Sukta 57
Sukta 3.57
Viśvāmitra Gāthina (attributed for RV 3.57)
Indra-Agni (dual), with the Cow/Manīṣā motif central
Triṣṭubh (probable; verify metrically)
ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്ര–അഗ്നി എന്ന ദ്വയശക്തികളെ പ്രചോദനത്തിന്റെ “പശു” (മനീഷാ)യെ കണ്ടെത്തുകയും സുരക്ഷിതമായി കൈവശം വയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരായി സ്തുതിക്കുന്നു—പോഷണം, അന്തർദൃഷ്ടി, വിജയം എന്നിവ ഒഴുകിപ്പകരുന്ന ഒരു ഉറവയായി. കാവ്യപ്രകാശത്തെ യജ്ഞകർമ്മത്തോടും, പ്രത്യേകിച്ച് സോമപീഡനത്തോടും, ബന്ധിപ്പിച്ച്, മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സമൃദ്ധി ദേവന്മാരിലേക്കു മേലോട്ടുയർന്ന് അവിടെ നിന്ന് മാർഗ്ഗദർശനം, സമൃദ്ധി, സർവ്വവ്യാപിയായ “സുമനസ്” (നല്ല മനസ്) ആയി തിരിച്ചുവരുന്നു എന്നു പറയുന്നു.
Mantras
Mantra 1
प्र मे विविक्वाँ अविदन्मनीषां धेनुं चरन्तीं प्रयुतामगोपाम् । सद्यश्चिद्या दुदुहे भूरि धासेरिन्द्रस्तदग्निः पनितारो अस्याः ॥
എനിക്കായി വിവേകി മനീഷാ—പ്രേരിതചിന്ത—കണ്ടെടുത്തു: സഞ്ചരിക്കുന്ന പശു, ദൂരത്തേക്ക് ഓടിക്കൊണ്ടുപോയതും അഗോപാ (അരക്ഷിത) യും. ഉടൻതന്നെ അവൾ തന്റെ സാരത്തിൽ നിന്ന് ധാരാളം പോഷണം ദോഹിച്ചു; ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും അവളുടെ പനിതാരർ (അന്വേഷകരും അധിപതികളും) ആയി.
Mantra 2
इन्द्रः सु पूषा वृषणा सुहस्ता दिवो न प्रीताः शशयं दुदुह्रे । विश्वे यदस्यां रणयन्त देवाः प्र वोऽत्र वसवः सुम्नमश्याम् ॥
ഇന്ദ്രനും പൂഷനും—വൃഷണർ, സുഹസ്തർ—സ്വർഗം ആനന്ദിക്കുന്നതുപോലെ വിശ്രമിച്ച മാധുര്യം ദോഹിച്ചു. എല്ലാ ദേവന്മാരും അവളിൽ രമിക്കുമ്പോൾ, ഹേ വസുക്കളേ, ഇവിടെ ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ സുമ്നം (കൃപ) പ്രാപിക്കട്ടെ.
Mantra 3
या जामयो वृष्ण इच्छन्ति शक्तिं नमस्यन्तीर्जानते गर्भमस्मिन् । अच्छा पुत्रं धेनवो वावशाना महश्चरन्ति बिभ्रतं वपूंषि ॥
പരാക്രമിയായ (വൃഷ്ണ)ന്റെ ശക്തിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആ സഹോദരിമാർ, നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ട്, ഇതിലുള്ള ഗർഭത്തെ അറിയുന്നു. പുത്രനെ വിളിച്ചുകൊണ്ട് ധേനുക്കൾ മുഴങ്ങുന്നു; അവർ മഹത്ത്വത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, തങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച്.
Mantra 4
अच्छा विवक्मि रोदसी सुमेके ग्राव्णो युजानो अध्वरे मनीषा । इमा उ ते मनवे भूरिवारा ऊर्ध्वा भवन्ति दर्शता यजत्राः ॥
സുസ്ഥിരമായ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ—ആ രണ്ടിനോടും ഞാൻ വാക്ക് അർപ്പിക്കുന്നു; മനീഷയാൽ അധ്വരത്തിൽ ഗ്രാവൺ (പേഷണശില)യെ യുക്തമാക്കുന്നു. ഹേ മനു (ചിന്തകൻ), നിനക്കായി ഇവ ബഹുവാഞ്ഛിത ദാനങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായവ, ദർശനീയവും യജ്ഞാർഹവും ആയി, മേലോട്ടുയരുന്നു.
Mantra 5
या ते जिह्वा मधुमती सुमेधा अग्ने देवेषूच्यत उरूची । तयेह विश्वाँ अवसे यजत्राना सादय पायया चा मधूनि ॥
ഹേ അഗ്നി, നിന്റെ മധുമതിയും സുമേധയും ആയ ജിഹ്വ ദേവന്മാരിൽ ഉരൂചീ—വിശാലമായി പ്രകാശിക്കുന്നതു—എന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്. അതേ ജിഹ്വയാൽ ഇവിടെ നമ്മുടെ അവസത്തിനായി യജ്ഞാർഹമായ എല്ലാ ശക്തികളെയും ഇരുത്തി, അവർക്കു മധുരത്വങ്ങൾ പാനം ചെയ്യിപ്പിക്കണമേ.
Mantra 6
या ते अग्ने पर्वतस्येव धारासश्चन्ती पीपयद्देव चित्रा । तामस्मभ्यं प्रमतिं जातवेदो वसो रास्व सुमतिं विश्वजन्याम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ ആ ധാര പർവ്വതത്തിന്റെ പ്രചണ്ഡ പ്രവാഹംപോലെ അക്ഷീണമായി ഒഴുകുന്നു—വൈവിധ്യങ്ങളാൽ ചിത്രമയമായി, സർവ്വരെയും പുഷ്ടിപ്പെടുത്തുന്നതായി. ആ വ്യക്തമായ പ്രമതി ഞങ്ങൾക്ക് ദയചെയ്യുക, ഹേ ജാതവേദസ്, ഹേ വസു; സർവ്വജനത്തിനും ഹിതകരമായ സുമതി ഞങ്ങൾക്ക് നൽകുക.
Frequently Asked Questions
In Vedic poetry the Cow often symbolizes a hidden source of wealth and insight. Here it especially represents manīṣā—an inspired, fruitful thought that, once found, “yields” nourishment and success through Indra–Agni.
Manīṣā is inspired intelligence or poetic insight—clear understanding that guides right action. The hymn presents it as something discoverable and productive, like a cow or a flowing stream.
One verse explicitly mentions yoking the pressing-stones (grāvan) in the adhvara (rite). The hymn links correct pressing and offering to the rising of gifts to the gods and the return of guidance, prosperity, and good-mindedness.
Ask anything about Sukta 57 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.