38
Viśvāmitra Gāthina (attributed for Mandala 3 Indra cycle; hymn-level attribution)
Indra (with inner-psychological emphasis on Indra as the illumined Mind-Power); ancillary: Savitṛ appears later in the hymn
Triṣṭubh (dominant meter for RV 3.38)
വിശ്വാമിത്രന്റെ ഈ സൂക്തം കവിയുടെ പ്രചോദിതചിന്തയെ നന്നായി കെട്ടിയോടിച്ച ഓട്ടക്കുതിരപോലെ ചലിപ്പിച്ച്, അന്തർദർശനവും ഋഷിസംഗവും തേടുന്നു; കൂടാതെ തടസ്സങ്ങൾ തകർത്തു സമൃദ്ധി നേടാൻ ഇന്ദ്രനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഇന്ദ്രനെ പുറംപോരാട്ടത്തിലെ വീരശക്തിയായി മാത്രമല്ല, മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന “പ്രാണങ്ങൾ”യും സത്യങ്ങളും ഉണർന്ന് നീങ്ങാൻ ഇടയാക്കുന്ന പ്രകാശിത മനഃശക്തിയായി സ്തുതിക്കുന്നു. പിന്നീടുള്ള ദർശനപരമായ വഴിത്തിരിവിൽ ധർമ്മനിയമത്തിനുള്ളിലെ ഗന്ധർവന്മാർ എന്ന സൂക്ഷ്മ കോസ്മികക്രമം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ശരിയായ ദർശനം ഉണർത്തിയും പ്രേരിപ്പിച്ചും നയിക്കുന്നവനായി സവിതൃയുടെ അനുബന്ധ സാന്നിധ്യവും തെളിയുന്നു.
Mantra 1
अभि तष्टेव दीधया मनीषामत्यो न वाजी सुधुरो जिहानः । अभि प्रियाणि मर्मृशत्पराणि कवीँरिच्छामि संदृशे सुमेधाः ॥
തക്ഷകൻ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ ദീധി (പ്രേരിത ദർശനം)കൊണ്ട് ഞാൻ മനീഷാ (ചിന്താശക്തി)യെ ചലിപ്പിക്കുന്നു—സുധുര (സുയോജിത)വും വാജി (വിജയി)യുമായ അശ്വംപോലെ, ജിഹാനഃ (പാഞ്ഞുയരാൻ ഉത്സുകൻ) ആയി. പ്രിയവും ഗുഹ്യവും ആയ പ്രാണങ്ങളെ സ്പർശിച്ച് ഉണർത്തി, സുമേധാഃ (സുബുദ്ധിയുള്ള) ഞാൻ, അന്തർദർശനത്തിനായി കവീൻ (ഋഷി-ദർശകർ)യെ സന്ദൃശേ (സാക്ഷാത്കാരത്തിന്) തേടുന്നു.
Mantra 2
इनोत पृच्छ जनिमा कवीनां मनोधृतः सुकृतस्तक्षत द्याम् । इमा उ ते प्रण्यो वर्धमाना मनोवाता अध नु धर्मणि ग्मन् ॥
കവീൻ (ഋഷി-ദർശകർ)യുടെ ജനിമാ (ഉദ്ഭവം) ഉണർത്തി ചോദിക്ക; മനോധൃതഃ (മനത്തിൽ ധരിക്കപ്പെട്ട) സുകൃത (സുഘടിത) ശക്തികൾ ദ്യാം (ദിവ്യചേതനയുടെ ആകാശം) തക്ഷത (രൂപപ്പെടുത്തി). നിന്റെ ഈ പ്രാണ്യഃ (ജീവനചലനങ്ങൾ) മനോവാത (മനസ്സിന്റെ കാറ്റ്) കൊണ്ടു പ്രേരിതമായി വളരുന്നു; പിന്നെ അവ ധർമണി (ഋത-നിയമം, ശരിയായ ക്രമം)യിൽ തന്നെ ഗമിക്കുന്നു.
Mantra 3
नि षीमिदत्र गुह्या दधाना उत क्षत्राय रोदसी समञ्जन् । सं मात्राभिर्ममिरे येमुरुर्वी अन्तर्मही समृते धायसे धुः ॥
ഇവിടെ തന്നെയാണ് അവർ ഗുഹ്യ (രഹസ്യ) വസ്തുക്കളെ അകത്ത് സ്ഥാപിക്കുന്നത്; ക്ഷത്ര (ആധിപത്യശക്തി)ക്കായി റോദസീ (ദ്യാവാ-പൃഥിവി എന്ന രണ്ടു ലോകങ്ങൾ)യെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു. അളവുകളാൽ അവർ ഉരുര്വീ (വിശാല-വ്യാപ്തി)യെ നിർമ്മിച്ച് പരിധി നിശ്ചയിച്ചു; മഹിയിൽ (മഹത്ത്വത്തിൽ) സമൃതേ (സുസംയോജിത) ക്രമത്തിൽ, പോഷണത്തിനായി അടിസ്ഥാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 4
आतिष्ठन्तं परि विश्वे अभूषञ्छ्रियो वसानश्चरति स्वरोचिः । महत्तद्वृष्णो असुरस्य नामा विश्वरूपो अमृतानि तस्थौ ॥
അവൻ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ സർവ്വ ശക്തികളും അവനെ ചുറ്റും അലങ്കരിക്കുന്നു; ശ്രീയെ ധരിച്ച്, സ്വയം-പ്രകാശിയായി അവൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ആ വീര വൃഷണ അസുരന്റെ നാമം മഹത്താണ്; വിശ്വരൂപൻ അമൃതത്വങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
Mantra 5
असूत पूर्वो वृषभो ज्यायानिमा अस्य शुरुधः सन्ति पूर्वीः । दिवो नपाता विदथस्य धीभिः क्षत्रं राजाना प्रदिवो दधाथे ॥
ആദ്യം ജനിച്ചത് ശക്തിയുടെ ജ്യേഷ്ഠ വൃഷഭൻ; അവന്റെ ബലത്തിന്റെ ഈ അനേകം ധാരകൾ ആദിപ്രാചീനമാണ്. ഹേ ദ്യൗവിന്റെ നപാതരായ രണ്ടു രാജാക്കന്മാരേ, യജ്ഞത്തിലെ ധീ-ദർശനങ്ങളാൽ നിങ്ങൾ പ്രകാശമയ ദ്യൗവിൽ നിന്നുയരുന്ന ക്ഷത്രം—സാർവഭൗമാധികാരം—സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 6
त्रीणि राजाना विदथे पुरूणि परि विश्वानि भूषथः सदांसि । अपश्यमत्र मनसा जगन्वान्व्रते गन्धर्वाँ अपि वायुकेशान् ॥
ഹേ രണ്ടു രാജാക്കന്മാരേ, അനേകം വിദഥങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ സർവ്വ സദാംസികളെ—ശക്തിയുടെ ആസനങ്ങളെ—ചുറ്റിപ്പറ്റി അലങ്കരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്ന മനസ്സാൽ, വ്രതത്തിൽ—ഋതത്തിന്റെ നിയമത്തിൽ—ഗന്ധർവന്മാരെ കണ്ടു: കാറ്റുപോലെ കേശമുള്ളവർ, സൂക്ഷ്മരായവർ, പ്രചോദിത ക്രമത്തിന്റെ രക്ഷകർ.
Mantra 7
तदिन्न्वस्य वृषभस्य धेनोरा नामभिर्ममिरे सक्म्यं गोः । अन्यदन्यदसुर्यं वसाना नि मायिनो ममिरे रूपमस्मिन् ॥
അപ്പോൾ തന്നേ ആ വൃഷഭനുവേണ്ടി, ധേനു (പശു)യുടെ നാമങ്ങളാൽ അവർ ഗോവിന്റെ പൊതുസാരത്തെ—അതിന്റെ ദീപ്തമായ ദോഹനഫലത്തെ—അളന്നു. എപ്പോഴും പുതുപുതിയ അസുര്യ (പ്രഭുത്വ) ശക്തികൾ ധരിച്ചു, മായിനഃ (മായയുടെ അധിപതികൾ) ഈ സത്തയിൽ വിവിധ രൂപങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചു.
Mantra 8
तदिन्न्वस्य सवितुर्नकिर्मे हिरण्ययीममतिं यामशिश्रेत् । आ सुष्टुती रोदसी विश्वमिन्वे अपीव योषा जनिमानि वव्रे ॥
ഇത് തന്നേ സവിതൃയുടെത്—അവൻ പ്രേരിപ്പിച്ച ആ ഹിരണ്യമായ മതി (പ്രചോദനം)യെ എനിക്കായി ആരും തടയാൻ കഴിയില്ല. സുഷ്ടുതി രോദസീ (ഇരുലോകങ്ങൾ)യെ ചലിപ്പിക്കുകയും എല്ലാറ്റിനെയും പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; സ്ത്രീപോലെ അത് വസ്തുക്കളുടെ ജനിമാനികളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു ധരിക്കുന്നു.
Mantra 9
युवं प्रत्नस्य साधथो महो यद्दैवी स्वस्तिः परि णः स्यातम् । गोपाजिह्वस्य तस्थुषो विरूपा विश्वे पश्यन्ति मायिनः कृतानि ॥
നിങ്ങൾ ഇരുവരും പ്രാചീന മഹത്വം സാദ്ധ്യമാക്കുന്നു, ദൈവീ സ്വസ്തി ഞങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളട്ടെ. ഗോപാ-ജിഹ്വയുള്ള സ്ഥിരസത്തയുടെ കാര്യത്തിൽ, മായിനഃ (രൂപനിർമ്മാണത്തിന്റെ അധിപതികൾ) നിർമ്മിതമായ എല്ലാ വൈവിധ്യമാർന്ന രൂപങ്ങളെയും കാണുന്നു.
Mantra 10
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
നമ്മുടെ മംഗളത്തിനായി ഞങ്ങൾ മഘവാൻ ഇന്ദ്രനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു—ഈ ഭാരവഹനത്തിൽ, ഈ വാജസാതൗ (വിജയ-പ്രാപ്തിയിൽ), മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ബലവാനായവനെ. സമരങ്ങളിൽ ഞങ്ങളെ കേൾക്കുന്നവൻ, സഹായത്തിനായി ഉഗ്രനായി, വൃത്രങ്ങളെ (തടസ്സകരെ) സംഹരിച്ച് ധനങ്ങളുടെ സംജയി—സമ്പത്തിന്റെ ജയി—ആകുന്നു.
It asks Indra for help in overcoming obstacles and conflicts, and for “vāja”—a winning fullness that includes strength, clarity, and prosperity.
Because the poet is describing disciplined inspiration: the mind is harnessed and driven forward so it can reach inner vision and effective mantra-power.
They point to subtle guardians of inspired order within “vrata” (cosmic law), suggesting that behind the ritual and the world there is a hidden, structured harmony that vision can perceive.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.